MASTER 
NEGA  TIVE 


NO.  91 


C 


SOI  81 


MICROFILMED  1991 
COLUMBIA  UNIVERSITY  LIBRARIES/NEW  YORK 


a 


m 

as  part  of  the 
Foundations  of  Western  Civilization  Preservation  Project" 


Funded  by  the 
NATIONAL  ENDOWMEITT  FOR  THE  HUMANITIES 


Reproductions  may  not  be  made  without  permission  from 

Colximbia  University  Library 


COPYRIGHT  STATEMENT 

pe  copyright  law  of  the  United  States  -  Title  17,  United 
States  Code  -  concerns  the  makiig  of  photocopies  or  other 
reproductions  of  copyrighted  material... 

Columbia  University  Library  reserves  the  right  to  refuse  to 
accept  a  copy  order  if,  in  its  judgement,  fulfilhnent  of  the  order 
would  mvolve  violation  of  the  copyright  law. 


AUTHOR: 


HOMERUS 


TITLE: 


PHAEACIAN  EPISODE  OF 
THE  ODYSSEY ... 

PLACE: 

NEW  YORK 

DA  TE : 

1887 


COLUMBIA  UNIVERSITY  LIBRARIES 
PRESERVATION  DEPARTMENT 


Master  Negative  # 


BIBLIOGRAPHIC  MICROFORM  TARGET 


Original  Material  as  Filmed  -  Existing  Bibliographic  Record 


88HV 
IE872 


Odyssea.  Bks. 6-8,11  &  13. 

1887. 

Homerus « 

The  Phaeacian  episo<ie  of  the  Odyssey  as 
comprised  in  the  sixbh,   seventh,   eighth, 
eleventh  and  thirteejith  books,  with  intro- 
duction, notes  and  aj^pendix,  by  Augustus  C. 
Merriam   ...     New  Yorlc,  Harper,   188?. 

xxii,  286  p.       illus.         19|  cm. 

At  hisad  of  title:  The  Phaeacians  of  Horner^ 


K 


Restrictions  on  Use: 

"techI^icaTmIc^ 

FILM     SIZE:_3_51j^_!^_  REDUCIION     RATIO:_    )J 

IMAGE  PLACEMENT:    lA  Ql^    IB    IIB 

DATE     nLMED:^SLzAs^3/ INITIALSf>22_/^£^ 

HLMEDBY:    RESEARCH  PUBLICATIONS.  INC  WOODBRIDGE,  CT 


BIBLIOGRAPHIC  IRREGULARITIES 


MAIN 

ENTRY;     Hot^eV 


ibliographic  Irregularities  in  the  Original  Document 

List  volumes  and  pages  affected;  include  name  of  institution  if  filming  borrowed  text. 

Page(s)  missing/not  available: 


yoltunes(s)  missing/not  available: 


Illegible  and/or  damaged  page(s):. 


, Page(s)  or  volumes(s)  misnumbered:. 


.Bound  out  of  sequence:. 


.Page(s)  or  illustration(s)  filmed  from  cofv  borrowed  from;  VYiitOt^esof^^ 


Other: 


FILMED  IN  WHOLE 
OR  PART  FROM  A 

COPY  BORROWED 
FROM  UNIVERSITY 

OF  MINNESOTA 


[r? 


Association  for  Information  and  Image  Managemont 

1100  Wayne  Avenue,  Suite  1100 
Silver  Spring,  Maryland  20910 

301/587-8202 


4^ ,  ■^^ 


^ 


A 


A 


Centimeter 

12        3        4         5 

iiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliii 


mi 


i|iijiimii|i^ii|iii|ii|ii|ii|iiiii|i|i^^ 


7        8        9 

iiiliiiiliiiiliiiiliii 


10       11       12       13       14       15    mm 

iiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiilmiliiiiliiiil 


1 


Inches 


^M 


TTT 


LO 

L^  III  2.8 

IK  B" 

|I6_3 

1 '" 

1-     u. 
UUU 

1.4 

2.5 
2.2 

2.0 

1.8 
1.6 

I.I 

1.25 

TTT 


1 


MflNUFRCTURED   TO   fillM   STflNOnRDS 
BY   APPLIED   IMRGEp    INC. 


-.H'^r* 


fwr 


m 


.V."J- 


m 


i 
I 


TjuDffuiiffugffifiiffugf^ 


i 


THE  LIBRARIES 


S  COLUMBIA  UNIVERSITY 
1 

1 

i  ^ 


General  Library 


i 
1 

i 


i 
1 

i 


m 


fil 


f^ 


m 


li 

|E1  fmJ[rifilfiijn|rin.'iiinJrrinJ(rinJf^ 


'■* . 


PETRONII  ARBITRI 


SATIKAKVM  EELIQVIAE 


f'l 


I 
f 


EX  RECENSIONE 


FRANCISCI  BYECIIELERI 


'/ 


BEROLINI 
APVD    WEIDMANNOS 

MDCCCLXn 


It 


probes  aiHfnque 
qui  t  is  urchrtyihts  hohtre  titiyas 


: ; 


t 


L-HJl 


r 


ft- 


I 


I    - 


it 

If 


1 


"etronius  is  qui  fata  Encolpii  Trimalcionisqne  cenam  nana- 
vit,  cognomine  Arbiter  appellabatur,  testantur  hoc  scriptores  anti- 
qui,  Termtianus  Diomedes  Victorinus  Sido7iim  quorum  verba  in 
appendicula  fragmentorum  perscripsi  una  cum  Macrobio  in  somnium 
Scipionis  12,8  'auditum  mulcent  velut  comoediae  quales  Menander 
eiusve  imitatores  agendas  dederunt  vel  argnmenta  fictis  casibus  ama- 
torum  referta  quibus  vel  mullum  se  Arbiter  exercuit  vel  Apuleinm 
notmunquam  lusisse  miramur\  testantur  idem  lihri  Petroniani 
omnes.  neque  inauditnm  fuit  cognomen  illud  liomanis,  quoniam  in 
Casinati  titulo  {inter  Neapolitanas  inscriptiones  Mommseni  n.  427.9) 
L,  Lucius  L  I  Arbiter  repertus  est.  in  margine  codicis  Parisini 
804S  cognominatur  praeterea  Afranius,  itemque  narrantur'in  ve- 
teri  libro  defloratorum  qui  fuit  loannis  Biturigum  duds  non  adeo 
vetusto  Petronii  frusta  hanc  inscriptionem  habuisse  Petronii  Arbitri 
Afranii  Satyrici*.  hunc  librum  cognoverat  Scaliger  et  inspiciebat 
cum  suum  Petronii  apographon  conficeret;  itaque  in  Leidensi  quo- 
que  Arbitri  et  Afranii  nomina  consociantur.  denique  in  scholia  Ver- 
giliano  quod  ad  p.  46,  2  rettuli,  legitur  aput  franium  in  satyria  «/ 
dubitem  num  librarius  corruperit  uocabulum  Petronii  an  Afranium 
appellauerit  auctor  eum  qui  has  satiras  scripsit.  originem  appella- 
tionis  illius  Pithoeus  duxit  ab  eo  indicia  quod  de  Afranio  poeta  Quin- 
tilianus  fecit  X  1,  100  ^utinam  non  inquinasset  argnmenta  puero- 
rum  foedis  amor ibus  mores  suos  fassus\  apteqne  Guilelmns  Wehlius 
in  observalionibus  criticis  Bonnae  hoc  anno  editis  p,  62  'Persium 

A* 


t 


nil 


Lucillium^  et^Theocritum  Calphnrniinn^  comparavit  qui  nomina  haec 
traxerunt  a  cognatione  shuUorum, 

De  aetate  Pelronii  din  mullumque  erraverunt,  hodie  nnllum 
posse  spero  hacsitare.  Niehuhrio,  qui  tertio  eum  saeculo  adsignavit, 
imposuerat  tilulus  sepiilcralis  {Orellianae  coUectionis  n,  1175)  in 
via  Aurelia  prope  Roniam  inventus,  quern  imperante  Alexandra 
Severo  ille,  ego  polius  Tiberio  Caesare  vel  Clandio  factum  existimo: 
in  ilia  inscriptione  *)  commemorantur  M.  Antonius  Encolpus  pleheius 


*)  subieci  tituluvi  ilium  plene  dcscriptum  correcUs  erroribus  lapicidae: 
D.  M.  Cerelliae  Fortunatae)  coniugi  carissimae  cum  qua  vixit  aon.  XI  sine  alia 
querella.  M.  Antonius  Encolpus  fecit  sibi  et  Aotooio  Alhenaeo  liberto  sue  karis- 
simo  et  libertis  libertabusque  eorum  et  posteris  excepto  M.  ADtonio  Atheoione, 
quem  veto  in  eo  monimento  aditum  habere  neque  iter  ambituni  inlroitum  ollum 
ineo  habere  neque  sepullorac  causa  rcliquias  cius  posteroruinque  eius  inferri: 
quod  si  quis  adversus  hoc  quid  fecerit,  tunc  is  qui  fecerit  poenae  nomine  ponti- 
ficibus  aut  antescolaris  Virgioum  15  L  M.  nummum  inferre  debebit:  ideo  quia 
me  pos  multas  iniurias  parentem  sibi  amnegaverit. 

ct  A.  Leiio  Apcliti  clienti  karissimo:  quern  boluerit  donationis  causa  sarco- 
fagum  eligat  sibi  propter  quod  in  tarn  magna  clade  non  me  reliquerit,  cuias  be* 
neficia  abeo. 

fifi  fiov  jittQ^Xyhtjg  to  in£yQ(tfijna  oJoinoQi 

aXkcc  araiytlg  axove  xal  fia&tjv  nmt. 

ovx  tart  ly  ZinSov  nXoTov,  ov  noQOfiivg  XaQfay, 

ovx  Alctxbg  xXti^ov/ogj  ovxl  KiQ^eQos  xvcav 

7]fj.eig  ^h  Tzavreg  ol  xaioj  rifhvrixoTig 

oGxia  jiifQa  yeyovctfiiv,  ccXXo  (T^  ovJk  iv. 

flQjjxd  aoi  oQ&uigf  vnays  oJoinoQe, 

fxi]  xai  Tt&vccx(og  ai^oXiO/og  Ooi  (favcj. 

fjLTi  /LtvQaf  fit]  areifdvovg  aTrjXXri  xttQ^arj'  Xid^og  lax(v, 
fjiriSh  TO  nvQ  (fXi^ijg'  tig  xtvov  rj  Jandvij, 

7iT}X6v  noir}(f€ig  xal  ovx  6  Oai'cjv  ndrai, 
TovTO  ^aofiai  yccQ  iyca'  av  6k  jovxoig  yrjv  imxtaffag 
ttnkf  0T£  ovx  j]V  TovTO  TidXiv  yiyova. 
A.  Laelius  Apelles  in  hoc  monimento  aditum  inbeo  habere  iasso  AotODi 
Eacolpi. 

Olo  LeIio  Apelleti:  uoo  sarchofago  ilum  ambitum  habere  devevet:  amico 
optimo.  *■ 

barharies  latini  sennonU  in  hoc  titulo  non  magis  conspicua  est  quam  in 
plerisque  sepulcris  columbariorum  prope  Romani  erutorum  quibu* /amilia  et 


I 


li 


u 


I 


T 

IT* 


r 


paler  familiae  et  Cerellia  Fortunata  coniiix  el  A,  Laelius  Apelles 
cliens  Encolpi  el  anlescolarii  Virginum  Veslalium,  in  satira  aulem 
Pelronii  Encolpios  adulescens  varios  incerlosque  casus  experlns  et 
Forlunala  Trimalcionis  uxor  empla  de  catasla  et  Apelles  nobilissi- 
mus  cantor  p,  76,  10  et  Menelaus  antescolarius  rhetoris  p:  95,  11. 
sed  ut  tnitlam  errores,  scripsisse  Petronium  circiter  Neronts  tempora 
demonstravit  Theophilus  Studerus  in  museo  Menano  novo  II  p,  50 
et  202,  scripsisse  poslquain  Pharsaliam  suam  Lucanus  coepit  puhli- 
carCy  lustinus  Moesslerus  carmen  de  hello  civili  commentatus  Vra- 
tislaviae  anno  1842  et  Ilirschbergiae  anno  1857.  neque  homines, 
res,  mores,  studia,  cultus  denique  omnis  humanus  civilisque  qualis 
descrihitur,  neque  genus  sermonis  arsque  metrorum  in  aliud  alque 
Neronianum  tempns  conveniunt.  cerium  igitur  est  Senecae  Petronium 
et  Lucano  fuisse  aequalem.  ex  quo  non  quidem  necessario  sed  valde 
prohahiliter  efficitur  eundem  esse  qtiem  anno  post  Christum  66  Nero 
morle  damnavit.   nam  si  quidem  hominis  vita  scriptis  cernilur,  quae 
de  illo  Tacitus  dixit  annalium  XVI,  18  'hunc  ignavia  ad  famam 
protulerat,  habebalurque  non  ganeo  et  profligator ,  ut  plerique  stia 
haurienlium,  sed  erudito  luxu,  ac  dicta  faclaque  eius  quanto  solu- 
liora  el  quandam  sui  negleyenliam  praeferentia,  lanto  gratius  in 
speciem  simplicitatis  accipiebanlur\  ea  dicta  sunt  in  hunc  scriptorem 
satirarum.   et  quod  deinceps  severus  ille  Romanae  pravitatis  vindex 
refert  Wevolutus  ad  vitia  sen  vitiorum  imitatione  inter  paucos  fami- 
liarium  Neroni  adsumplus  est,  eleganliae  arbiter,  dum  nihil  amoe- 
num  el  molle  af/luentia  pulal  nisi  quod  ei  Petronius  approbavissel' 
quid  vetat  Arbitri  cognomen  per  iocum  anlae  augustae  in  illam  par- 
tem acceptum  esse  credere?  huic  Petronio,  proconsuli  aliquando  Bi- 
thyniae  et  deinde  consnli  snffeclo,  praenomen  quod  fueril  non  liquet 


Uberti  Tiberii  et  Claudii  et  Neronis  conditi  sunt,  graecae  aulem  eruditionis 
sludium  —  de  disticho  ulUmo  postremus  dixit  Augustus  Meinekius  ad  Cal- 
Umachum  p.  2U8  —  ego  ualde  dubito  num  in  iertii  saeculi  titulis  Romanit 
aequale  reperiatur.  ceterum  nominum  inter  hunc  lapidem  et  Peironii  tatiram 
similitudo  adeo  casu  evenit  ut  ne  hoc  quidem  tnihi  persuadeam  quod  de  Fn- 
derico  Theophilo  ffelckero  audire  me  memini,  indila  hominibus  ilUt  nomina 
esse  Fortunatae  et  Encolpi  et  JpeUis  ex  libri  Pelroniani  memoria. 


^. 


I 


I; 

I 


]paler  familiae  et  Cerellia  Fortunata  convix  et  A.  Laeh'us  Apelles 
cliens  Encolpi  et  antescolarii  Virginum  Veslalium,  in  salira  antem 
Petronii  Eiicolpios  adulescens  varios  incertosque  casus  experlus  el 
Forlunata  Trimalcionis  uxor  empta  de  catasta  et  Apelles  yiobilissi- 
mus  cantor  p.  76,  10  6/  Menelaus  antescolarius  rhetoris  p:  95,  11. 
sed  ut  mittam  errores,  scripsisse  Petronium  circiter  Neronis  tempera 
demonstravit  Theophilus  Studerw  in  museo  Rhenano  novo  II  p,  50 
et  202,  scripsisse  postquam  Pharsaliam  suam  Lucanus  coepit  publi- 
care,  lustinus  Moesslerus  carmen  de  hello  civili  commentatus  Vra- 
tislaviae  anno  1842  et  Ilirschbergiae  anno  1857,  neque  homines^ 
res,  mores,  studia,  cultus  denique  omnis  humanus  civilisque  qualis 
describitury  neque  genus  sermonis  arsque  metrorum  in  aliud  atque 
Neronianum  tempus  conveniunt.  certum  igitur  est  Senecae  Petronium 
et  Lucano  fuisse  aequalem.  ex  quo  non  quidem  necessario  sed  valde 
probabiliter  efficitur  eundem  esse  quern  anno  post  Christum  66  Nero 
morte  damnavit.  nam  si  quidem  hominis  vita  scriptis  certiitur,  quae 
de  illo  Tacitus  dixit  annalium  XVI ^  18  ^hunc  ignavia  ad  famam 
protulerat,  habebaturque  non  ganeo  et  profligator,  ut  plerique  ma 
haurietitium,  sed  erudite  luxu,  ac  dicta  factaque  eius  quanta  selu- 
tiera  et  quandam  sui  neglegentiam  praeferentia,  tanto  gratius  in 
speciem  simplicitatis  accipiebatitur\  ea  dicta  sunt  in  hunc  scripterem 
satirarum.  et  quod  deinceps  severus  ille  Remanae  pravitatis  vindex 
refert  Wevolutus  ad  vitia  sen  vitiorum  imitatione  inter  paucos  fami- 
liarium  Nereni  adsumptus  est,  elegantiae  arbiter,  dum  nihil  amee- 
num  et  molle  af/luentia  putat  nisi  quod  ei  Petronius  approbavisset, 
quid  vetat  Arbitri  cognomen  per  iocum  aulae  augustae  in  illam  par- 
tem acceptum  esse  credere?  huic  PetroniOy  proconsuli  aliquando  Bi- 
thyniae  et  deinde  consuli  snffecto^  praenomen  quod  fuerit  non  liquet 


Uberti  Tiberii  et  Claudii  et  i\erom's  conditi  sunt,  graecae  autem  eruditionis 
sludium  —  de  disticho  ultimo  postremus  dixit  /Augustus  Meinekius  ad  Cal- 
Umachum  p.  2U8  —  ego  ualde  dubito  num  in  iertii  saeculi  tituUs  Romanit 
aequale  reperiaiur.  ceterum  nominum  inter  hunc  lapidem  et  Petronii  satiram 
timilitudo  adeo  casu  evenit  ut  ne  hoc  quidem  mihi  persuadeam  quod  de  Fri- 
den'co  Theophito  H'elckero  audire  me  memini,  indita  hominibu*  HUt  nomina 
esse  Fortunatae  et  Encolpi  et  /fpellis  ex  libri  Pelroniani  memoria. 


VI 


.\ 


h  • 


I  ' 


7  * 


I 

I 


■ 


i 


3» 


c«/pa  Uhrariornm:  T.  %f/wr  apud  Pltnium  n at.  hist.  XXXVII  2, 
20  ubi  placeliat  vox  praecedit,  Tlxoq  apud  Plutarchum  de  diffe- 
rentia adulatoris  et  amid  cap.  27  p.  60 E,  Publi  apud  scholiastam 
luvenalis  VI  0\W,  C.  apud  Taciturn  XVI  76,  deest  praeuomen  apud 
eundem  XVI 17  post  ac  litteras.  Titi  praeuomen  Nipperdeius  pro- 
bavit,  ego  cum  in  Graeca  scriptura  T.  et  F.  vix  discemi  queant,  mate 
Gaium  vocare  cum  Scaliyero  qui  C.  notam  nomini  Petronii  in  libra 
suo  praeposuit. 

Misit  Petronius  morilurus  ad  Neronem  codicellos  de  flagitiis 
eius  atqne  stupris,  emiserat  in  vnlgus  librum  copiosiorem,  cuius  sm- 
perest  particula ,  inscriptum  salurae  sive  potius.  guia  in  hoc  nomine 
^miliSugqne  i  vocaiis  turn  coeperat  obtinere,  satirae.  qui  titulus  per 
saeculontm  memoriam  varie  immutatus,  non  deletus  est.  in  Ber- 
nensi  exemplari  inscribitur  Petronii  Arhilri  saliricon,  in  quibusdam 
Petronii  Arbitri  satirici  aut  satyrici  liber  aut  excerpta,  in  Tragu- 
riensi  Petronii  Arbitri  satyrici  fragmenta,  in  aliis  Petronius  Arbiter 
satyricon  aut  liber  ut  auctoris  nomini  postea  demum  titulus  libri 
adpositus  esse  videatur,  apud  Marium  Victorinum  fr.  XX  Arbiter 
satyricon  legitur.  at  in  Parisino  8049  Petronii  Arbitri  satirarum 
liber  incipit,  in  Monacensi  Petronii  Arbitri  satyrarum  quae  ex  suis 
cxtat  sola  intogra  incipit  et  linis  Petronii  Arbitri  in  satbura  intcgra 
similiterque  in  editione  carminis  de  bello  civili  ab  Ilermanno  Bu- 
schio  Lipsiae  anno  1600  curata  Petronii  Arbitri  satyra  de  viliis  Ro- 
inanorum  et  linis  Petronii  Arbitri  in  satyra  integra,  in  veteribus 
ylossariis  quibus  Petrus  Daniel  utebatur  ter  Petronius  in  prinio  sa- 
tyrarum {editionis  Frellonfnnae  Lugdunensis  anni  1615  p.  200  301 
303),  in  scholia  Vergiliaiio  a[n\i  franium  in  satyria  id  est  satira. 
iam  vera  quod  in  glossis  ea  quae  etiam  nunc  extant  e  prima  satira- 
rum relata  esse  traduntur,  id  errore  factum  esty  sive  scriba  I  cmn  I 
nota  cQuftidit  sive  glossator  primum  se  tenere  satirarum  librum  pn- 
tavit.  contra  enim  in  Traguriensi  bis  scriptum  est  fragmenta  ex  II- 
bro  quinto  decimo  et  sexto  decimo  et  in  glossario  S.  Benedicti  Flo- 
riacejisis  ea  quae  leguntur  p.  105:  sed  video  te  totum  In  ilia  baererc 
tabula  quae  Troiae  balosin  ostcndit  sumpta  dicuntur  ex  libro  XV 
Petronii  Arbitri.    nee  discrepabat  illud  exemplum  a  quo  initinm 


I 
i 

i 
f 

i 

J 


VII 

diLxtsse  rece)f(iores  codices  Jtalici  videntur,  qnando  qnidem  Pogghia 
mense  Maio  anni  1423  ad  Nicolanm  Treverensem  (epist.  II 3  p,  ,91) 
haec  dedit  'allatus  est  mihi  ex  Colonia  XV  liber  Petromi Arhitri quern 
cnravi  transcrihendum  modo  cum  iliac  iter  feci:  mittas  ad  me  oro 
bncolicam  Calpnrnii  et  particulam  Petronii  qnas  misi  tibi  ex  Bri- 
tannia.'  fidcm  igiiur  Tragnrieiisis  facit  habere  nos  reliqnias  XV  et 
XVI  librorum,  quorum  de  confinio  tametsi  traditum  nihil  est,  licehit 
fortasse  terminum  prions  ponere  in  capite  9.9  extremo  ubi  ex  op- 
pido  Campaniae  EncoJpios  cum  Gitone  et  EumoJpo  profectus  navem 
conscendit.    denfque  in  Porisino  codice  FuJgentii  (fr.  VII)  ea  quae 
ff^.fZ  If  ^(T^tmm  (ttfcniiwmtur  ITBro  XIHl  unde  res  in  pnhdpfo 
vebu  usque  ad  p.  28,  5  narratas  pertinuisse  conicio  ad  librum  quar- 
turn  decimum. 

De  institnto  ac  ratione  totius  opens  licet  certo  iudicare  difficiU 
limum  sit,  ita  tamen  contexuisse  Petronius  satiras  videtnr  ut  dicta 
factaque  omnia  Graeco  more  ad  unam  referret  personam  Encolpii 
sua  fata  enarrantis.  hinc  ilk  p.  11,  16  etiam  recordalio  me  inquit 
si  qua  ost  dicenti  fidos,  ofTondit  et  p,  83,  18  pudet  referre  quae  se- 
cunfur.  deinde  res  gestas  disposuit  per  varias  urbes  quas  peregri- 
nando  Encolpios  obierat.  et  libri  quidem  quae  servarunt,  in  Campa- 
nia aguntur  et  apud  Crotoniatas,  aliam  autem  et  priorem  partem 
satirarum  apud  Massilienses  actam  esse  colligo  ex  fr.  II II  et  I, 
ceteruni  incidisse  snscepta  ah  Encolpio  itinera  scriptor  nescio  an 
finxerit  in  ultimos  annos  qnibus  regnabat  Tiberius,  nam  qui  in  ca- 
pite »57  dicitur  Caesar,  id  est  imperator,  Tiberius  Augugusest  qui 
anno  post  Christum  22  fabrum  ilium  uitri  ductilis  inter fecif^einde 
Maecenatianus  Trimalcio  vocatur:  fuerat  igitur  nt  parvolus  puer 
ex  Asia  venit  Romam,  in  manu  Maecenatis  anno  urbis  746  morlui, 
ante  quam  in  familiam  Gai  Pompei,  hominis  Campani,  adsnmptus 
est.  huic  domino,  a  quo  et  ipse  et  colliberti  nomen  traxere,  quat- 
tuordecim  annos  erat  ad  delicias,  plures  etiam  serviebat,  denique 
manu  missus  et  per  hereditatem  atque  negotiationem  fortunis  locu- 
pletatus  luxu  transigebat  primam  semctutem  vitaeque  restore  annos 
triginta  sibi  persuaserat,  cum  Encolpios  in  coloniam  eiusque  domum 
devertit.    haec  si  contenderis  cum  agnomine  Maecenatiani,  in  defini- 


VIII 


I 


I 

t 

t 

N 


endo  tempore  cenae  vix  poteris  ultra  mperium  Tiherii  progredi, 
neqne  contrarium  est  quod  vinum  m  cena  adponitur  Opimiannm 
annorum  cenlum:  7iimirum  natiim  anno  urbis  633,  diffusum  in 
amphoras  signatninqne  pittaciis  anno  733,  tunc  potaturis  depromeba" 
tnr  ex  apotheca,  nt  opinor,  circa  idem  illnd  tempns  quo  Jiullum  iam 
esse  Opimiannm  Vclleius  Patercnlus  scripsit,   Ucuit  vero  in  hoc  ge- 
nere  fabularum,  qnod  a  morosa  snbtiliiate  alienum  ingenuam  sequi- 
tur  festivitatem,  et  antiquiora  et  posteriora  paulo  negligentius  admi- 
scere,  velut  p.  14S,  4  iter  facientes  dicunlur  a  vilico  quaesivisse,  quod 
genus  negoliationis  Crotoniataepraecipneprobarent  post  altritas  bel- 
lis  frequcntibus  opes,  tamquam  etiam  turn  civitas  ilia  in  sua,  fion 
in  populi  Romani  potestate  atque  universa  Italia  non  dtidum  pacata 
esset,  etp.  76,  10  Plocamns  adnlesccnlulnm  se  gloriatur  in  cantando 
parem  7ion  habuisse  nisi  unum  Apellem,  familiarem  Caligulae  cele- 
berrimumque  inter  aequales  tragoedum  (Cassins  Dio  LVIIII  3),  et 
p.  86,  19  Trimalcio  cantica  fertur  lacerasse  Menecratis,  si  hie  est 
Menecrates  quern  cilharoedum  Nero  triumphalium  virorum  patrimo- 
nio  aedibusque  donavit  {Suetonitis  Neronis  cap,  30).   Lucanum  ta- 
wcw,  cum  non  fortuito  aut  per  occasionem  deductus  in  memoriam 
illius  sed  consulto  et  accurate  eum  impugnaturus  esset,  non  indicavit 
nominatim.   infclici  autcm  casu  accidit  lU  coloniam  in  qua  Trimal- 
cio Ilabinnasque  sevirum  Auguslalium  munere  fungebantur,  cui  duo 
viri  aediles  praeerant  —  nempe  praetor  p.  11,  22  minus  accurate 
sumvms  magistratus  appellatur  —  non  satis  certo  possi7nus  explo- 
rare.   agitur  convivium  Trimalcionis ,  nisi  fallor,  ante  diem  II I L 
kalendo,s  lanuarias  prope  oppidum  in  praedio  eius  Cumano  (p.  61, 
1):  quae  appellatio  ipsa  solitam  insolentiam  Trimalcionis  arguit,  qui' 
praedium  suum  a  longinquo  oppido ,  non  a  propinquo  voluit  deno- 
minari,  ut  scilicet  fines  illius  patere  usque  ad  Cumas  crederetUur, 
nam  Cumas  illam  coloniam  non  fuisse  de  qua  convivae  confabulan- 
tnr  probatur  eo  quod  Cumis  se  snis  oculis  Sibyllam  vidisse  p.  56,  4 
quasi  rem  raritate  notabilem  Trimalcio  pronuntiat,    restant  igitur 
in  ora  Campaniae ,  quoniam  proximum  littori  locum  secretum  En- 
colpios  conduxit  p,  96,  I  et  inde  profectus  p.  120,  11  intravit  na- 
vigium,  neque  procul  a  Cumis  sitae  neque  longius  a  Baiis  et  Capua 


V 


i 


h 


h> 


■;'•)■. 


i 


^. 


r 

>. 

I. 


Tim 

(p.  61,  15  c/  73,  G)  remotae  Puteolt  colonia  primum  deducta  anno 
urbis  660,  turn  a  Caesar e  Augusto  Mia  Augusta,  deinde  a  Nerone 
anno  post  Christum  60  Neronea  Augtista,  et  Neapolis  quae  quando 
ius  coloniae  sit  adepta  ignoratur.  graeca  urbs  p.  96,  7  mirum  est 
profecto  si  Puteolana  civitas  vocatur  tarn  diu  a  Homanis  colonis 
habitala  neque  graecae  magis  quatn  variarum  nationum  commerciis 
et  frequenlia  insignis:  Neapolim ' quasi  graecam  urbern  cumprodire 
in  scaenam  cuperet  delegit  Nero  {Tacitus  ann.  XV 33).  accedit  quod  in 
crebris  sermonibus  qnibus  commoda  et  incommoda  coloniae  vitaque 
vulgi  iiUer  cenantes  versantur,  paene  nulla  fit  mercaturae  ac  rerum 
natUicanim  mentio,  quarum  adfluentia  Puteolanum  emporium  cele- 
brabatur,  haec  contra  Puteolos  pugnant,  contra  Neapolim  illud 
quod  de  initiis  eius  coloniae  et  ordinatione  nulla  prodita  est  memo- 
ria.  itaque  caveamus  oportet  ne  arbitrario  iudicio  interpretati  verba 
scriptoris  q^ii  fortasse  unam  el  eandern  coloniam  ne  ipse  quidem  sta^ 
tuerat,  praepostere  nos  alteram  ntram  decernamus.  velut  Ludovicus 
friedlaenderus  in  praefatione  indicis  scholarum  Regiomontanarum 
hiemis  anni  1860  designari  Puteolos  conclusit  ex  vigilibus  {p,  92, 
18)  quod  genus  militiae  Neapolis  non  videretur  habuisse.  nihil  enim 
vera  cogit  ul  in  illis  militari  more  institutos  ab  Augusto  vigiles  re- 
spici  credamns,  nonne  Amphitruonis  aetate,  si  dis  placet,  Thebis 
Veo?  Creo  vigiles  nocturnos  singulos  semper  locat*?  nonne  Agrigenti 
cum  Verres  templum  spoliatum  iret,  vigiles  fanique  custod'es  sustulere 
clamorem?  nonne  Romae  ante  Augustum  tres  viri no ctumi  vigilibus 
*el  vigiliis  praeerant?  itaque  cohors  vigilum  defuit  Neapoli,  defuisse 
vigiles  qui  noctu  regionem  custodirent  inhibendorum  incendiorum 
caussa  frequentiori  urbi  cnipiam  nego. 

Cum  vitam  nobis  hue  satirae  proponant  luxu  atque  desidia  cor- 
ruptam  et  animum  in  inventione  libidinum  memoriaque  defixum, 
tum  summam  ostentant  atque  variam  erudilionem  et  ingenii  elegan- 
tiam.  artium  Graecarum  peritus.  spectator,  intellegens  studiorum 
liberalium  existimator  praecipue  comoediam  novam  et  Peripatetico- 
rum  illos  libros  videtur  tractasse  quibus  mores  hoUlff/f  describe- 
barUur,  atque  res  singulares  permultae  in  Trimalcione  eiusque  con- 
vivis  notatae  paene  ad  verbnm  xccQaxrfJQag  imitantur  Theophrasteo 


I 


# 


I 


I; 


1 

! 


3i 
11 


iiomine  mscriptos.   e  Rovianis  autem  non  solum  Menippenm  Varro- 
Item  hahebat  exemplnm  sed  etiam  qui  in  allero  satirarnm  (jcnere 
excellnerant^  nee  si  propositam  scriptori  nlrique  ralionem  spcctamns 
nulla  est  ceuae  Trimalcionis  similitudo  nun  cena  Nasidieni  narrata 
ah  Horatio,   dextcritos  vero  ingenii  el  sollertia  plane  unica  facillime 
in  eo  perspicitur,  quod  in  adumhranda  rustici  sermonis  specie  ac- 
curationis  non  minus  quam  moderationis  adhihuit,    eius  sermonis 
indicia  cum  manifcMo  apparnml  plurima,  unnm  ulpole  non  omni- 
bus notum  hie  proferam.  Pliilcrononi  causidicuni  vocat  Echion  cen- 
tonarim  p,  53, 14  (est  autem  idem  ilk  qui  caninam  se  limjuam  com- 
edisse  ait  p.  47,  10),  Niceronem  collibertum  Trimalcio  p.  74,  17. 
editores  qitiPhWesono.m  servabant,  tolleb ant  KiccTonoin,  quid  rei  esset 
nescire  se  confitebantur.  Petronius  enim  vero  utroque  loco  vitiosam 
expressit  vulgi  consuetudinem  non  Eros  Krotis  sed  Eros  Eroiiis  decli- 
7iantis,  quod  qui  quaesierit  ah  scriptore  aliquo  aut  grammatico,  is  fru- 
stra  quaeret ;  pate  factum  autem  est  inscriptionibus  Latinis.  vide  modo 
in  corporeGruterip.207JC.mvdC.l  VhWoroms, p. /ibO,  12  Fausli 
Eroiiis,  p.  62 U  4  C.  Vari  C.  D.  1.  Anteronis;  in  collectione  Heinesii 
p.  887,  24  M.  Mannci  Eronis  1.  Suavis  et  p.  734,  116  L.  Terciilii 
Anteronis;  in  tegula  a  Fabrctto  publicata  p.  601,  64  M.  Ati  Eronis; 
in  thesauro  Muratori  p.  1488,  if  M.  l»ctiIio  IMiileroni,  p.  lf)iU,  :i  C. 
Calventio  Eronis  lib.  Primo,  p.  1606,  10  emit  de  Cn.  Octavio  'J.  1. 
Anterone,  p.  1746,  11  L.  Signius  Eronis  1.  Eros;  in  titnlo  Etrusco 
Gori  III  p.  176,  218  A.  Octavio  Eroni;  in  Maffei  museo  Veronensi 
p.  160  T.  Vibi  Eronis  et  p.  2,90,  2  arbitralu  C.  Fausli  Eronis;  in 
Neapolitanis  inscriptionibus  Mommseni 3730  3020  4780  6310  (i'jr») 
Eronis,  1303  1334  6040  Eroni,  4467  Anteronis,  .957  Anteroni, 
6310  (204)  Phileronis,  1630  Syneronis.   itaque  Phileronem  et  M- 
ceronem  condecet  rusticos,  Encolpion  tamen  qui  urbane  loquitur 
consentaneum  est  p.  72,  11  Nicerotem  appellare. 

Historiarum  Paterculi  ante  quintum  saeculum,  si  bene  memini, 
vestigium  reperitur  7iullwn:  de  Petronii  satiris  nemo  testimonium  di- 
xit ante  Terentianum  Maurum.  Sidonius  Apollinaris  in  carmine 
XXIII  versu  133  post  Ciceronem  Livium  Vergilium  Terentium  Plan- 
tum  Varronem  Sallustium  Taciturn,  ante  Ovidium  Senecas  Martialem 


[4? 


if 


I    » 


I 


V. 


XI 

Lucanum  Staliumf  in  carmine  Villi  enufnerans  sine  or  dine  poetas 
versu  2GS  inter  Seplimium  el  Martialem  commemornt  Petronium: 
Priscianns  quae  mlfert  (fr.  V)  ea  videtur  aliunde  hansisse,  Jieqne  lo- 
unnes  Lydus  qui  de  mayislratibus  141  haec  dixit:  TovQvog  di  xal 
^lotfievcikiog  xat  IlezQOJViog  avzoO-ev  Toig  Xotdogiaig  ine^ek- 
^6vT€g  Tov  aazvQiTidv  voftov  icoLghqwaaVy  saliras  ipsas  umqnam 
inspexerat.  sicut^ elect ae  ex  Ennio  Lucilio  Yarrone  saturae^  tradun- 
tur  fnisse  Inlii  Flori  eins  ad  qneni  epistulas  Horatius  misit,   sic 
etiam  Petronii  satirae  eis  qui  ta^nquam  arhorem  praepropera  ampu- 
landi  festinatione  coercebant  largam  praebuere  eleclornm  materiam. 
si  fides  tribnitnr  loanni  Saresberiensi ,  rcttnlerat  facetissimam  de 
matrona  Ephesia  fabnlam  etiam  Virius  Flavianus  Nicomachus,  trcni- 
scriptam  sine  dubio  ex  libro  Petronii.  sed  ut  Flavianum  ille  errore 
deceptus  nominaverit^  iam  sub  Theodosii  aetatem  excerptas  esse  sa- 
tiras  Petronianas  facile  credo,   exploratissimum  antem  mihi  est  inde 
a  septimo  saeculo  pleniorem  qnam  nos  Petronium  in  majiibus  ha- 
buisse  neminem.   nono  saeculo  carmen  de  bello  civili  cognoverat 
Ileiricus  frater  Altissiodurensis  eiusdem  monasterii  a  quo  optimum 
el  antiquissimum  Petronii  codicem  oriundum  esse  constat,   ille  enim 
cum  vilam  S.  Germani  episcopi  Altissiodurensis  versibus  scriptam 
(edita  est  in  actis  sanctorum  mensis  lulii  Antverpiae  J 7 33)  circiler 
annum  676  ad  Carolum  Calvum  mitteret,  et  prooemium  illius  poe- 
matis  ad  verbum  et  alios  versus  memoriae  mandatos  ad  sensum  ex- 
pressit.   velut  haec  V  2,  131  p.  246^hinc  SMbil  aerias  meritis  subli- 
'mior  Alpes,  limes  hie  Ausonias  Gallis  disterminat  oris^  eqs.  conspi- 
rant  cum  Pelronianis  p.  162,  13  aut  haec  V  2,  132  p,  246 'quod 
non  fida  lumens  caperet  vestigia  gurges*  cum  Pelronianis  p.  165,  8. 
posuit  idem  in  praefalione  lertii  libri  64  p.  234  seplifluus  vocahu- 
lum,  quod  reperitur  in  lib r is  Petronii  p.  187,  5,  alibi  videtur  repe- 
riri  nusquam.    decimo  aut  undecimo  saeculo  scriptus  est  codex  olim 
Altissiodurensis,  hodie  Bernensis  de  quo  statim  diclurus  sum;  duo- 
decimo in  Britannia  loannes  Saresberiensis ,  lerlio  decimo  saeculo 
Vincentius  Beluacensis  in  Gallia  Petronium  leclilabat,  consimili  uter- 
que  noslrorum  exemplari  usus. 

Vnus  fuil  ante  hos  mille  annos  excerptorum  liber,  e  quo  quasi 


XH 

rivi  ac  fossae  ex  iusto  fluminis  alveo  exiere  codices  et  apographa 
quotquot  supersunt.  nam  quantnmvis  de  singulis  rebus  plerumque 
inter  se  discrepent,  lacunarum  tamen  multarum  graviorumque  cor- 
ruptelarum  communio  communem  omnibus  fuisse  originem  probat. 
comprekenderat  ille  primarius  liber  praeter  excerpta  Petronii  turn 
carmina  Latina  minora  turn  glossas  collectaneas,  ut  Traguriensem 
Bernensem  Leidensem  ad  aliquam  eius  similitudinem  compositos  esse 
snspiceris.  itaque  factum  est  tit  tum  Aetnae  versiculi  a  Vincentio  Be- 
luacensi  et  in  libro  quern  Beluacensis  bibliotheca  Claudio  Bineto  sup- 
peditaverat  epigrammata  aliquot,  tum  in  codicibus  saeculi  XV  Vati- 
cano  Veneto  Florentino  fragmentum  vel  excerpta  de  verborum  signi- 
ficatione  vel  de  antiquis  dictionibus  adscriberentur  Petronio.  et  hanc 
quidem  glossarum  colluviem  e  Gellii  Isidori  Hieronymi  ecclesiastico- 
rum  scriptorum  lectione  natam,  de  qua  post  Carolum  Beckium  ac- 
curate disputavit  Augustus  Reifferscheidus  musei  Rhenani  novi  XVI 
p,  Iss.,  idcirco  repetere  inutile  duxi,  quod  Petronii  Arbitri  nomine 
nihilo  rectius  nuncupatur  quam  Plauti  sive  Ciceronis  sive  Martialis.*) 

*)  subsidii  aliquid  ei  rationi  qua  origitiem  ilUus  inscripiionis  explicaui- 
mus  ind\paratur  quod  in  duobus  codicis  Bernensis  glossariis  quae  olim  inse- 
quebantur,  nunc  autein  antecedunt  Petronium,  aliquot  deprehendi  glossas  aut 
ormiino  aut  ex  parte  concinentes  cum  illis  quas  habes  perscriptas  in  museo 
Rhenano  I.  s.  s.  p.  5  n.  i,  p.  6  n.  5  et  V  et  11,  p.  7  n.  12  et  13  et  18,  p.  10  n. 
37,  p.  V2  n.  51.  sunt  autem  haec: 

Nitruni  in  Nitria  nascilur.    habet  enim  virtutem  salis  et  est  incdicinalis  et 
vestiam  corporumque  ex  eo  sondes  abluuntur. 

Excedra  absida  uel  locus  subsiliorura  separatus  modicum  a  praetorio,  quod 
Greci  cyclon  dicunt. 

Peribolus  in  Ezechiel  murum  significat. 

Classicus  sonus  tubarum. 

Sioodus  conventus,  coliectio. 

Anaglifa  supersculpta. 

Reuma  graece,  latine  eruptio  sive  fluor. 

Vestibulum  dictum  eo  quod  illo  vestiuntur  fores  tenipli  vel  domus ,  aut  ab 
staudo.    [est]  enim  coniunctum  domui. 

Situla  serpens  dicitur  quia  quem  momorderit,  siti  perit.  idem  est  et  dipsas. 
ibidemque  non  nullae  leguntur  glossae  ad  Ifebraeos  atque  res  sacras  spectan- 
tes.  plurimae  emananmt  ex  etymologico  Isidori  quocum  in  Beluacensi  libro 
conexa  Binetus  epigrammata  Petronii  uiderat.  quod  autem  ne  eorum  quidem 
detunt  uocabulomm  inter pretationes  quibus  Petronius  utitury  uelut  grassator 


\ 


> 


XIII 

iam  vero  vetus  ille  omnium  codicum  tamquam  parens  non  integer  in 
totumve  transcriptus  ad  nostram  aetatem  pervenit  sed  in  varias  par- 
tes,  magnas  minutas,  dispersus.  eorum  librorum  quos  aut  vidi  aut 
novi  extare  septem  or  dines  constitui: 

I 

L:  codex  Leidensis  ckartaceus  octonaria  forma  signatus  numero  L 
61  ^ex  legato  illustris  viri  losephi  Scaligeri^  qui  primo  folio  impo- 
suerat  nomen  suum  iosephvs  scaliger  ivlii  caesabis  filivs,  plane 
et  adeo  pulcre  scriptus.  Petroninm  excipiunt  collectanea  opuscula 
varia,  glossae  Graecae  Latinae  et  notae  inridicae  et  inscriptiones 
Latinae  et  Aratea  ad  veterem  codicem  collata,  nulla  fere  pagina  non 
aliquo  genere  litterarum  conscribillata.  Petronii  insunt  excerpta 
praeter  cenam  Trimalcionis  omnia  ipsiusque  cenae  principium, 
quamquam  neque  hoc  tam  plenum  quam  in  Traguriensi  legitur  et 
aliae  particulae  paucae  ac  modicae  velut  p.  22,  14  — 16  desideran- 
tur,  transcripsit  ilia  Scaliger,  nisi  fallor,  ex  Cuiaciano  codice  {cf.  . 
ad  p.  14,  15)  eodem  quem  Tornaesius  adhibtiit,  adiutus  praeterea 
aliis  libris  compluribus  quorum  e  numero  Parisinum  8049  et  edi- 
tionem  Sambuci  et  anlhologiam  Vossianam  fuisse  puto.  multa  vide- 
tur  ut  quae  in  aperto  essent  vir  egregius  suo  ingenio  emendasse,  in 
obscuris  tamen  et  corruptis  accurate  expressit  archetypon.  saepis- 
sime  in  margine  adnotavit  scrip turae  discrepantias.  excerptis  sati- 
rarum  subiunxit  reliquias  aliquot:  fr.  XX  triplici* — orbem,  fr.  XXI 
et  XVI III  coniunctim 

anus  recocta  vino 

treraentibus  labellis. 

Mempbitides  puellae 

sacris  deum  paratae. 

tinctus  colore  noctis 

nianu  puor  loquaci 
fr.  XXVI  versus  1  et  2,  fr.  XXV  cui — luxus  ^ex  Fulgenlii  lib.  4\ 
turn  Vincentii  Beluacensis  speculi  historialis  XXI  2d  locum  non  in- 


heredipeta  periscelides,  si  quis  ob  earn  caussam  huiusmodi  collectiones  aplat 
ex  satiris  Petronii  esse  probat,  is  uero  nihil  probat. 


fV 


'V' 


1%H' 


/ 


l;*5 


XIIII 

.  intrn  ivi  et  Drimum  salutavi  praeceptores.    librum  accepi, 

trone  intro  ivi  ei  puuium  r  r.odicem 

scrinsi  quotidiana  {vide  interpretes  Petronn  cap.  81).   hunc  com 
etToLgii  GuMmi  PInygersi  beneficio  ad  me  trans,n.snm  etrn 
IZ  oZL  lahnii  Theodorus  Mommsenus  Leidae  d.Ugenter  e.cus- 

sifTiiis. 

.         r  Petronii  Arbitri  Satyricon  editum  Lngduni  apud  loamm 

t         t.  retrom  CaroU  Halmii  liber alitate  accept  ex 

Tornaesium  anno  lo7,),  quoavuiuii  r.h...^  p,lnrH 

Mbliotheca  Monacensi.  sex  in  prooemio  Tornaesrus  Lebeum  edoc 

K.  Tmmm  sibi  fuisse  exemplaria,  primariuM  et  vetustmmum  m 

^  l::Z  iJiptum,  aUerun.  '<^^obi  Bale^an^ii  ^^J«^^ 
ovens  tradidisset,  tertium  Antverpiense  Sambuc,,  qmmmPansie^m 

scriptornm  lectiones  adposmt. 

,.  Petronii  Arbitri  Satyricon  editnm  cum  cataUctis  velernm 

lectLtm'  praeter  breviores  excerptorum  bbros  velnt  -t  ""'of"^;" 
T  BitLm  praesto  ilU  fuisse  ostendit  pleniores    ho^.^o'-"- 
"""'■    HulL  lus  Benedictinum  exemplar  sive  vetns  exemplar  s,ve  vete- 
I         libus  Tolosannm  non  perti,.^sse  rer  totas  sat,ras  ,n^ 
Ze^^L  ,nod  ad  p.  50,  2  Pit„oens' nenedictintt.  vetn.  umcum 
hac  in  parte  exemplar'  adscripsit. 

Mihi  tametsi  in  incerto  est  reHnqnendnm  mm  plane  isdemU- 
tris  Lliger  Tornaesius  Pitkoens  nsi  sin,  an  ex  parte  d.,ersn  et 


vrtus 
Pithoei 


y 


> 


XV 

quam  habeant  necessitudinis  rationem  Dalecampianus  cum  Tolosano 
et  Cuiacinnus  cum  Benedictino  illo  quern  prodiisse  opinor  ex  cella 
S.  Benedicti  Floriacensi  ad  Ligerim,  persuasissimum  tamen  est  ex 
eodem  fonte  derivatos  illos  tarn  inter  se  omnes  quam  unum  uni 
similes  fuisse.  atque  ad  eandem  originem  noli  dubitare  quin  testi- 
monia  revocanda  sint  Petri  Danielis,  Claudii  Puteani,  Hadriani 
Turnebi,  Henn:i  Memmii,  lani  Douzae  patris  qui  vel  Benedictinum 
vel  Tolosanum  vel  comparia  eorum  apographa  tenuerint.  cui  iudi- 
do  aliquid  adiungit  auctoritatis  Scaliger  qui  ad  carmen  Priapeum 
LI  1 1  ubi  Petroniana  p.  173,  6  commemoravit ,  Uta  enim'  inquit  'ha- 
bet  manu  scriptus  codex,  non  ut  ille  quern  citat  Turnebus,  diutius 
cinctos.  qui  tamen  codex,  quo  usus  est  Turnebus,  ex  eo  ipso  exem- 
plari  veteri,  quod  hodie  est  in  manibus  clarissimi  iurisconsulti  do- 
mini  lacobi  Cuiacii,  descriptus  fuerit\  hi  codices  quoniam  periisse 
videntur  univetsi  inter  seditiones  turbasque  belli  civilis  quo  XVI  sae- 
culo  Gallia  flagrabat ,  quo  facilius  natura  eorum  atque  congrnentia 
cognosceretur,  non  modo  t  et  p  praeter  L  plene  contuli  verum  etiam 
si  qua  inde  viri  docti  illorum  temporum  rettulerant  singillatim  de- 
stinavi  perscribere.  Memmiani  memoriam  nisi  ab  ipsius  Memmii  Me.nmianvs 
notulis  aut  a  Turnebo  Lambino  Sambuco  arcessivi,  prodidisse  scito 
Boschium  et  Burmannum  secundum  collationem  eius  libri  exemplari 
Tornaesiano  adscriptam,  cui  cave  nimium  credas.  neglegendum 
autem  duxi  codicem  Parisinum  87 OU  i,  in  quern  Petrus  Claudii  fi- 
lius  Puteanus  anno  1605  sententias  aliquot  transcripserat  e  Petronio 
non  manuscripto  sed  typis  expresso. 

Non  despero  quidem  fore  ut  alicubi  reperiatur  Petronii  codex 
qui  totidem  excerpta  quot  Lpt  comprehendat  vel  ut  exemplo  utar, 
non  omittat  p.  11,  8  iam  pro  cella  meretrix  assem  exegerat;  7ws 
tamen  nullum  investigavimus  praeter  apographon  Scaligeranum. 
nam  quod  adservatur  in  bibliotheca  Monacensi  n.  12479  ^Petronii 
Arbitri  Satyricon  castigatum,  exscriptum  ad  verbum  ex  ms.  R.  P. 
lacobi  Bidermani  S.  I.'  saeculo  XVII  vel  XVIII  forma  duodena- 
ria,  foedissime  interpolatum  mutatis  nominibus  velut  pro  stupro  et 
fornice  ganea  dicitur  et  miseriarum  cloaca,  inversis  rebus  velut  in 
capite  11  supponitur  aleae  lusus,  adfictis  ineptiis  velut  incipit  lassa- 


) 


XVI 

tus  odiosa  Melantychi  garrulitate  non  continui  i)orro  fractam  iani 
decies  patientiam.  et  post  multa  quae  calcscens  ident.dem  ira  sug- 
gesserat,  num,  inquam.  alio  genere:  hoc  ego  exemplar  mmemoratu 
quidem  dignum  existmarem.  nisi  ah  alio  homine  litterato  non  omm- 
no  illud  contemni  comperissem. 

II 

y,  A:  codex  Parisinus  7980  homhycinus  quaternaria  forma  sae- 
culi  XV,  Tragurii  Delmatiae  in  hibliotheca  Nicolai  Cippici  a  Marino 
Statilio  \irciter  annum  1660  inventus,  inde  Romam  translatus  et 
Roma  Parisios.  'codex  emptus  Romae  an.  1703.  Reg.  5623\  in 
primo  folio  "questo  libro  siacfi  mi  polatonio  cipico\ 

p.  1  albii  Tibulli  poete  illustris  liber  incipit.   et  primo  probe- 
mium.   quod  spretis  diuitiis  et  cetera. 

p,  44  Monobiblos  sexti  Propertii  Aurelii  Naute  ad  Tullum.  In- 
cipit liber  Primus  feliciter. 

p.  132  Liber  CaluUi  et  post  versus  Benvenuti  Campesanii  de 
resurrectione  CatuUi  Catulli  Veronensis  poete  illustris  Ad  cornelium 
liber  incipit.  p.  179  uhi  desinit  Catullus  in  ima  margine  perparvis 
litteris  ah  eadem  manu  scriptum 

1423  di  2i)  nobr  p  cy 

eple  6  .  .  uersus  228 

p.  180  Sapbos  Lesbia  Vates  ad  pbaonem.  ex  grecis  in  latinas 
litteras  versa  per  Nasonem  sulmonensem  ut  ferunt  nonnulli  epla 
aurea.   suh scriptum  p.  184  Versus  CCXX.   Sapbos  Vatis  Mitilenee 

epla  explicit. 

p.  185  Petronius  Arbiter,  et  primum  quidem  ad  p.  20o  usqm 
pertinent  eiusdem  modi  excerpta  qualia  in  ceteris  huius  ordinisli- 
hris  leguntur  cum  inscriptione  et  suhscriptione  eis  quasPetronii  p. 
2  et  p.  199  adnotavi,  suhsequitur  deinde  a  p.  20h'  ad  p.  229  inscri- 
ptione carens  cena  Trimalcionis  H  quam  seorsum  ah  illis  excerptis 
recenseho  Venerat  iam  tercius  dies  -  ex  incendio  fugimus  (p.  28, 

6-92,22). 

p.  229  post  fugimus  interiecto  vacuo  spatio  lam  nox  hibernas 


-J 


xvii 


et  reliqui  Moreti  versus,  suhscriptum  p.  232  versus  centum  XXIIII^^ 
Moreti  liber  virgilii  pueri  explicit. 

p.  233  Claudiani  poetae  de  pbenice  carmen  incipit  quod  desinit 
in  nocendi  p.  237. 

in  Petronio  pagina  una  quaeque  versus  habet  ad  p.  208  qua- 
dragenos  octonos,  a  p.  209  quae  novum  quaternionem  inchoat  quadra- 
genos  singulos  litterarum  magnitudine  longius  disiunctos.  totius  co- 
dicis  folia  extrinsecus  in  margine  inferiore  fecerunt  vitium,  quod  la- 
titudo  marginis  impediehat  quo  minus  in  verba  quoque  contexta  inva- 
deret.  ah  latere  paginae  eadem  manus  praeter  correctiones  crebro 
adiunxit  vocahula  inusitata  vel  inaudita  et  scholia,  velut  p.  200  atra- 
liptae  {p.  29, 16),  coccinea  (p.  29, 18),  Polectice  (p.  29, 19),  sympbo- 
macu  (p.  30, 2),  edictum  (p.  30,  6),  caduceum  (p.  30, 16).  scriptura 
nusquam  obscura  est  sed  neglegentius  composita  culpa  velocitatis.  n  et 
u  vel  cetiet  in  compendium  redacta  quod  et  quia  vel  el  et  etiam  hatid 
ita  facile  est  discernere.  ta  et  tam  valet  et  tan,  itaque  tanquam  et  simi- 
lia  per  n  effercnda  sint  an  per  m,  nisi  uhi  plena  exscribitur  syllaba, 
nescimus.  continentes  voces  non  nunquam  perperam  distribuunter  vel- 
ut illae  interimi  atraliptae,  saepius  grandis  litter  a  exorditur  princeps 
enuntiati  vocahulum,  membra  orationis  articulique  fere  pnncto  aut 
obliqua  lineola  aut  posito  super  punctnm  sicilico  distinguuntur,  raro 
si  carmina  exceperis  perpetuus  tenor  verborum  inter rumpitur.  ca- 
pitum  numeris  marginem  notisque  ipsum  exemplum  novus  gramma- 
ticus  instruxit  postquam  in  capita  satiras  distraxit  loannes  Boschius 
^sectmdum  loannis  Merceri  editionem*  quae  Genevae  anno  1629  prod- 
ierat.  huius  codicis  apograph  on  ah  loanne  Lucio  Delmata  Romae 
anno  1668  exacte  confectum  publicavit  Amstelodami  anno  1670 
loannes  Blaevius  iteravitque  anno  1671.  recognovere  codicem  Pari- 
siis  Ononis  lahnii  gratia  Conradus  Bursianus  ad  Bipontinam  et  dili- 
gentissime  Henricus  Keilius  ad  secundam  illam  Amstelodamensem, 
quoriim  ego  sequebar  auctoritatem  ubicumque  de  A  et  11  sive  reticens 
sive  praedicans  contra  Lucium  testatus  sum. 


B:  codex  Bernensis  membranaceus  quaternaria  forma  saeculi  B 
X  aut  XI  signatus  mss.  lit.  3o7,  duab^is  amplioris  voluminis  par- 

Pelronii  satirae  B 


Allissio  hi 
nnyis 


XVIII 

tihus  male  ita  compactus  ut  quaterniones  XI II I  XV  XVI  XVII  ante- 
cedant  reliquias  quaternionum  VIII  et  Villi,  quattuor  illis  conti- 
nentur  greca  verba  et  aliqva  latinorvm  cvm  glosis  svis,  turn 
uberius  glossarmm  Latinnm  cut  explicivm  nomina  subscriptum  est 
eMiMERPRETATioNES  ALFEBETVM  HEBREORVM,  detiique  cxcerptae  K\ 
historia  salvstii  crispi  oradones  et  epistulae.  qitaternionibus  autem 
VIII  et  Villi  extrema  pars  decurtati  Nonii  {capitis  I  III  de  varia 
significatione  sermonum  a  tenet  p.  411  ad  vix  p.  421)  cum  hac 
snbscriptione:  explicit,  turn  petromi  arbitri  satiricon,  denique 
in  eadem  pagina  qua  finitur  Petronius  post  aliquod  intervallum  car- 
men Prisciani  de  mensuris  et  ponderibus  quod  incipit  Pondera  Pae- 
oniis  ueterum  memorata  libellis  et  desinit  in  hemistichium  Nee  non 
et  sine  aquis.  pertinebat  Petronius  a  folio  secnndo  verso  quaternio- 
vis  VIII  usque  ad  quintum  folium  versum  quaternionis  Villi;  nunc 
vero  quoniam  e  quaternione  VIII,  quippe  cuius  haec  fiierit  condicio 

1:=6 

2  =  7 

3  =  6 

4  =  0 
non  supersunt  nisi  exteriora  folia  12  7  8,  non  amplius  sex  folia  et 
dimidiata  duo  tenet,   evulsa  enim  sunt  folia  quattuor  inter  secundum 
et  septimum  interposita,  3  cum  6  et  4  cum  J,  post  aetatem  Pithoei; 
nempe  is  quae  enotavit  ex  Altissiodurensi,  quia  nihil  differre  a  Ber- 

(  nensi  intellexi,  pro  certo  dico  librum  olim  Altissiodurensem  aspor- 
tatum  e  Gallia  per  lacobum  Bongarsium  factum  esse  Bernensem. 
itaque  deficit  B€7iiensis  hodie  post  prius  p.  6,  2  et  initium  rur- 
sus  capit  a  Phoebo  p,  135,  2.  hoc  cum  valde  dolerem  in  eo 
codice  quo  nullus  ad  emendandum  Petronium  plus  adferret  utilita- 
tis,  ecce  Theodorus  Mommsenus  in  bibliotheca  Leidensi  adligata  in- 
venit  libro  ante  Petaviano,  mox  Vossiano  catalogin.  XXX  qui  Plau- 
tum  continet,  duo  ex  illis  foliis  quae  absunt  a  Bernensi,  tettium  et 

quartum.   eorum  alterum  incipit  a quam  id  quod  putant  p.  6, 

2  et  desinit  in  causa  hue  uenisse  p.  19,  4,  alterum  incipit  a 

magis  uestra  commoueor  p.  19,  5  ef  desinit  in  dissimulata  perit  j?. 
95, 10.   neque  igitur  nunc  desiderantur  nisi  folia  quintum  et  sextum 


XVIIII 

quae  nee  diu  tamen  p.  95,  1 1  usque  ad  infelix  modo  crinibus  nitebas, 
at  nunc  leuior  acre  uel  rotundo  ridentes  fugis  et  times  puellas  p.  135, 
5  complectebantur.  paginae  huius  codicis  una  quaeque  binorum  or- 
dinum,  or  do  unus  quisque  fere  tricenum  versuum.   scriptura  clara, 
orthographia  quam  emendatissima  nisi  quod  ae  vel  e  et  e  frequentius 
permiscentur,  compendia  praepositionum  multa,  syllab arum  pan- 
ciora,  verborum  nulla,  unaduaeve  saepius  litterulae  rasae,  quod  per- 
raro  notavi  quia  librarius  ita  peccata  sua  correxerat  ut  non  appareret 
quid  antea  scriptum  fuerit.  haec  •/.  signa  lactmarum  recentior  ma- 
nus  interiecit  fortasse  Bongarsii  qui  librum  possederat.    Bernensia 
folia  post  Orellium  diligentius  contulimus  ab  Steigero  bibliothecario 
commodata  Theodorus  Mommsenus  cum  Bipontina  et  ah  Ottone  Rib- 
beckio  accepta  ego  cum  Amstelodamensi  Traguriensis  exemplo ,  Lei- 
densia  solus  Mommsenus  cum  Biponiina.   in  ea  particula  excerpto- 
rum  quae  neutris  illorum  comprehenditur  stabimus  Pithoeanis  de 
Altissiodurensi  testimoniis. 

C:  codex  Vaticanus  ordinis  N  n.  119  {670)  Vrbinas  membra-  C 
naceus  quaternaria  forma  saeculo  XV  pulcre  scriptus.    in  tittilo 

aureoli  variique  coloris  haec  leguntur 

IN  HOC 
CODICE  CONTI 
NENTVR  P\  BLII  RVTI 
LII     SCHEMATA     ET 
PETRONIVS  ARBITER 
ET  FVLGENTI  MITHO 
.       LOGIARVM  ET  El 
POSITIO  SERMO 
NVMANTIQVO 
RVM 
Petronius  finibus  terminatur  foliorum  38  et  66.    contulit  eum  cum 

Bipontina  Otto  lahnitis  Romae  mense  Novembri  anni  1838. 

f 
D:  codex  Florentinus  Laurentianus  plutei  XCVII  n.  31  mem-  D 
branaceus  quaternaria  forma  saeculo  XV  pulcre  scriptus  et  minio 


XX 

auroque  pktus.  continet  epistularum  Plinii  libros  VII,  Rutilium 
Lupum  et  Aquilam,  delude  Petronium.  contulit  eum  cum  Bipontina 
Otto  lahnius  Florentiae  nonis  et  postridie  no7ias  Septembres  anni  1839. 

E  E:  codex  Messaniensis  monasterii  Benedictinorum  S.  Placidi 

membranaceus  saecnlo  XII  bene  scriptus,  deest  initium  usque  ad 
nia]gna  ];.  5,  2.   folia  sunt  31.  in  fine  haec  leguntur: 

PETRONIVS  •  SATYRICON  • 
ARBITER  .  FELICITER. 
EXPLICIT . 

TEAOS 
contulit  eum  cum  Bipontina  Otto  lahnius  Messanae  decimo  kalendas 
lunias  anni  1839. 

F  F:  codex  Leidensis  Vossianus  205  catalogi  oct.  81  membrana- 

ceus saecnlo  XV  properanter  scriptus.  insunt  Priapea  et  catalecta 
Vergiliana,  tnm  a  folio  27  ad  o4  Petronins,  denique  tres  viri  Amo- 
ris.  pagina  viginti  quinque  vel  viginti  octo  versuum.  recens  manus 
quae  correxit  aut  explicando  addidit,  referre  pigebat.  hum  codicem 
et  ego  olim  a  lacobo  Geelio  Bonnam  missum  contuli  cum  Burman- 
niana  priore  et  Leidae  commoratus  Theodorus  Mommsenus  Ottonis 
lahnii  gratia  cum  Bipontina. 

G  G:  codex  Guelferbytanus  extravag.  299  membranaceus  qua- 

ternaria  forma  saecnlo  XV  eleganter  scriptus.  continet  Senecae  apo- 
colocyntosin,  turn  a  folio  17  Petronium,  denique  Leonardi  Arretini 
interpretationem  oeconomicon  Aristotelis  et  contionem  Ileliogabali 
nomine  ad  meretrices  habitam.  pagina  septendecim  versuum.  corri- 
gendi  curam  alius  homo  egit  aut  certe  alio  atramento  usus.  senten- 
tiose  vel  facete  dictis  nota  adposita  est  in  margine.  hunc  codicem  in- 
tercedentibus  Friderico  Ritschelio  et  Antonio  Klettio  Bonnam  delatum 
contnli  cum  Bipontina. 

p  P:  codex  Parisinus  8049  membranaceus  quaternaria  forma 

{Colbertiyius  1781,  Regius  5622)  ex  tribus  partibus  conglutinatus: 


\ 


\> 


XXI 


/  prolegomena  de  satira  (Satire  proprium  est  ut  uera  humiliter 
dicat  —  prosiliunt)  et  Persius. 

II  extremi  saeculi  XI  ut  Keilius,  extremi  saeculi  XII  ut  Froeh- 
nerus  ait:  Ciceronis  de  divinatione  libri  secundi  finis  (ptolomeum 
facile  sanaret  //  66,  135  —  dicta  essent  surreximus) ,  in  folio  17 
verso  Marci  Tullii  de  diuinacione  liber  II"«  explicit.  Petronii  arbitri 
satirarum  liber  incipit,  in  folio  25  recto  explicit  Petronius.  incipil 
egloga  Cflifpwrw?Y(Nundum  solis  equos  7  7  — quicquid  id  estsilucstre 
et  cetera  IIII 12) 

III  saeculi  XII:  Senecae  proverbia. 

de  hoc  codice  quamquam  satis  poteram  existimare  ex  illis  qiiae 
cum  Ottone  lahnio  olim  Ilenricns  Keilius  et  Conradus  Bursianus 
communicaverant,  tamen  cum  totnm  Petronium  officiosa  erga  me 
voluntate  Guilelmus  Froehnerus  ad  exemplar  Hadrianidis  contulis- 
sety  religio  mihi  erat  tarn  strenuam  operam  aspernari.   quia  autem 
difficilior  lectu  liber  est,  non  tantum  quae  e  Colbertino  Burmannus, 
sed  etiam  quae  Keilius  Bursianus  Froehnerus  retlulerunt,  paululum 
aliquando  inter  se  discrepant,  verum  non  adeo  ut  quid  cuique  visum 
sit  discernendum  putarem.    ceterum  cum  P  tot  mendis  atque  errori- 
bus  concordabat  is  codex  qui  fuit  loannis  Biturigum  duds,  quern 
ego  Pithoeum  secutus  nominavi  Bituricum,  ut  exscriptum  alterum  ex  buuHcms 
altero  credam.   itaque  exhibui  quidem  in  editione  mea  sicubi  pretii 
alicuius  esse  videbantur  de  Biturico  testimonia,  sin  vero  consonabant 
cum  P  vel  tenui  separabantur  discrimine  aut  omnino  inutilia  erant, 
praetermittere  solebam.  at  tamen  ut  ostendam  cognitum  hunc  librum 
habuisse  Scaligerum,  ignorasse  Palmerium  qui  de  p.  38,  9  testem 
dedit'veterem  codicem  Britannicum^  —  nempe^v.  c.  Br!  aut  'v.  c. 
Brit.'    notatur  a  Tornaesio  Bituricus  —  congessi  in  hunc  locum 
quaecunque  Pithoeus  inde  cum  Tornaesio  prodidit: 

/?.  4,  10  adsignes  exerc.  excessisse.   et  ideo  grandis  et  uelut 
ita  dicam  pud.  o.  n.  e.  masculosa  sed  turgida  /*.  5,  10  ipse 

etiam  scola  fundauerat  p.  6,  I  Cicio  p.  6,  6  moriatur 

p.  8,  7  armigenae  p.  9,  1  ingenuus  ;?.  10,  1 1  Intesticulos 

inuidasque  rn.  interspat.  p.  18,  12  detexit  p.  19,  2  re- 

gia  p.  26,  7  Parrhathis  nostra  p.  27,  10  uocantium 


XXIf 

p.  63,  4  memorata  est  aut  potius  est  deerat  p.  63,  7  Publi- 

cum p.  64,  6  cara  tibi  bacca  jp.  100,  2  instruere 

p.  104,  8  attigisset  p.  115,  3  iam  iam  p.  115,  16  ligneis 

deerat  p.  116,  8  iniuriamq.  Eumolpi  aduocationemq.  comme- 

dabam  p.  132,  6  heros  p.  132,  <8  superno  p.  133, 

13  exsonat  ergo  cantibus  p.  133,  14  exultans  captabat 

p,  151,  8  inundauerit  p.  151,  9  itaque  fiat  p.  153,  6  Ac 

se  pyrecum  p.  153,  8  accusat  p.  155,  6  quae  sensim  tra- 

hat  et  ut  videtnr  boc  sterile  p,  159,  10  fatentur  p.  161, 

2  accresce  p.  161,  5  pande  p,  162,  2  manantia 

p.  179,  16  baec  frater  p,  182,  6  aquis  errantibus  p.  182, 

8  yasdon  p.  182,  10  suasura         p.  184,  3  poterat  contin- 

gere,  langoreni  simulaui  p.  184,  12  supplicit  p.  189,  4 

nomen  pro  morani  p.  190,  10  stare  dracones  p.  193,  1 

finxerat  astu  p.  195,  1  uexat  cubituni  ipsa  stipite  ardenti 

deeratit. 

s  s:  Petrom'i  Arhitri  Satyrici  fragmenta  edita  Antverpiae  apud 

Christophornm  Plantlnnm  anno  loOo  cura  loannis  Sambnci,  qui 

S  quern  adhihuit  'vetustum  suum  codicem^,  eum  ego  signavi  S.  hoc 
exemplar  quod  Christiani  Baehrii  liheralitate  accept  cum  aliis  ex 
hibliotheca  Heidelbergensi,  idcirco  potissimum  opus  erat  conferri, 
quia  Lt  in  eis  excerptis  quae  hahent  communia  cum  s,  multis  locis 
ex  auctoritale  eius  vidi  pendere. 


Laiirentiu' 
nu9 


codex  Florentinus  Laurentianus  plutei  XXXVII  n.  25  charta- 
ceus  quaternaria  forma  saeculo  XY  scriptus.  continet  Petronium, 
praeexercitamina  Prisciani,  septem  philosopJwrum  sententias,  Ruti- 
lium  Lupum,  Aquilam,  fragmenta  rhetoricorum  ad  Herennium. 
contulit  primas  eius  paginas  cum  Bipontina  Otto  lahnius  Florentiae 
poslridie  nonas  Septemhres  anni  1839. 

codices  Vindobonenses  CCXVIII  membranaceus  (fol.  1 — 29 
Petronii  Satyricon)  et  CVIII  chartaceus  {fol.  42  v.— 63  Petronii 
Satyric.)  saeculo  XV  scripli,  de  quibus  certior  factus  ab  loanne 
Vahleno  haec  perscribam: 


\ 

\ 

.      1 


\*    .> 


\ 


XXIII 

p.  197,  4  cum  protuli  anserem  anus  uterque  sustulit  cla- 

morem  uterque         7  miseretur  CCXVIII        8  et  loqueris  nescius 
uterque  1 1  scierit  uterque         12  ante  bunc  diem  omittunt 

deficiunt  versu  13  pellat,  per^wn/ p.  198,  8  quisquis  9  con- 

temperet  CCXVIII  [0  et  \\  daphnem  CCXVIII  utrobique, 

daphenen  et  altero  loco  dapbenem  CVIII  12  componat  uter- 

que        14  babento  uterque         p.  199,  1  quiduis  uterque        opta 
sed  recentiore  manu  tat  super  scriptum  CVIII  2  archa  uterque 

post  iouem  subscriptum  Petronius.  Arbiter.  Satyricon  CCXV///, 
Petronii  Arbitri  Satyricon  lib  feliciter  explicit,  mccccxl.  Georgii  An- 
tonii  Vespurii  et  praeterea  Qio  do^a  CVIIL 

codex  Parisinus  6842  D  {olim  6029)  Petavianus  membrana- 
ceus quaternaria  forma  saeculo  scriptus  ut  ait  Keilius  XII,  ut  Bur- 
sianus  XIII,  ut  Froehnerus  XIIII.  in  primo  folio  '^Palladius  de 
agricultura  et  Petronius  satyricus  francisci  barbari  Veneti  quondam 
domini^  (^quidam  dicunt*  legebat  Bursianus)  ^Candiani^. 

f.  i  palladi  rvtili  emiliam  tavri  viri  clarissimi  opvs  agri- 
cVltvre. 

f.  74  i.NCipivM  ExcERTA  pETROMi  SATiRici  (Cum  aliogenerc  — 
archa  iouem). 

/".  92  DE  DiFFEREMiis  SERMOisvM  (Inter  auxilium  et  praesidium- 
et  subsidium  boc  interest  —  Redibium  est  quod  primum  nascitur, 
rediuiuum  quod  iterum). 

ex  hoc  codice  in  usum  Ottonis  lahnii pauca  enotaverat  Bursianus 
Keiliusque  cum  Bipontina  contulerat  principium  carminis  de  bello 
civili  ubi  signatus  est  R.  hinc  ego  cum  proximum  propinquitate  in-  R 
tellexissem  ilium  esse  Bernensi  et  prae  ceteris  dignum  qui  excutia- 
tur,  precibus  adii  Guilelmum  Froehnerum,  ut  saltem  earn  particulam 
excerptorum  quae  erepta  e  B  est  attentiore  cura  examinaret.  nee 
mora,  accepi  collationem  codicis  diligenter  factam  cum  Nodotiana 
per  capita  81  — 110 y  wide  cum  meo  exemplari  sic  discrepare  ilium 
perspicitur: 

p.  95,  11  bee  diu  tamen  lacbrymis  12  aut  scolanus 

diuersorio  deficit  p.  96,  3  plantibus  pectus,  pergit  p.  99,  1 2 


XXlllI 

qui  pelago  14  liostro  15  quis  sollicitat  17  ac  in- 

opi  p.  100,  1  coepit  inspicere  hodium  4  iactantur 

itaque  quacumque  deficit  versu  5  positi,  pergit  p.  103,5  priscis 

enim  8  diutius  lateret.  itaque  ercula  herbaruni  omnium 

p.  104, 1  reuertar  3  compiehendit  7  cultissima  uia?  quis 

unquam  11  extulerit  correctiun  ex  extollcrit  12  sester- 

cium  p.  105,  3  exorat  4  dis  5  phidies  sine  que 

6  omissum  Troiae         8  decuma        aucipite        9  obsedebat 
uotis  11  praefante  ferro  cesi  13  roboret  immanem  quae 

ligurabant  14  atrum  et  obductis  pectus  p.  106,  3  omis- 

sum  equi  6  ad  fata  7  mendatium  semper  in  dampnum 

potens  8  turbata         9  manant  gentie         10  lachrymas 

14  tardunt  17  pertemptat  p.  107,  U 

14  luminibus  llumineum         18  laocoenti         p.  108, 
2  adorare  ferunt  4  perdet         6  inuadit 

15  temptant  ceubi  solet  16  nudo 


19  graie  usis  alius 


12  crimen 
fructus 
1  paruulos 
9  profanatos 

quadrupedes  17  excussum 

21  auaris  22  inuocant  Troa  sacra  tnm  pergit  p.  112,  19 

o  felicem  inquid  jo.  113,  4  iusseris  ibo  nee  10  eiu- 

modi  deficit  versu  13  exi,  pergit  p.  114,  18  dum  ludit 

diuersitor  19  iacentium  uolutationem  p.  115,  2  me  mer- 

cedem  3,  iam  enim  saxo  4  sed  marcii.  mammutii 

6  Jiber  urceolum  10  bospitum  sine  que  13  inter  incoan- 

tes  insulariique  multant  14  oculis  16  linteo  correctum 

ex  linneo  inparibus  p.  116,  1  omissum  nos  2  ansa 

hostiali  rupta  lapsauerat  4  hostium  5  capud  6  flens 

quidem  7  ego  uero  alternos  8  iniuriaque  Eumolpi  aduo- 

cationemque  commendabam  cum  10  perfertur  deficit 

versu  14  rixa,  pergit  p.  131,  25  stante  omissa  non  tralati- 

cium  p,  132,  2  inducias  3  oleae  6  hostis 

9  contentus  et  mihi  1 1  nee  uincite  1 2  imponite 

13  elTudit  erexitque  paulisper  15  Eumolpus  16  lycha 

p.  133,  2  queraris  3  curabis  et  ut  niliil  4  rejjugnanti  nam 

non  6  lica  7  neque  uultu  deficit  versu  10  deponi- 

mus,  pergit  versu  13  exsonat  14  et  quo  cursu  ex- 


f 


XXV 

ultans  15  conuellebat  p.  134,  1  antemnam  consi- 

derant    ^     2  texis  harundinibus  3  inligate  4  pinnas- 

que  6  pargebat  7  stincmososque  10  solum 

1 1  byemps  13  astrictis        p.  135, 1  —  5  hoc  ordine  infelix — , 

at  nunc  — ,  ridentis  — ,  Phoebo  pulcrior  —  ,  horti  —  *       9  tri- 
pliene  12  acnouit  deficit  versu  13  ded'iX,  pergit  p,  136,  6 

ceterum  Eumolpos  et  periclitum  aduocatus  7  actor  ni  sile- 

ret  11  seculis  dicta  13  sic  orsus  est. 

Hos  codices  quomm  similes  atque  gemini  non  mirdbor  si  ex 
aliis  bibliothecis  protrahentur  in  lucem,  propterea  in  eodem  universos 
ordine  collocavi,  quod  particulas  satirae  comprehend%mt  nullo  lacu- 
nae signo  diremptas  sed  perpetuae  narrationis  instar  congregatas 
plane  easde'm,  si  discesseris  a  paucissimis  et  perquam  exiguis  vel 
dictionihus  vel  enuntiationibus  quas  alii  habetit,  alii  non  habent.  velut 
p.  131,  25  non  tralaticium  absunt  ab  omnibus  praeter  Altissioduren- 
sem  {B)  etP,  p.  189,  7  utique  die  feriarum  quo  etiam  lugentes  rident 
in  nullo  leguntur  praeter  B,  p.  189, 12  his  auditis  Oenothea  inter 
utrumque  consedit  motoque  diutius  capite  omissa  in  ABCFGPs  extare 
videntur  in  DE,  nisi  forte  quid  humani  lahnio  accidit  hos  libros  per- 
currenti.  ceterum  quae  continet  haec  codicum  multitudo,  quoniam  ea 
in  exemplarimeo  rectis  lineis  et  in  margine  impressa  0  littera  distinxi  0 
ab  illis  quae  L  adiunxit  aut  Traguriense  cenae  apographo7i,  singillatim 
hoc  loco  indicare  super sedeo.(^vetustate  simul  et  eximia  bonitate  ex- 
cellit  B  qui  ceteros  sine  dubio  et  in  omni  genere  procul  a  se  relinquit; 
inter  hos  quo  quisque  propius  accedit  ad  B,  eo  videri  debet  praestan-  v 
tior.  attingit  eum  propinquitate,  ut  supra  dixi,  Parisinus  6842  D  (R), 
magna  cognatione  etiam  P.  longius  ab  illo  remotus  A  est  quern 
aemulatione  vitiorum  F  sequitur.  Traguriensem  adaequant  utilitate 
libri  XV  saeculo  in  Italia  scripti  CD  Laurentianus  et  deteriores  alt- 
quanto  GS,  neque  E,  si  exceperis  quae  de  eo  collegi  ex  silentio  lahnii, 
quamquam  antiquitate  plurimos  super  at,  ullum  ostendit  singularis 
virtutis  vestigium,  nam  quod  p.  151,  4  comprob avi  \sQvi\xm  felicio- 
rem,  ne  artis  plena  oratio  deformaretur  facilis  vocabuli  repetitione 
insulsa,  hac  in  re  vix  plus  valebat  libri  Messaniensis  auctoritas  quam 


XXVI 


viri  docti  opinio,  ad  snmmam,  si  licet  in  describenda  codicum  pro- 
genie  speciem  adumhrare  familiae,  B  quasi  avunculus  est,  P  et  AF 
et  CDGS  quasi  filii  fratris  et  sororum;  B  autem  et  archetypos  primi 
ordinis  fratres  germani  fuere,  hie  maior  et  ornatissimi  patrimonii 
heres,  Hie  minor  et  parcius  peculiatus. 


Cuiacianiis 


vidqaria  exccrpta 


CD         E 
F      Q   S 


III 


a         H:  cetiae   Trimalcionis  ex  satiris  Petronii   singulariter  ex- 
cerptae  apographon  Traguriense  unicum  adnexuni  alteri  electorum 

Y  Petronianorum  exemplari  A  in  codice  Parisino  7989,  de  quo  genera- 
tim  dixi  p.  Wis.  incipit  11  a  p.  206  Venerat  (p.  28,  6) ,  desinit  in 
p.  229  fuginius  [p.  92,  22),  interiectarum  paginarum  principia 
haec  sunt:  p.  207  in  postibus  (p.  31,9),  p.  208  pertundimus  (p.  35, 
8),  p.  209  Ita  quotiescunque  {p.  39,  13),  p.  210  etiam  inter  [p.  42, 
20),  p,211  -  ta  hie  aper  (p.  45,  2),  p.  212  nigertanquam  (p.  48, 4), 
j>.  213  illius  et  (p.  51,  3),  p.  214  -tersa  fronte  (p.  53, 19),  p.  216 
-ti  mensam  (p,  56,  7),  p.  210  puercalicem  (p.  59,  8),  p.  217  auto- 
matum  [p.  62,  14),  p.  218  de  negocio  [p.  65,  12),  p.  219  coruo- 
ruin  (p.  68,  4),  p.  220  tectum  (p.  71,  8),  p.  221  lupus  factus  (p. 
73,  16),  p.  222  ad  os  (p.  76,  10),  p.  223  quam  candidum  (p.  78, 
17),  p.  224  clamante  (p.  81,  4),  p.  226  in  loco  (p.  83,  11),  p.  226 
ponas  (p.  85,  5),  p.  227  -ca  fictiles  (p.  87,  4),  p.  228  Sed  uiuo- 
rum  (p.  89,  16),  p.  2J>^  inquibus  (p.  92,  1). 

nil 

foriiegium         florikgium  Parisinum:  codex  Nostredamensis  188  memhrana- 
ceus  foliornm  forma  scriptus  saeculo  XIII.  continet  electa  variorum 


XXVIl 

scriptorum  qtios  Conradus  Bursianus  enumeravit  ad  Senecam  rhe- 
tor em  p.  XVIII I.  is  quae  de  Petronianis  detulerat  ad  lahnium,  ea 
ego  renuntiavi  in  meo  exemplari.  nunc  autem  benevolentiam  ex- 
pertus  Guilelmi  Froehneri  a  quo  facile  impetravi  ut  librum  ilium 
diligentitis  exquireret,  excerpta  Petronii  sic  ut  in  eo  leguntur  per- 
scribenda  duxi: 

in  folio  70  verso 

EX  PETROMO   DE    QVORVMDAM   SCOLARIVM   RVDITATE. 

Ego  adolescentulos  existimo  in  scolis  stultissimos  fieri,  quia 
nichil  ex  his  quae  in  usu  habemus  aut  audiunt  aut  uident  p.  3,8 — 9. 

Qui  inter  haec  tamen  nutriuntur,  non  magis  sapere  possunt 
quam  bene  olere  qui  in  culina  habitant  p.  4,  1  —  2. 

DE  FALLACIIS  ADVLATORVM. 

Ficti  adulatores  cum  cenas  diuitum  captant,  nichil  prius  me- 
ditantur,  quam  id  quod  putant  gratissimum  auditoribus  fore.  Nam 
nee  aUter  impetrabunt  quod  petunt,  nisi  quasdam  insidias  auribus 
fecerint  p.  6,  1 — 4. 

SIMILITVDO  DE  PISCATORE  ET  DOCTORE. 

Piscator  nisi  eam  imposuerit  hamis  escam  quam  scit  appetitu- 
ros  esse  pisciculos,  sine  spe  praedae  moratur  in  scopulo.  Doctores 
nisi  direxerint  que  adolescentuH  probent,  soH  in  scolis  relinquentur 
p.  6,  5—7  etp.  5,  14—6,  1. 

QVE  SEQVENDA  SIIST  VEL  FVGIEIVDA  STVDERE  VOLENTI. 

Artis  seuerae  —  pectore  uerba  p.  1,1 — 9,  9  cum  hac  discre- 
pantia  scripturae:  p.  7,  8  more  p.  8,  1  polleat  3  cliens- 

que  cenas  inpotentum  4  perdictis  5  in  cena 

6  ystrioni  9  Sirenumque       .    10  frontem  llmutetea? 

silenlio  Froehneri  p.  9,  1  ingestis  quatiet  2  hunc 

3  exhonerata  9  difTundens. 

Tardum  est  differe  quod  babes  p.  13,  7 — 8. 

QVOD  IVSTICIA  DESTRVATVR  PER  AVARICIAM. 

Quid  fatiunt  leges  —  uincere  nulla  potest  p.  15,  7  —  8. 
lam  nunc  iuditium  nichil  est  nisi  publica  merces  p.  15, 11. 

CONSILIVM  I?i  DAMNIS. 


XX  VI 1 1 

Tutius  est  paruo  ere  rem  perditam  recuperare  quara  in  ambi- 
guani  litem  descendere  ^.  15,  5  —  6. 

vox  ANIMOSI. 

Nolo  quod  cupio  statim  tenere,  placet  milii  parata  p.  17, 
14  — 15  m  quibus  nee  uictoria  errore  puto  FroeJmerum  omisisse. 

VERSVS. 

Contepni  turpe  est  —  abire  solet  p.  20,  12— 15  uhi  14  flectit 
et  ib  uigilat  scriptum  est. 

DE  AVARICIA  ET  CVPIDITATE  DIVITVM. 

Periculosum  est  alienis  interesse  secretis  |).  22,  4  —  5. 
Non  bibit  inter  aquas  —  ore  famem  p.  97,  13  — 16  ubi  15 
faties  et  \(j  conquerit  scriptum  est. 

QVOD  VIVEINDVM  BENE  SIT  DVM  LICET. 

Heheu  nos  —  bene  p.  37,  5  — 7  ubi  5  homuntio  et  6  Nil  eri- 
mus  scriptum  est. 

COMRA  NIMIS  CREDVLOS. 

Nunquam  recte  faciet  qui  cito  credit  p.  47,  18. 

CONTRA  HVMANAM  CECITATEM. 

Nemo  celum  putat,  nemo  ieiunium  seruat,  nemo  louem  pluris 
faciat,  sed  omnes  opertis  oculis  bona  sua  conputant  p.  50,  1  —  3. 

DE  FLVXV  HVMANE  VITE. 

Quod  hodic  non  est,  eras  erit,  sic  uita  truditur.  Quod  non 
expectes,  ex  transuerso  lit  et  super  nos  fortuna  negotium  curat  p. 
50,  9—10  ^^  p.  62,  23  —  63,  1. 

Spes  ideo  pungunt  quia  ubicumque  dulce  est,  ibi  et  acidum 

iuuenies  ]?.  65,  10—11. 

I 
DE  VGO  (de  iurgio  margo  Tornaesianae), 

Semper  in  hac  re  qui  uincitur  uincit.  Nemo  nostrum  peccat, 
homines  sumus  non  dei  p.  70,  9  et  p.  89,  5  —  6. 

DE  AMICIS  TA.NTVM  IN  PROSPERIS. 

Nomen  amicitie  si  quatenus  —  ora  fuga  p.  95,  3  —  6. 

QVOD    VICIOSI    HO>QRE>TVR,    LITTERATI  ET  HONESTI  CONTEMPNANTVR. 

Qui  pelago  —  inuocat  artes  p.  99,  12—17  ubi  13  post  14 
collocatus  et  14  pictor  iacet  hebrius  scriptum  est. 


XXVIIIF 


QVOD  MALVM  DISPLICET  CVI  BOiNVM  PLACET. 

Non  dubie  ita  est  si  quis  uitiorum  omnium  inimicus  rectum 
uite  iter  respicere  cepit  primum  propter  mori  diflerentiam  odium 
habet,  quis  enim  post  probare  diuersap.  99,  18  — 100,  2, 

DE  DIVITIBVS. 

Qui  solas  extruere  diuitias  curant,  nihil  uolunt  inter  homines 
melius  credi  quam  quod  ipsi  tenent  p.  100,  2  —  4. 

DE  Bo.'NA  (suppleas  mente  sorore)  pavpertatis. 
Nescio  quomodo  bone  mentis  soror  est  paupertas  p.  100,  6. 

DE  INSTANTIA. 

Nihil  tam  arduum  est  quod  non  inprobitas  extorqueatp.  102, 

9  —  10. 

DE  PROBITATE  A>TIQVORVM  ET  IG.NAVIA  MODERNORVM. 

Priscis  temporibus  cum  —  tantum  docemusp.  103,  5  — 104, 
6  in  quibus  p.  103,  6  artes  correctum  ex  partes  8  succis 

1 0  Eudoxus  in  excelsissimi  montis  cacumine  consenuit  1 1  de- 
prehenderet  crisippus         12  eleborro         p.  104, 1  Verum  ad 

2  extinxit  Miron       3  ferarumque  conprehendit       4  ne  per  artas. 

Quis  dudum  uenit  in  —  peculio  exoratp.  104,  7 — 105,  3  in 
quibus  p.  104, 10  aliis  donum  permittit  11  aliis  si  12  sex- 
tertium. 

QVOD  RARA  SIT  SAPIENTIA  CVM  FORMA. 

Raram  facit  mixturam  cum  sapientia  forma  p.  113,  1. 

SAPfE.NTIVS  CAVTELA. 

Ego  sic  semper  et  ubique  uixi  ut  ultimam  quamque  lucem  tan- 
quam  non  redituram  consumerem  p.  119,  13 — 14. 

QVOD  QVAEQVE  OPTIMA  NATVRA  FECIT  COMMVNIA. 

Quid  non  commune  est  quod  natura  optimum  fecerit  sol  omni- 
bus lucet,  luna  innumerabiHbus  comita  {super  scriptum  ta)  sideri- 
bus  etiam  feras  ad  pabulum  mittit.  Quid  aquis  formosius  dici  pot- 
est in  publico  tamen  manere  (re  obscurius)  p.  120,  12  — 15. 

V 
DE  CALICIO. 

Quod  summum"  —  rapis  p.  134,  10  — 15  m  quibus  10  omis- 
sum  est         11  ademit  hyemps         13  atritis  15  gaudia  prima 

dedisti  Et  tanti  nostre  gaudia  prima  rapis. 


XXX 

EXEMPLVM  FEMiNEE  {suppUas  levitatls). 
Matrona  quaedam  —  isset  in  crucem  p.  136,  15 — 142,  4  in 
quibus  p.  137,  2  sparsis  5  ypogio  6  afflictantem 

8  complorataque  ab  omnibus  singularis  exempli  femina  quintum 

9  assidebat  1 0  lacrymas  commendabat  1 1  quotiens  de- 
fecerat            12  solum  illud  affulsisse            p.  138,  1  affigi 

3  corpora  4  monumenta  6  pulcherima  8  lacry- 
mas 10  attulit  12  et  nibil  defuturo  13  eundem  ex- 
itum  esse  sed  et         15  omissa  ruptosque  crines  super  pectus 

p,  139, 1  nee  recessit         exortatione         3  omissa  certe  ab  eo 

4  uicta  5  pertinatiem  inquid  7  indempnatum  8  et 
manes  9  reuiuiscere  muliere  erore  10  commonere 
debet  et  omissa  nemo  — p.  140,  1  uiuere  3  quid  temptare 
soJeat  humanam  4  inpetrauerat  5  aggressus  9  omis- 
sus 10  corporis  partem  12  sed  et  postero  ac  p.  141, 
1  monumentum  venisset  putasset        4  cruciarii  unius  parentis 

6  suppremoque  7  residet  ex  silentio  Froehneri        9  commo- 

det  modo  10  sitie  lacuna  11  nee  istud  inquid  dii 

12  omissa  bominum  duo  13  inpendere  p.  142,  1  ex 

area  2  affigi. 

DE  VARUS  MODIS  MORIE.NDI. 

Ilium  bellantem  —  naufragium  est  p.  147,  6  — 10  uhi  7  uota 
soluentem  et  9  fragilitas  scriptum  est, 

QVOD  >0N  MVLTVM  CVRANDA  SIT  SEPVLTVRA. 

Nichil  interest  periturum  corpus  I^  que  consumat  ignis  an 
ductus  an  mora,  quicquid  feceris  omnia  haec  eodem  uentura  sunt 
p.  147,  11  —  13. 

Multos  nimirum  carmen  decepit —  eliconem  uenissep.  150, 
18—151,3. 

DE  LVXVRIA. 

Ingeniosa  gula  —  frondibus  aule  p.  155,  9 — 156,  3  in  quibus 
p,  155, 10  producitur  11  littoribus  p.  156,2  littore 

3  aspirant. 

DE  AVARICIA. 

Ad  praedam  strepitumque  —  corrupta  iacebit  p.  156,  5 — 9 
in  quibtis  5  uertit  et  8  excidit  et  sparsis  scriptum  est. 


XXXI 
DE  LVXVRIA. 

Quaerit  se  natura  —  nomina  uestis  p.  154,9—155,  2  in  qui- 
bus p.  155,  1  nerui  scriptum  est. 

ITEM. 

Aedificant  auro  —  rebellant;?.  159,  4—6. 

DE  EGESTATE. 

Arma  placent— tuta  est  j?.  1 57, 7— 8  ubi  8  inobs  scriptum  est. 

DE  GVLA 

(pertinet  hoc  lemma  ad  versus  supra  descriptos  p.  155, 9  —  1 56,  3). 
Ties  dederat  fortuna  —  reddit  honores  p.  157,  12  —  158,  I 
in  quibus  p.  157,  12  omnis  14  Lybico  16  tellus  tot. 

DE  F0RTV>A. 

Rerum  humanarum  —  relinquis  ;>.  158, 14  —  16  in  quibus  15 
fors  tibi  et  IQ  tu.  noua  scriptum  est. 

Inferni  quoque  regna  petunt  —  fatentur  p.  159,  7—10  in 
quibus  8  molJibus  scriptum  est. 

ITEM  DE  LVXVRIA. 

Ales  phasiacis  —  optimum  uidetur  p.  Ill,  25 — 112,  8  in 
quibus  p.  Ill,  26  collocatus  post  p.  112,  2  p,  112,  1  atque 

aerie  3  ab  horis  6  mulus  8  quidquid. 

Incultis  asperisque  regionibus  diutius  nines  herent.  ast  ubi 
aratro  domefacta  tellus  nitet  dum  loqueris  leuis  pruina  dilabitur. 
Similiter  in  pectoribus  humanis  ira  considit  feras  mentes  obsidit 
eruditas  prelabitur  ;?.  119,  19  —  120,  3. 

Vestes  diutius  iunctas  ruga  consumit  et  carte  alligate  mutant 
figuramj).  124,  12— 13. 

Literatos  odisse  diuites  solent  p.  99,  6. 

Heu  quantum  male  extra  legem  iuuentibus  quicquid  meruerunt 
semper  expectant ;?.  172,  15  —  16. 

DESCRIPTIO  SOMPiMANTIS. 

Nocte  sopifera  si  quando  sompnia  Indent  —  imagine  uersat 
/).  178,  3 — 11  in  quibus  5  in  lucet  et  6  perluit  arcus  scriptum  est. 
Quisquis  peccat  inobs  minor  est  reus  p.  187,  1 1. 

QVANTVM  PECV?IIA  REGNET  IINTER  HOMINES. 

Quisquis  habet  —  area  louem  p.  198,  8  —  199,  2  in  quibus 


XXXII 

p,  198, 1 1  Arisum  iubeat       12  conponet       15  quidquid      p.  199, 
I  parua  loquor.  quod  uis  nummis  praebentibus  2  eueniet.  \ 

procedit  igitnr  in  summa  hoc  florilegium  eodem  ordine  quo  ceteri 
codices,  nam  duo  ilia  disticha  de  Tantalo  imagine  avaritiae,  quae 
nunc  leguntur  in  p.  97  pristina  sede  depnlsa,  ah  omni  parte  prohahile 
est  interponenda  esse  inter  p.  22  et  37.  poematis  autem  de  hello  ci- 
vili  verstis  ut  incomposite  recenserentur,  factum  est  paginarum  per- 
turhatione  non  dissimili  illins  qua  vetus  codex  Tornaesii  affectus  erat. 
iam  vero  apponam  quae  Vincentius  Beluacensis  perscripsit  in  speculo 
historian  XXI  25  {secundum  exemplar  Norimhergense  anni  1483, 
XX  23  secundum  exemplar  anni  1474): 

De  quodam  libro  Petronii  partim  metrico  partini  prosaico  pauca 
haec  moralia  quae  scquuntur  exccrpta  notaui.  PETRONIVS : 

Quid  faciunt  leges  ubi  sola  pecunia  regnat  aut  ubi  paupertas 
uincere  nulla  potest.  Iam  nunc  indicium  nihil  est  nisi  publica  mer- 

cesp.  15,  7— 8  eMl. 

Tutius  est  paruo  ere  rem  perditam  rccupei'are  quam  in  ambi- 

guam  litem  descend  ere  p.  15,  5 --6. 

Periculosum  est  alienis  interesse  secretis  p.  22,  4—5. 

Non  bibit  inter  aquas  poma  aut  pendentia  carpit  Tantalus  infe- 
lix  quem  sua  uota  premunt.  Diuitis  hec  magni  fades  erit  omnia 
cernens.    Qui  tenet  et  sicco  conquerit  ore  famem  p.  97,  1 3— 10 

Heu  heu  nos  miseros  quam  totus  homuntio  nil  est.  Nil  eri- 
mus  cuncti  postquam  nos  auferet  orcus.   Ergo  uiuamus  dum  licet 

esse  bene  p.  37,  5 — 7. 

Omnes  opertis  oculis  bona  sua  computant  ]).  50,  2—3. 
Cum  fortuna  manet  uultum  seruatis  amici.   Cum  cecidit  turpi 

uertitis  ora  fuga  p.  95,  5—6. 

Raram  facit  mixturam  cum  sapientia  forma  p.  113,  1. 

Ego  sic  semper  et  ubique  uixi  ut  ultimam  quanque  lucem  tan- 
quam  non  redituram  consumem  p.  119,  13  —  14. 

Quid  non  commune  est  quod  natura  optimum  fecerit  p.  120, 

12  —  13. 

Nescio  quomodo  bone  mentis  soror  est  paupertas  p.  100,  6. 


xxxiii 

Nihil  tam  arduum  est  quod  non  improbitas  extorqueatp.  102, 
9  —  10. 

Ingeniosa  gula  est  p.  155,  9. 

Ad  predam  strepitumque  lucri  suffragia  uertit.  Venalis  populus 
uenalis  curia  primum.  Ipsaque  maiestas  auro  corrupta  iacebit  p. 
156,  5  —  6  ef  9. 

Querit  se  natura  nee  inuenit.  Omnibus  ergo  scorta  placent 
fractique  nerui  corpore  gressus.  Et  laxi  crines  et  tot  noua  nomina 
ueslis  p.  154,  9  — 155,  2. 

Quisquis  habet  nummos  secura  nauigat  aura,  fortunamque  suo 
tem|)erat  arbitrio.  Carmina  componit  declamat  concrepat  omnes  Et 
peragit  causas  sitque  cathone  prior.  Parna  loquor.  quod  uis  num- 
mos prebentibus  opta.  eueniet  clausum  possidet  archa  iouem  p.  198, 
8—9,  12— 13,  p.  199,  1—2. 

0  maxima  rerum  et  merito  pietas  liomini  tutissima  uirtus 
p.  227  Llir. 

unde  dare  apparet  quanta  opere  a  Vincentio  compilatus  liher 
Petronii  congruent  cum  florilegio,  sive  numerum  spectas  et  ordinem 
excerptorum  sive  scripturas  singulas.  denique  florilegio  et  Vincentio 
adiungo  lacohi  Magni  Zophilogium  vel  sophilogium,  cuius  nunc  de- 
mum  nactus  exemplar  incerto  anno  locoque  editum  transcrihenda 
duxi  quotquot  in  illo  indagavi  de  Petronio  testimonial  non  oslentan- 
dae  caussa  diligentiae  verum  ut  aliis  compendium  facerem  infru- 
cticosi  lahoris: 

in  lihro  II  iractatu  1  capitulo  4  teste  priomo  nicliil  est  tam 
arduum  quod  inprobitas  non  extorqueat  p.  102,  9  — 10. 

//  2,  8  petronius.  Cum  Fortuna  manet  uultum  seruatis  amici. 
Cum  ceciderit  turpi  uertitis  ora  fuga  p.  95,  5  —  6. 

//  2,  10  Petronius.  0  maxima  rerum  piotas  homini  tutissima 
uirtus  p.  227  LIII*. 

//  2,  13  Petronius.  Adulatores  ficti  cum  cenas  diuitum  captant 
nichil  prius  uel  posterius  meditantur  quam  id  quod  gratissimum 
auditoribus  putant  fore  p.  6,  1  —  3. 

//  3,  3  petronius.  Quid  faciunt  leges  ubi  sola  peccunia  regnet 
Aut  ubi  paupertas  uincere  nulla  potest.   Iam  nunc  indicium  nichii 

Petronii  satirae  C 


Pfg 

i 

m 

P    ■  Tj-f' 

,s..^i,rrr 

-S-Jt' 

\ 


XXXIIII 

est  nisi  publica  merces.  Tucius  est  paruo  ere  rem  perditam  recu- 
perare  qi.am  i..s  aml.igue  preberc  liti.  Venalis  populus.  uenal.s  cu- 
ria primum.  Ipsaque  maiesUis  auro  corrupta  lacebit  p.  15,  7-8 
e«  11;  P.  15,  5  — 6;  p.  156,  6  e«  9. 

//  3,  5  Petronius.   Nolo  quod  cupio  statim  lenere  nee  uicto- 
ria  michiplacet  paratap.  17.  14  — 15. 

//  3,  11  petronius.    nunquam  rectc  faciei  qui  c.to  credit  p. 

A1     1  ft 

//  3,  13  iuxta  illiid  petronii.   Omnes  apertis  oculis  bona  sua 

conputant  p.  50,  2 — 3. 

//  4  12  teste  pctionio  Ingeniosa  giila  est  p.  lao,  »• 

//  4,  i«  iuxta  iliiul  petronii.    Diuites  bee  magna  fades  er.t 

omnia  cerncnsQui  tenet  et  sicco  conquerit  ore  famcm  p.97,15-lb. 
//  4  19  Nam  dicbus  istis  omnia  storU  |.lacent  et  lax.  crmes 

habent  innumerabilia  i.oua  noii.ina  uestis,  ut  inquit  petronius  p. 

155,  1—2.  .    , 

//  4  22  petronius.   Quisquis  iiabet  uummos  secura  nauigat 

aura  Fortunamque  suo  t.mperat  arbitrio.  Carmina  conponit  decia- 
mat  increpat  onuiis  p.  198,  8— 9  «M2. 

///  ;,  1  petronius.  lieu  heu  nos  miseros  quam  totus  homun- 
cio  nil  est.   Nil  erimus  cundi  j.ost  (luam  nos  afferet  ortus  p.  37, 

"*"  ///  3  1  petronius  sic  ait.  Quid  faciunt  leges  ubi  sola  peccu- 
nia  regnat'.\ut  ubi  paup.. las  nulla  uincere  potest.  Nam  nunc  iudi- 
cium  nichil  est  nisi  publit  a  merces  p.15,7  —  Setll. 

///  3.  6  patronius.  Venalis  populus  uenalis  curia  primum 
lamque  maiestas  auro  corrupta  iacebit  p.  1 56,  6  e(  9. 

in  4,  8  petronius.    Raram  facit  mixturam   cum   sapiencia 

forma  p.  113,  1 . 

V 

M  M-  codex  Mouacensis  chartaceus  foliornm  forma  exaratus 

anno  1408  signatus  «  713.  coulinet  Ovidii  remedia  mnoru,  deinde 
a  folio  lo  ad  21  rectum  Petronii  carmen  de  hello  civili,  turn  Ooidu 
Ueroidas,  denique  Invenalem.   eclogae  Petronianae  inscriptio  haec 


WW 

est:  Petronii  Arbitri  Satyrarum  que  ex  suis  extat  sola  integra  Incipit, 
suhscriptio  post  iussitp.  171,  6  haec:  Finis  Petronii  Arbitri  In  Sa- 
thura  Integra,  paginae  vicenum  temorum  quaternumve  versuum, 
compendia  non  multa,  litter ae  non  pulcrae  sed  firmae  et  constantes. 
c  et  t  paene  nequeurit  discemi.  ruhricas  per  marginem  sparsas  eno- 
tavi,  neglexi  glossas  et  adnotationes  quas  per  totum  librum  eadem 
manus  adiunxerat  vel  interseruerat  minutius  scriptas.  contuli  hunc 
codicem  a  Carolo  Halmio  mihi  subministratum  sine  memorabili 
emolumento ,  quod  neque  exemptus  est  turba  vitiornm  qua  reliqui 
premuntur  et  praeterea  ut  novicius  male  interpolatus,  adhibuisse 
eundem  olim  Hermannum  Buschium  Pasiphilum  Monasteriensem  qui 
anno  1600  Lipsiae  evulgandam  curavit  Petronii  Arbitri  Satyram  in  ^ 
qua  vitia  Romanorum  reprehenduntur,  vel  hinc  apparet  quod  p. 
153,  6  spolia  cum  saeuus  lautlabat  miles  edidit.  vetustior  huius  ge- 
neris liber  non  venit  mihi  in  notitiam,  quando  quidem  in  Vossiano 
catalogi  fol  111  quo  com^rehendi  carmen  de  bello  civili  ad  lahnium 
Beckius  scripserat,  reperiri  illud  Mommsenus  negavit,  et  de  'charta- 
ceo  codice  ms'  eius  car  minis  'insigniter  bono'  quern  Goldastus  ex 
bibliotheca  Pauli  Stephani  Genevensis  typographi  impetraverat  nihil 
aliud  compertum  est. 

VI 

codex  Par'isinus  Mazarinaeus  1261  quaternaria  forma  saeculi 
XII  de  quo  Keilius  lahnio  haec  signipcavit: 

Boethius  (pars  mathematica),   Bruno  episcopus  {commentarii 

in  Genesin  et  Exodum). 

Seneca  de  causis.  Exigitis  rem  magis  iocundani  —  malo  in- 
uentus.  Explicit  liber  actionum  Senecae. 

Petronius  de  muliebri  leuitate  dicit  qm  facile  amatur.  qm  cilo 
etiam  filiorum  obliuiscitur.  Nullamque  esse  feminam  tam  pudicam 
qu^*  non  peregrina  libidine  usque  ad  furorem  auertatur. 

Matrona  quedam  ephesi  tam  note  erat  pudicic  —  qua  ratione 
mortuus  isset  in  crucem. 

haec  historiola  e  p.  136—  142,  4  excerpta  unum  folium  et  di- 

midiam  paginam  capit. 


i.l 


^ 


XXXVI 


Vll 


codex  Leidensis  Vossianns  calalogi  fol.  111.  quern  Theodorus 
Mommsenus  perlnstravit,  Petronii  continel  carmina  qnattuor,  quorum 
duo  in  satira  legnntur  p.  15  et  p.  99,  duo  in  fragmentis  numeravi 
XXVIIII  et  XXX.  at  enim  epigrammata  pleraque  quae  in  libris  antlio- 
logicis  singularia  inveniunlur  Petronii  nomine  inscripta,  fateor  mihi 
non  satis  constare  utrum  reapse  adsumpta  ex  satiris  Petronii  an  ah 
aliis  composita  et  casu  inter  Petroniana  relata  sint,  nam  cum  natura 
satirae  ita  ferret  ut  varia  poemata  et  aliquando  permediocria  inclvde- 
rentur  in  narrationem  scriptoris,  turn  vero  quia  primarius  codex  ex- 
cerpta  Petronii  simul  et  carmina  minora  selecta  comprehendehat,  non 
mirum  est  si  obscurornm  poetarum  epigrammata  ut  illustriore  orna- 
rentur  auctoritate  perinde  Petronio  atque  Ciris  Moretum  Priapea 
alia  Vergilio  transcripla  sunt,  accedit  quod  non  nulla  velut  fr,  XX\  11 
inferioris  aetatis  mihi  videbantur  apertam  prae  se  ferre  originem. 
itaque  quod  illorum  eandem  esse  caussam  (wbitror  atque  eorum  quae 
Fulgentius  servavit,  ut  et  vera  esse  possint  et  aliena  vel  falsa,  cuncta 
quidem  adiungi  reliquiis  Petronianis  volui,  sed  plurima  asterisco  in- 
signivi.   fides  autem  eorum  erii  penes  losephum  Scaligerum  qui  pri- 
mus inter  catalecta  veterum  poetarum  adscivit  Petroniana  ilia  Lug- 
duni  anno  1573,  et  Claudium  Binelum  qui  cum  alia  et  nova  Picta- 
vii  mmo  1570  ederet,  'Petronii  Arbitri  aliorumque  epigrammatum 
bonam  partem'  habuisse  se  testatur'ex  bibliotheca  Ecclesiae  Bello- 
vacensis:  quae  cum  veteri  Isidori  Ethymologico  connexa  erant\ 

llorum  ego  librorum  auxilio  adiutas  principalem  satirarum 
formam  studui  redintegrare.  his  copiis  alii  post  me  paratiores  acce- 
dent  ad  emendandum  Petronium.  nempe  dum  menda  librariorum 
prope  innumerabilia  sublata  e  verbis  scriptoris  litteris  consigno,  ve- 
reor  ne  mihi  saepius  accident  ut  immani  tot  monstrorum  specie 
quasi  occaecatus  non  acrius  viderem  nee  plus  saperem  quam  qui  co- 
dicem  archetypon  scripsit.  ulteriora  expectamus  ut  alii  praestent, 
si  didicerint  primum  non  continuas  nos  habere  Petronii  satiras  sed 
electa  quae  excerptor  decurtaverit  non  7iumqtiam  et  immutaverit, 
tum  codices  pro  eo  quantum  quisqne  vetustate  et  integritate  et  cura 


i 


XXXVII 

librarii  excellat  aestimandos  esse  atque  permultum  valere  plurium 
consensum ,  minimum  dissensionem  singulorum,  deinde  variasse  Pe- 
tronium urbanorum  hominum  et  rusticomm  orationem  et  posse 
Trimalcionem  tarn  fui  quam  vos  estis,  non  posse  Encolpion  im- 
praesentiarum  dicere,  denique  refugiendum  esse  ab  inani  atque 
lubrica  ilia  coniectatione  cui  vel  Heinsius  vir  optimi  vel  Reis- 
kius  vir  pessimi  in  hac  litterarum  parte  exempli  nimium  indul- 
serunt.  ceterum  non  debere  ratus  evitari  inconstantiam  ortho- 
graphiae,  cum  facile  esset  aequalem  sibi  earn  reddere  et  ad  wor- 
mam  monumentorum  directam,  ne  supra  modum  moles  adnota- 
tionis  cresceret,  exprimere  ego  solebam  Bemensem,  in  eis  excerptis 
quae  B  non  continet  Leidensem,  in  cena  Trimalcionis  moderatius 
quam  ut  prober  plerisque  Traguriensem,  Petronius  enim  vero 
potest  quidem  pronuntiantes  fecisse  rusticos  Chrisantus  et  abiit  at 
plures  et  quod  annus  et  scemas  et  Orchus  et  dissileo  et  berbex  et 
similia  qualia  in  inscriptionibus  vulgi  inde  ab  Augustea  aetate  sex- 
centa  compare^it,  sed  cum  Encolpio  quoque  librarius  adsignaverit 
Ganimedes  et  circha  et  fasceis  aliaque  ab  urbano  sermone  abhorren- 
tia,  quis  talia  a  Petronio  potius  quam  a  mala  elocutione  insequentis  I 
aeviprofecta  esse  affirmet?  Agamenonem  autem  quoniam  ne  tantum 
quidem  liquet  Petronium  scribere  potuisse,  etiam  si  non  perstarent  in 
hac  scriptura  AFH,  tamen  usquequaque  deberi  librariis  contende- 
rem.     editorum  exemplarium  pst   orthographicam  discrepantiam 

prorsus  omisi. 

Editiones  Petronii  primas  neque  inveni  in  eis  bibliothecis  qua- 
rum  in  potestate  mea  us^is  erat  neque  curiosius  alibi  inquisivi  quod 
non  ita  utiles  mihi  videbantur  esse,  multo  minus  necessariae,  et  ino- 
pia  illarum  abunde  compensatur  copia  deteriorum  quos  collatos  ha- 
bui  codicum.  possederat  'Petronii  festivi  poetae  elegantissimique 
Satyrarum.  quas  Varronis  more  scripsit  fragmentum  vorsa  et  prorsa 
oratione  scriptum  suo  in  armario'  loannes  Baptista  Pius,  publicasse 
primus  fertur  'fragmentum  Petronii  Arbitri  incuria  temporum  man- 
cum  et  adeo  mutilatum  ut  vix  cognosci  possit'  Franciscus  Puteola- 
mis  una  cum  Plinii  aliorumque  panegyricis  et  Agricola  Taciti  Me- 
diolani  anno  1476  aut  14S2.  in  principis  loco  editionis  Burmannus  \ 


XXXVIII 

et  Atitonius  hahebant  Venetam  ayino  1499  per  Bernardinum  Vene- 
turn  de  Vitalibus  emissam ,  in  qua '  infinitas  lacunas  et  maiori  parte 
defectum  fragmentum  potius  quam  librum  exhiberi'  aiunt.  proximo 
anno  Lipsiae  prodiit  carmen  de  bello  civili  editum  ab  Hermanno 
Buschio  e  codice  ut  opinor  Monacensi.   turn  anno  1520  Parisiis  a 
Beginaldo  Chalderio  "Petronii  Arbitri,  quatenus  extare  comperit^ir, 
Satyrae  fragmentum  ad  exemplar,  quod  unicum  kabuit,  excusum' 
est.   id  cum  'nulla  linea  sine  mendis  aut  aliquo  defectu  legeretur, 
cum  vetusto  suo  codice  diligenter  contulit,  integras  paginas  addidit, 
loca  praeter  alios  plus  quam  quinquagiiita  restituit"  loannes  Sambu- 
cus.     et  hanc  quidem  Plantinianam  anni  1565  totidem  complecti 
excerpta  quot  0  supra  dixi.    addidit  illis  ea  quae  L  continet  primus 
loannes  Tornaesius  Lugduni  anno  1575.    Tornaesianam  repetendam 
eodem  anno  Parisiis  curavit  Petrus  Pithoeus,  ut  lani  Douzae  osten- 
dunt  praecidanea  anno  158:^  et  recognitio  Petronii  anno  1585  Lug- 
duni Batavorum  ex  officina  loannis  Paetsii  vulgata*).     mihi  Pa- 
tissoniana  non  erat  in  promptu  praeter  disparem  Tornaesianae 
insignitam  anno  1587  et  notis  Richardi  Biturigis  Pithoeique  collecta- 
neis  inslructam  quae  Parisiensis  quarla  a  Goldasto  dicitur.     hoc 
exemplar  satis  emendatum  cum  proximi  sint  imitati,  non  tarn  male 
quam  alii  scriptores  Petronius  traditus  est  per  successionem  editorum. 
nihil  fere  novavit  loannes  Wouwerius,  qui  nonam  ut  ipse  loquitur 
editionem  renati  ante  annos  fere  WCIY  Petronii  losepho  Scaligero 
tradidit  Lugduni  Batavorum  anno  1595  adiectis  variorum  observa- 
tionibuSy  lani  Douzae  filii  spicilegio,  suis  animadversionibus.  iterata 
Lutetiae  Parisiorum  anno  1601  Wouweriana  ego  utebar.    plura 
mutavit  Melchior  Haiminsfeldius  Goldastus,  qui  Georgi  Erhardi  sibi 
nomen  asseruit,  in  amplissimo  volumine  emisso  Francofurti  anno 
1610  cuius  ego  habui  exemplaria  repetita  Lugduni  apud  Paulum 
Frellonum  anno  1615  et  Francofurti  in  officina  Wecheliana  anno 
1621.  acceperat  ille  'membraneum  codicem  ms.  optimae  quidem  no- 

*)  praefationi  Petronii' ex  ediiione  Lutetiana  repetitae  suhscripium  est 
RL.  MAIL  M.  D.  Lxxv  et  praecichneis  praeposita  sunt  velerum  de  Petronio  testi- 
monia  'ex  editiene  Pithaeana.  alii  primain  Patissonianam  ad  annum  1577 
rt^erunt. 


XXXVII1I 


tae  sed  iam  Pithoeis  quoque  visum  et  collalum'  et ' chartaceum  codi- 
cem   ms.   ex  membraneo  illo  expressum^  ex    bibliotheca    lacobi 
Bongarsii  et  praeter  ea  'chartaceum  codicem  ms.  car  minis  de  bello 
civili\  sed  parum  eos  in  usum  suum  vertit,  certe  quidem  denuo 
se  recensuisse  Petronium  immerito  professus  est.    congessit  autem 
in  illud  volumen  cum  alia  ab  aliis  publicata  turn  Hadriani  lunii 
observationes  quas  Lotichius  loannis  Aurati  dicit,  incerti  auctoHs 
coniecturas  ex  bibliotheca  lacobi  Bongarsii  quas  Lotichius  Errico 
Emmio  sive  Memmio  adtribuit,   innominati  auctoris  emendationes 
ex  bibliotheca  Bongarsiana  quas  Lotichius  Alfonso  Delbeno  ad- 
tribuit, Francisci  Danielis  notas  ex  bibliotheca  Bongarsiana  quas 
Lotichius  Claudio  Puteano  adsignat,    anonymi  auctoris  notas  ex 
eadem  bibliotheca  quas  Lotichius  ipsius  Bongarsii  dicit,  Petri  Da- 
nielis notas  'quas  ipse  vivus  sub  nomine  Pierii  Aureliani  edere 
desHnaveraf  ex  eadem  bibliotheca,  Germani  Colladonii  notas  in  Pe- 
tronii Arbitri  Satyr  am  de  vitiis  Romanorum,  Conradi  Bitter  shusii 
notas,  Casparis  Barthii  racemationes,   Georgi  Erhardi  symbolas.J 
maximam  enim  partem  huius  voluminis  iterum  Francofurti  anno 
1629  loannes  Petrus  Lotichius  edidit,  cuius  interpretatio  est  Ttaxv 
yqdfx^ia  xal  ov  toqov  dlV  eXeeivov.    interim  Parisiis  anno  1618 
loannes  Bourdelotius  Petronium  'emendavit'  id  est  codices  manu- 
scriptos  varie  causatus  Patissoyiianam  deformavit  et  "supplevit"  id  est 
ex   appendicula  Patissonianae  fragmenta  Petronii  suo  arbitrio  in 
continuitatem  satirarum  inculcavit.  velut  inter  p.  142,  4  crucern  et 
5  risu  hoc  iyiterpolans  distichon  Foemina  nulla  bona  est,  aut  si  bona 
contigit  ulla ,  Nescio  quo  pacto  res  mala  facta  bona  est  in  commen- 
tariis  mis  "hue"  inquit  Unseri  volui  epigramma  in  mulieres,  attribui- 
tur  Ciceroni,  an  Quinto  fratri,  incertum,  natat  inter  fragmenta  Au- 
sonii  et  Petronii".  nempe  ex  Patissoniana  quae  ne  alterum  quidem  ne- 
glexit  distichon  {vide  Meyeri  anthologiam  n.  245 )  didicerat  'videatur 
illud  fortasse  Eumolpi  de  muliebri  levitate,  nisi  sit  potius  Porphyrii 
poetae  sub  Constantino  in  exilium  missi,  cuius  pleraque  video  Petro- 
nio nostro  vel  a  criticis  tribui.    at  Ciceroni  tribuitur  in  veteri  Deflo- 
ratorum  exemplari\  plurima  huius  generis  importata  a  Bourdelotio 
alii,  pauca  nunc  demum  ego  rurms  sustuli.   similiter  fraudi  fuere 


'fa;;. 


t  f^^M  F>3»»?B«gq»gro-W j 


XXIX 

omnibus  supplementa  'extremae  editionis  ex  musaeo  D.  losephi  An- 
tonii  Gonsalii  de  Salas'  Franco  furti  anno  1620  emissae  cut  Gonsalii 
commenta  et  Casparis  Scioppii  symbola  critica  adhaerent,  tametsi 
ad  primum  illorum  dum  ancilla  reslitens  in  haec  erupit  p.  143,  14 
ipse  Gonsalius  haec  adnotavit'sublestae,  ut  puto,  fidei  istnd  fragmen- 
tum  Parisinae  editionis  mihi  iam  supra  laudatae"  {quae  quia  non  est 
Bourdelotiana  y  non  potest  esse  nisi  quam.  in  conspectu  totins  operis 
praedicat  Lutetiana  editio  anni  15ff5  mihi  incognita)  'hie  haut  im- 
portune inseri  passi  snmus.    quod  deinceps  et  aliis  condonare  in 
animo  habemus,  illis  praecipue  quae  prisci  sensus  nimirum  prae- 
beant  aliquod  etsi  levidense  vestigium,  quod  semel  hie  —  nam  supra 
aliis  locum  usque  adhtic  non  fecimus  —  lectorem  commonere  satis 
sit,  praeterquam  quod  ipsa  characterum  differitas  signanter  abunde- 
que  propalet  spurium  ipsorum  genus\   neque  minus  turpi  err  ore 
iamquam  scholiastam  veterem  Boschius  et  Burmannus  et  recentiores 
aliquot  observabant  Rutgerum  Ilermannidem  qui  glossarium  Petro- 
nianum  w.ale  compilatum  ex  Wouwerii  et  Goldasti  commentariis  pu- 
blicavit  primum  simulato  nomine  Lugduni  Batavorum  anno  1643, 
turn  Amstelodami  anno  1663.    cuius  auctoritatem  ex  uno  volo  ex- 
emplo  perspici:  Goldaslus  enim  ad  p.  12,  11  'signipcat''  inquit 
'aperte  fugitivum  ilium  in  arenam  damnatnm  et  cum  foeda  muliere 
aliqua  commissum  ruina  pegmatis  praeter  spem  evasisse.   Lips,  de 
amphitheatr.  cap.  23\  glossator  scilicet  plenioris  compos  Petronii 
(actus  'fugitivus  in  arenam  damnatus  et  cum  foeda  aliqua  muliere 
commissus,  quae  praeter  spem  ruina  pegmatis  evasit\   Simon  Abbes 
Gabbema  quam  Vltraiecti  ad  Rhenum.  anno  1654  curavit  editionem 
praeterirem  silentio,  nisi  eam  se  esse  secutum  Hadrianides  testaretur. 
itaque  dum  excerpta  Petroniana  quot  in  10  reperiuntur  secundum 
Patissonianam  propagautur  a  Goldasto  Bourdelotio  Gonsalio  immu- 
tatam,  Marinus  Statilius  Traguriensis  ex  bibliotheca  Nicolai  Cippici 
municipis  et  amid  sui  protraxil  cenam  Trimalcionis  H,  cuius  apo- 
graphon  inventoris  manu  confectum  et  Romam  missum  "^correctis 
dumtaxat  nonnullis  gravioribus  orthographiae  mendis^  in  publico 
proposuit  Putavina  typis  Pauli  Frambotti  eoopressa  anno  1664.   re- 
petiit  Patavinam  suasque  adiecit  inarogd^ojaeig  et  coniecturas  loan- 


I 


t 


XXXXI 

7ies  Caius  Tilebomenus  Uuetiae  Parisiorum  exeunte  anno  1664. 
Tilebomenus  iste  est  loannes  lacobus  Mentelius  cuius  exemplar  Pe- 
tronianum  in  praefatione  praedicatur  'felicibus  coniecturis  ditattm. 
at  vero  is  quae  super  decem  versibus  carminis  de  bello  civili  scripsit 
in  codice  Parisino  8820  enotata  mihi  a  Froehnero,  aliunde  mutua- 
tus  est,  praecipue  a  CoUadonio.  vix  autem  in  notitiam  virorum 
doctorum  cena  Trimalcionis  perlata  erat  cum  de  veritate  eius  coe- 
per  ant  dubitare:  Hadrianus  Valesius  'nova  haec  omnia  falsa,  ficta 
mppositiciaque  esse,  barbara  futilia,  iudicii  doctrinaeque  vacua  ac 
plane  omni  ex  parte  ridicula  ac  reicienda,  eademque  tarn  in  verbis 
quam  in  reb'us  ab  Arbitri  genio,  elegantia  ac  nitore  longe  recedere\ 
loannes  Christophorus  Wagenseilius  'confictum  esse  a  piano  quodam 
istud  Trimalcionis  convivii  supplemenlum\  Thomas  Reinesius  saltern 
'aliquam  partem  Pelroniastri  alicuius  esse'  sibi  persuasit.  lis  ea  de 
re  instituta  licet  nobis  hodie  satis  mirabilis  videatur,  effecit  tamen  ut 
attentiore  cura  codicem  examinarent  et  in  emendanda  cena  elabora- 
rent.  prodiit  igitur  Traguriense  fragmentum  cum  annotationibus 
loannis  Schefferi  Vpsaliae  anno  1665,  cum  epicrisi  et  scholiis  Rei- 
nesii  Lipsiae  anno  1666,  cura  Christophori  Arnoldi  Norimbergae 
anno  1667.  nihil  Arnoldus  praestitit,  aliqnantum  Reinesius,  multo 
plus  Schefferus  qui  postea  spicilegium  notarum  inter  lectiones  aca- 
demicas  publicavit,  plurimum  omnium  Nicolaus  Heinsius  morte  im- 
peditus  quo  minus  ipse  Petronium  ederet.  loannes  Fridericus  Gro- 
novius  de  cena  cum  Scheffero  pauca  per  litteras  communicaverat, 
'dictata^  eius  {ms.  Gronov.  53)  quae  Pluygersius  Leidensis  biblio- 
thecae  praefectus  mihi  commodavit  scripta  sunt  ante  repertum  codicem 
Traguriensem.  ex  eadem  bibliotheca  accepi  lacobi  Gronovii  'anno- 
tata  ad  nuper  inventum  Petronii  fragmentum^  {ms.  Gronov.  125) 
quorum  Burmannum  video  bonam  partem  depeculatum  esse.  Del- 
matici  codicis  exemplari  exactissime  facto  a  loanne  Lucio  Romae  et 
ad  typographwn  Amstelodamensem  misso  adiutus  Michael  Hadria- 
nides anno  1669  apud  loannem  Blaevium  primus  compositis  ex- 
cerptis  omnibus  talem  qualis  hodie  circumfertur  Petronium  concin- 
navit:  fuse  egit  de  novo  codice  p.  73  ss.,  de  cetera  tarn  inertem  se 
praebuit  iudicem  quam  interpretem  futilem.   loannis  Boschii'pro- 


«■.:!§! 


xxxxn 

peratum  potins  quam  elahoratum  opus'  Amstelodamense  anni  1677 
quicquid  iiovi  hahuiU  habuit  ex  disciplina  Heinsii.  ipse  nihil  pro  fecit 
quamquam  Scaligeranum  codicem  el  Tornaesianam  'ad  cuius  oram 
trium  codicum  ms.  collationes  adscripserat  lanus  Douza  pater,  videli- 
cet Memmii,  Pithoei  et  veteris  cuiusdani  et  viginti  editiones  'uo7i  trala- 
titia  diligentia  corUulerat,  immo  etiam  novos  de  memoria  librorum 
errores  procreavit  elusus  Bourdeloti  aliorumque  fallaciis.  flagrat  doli 
mali  infamia  Franciscus  Nodotius  qui  'Petronii  Satyricon  nuut  de- 
mum  integrum"  edidit  Parisiis  anno  1693,  mentitus  accessisse  'frag- 
menta  quotqnot  ea  desiderabantur'  ex  manuscripto  codice  quern  ex- 
pugnata  inter  Turcicum  bellum  Alba  Graeca  anno  1688  nobilis  Gal- 
lus  ab  apostata  Graeco  illius  urbis  dono  acceptum  secum  asportasset, 
cuius  exemplar  sua  pecunia  a  mercatore  Francofurtano  redemisset. 
quorum  specimen  fragmentorum  hoc  libet  perscribere  a  quo  satiras 
ille  voluit  exordiri:  lam  duduin  quae  inibi  acciderunt  vobis  ita  nar- 
rare  pollicitiis  sum ,  ut  liodie  promissis  stare  decreverim :  nobis  ad 
scientias  non  solum  explicandas  sed  eliam  ad  hilaria  colIoq«!:a  fa- 
bulis  iucundioribus  animanda  oportune  congregatis.    Fabricius  Ve- 
iento  de  Religionis  erroribus  iam  nunc  ingenioso  locutus  est  et  de- 
texit  quo  doloso  Vaticinandi  furore  Sacerdotes  mysteria  illis  saepe 
ignota  audacter  publicant.   Sed  num  alio  genere  furiarum  et  cetera, 
atque  haec  fraus,  ut  Richardus  Bentleius  statim  iudicavit,  omnium 
turpissima  simulque  stolidissima  pudet  reminisci  quanto  opere  7wn 
Gallis  solum  placuerit  atque  adeo  sociis  academiarum  sed  etiam  Ba- 
tavis  quibusdam  et  Germanis  qui  subinde  Nodotianam  repetivere. 
bis  publicanda  Petrus  Burmannus  curavit  'Titi  Petronii  Arbitri  Sa- 
tyricdn  quae  supermnt  cum  integris  doctorum  virorum  commenta- 
Wis'  Traiecti  ad  Rhenum  atino  1709  et  Amstelaedami  anno  1743, 
magna  quidem  mole  litterarum  quia  interpretes  omnes,  notos  ignotos, 
tamquam  alter  Goldastus  descHpsit,  sed  ex  qua  fructum  capias  per- 
quam  exiguum  si  exceperis  Nicolai  Heinsii  notas  antea  ineditas.   se- 
cundum autem  librum,  in  quem  Colbertini  codicis  P  et  Scaligerani  L 
et  Tornaesianae  a  Boschio  olim  adhibitae  collationes  Burmannus  ad- 
diderat,  postquam  mortifero  ipse  morbo  correptus  est  Joannes  lacobus 
Reiskius  correctors  munere  abusus  ita  administravit ,  ut  iuvenili  li- 


i 


XXXXIII 

centia  verba  Petronii  insolentissime  mutaret,  semel  atque  iterum  non 
infeliciter,  centies prorsus  insane.  Burmannianae  recensionis"^ passim 
refictae*  quasi  compendiariam  Conradus  Aenotheus  Antonius  invenit, 
dum  hebraicis  studiis  subtractum  aliquid  temporis  impertit  Petro- 
nio,  quem  ideo  aliquoties  commemoravi  quod  exemplar  eius  vul- 
gatu7n  Lipsiae  anno  1781  et  a  Bipontina  societale  iteratum  anno 
1790  in  manibus  omnium  versatur.  nee  postea  quisquam  satiras 
edidit  propriis  viribus  et  inexpertis  praesidiis  instructus,  ludebant 
autem  de  corio  Petronii  sagati  togati.  raritate  insignis  est  liber 
non  absolutus  quem  anno  1798  de  la  Perte  du  Theil  scripsisse 
fertur,  qui  ex  bibliotheca  Stephani  Quatremeri  in  Monacensem 
regiam  migravit  eniptus  ab  Ualmio.  insnnt  in  eo  'fragmenta  in 
quatuor  partes  distincta,  authenticam  a  primo  editore  typis  Me- 
diolanensibus  prolatam*),  genuinam  quam  suppeditavit  P.  Pithoei 
codex,  dubiam  ex  codice  Traguriano  excerptam,  supposititiam  quam 
Belgradi  repertam  F.  Nodotius  obtrudere  ausus  est"  et  dissertatio- 
nes  Gallicae  de  nomine  fratris  et  phratriis  Neapolitanis,  de  gymna- 
siis  Neapolitanis,  de  caussis  corruptae  eloquentiae  Romanorum  ^  de 
picturae  arte  immutata  ab  Aegyptiis.  pararant  autem  novam  re- 
censionem  praeter  alios  Fridericus  lacobsius  suo  ingenio  fretus  et 
qui  cum  manuscriptorum  librorum  tum  lacobsii  copias  acquisivit 
OTTO  lAHNIVS.  hie  vir  ubi  meum  edendi  Petronii  institutum  com- 
perity  summa  ilia  benevolentia  qua  me  semper  amplexabatur  instru- 
mentum  diutina  sedulitate  ab  se  et  amicis  suis  collectum  mihi  totum 
tradidit,  consilio  et  re  dum  compono  hunc  librum  me  iuvit,  nee  de- 
futuram  promisit  operam  suam  posteriori  volumini  quo  commen- 
tarios  indicesque  comprehensurus  sum,  itaque  stupe f actus  pro fecto 
mediocri  mea  facultate,  cum  intueor  quantulum  id  sit  quod  multos 
annos  versatus  in  hoc  scriptore  contuli  ad  emendationem ,  rogo  ex 


*)  ^ectrn  partem^ unice  repraesentant  vetusti  duo  opiimae  notaein  perce- 
lebri  Galliarutn  nostrarum  bibliotheca  asservali  codices^  id  est  PR.  verum  tam- 
etsi  in  Htulo  operis  'fragrnenta  ad  duorum  optimae  notae  manuscriptorum 
codicum  nee  non  ipsiusmet  Traguriani  libri  fidem  recensita  dicuntur,  Pi- 
thoeanae  tarn  en  et  Nodotianae  similius  quam  illorum  librorum  exemplar 
exUtit. 


XXXXIIII 


il 


XXXIV 


animi  sententia  lahnhm  ante  omnes,  turn  ceteros  vivos  quibus  coa.- 
cum  editionumqne  notitiam  debemns,  nt  illos  ne  poeniteat  negotiorum 
qiiibus  mihi  gratificati  sunt. 

Scribebam  Friburgi  Brisigavorum  mense  Decembri MDCCCLXI. 


Onamvis  conixus  sim  ut  exemplar  meum  plene  perficerem 
omnesque  eximerem  mendas,  factum  tamen  est  partim  mea  typothe- 
taeque  socordia  partim  stndiis  aliorum  ut  corrigenda  et  addenda 
habeam  non  pauca. 

p.  8,  6  in  adnotatione  lege  dicta  pro  picta. 

p.  9,  5  in  adnotatione  lege  distinta  pro  distincta. 

p.  10,  12  conspatiantes  nulla  exemplo  probatum  muta  in  spa- 

tiantes. 

p.  14,  15  suturae  non  pnto  recte  emendatum;  opus  enim  erat 
praeterea  scribi  adhuc  suturae  (piidem  non  attulerat  nisticus  curio- 
sas  maniis  sed;  itaque  repone  primarii  libri  lectionem  hanc  adhuc 
no  furtive  (juidcm  —  sed,  donee  certa  inventa  emendatio  erit. 

p.  18,  2  post  et  tolle  comma,  ita  me  coniecit  Otto  Ribbeckius. 

p.  25,  9  profluebant  correxit  Ribbeckius. 

p.  30,  17  deinque  ant  deni«[ue  in  H  legit  Otto  Kellerus  Tubin- 
gensis  qui  nuper  eius  codicis  collationem  a  se  factam  aliaque  subsi- 
dia  sua  mecum  officiose  communicavit.  atque  ille  quae  animadver- 
tit  non  visa  a  ceteris  aut  ad  componendas  ceterorum  controvcrsiolas 
opportuna ,  operae  pretium  erat  excerpere.  contulerat  autem  prae- 
ter  AH  etiam  reliquos  duo  codices  Parisinos,  P  de  quo  saepius  dis- 
sentit  a  Froehnero  et  R  cuius  ego  particulam  supra  exhibui.  his  col- 
lationibus  nihil  attinebat  hoc  opusculum  dilatare,  ut  quae  parum 
adportarent  lucelli,  etiam  si  R  consimilis  Bernensi  et  ceteris  eiusdem 
ordinis  codicibus  plerisque  praestantior  quasdam  habet  sive  mendas 


I  sive  coniecturas  librarii  quae  non  comparent  in  aliis  velut  p.  64, 10 
calcedonios.  idem  servavit  cum  Bp  utique  — rident  p.  189,  7,  omi- 
iiY  his  — capite  p.  189,  12  — 13. 

p.  32,  15  dooauerat  H  secundum  silentium  Kelleri. 

p.  33,  10  tainen  H  teste  Kellero. 

p.  37,  14  steriliculain  //  teste  Kellero. 

p.  39,  13  itaque  Lpt:  ita  H  quod  praelermisit  typography. 

p.  41,  14  quonio  incuhoni  H  teste  Kellero. 

p.  43,  10  sup  id  est  supra  et  20  facio  H  teste  Kellero. 

p.  49,  13  set  per  compendium  H  teste  Kellero. 

p.  49,  1 4  lege  itaque  pro  itacpie. 

p.  51,  4  maiiicarios  ahquot  coniecit  Otto  Kellerus  in  museo 
Rhenano  novo  XVI  p.  o36  quo  loco  alia  coniecit  in  cenam  Trimal- 
cionis  quae  in  meo  exemplari  aut  commendata  vides  aut  recepta^ 
alia  quae  cousideratius  iudicanti  ipsi  sperem  improbatum  iri. 

p.  53,  3  neruas  //  teste  Kellero.    verum  vidil  Bursianus. 

p.  54,  17  petauiistarios  //  secundum  silentium  Kelleri. 

p.  55,  17  b.ihiiotccas  ut  primo  scriptum  buhliotecas  fuisse  vi- 
deatur  H  teste  Kellero.   id  ego  probo. 

p.  57,  8  lege  ({uam  pro  Quain  et  9  consideraret pro  considererat. 

p.  57,  10  Corinthea  correctum  eadem  manu  ex  Corinlhia  // 
teste  Kellero. 

p.  58,  5  tainq;  id  est  tamque  et  tamquaui  //  teste  Kellero. 

p.  62,  14  primo  seruos  H  teste  Kellero. 

p.  65,  9  dicuntur  in  H  etiam  Kellerus  legit. 

p.  65,  15  colaris  mutatum  in  calaris  //  teste  Kellero. 

p.  68,  10  ini  pubjicuni  //  teste  Kellero. 

p.  68,  16  dixit  forlasse  impudico  usus  gestu  collibertus:  d€VQO 
deiecit  ut  bellum  puerum  pathicum  significaret. 

p.  69,  4  nobis  //  secundum  silentium  Bursiani  et  Kelleii. 

p.  70,  4  euadit  //  quod  poteram  tolerare. 

p.  71,  2  dunaria  H  teste  Kellero. 

p.  71,  18  refacit  primo  fuisse  scripturus  librarius  Kellero  vi- 
sus  est, 

p.  73, 5  induxit  me  Reiskius  ut  eciaginavi  ederem.  verum  quon- 


\l 


XIXXVI 

tarn  in  H  egi  aginaui  legitur,  servare  debebam  aginavi  quod  verbum 
^rjxcivao^ai  interpretantur  glossae  Labbaei.  turn  Schefferus  ego 
correxit,  ego  tamen  dubito  an  explicaturus  insolitum  vocabulum 
illud  librarius  egi  addiderit. 

p.  76,  10  qn  id  est  quarido  //,  quod  cave  probatum  eas. 

p.  79,  20  Scintilla  et  p.  80,  15  au  au  H  secundum  silentium 

Kelleri. 

j>.  81,  13  suffxcere  puto  senlentiae  quod  mihi  quoque  olim  in 

mentem  venerat  erudibam. 

p.  87,  1 4  primo  fiero  //  teste  Kellero. 

p.  89,  8  frunis  canis  et  1 1  artissellium  in  hoc  quidem  dissidens 
cum  ceteris  collatoribus  ex  H  enotavit  Kellenis. 

p.  90,  13  'post  facti  rasa  lineola,  primo  fortassc  factu'  Kelle- 
rus,   videtur  hoc  valere  ad  factu. 

p.  90,  19  dii  secundum  silentium  et  primo  conrotundaui  secun- 

dum  testimonium  Kelleri  II. 

p.  91,  5  taiitum  (luod  et  10  sic  ut  lahnius  coniecit  etiam  nunc 

in  H  Kellerus  legit. 

p.  92,  7  fortasse  gloriosius  et  \1  fortasse  inter  omnes  honestis- 

simus. 

p.  94,  2  quia  post  toruni  intercidisse  plura  possunt  —  nempe 
surrexit  Encolpios,  advolavit  ad  Ascylti  lectum,  Gitona  in  amplexi- 
bus  illius  dormientem  contemplatus  est  —  uncis  eximendum  est  ego. 
quin  etiam  addendum  ut  ante  ego  censeo  conlatis  p.  74,  16  si  qua 
tides  est,  ut  mihi  pili  inhorruerunt. 

p.  99,  14  in  adnotatione  lege  \3  pro  12  eM4  pro  13. 

p.  103,  8  nescio  an  herbularum  erueyidum  sit  ex  memoria  li- 

brorum. 

p.  106,  3  mutilatum  versum  nunc  redintegrare  ad  hunc  mo- 
dum  tentavi:  Danai  recessus  et  in  equo  tuto  latent,  rectam  viam  in 
L  Scaliger  monstravit,  nisi  quod  voto  ego  depravatum  duco,  de  eli- 
sione  Danai  et  scrupulum  iniecit  Lucianus  Muellerus  de  re  metrica 
poetarum  Latinorum  p.  288. 

p.  106,  15  letusque  resilit  in  Parisino  6842 D  legit  Kellerus, 
ictusque  resilit  quod  B  habuerat  Froehnerus. 


I 

\ 


XXXXTII 

p.  107,  14  comma  quod  post  consentiunt  debebat  collocare, 
post  luminibus  typographus  transtulit;  luminibus  enim  et  sibilis  in- 
ter se  respondent,  ceterum  vitii  emendationem  non  repperi  melio- 
rem  quam  propositam  in  exemplari  meo ,  si  quidem  luminibus  en 
fuluum  iubar  displicet. 

p.  115,  13  in  adnotatione  lege  mulcat  pro  muclat. 

p.  1 33,  3  et  ut  invectum  ab  Hadrianide  dixi  Parisinum  6842  D 
habere,  quia  discrepare  eum  a  Nodotiana  Froehnerus  non  rettulit. 
sed  secundum  Kelleri  silentium  in  illo  quoque  ut  tu  legitur. 

p.  144,  1  in  margine  capituli  numerus  114  omissus  est. 

p.  147,  12  mora  defenditur  his  verbis  Senecae  de  remediis  for- 
tuitorum  J,  2  \%iid  interest,  ignis  me  an  (era  consumat  an  tempus 
ultima  omnium  sepultura?^ 

p.  155,  1 1  tendunt  coniecit  I.  F.  Gronovius.  idem  p.  160  ver- 
sum 14  sic  ut  ego  poni  post  16  voluit. 

p.  166,  10  cum  bis  recte  fervore  typographus  expressisset ,  ter- 
tium  effecit  Fervere. 

p.  173,  21  rHtituas  perduteret  quod  B  habet  conlatis  p.  11,  7 
et  188,  12. 

p.  1 75,  7  ego  inchisi  in  orationem  Encolpii  auctore  lahnio.  at 
rectius,  opinor,  primo  coniunxeram  inquam  ego  velut  p.  123,  9  vel 
183,3. 

p.  184,  3  fioti  conlingere  sed  simplex  fingere  expecto. 

p.  192,  2  in  adnotatione  lege  adusum  pro  adusum. 

p.  194,  5  consulto  praetermiseram  quod  e  Memmiano  enota- 
runt  Battiadae  vatis,  quia  hanc  Baplistae  Pii  et  Petri  Danielis  con- 
iecturam  in  codice  ullo  repertam  esse  non  credo,  itemque  errore 
Memmianus  p.  195,  6  fertur  prosserani  habuisse. 

p.  228  amatorinm  carmen  quod  Patissouiana  lettulit  ad  Petro- 
niuniy  etsi  non  modo  liber  nullus  esse  illud  Petronii  verum  non  esse 
Petronii  complura  indicia  patefaciunt  —  velut  sublimandi  verbo 
praeter  antiquissimos  et  recentissimos  Latinitatis  auctores  nemo  usus 
est  —  tamen  plenum  in  hunc  locum  transcripsi  ex  anthologiis  Bur- 
manni  III  253  et  Meyeri  183  j  quia  potest  aliquis  hos  versus  com- 
posuisse  lectione  satirarum  Petronii  institutus  atque  narrationem  de 


XXXXVIII 

Circe  et  Pohjaeno,  in  primis  p.  201,  I  sive  recordatus  sive  imitatus. 
quod  si  ita  est,  ex  consimili  studio  lusuque  facile  credemus  illas  in- 
terpolationes  carminum  ortas  esse  quas  in  p.  178  et  190  Wehlius 
et  ego  deprehendisse  nobis  videmur.  epistnla  autem  ilia  amatoria 
haec  est: 

Camlida  sidereis  ardescunt  lumina  tlainmis, 

fundunt  coUa  rosas  et  cedit  crinibus  aurum, 

inellea  purpureuni  depromunt  ora  ruborcm 

lacteaque  admixtus  sublimat  pectora  sanguis, 
5     ac  totus  tibi  servit  honor  formacfue  dearuni 

fulgps  et  Venerem  caelesti  corpore  vincis. 

argento  stat  facta  manus  digitisque  tenellis 

Scrica  lila  trahens  pretioso  stamine  Iiidis. 

planta  decens  nescit  modicos  calcare  lapillos 
10     et  dura  Jaedi  scelus  est  vestigia  terra. 

ipsa  tuos  cum  ferre  velis  per  lilia  gressus, 

nullos  interimes  leviori  pondere  flores. 

giittura  nunc  aliae  niagnisve  monilibus  ornent 

aut  gemmas  aptent  capiti:  tu  sola  placere 
15     vel  spoliata  potes.    nulli  laudabile  totum  est: 

in  te  cuncta  probat  si  quisquain  cernere  i)0ssit. 

SirenUni  cantus  vi  diilcia  plectra  Thaliae 

ad  voceni  tacuisse  reor,  ((ua  inella  propagas 

dulcia  et  in  niiseros  telum  iacidaris  ainoris. 
20     [langueo,  delicio,  niarcesco,  punior,  uror, 

aestuo,  suspiro,  pereo,  debellor,  anhelo  ] 

cor  grave  vulnus  alit  nullo  sanabile  ferro, 

sed  tua  labra  meo  saevuni  de  corde  dolorem 

depellant  morbumque  animae  medicaininis  huius 
25     cura  fuget,  ne  tanta  putres  violentia  nervos 

dissccet  atque  tuae  moriar  pro  crimine  causae. 

sed  si  hoc  grande  putas,  saltern  concede  precanti 

ut  iam  defunctum  niveis  ambire  lacertis 

digneris  vitanique  niihi  post  fata  reducas. 


xxxxvriii 

p.  229  ilia  quae  dixi  errore  Danielis  in  Petroniana  adsumpta 
esse,  nunc  potitus  lacobi  Magni  sophilogio  scripsisse  Galterum  de 
Castellione  didici  XII.  saeculi  poetam.  lacobus  enim  in  libro  II 
tractatu  4  capitnlo  4  haec  tradit:  teste  Galthero  li.  allexandreydos. 
Quam  frivola  gloria  mundi  quam  rerum  fugitivus  honor.  Et 
planctus.qui  preesse  cupit  prodesse  recusat  Et  iterum  Galtherus 
ubi  supra  li.  X.  in  fine.  Magnus  in  exemplo  est  cui  non  suffecerat 
orbis.  Sufticit  excisa  defossa  marmore  terra  Quinque  pedum  fabri- 
cata  domus  quam  nobile  corpus.  Exigua  requievit  humo.  Et  lo- 
quitur de  allexandro  q%me  omnia  excerpta  sunt  ex  Alexandreide 
Galteri.  nam  plactus,  quo  modo  nomen  Plauti  solet  scribi  in  eo  so- 
philogii  exemplari  quod  mihi  est  in  manibus,  corrnptum  est  ex  pla- 
ins, nempe  Galterus  in  libro  VIII  [f.  LXXXIXb  editionis  Ingolsta- 
diensis  anni  1641)  sic  exclamat: 

quam  frivola  gloria  rerum 
quam  fugitivus  honor,  quam  iUius  nomen  inane 
praelati  qui  praeesse  cupit,  prodesse  recusat 
turn  in  libro  X  {f.  CXV  b): 

Magnus  in  exemplo:  cui  non  suffecerat  orbis, 

sufficit  exciso  defossa  marmore  terra 

quinque  pedum  fabricata  domus,  qua  nobile  corpus 

exigua  requievit  humo,  donee  Ptolemaeus 

cui  legis  Aegyptum  partem  cessisse,  cruenti 

depositum  fati  toti  venerabile  mundo 

transtulit  ad  dictam  de  nomine  principis  urbem. 

Scripsi  kalmdis  Maiis  MDCCCLXIL 


Petronii  salirae 


D 


I\ 


0 


A: 

■G: 
/~^- 

k 

T; 

19' 
8: 

t: 


codicis  Tragurienais  excerpta  vulgaria 

codex  Bemensis 

codex   Vaticanus 

codex  Florentinus 

codex  Messaniensis 

codex   Vossianus  Leidensis 

codex  Guelferhytanus 

codicis   Traguriensis  ea  imra  quae  cenam    Trimalcioms  continet 

codex  Scaligeranus  Leidensis 

codex  Monacensis  in  carmine  de  hello  civili 

codex  Parisinus  8049 

codex  Parisinus  6842  D  in  principio  camiinis  de  bello  civili 

codex  Sambuci 

codex  Tomaesii 

editio  Pithoeana 

editio  Sambuci 

editio  Tomaesii. 


PETRONII    ARBITRI 


SATIRAEYM 


EXCEEPTA  EX  LIBEIS  XY  ET  XVI 


in  marginibus  indicat 

L  summ^m  excerptorum  quae  Lpt  tradiderunt 

0  vulgaria  excerpta  quae  B  comparesque  eius  continent 

H  cenam  Trimalcionis  Tragurii  inventam 

ut  facile  discemas  quae  in  uno,   quae  in  compluribut,   quae  in  omnibus 

lihris  legantur. 


i 


Imcriptio:  Petronii  arbitri  satirarum  \.  inctpit  et  in  margine  ah  eadem 
manu  uel  ab  alia  fere  aequali  Petronii  arbitri  aflfranii  Satirici  lib.  incip.  P, 
Petronii  Arbitri  Satyri  fragmenta   ex   libro   quinto   decimo  et  sexto  decimo 

A,    PETRONII    AKIJITBI    SATIKICON   B^    PETRONV    ARBITER    LIBER    INCIPIT    FELICITEB 
C,    PETRONIVS    ARBITER    SATYRICON    INCIPIT    FOELICITER    D    et   VlillOrihuS    htteriS 

Gj  cim  principio  deest  in  E,  Petronius  Arbiter  manu  recentissima  F,  Pe- 
tronii Arbitri  Satyrici  fragmenta  s,  Incipiunt  excerta  petronii  satirici  Fa- 
risinus  6842  D:  petronii  arbitri  afbanh  satybici  liber,  desvnt  plvrima 
Lj  Petronii  Arbitri  Satyricon  *  *  pt 


•  *  • 


LO  ^num  alio  genere  furiarum  declamatores  inquietantur,  qui  cla-  1 
mant:  "haec  vulnera  pro  libertate  publica  excepi;  hunc  oculum  pro 
vobis  impendi:  date  mihi  ducem,  qui  me  ducat  ad  liberos  meos,  nam 
succisi  poplites  membfa  non  sustinent"?  haec  ipsa  tolerabilia  assent, 
5  si  ad  eloquentiam  ituris  viam  facerent.  nunc  et  rerum  tumore  et 
sententiarum  vanissimo  strepitu  hoc  tantum  proficiunt,  ut  cum  in 
forum  venerint,  putent  se  in  alium  orbem  terrarum  delatos.  et 
ideo  ego  adulescentulos  existimo  in  scolis  stuhissimos  fieri ,  quia 
nihil  ex  his,  quae  in  usu  habemus,  aut  audiunt  aut  vident,  sed  pira- 

10  tas  cum  catenis  in  litore  stantes,  set  tyrannos  edicta  scribentes, 
quibus  imperent  filiis  ut  patrum  suorum  capita  praecidant,  sed  re- 
sponsa  in  pestilentiam  data,  ut  virgines  tres  aut  plures  immolentur, 
sed  mellitos  verborum  globulos  et  omnia  dicta  factaque  quasi  pa- 


1  "^num  alio  genere]  contra  delicatos  lectores  Petronius  in  primo  Satyra- 
rum  et  Persius  in  ilia  Satyra  "  nempe  hoc  assidue"  et  Plinius  Jib.  19.  Ep.  ex 
uet.  grammatico    P.  Daniel  Num  Bpt:  Cum  ACFGLPs  Parmnus  6842 

D  et  Laurentianus  natum  fortasse  ex  SATYEICVM,  Quum  D,    Non  LipsiuSy 
Tum  Nicolaus  Ileinsius  dedamatores  0  2  pro  ante  uobis  delendum 

censeo  3  inpendi  FG  eleganter  omitti  ducem  Friderico  lacobsio  ui- 

debatur        4  substinent  ACF  nee  AF         tollerabilia  CFP         essent 

om.  F  5  turis  F,  nuris  P  facent  C  rerumjrunici  Ff  uerborum 

margo  t.     addendum  inani  aut  simile  adiectiuum  0.  lahnio  uidetur 
et  mn,  AFLs  6  strepita   {corrcctum  in  strepitu)  hoc  tamen  P 

7  orbem  terrarum  P(Ti^;  terrarum  orbem  ceteri  8  ego  —  9  uident  C5^ 

in  florilegio  Parisino  ego  om.  Memmianus  adulescentulos  BCGP: 

adolescentulos  reliqui         scolis  sine  h  libri  praeter  GL         sic  (non  quia .... 
nihil)  A.    qui  nihil  C,  qr  nihil  G.    nichil  P  cum  fiorilegio  9  his  BFP 

cum  Jiorilegio :  iis  reliqui  pirhatas  F,  pyratas  G  10  cathenis 

ACGL  httore   ACG,  lictore  F  sed  Lst:  et  reliqui  omnes  cum 

Tp  tirannos  AF  1 1  increpent  sed  in  margine  imperent  A 

1 1  en  3  set  P'  12  pestilentia  AF  ut  uirgines —  13  dicta  margini 

G  imposita  imolentur  Ay  imolentur  FP  13  papauere  et  sesamo  Bpt: 

pauere  et  se  sanxo  ACDFG  Laurentianus,  pauore  et  sesamo  P,  papauere  et 
sampsucho  *,  'quidam  codices  sansuco'  Wouwerivs,  sesamo  et  papauere  L 

1* 


?t 


4  PETUOiMI 

2  pavere  et  sesamo  sparsa.   qui  inter  haec  tantum  iiutriuntur,  non  LO 
magis  sapere  possunt,  (luam  bene  olere,  qui  in  culina  habitant. 
pace  vestra  liceat  dixisse,  piimi  omnium  eloquentiam  pcrtlidistis. 
levibus  enim  atque  inanibus  sonis  ludibria  quaedam  excitando  ell'e- 
cistis,  ut  corpus  orationis  enervaretur  et  caderet.    nondum  iuvenes  5 
declamationibus  continebantur,  cum  Sophocles  aut  Euripides  inve- 
nerunt  verba,  quibus  deberent  loijui.    nondum  umbraticus  doctor 
ingenia  deleverat,  cum  Pindarus  novemque  lyrici  Ilomericis  versi- 
bus  canere  timuerunt.   et  ne  poetas  solum  ad  testimonium  citem, 
certe  neciue  Platona  neque  Demosthenen  ad  hoc  genus  exercitationis  10 
accessisse  video,    grandis  et  ut  ila  dicam  i)udica  oratio  non  est 
maculosa  nee  turgida,  sed  naturali  pulchriludine  exsurgit.    nuper 


1  (jui  — 2  luil)itant  est  in  JlorUefjio  rarUlno  luicc  oia,-  G 

tantum  p,  Jlor'dejlum ,    uc/us    tochx    Dotcae:    om.  cc/cri^^  mutrhiiUnr 

F  intt'riuiitiir  I*  2  culina]  corhiforfa^-^c  2>''o  colinu  li,    in  alio  c.   curiii^ 

niaryo  L  idemque  rutcamis  et  Heiniius  teslantur.  coiiaviu  ><ulimi.-iins.  vf. 
Joannes  Sarcsberiensis  poUcrat.  Ill  10  j>.  VJo  eil.  Oj'on,  '  HHs  qui  hide  uitio 
dediti   aunt  non   majis  placcre   virtnttm    qnam    illos    Icne    olere    qui    en 

cidina  hahilant"  3  diceat  C7>   Laurentianus ,   deceat  G.   liccadixissc 

B  f.niPonnrunii  ^1,   non   primitus  omnium  unde  jn-ofeclus  ]trimi  uos 

omnium  Ikinsius  conieceraf.  immi  onmrnx  JJl'pt/ unu^  ex  ucteribus  primi 
cloq.'    rutcanus  elkxiuentiam    ^l  pcidi.iisti  1*  ^  4  eliicitis 

G    '         5  caderet]  areret  Ikinsius  ^  et  7  nundum  AF  G  contcre- 

bantur  J)our:a  et  lleinsius,  declamatoribus  committebantur  lacoh-iius 
quom  G  et  sic  saepius  sophodes  F  aut]  attpic  2^ost  Ilcinsium 

JJurmannus  erripidcs   P  7   debere   G.  (piibus  loipii  dcbemus   T 

Tolosanus  /  uetuH  <jlo68arium  S.   iJionysii"    a    Danicle  mcmoralum.      unus 
ex  ueteribus  deberemus'    Futeanus.     deceret  inccrtus  aliquis  umbra- 

ticis  D  8  deleuant  CD  Lanrentianus.      detriuerat  Jacobs  ins ,    dchili- 

tauerat  JJaasius  in  programmate  Vratislauicnsi  quod  dutn  tjipos  corriyo 
adfertur  p.  15  pvn'darus  i>'6',  ])ydarus  F  lirici  AJ\  liricis  C,  lyri- 

cis  JJ  9  canere]"  *al.  c.  tonere''  man/o  L.     tonare  sustinuerunt  Jlein- 

siiis^  canore  retinniermit  alius  tomuerunt  G,  timicrunt  F  sohmi 

J.s,    teste  lleinsio   codices  Scaligcri:  quidem  reliqui^omnes  10  certe 

owi.  T,  certum  est  margo  t  nee  platonem  nee  F  demosthenen  Ji, 

demostenen  P:  demostcne  G,  demostenem  AGJ\  Demosthenem  reliqui 
adsi<,'nes  exerc.  exccssisse  Bituricus  excitationis  F  1 1  aecessesse  J\ 

acce"sse   CD  J.aurentianus,    accesso  J'  uideo  Cp,   Turncbus:  et  ideo 

ABDJ'G J. rt Lanrentianus,  et  iam  p-andis  et  ideo  ut  ita  dieam  S.  Plato  nccpie 
Demostlienes  —  accessissct.  nam  <;r:indis  coniccif  K^anibucus  et  ut  Lj'f:  et 

ucl  ut  B,  et  uelud  F,  et  uelut  (uelud  F)  ut  ACFJ'G  Jaurentianus  loq"^^- 

dicam /v  12  masculosa  Bituricus.  hide  JJeinsius  musculosa  coniecit,  maci- 
enta  Jacobsius  neque  C  set  F  ct  sic  plerumqae  pulcri- 

tudinc  FF  exurgit  ACFG 


SATIR^E 


JO  ventosa  istaec  et  enormis  loquacitas  Athenas  ex  Asia  conmigravit 
animosfpie  iuvenum  ad  magna  surgentes  veluti  pestilenti  quodam 
sidere  adflavit,  semohpie  corrupta  regiila  eloquontia  stetit  et  obmu- 
tuit.  ad  summam,  (piis  postea  Thucydidis,  quis  Hyperidis  ad  fa- 
5  mam  processit?  ac  ne  carmen  quidem  sani  coloris  enituit,  sed 
omnia  quasi  eodem  cibo  pasta  non  potuerunt  usque  ad  senectutem 
canescere.  pictura  quoque  non  alium  exitum  fecit,  postquam  Ae- 
gyptiorum  audacia  (am  magnae  artis  compendiariam  invenit.' 

non  est  passus  Agamemnon  me  diutius  declamare  in  porticu,  3 

10  (piam  ipse  in  scola  sudaverat,  sed  *^adulescens*  inquit  *^quoniam 
sermonem  babes  non  publici  saporis  et,  quod  rarissimum  est,  amas 
])onam  mentem,  non  fraudabo  te  arte  secreta.  nimirum  in  his  ex- 
ercitationibus  doct(»res  peccant,  (pii  necesse  habent  cum  insanienti- 
bus   furere.   nam  nisi  dixerint  quae  adolescentuli  probent,  ut  ait 


I   isthacc  J^pt:  om.  reliqui 


conmijrravit  BFG :    cmigravit   T  et 


\dii   libri  apud  Scaligeruin    quos  lleinsius  appellate  commi^ravit  Z,  com- 

mij;ranit  reliqui  2  animos   sine   (lue  ACDJ^Gs  JMurcntiaiius 

ma;^:ia]  a,  {^na  sijllaba  incipit  F  gardens  ACDIXis  Lanrentianus 

\\  svdere  FG  adtlauit  B:  aftlauit  reliqui  simulatque  s,  simulquc 

inde  a  G oldastiana  propagatum  re<;ula  elo*iuentia  scripisi,  item  JJaasius: 

oloquentiae  (ello(iueutie  A)  rc.«;ula  librl  onnes.  cloquentia  rc;;ula  nt  corrupta 
rei^'ula  ablatiuo  ejfcrrentur  CrusiuSj  incorriq)ta  cloquentiae  rc^ula  substitit  JJ. 
Junius,  cloquentia  sine  rc^ada  ego  olini  conicceram  ommutuit  B.  obti- 

niiit  Wouu'criux  4  ad  summnm  (sunmm  C)  quod  post  postea  legitur  in 

libris,  hue  ego  trnnsqiosui,  ilern  Jfaasius  qui  ABCJXrF.     Quis   dele- 

nit   et  rominafc  n)iieposito  cjuis  super  scriptsit  Jj  tuchididis  -4,  tuclii- 

dides  BF^  thucididis   C,  tucididis  /;,  tuchitidis   JXr  qui  G  hipe- 

riilis  J'G^  s  proxima  et  hy  litterae  in  ramra  B,  ypcridis  P  5  processit 

pi-ocessit  Jj  carmen    quidem  Bl^yst:  (piidem  carmen  P,  carmen  quod 

reliqui  enitui    G  6  tabo    depasta   JJeinsius  potuere 

AhJ^'i  usque  om.  /,  non  T  7  cepit  susp.  JJeinsius 

e;;iptiorum   AJ\    e<;ytiorum   F.     topiaviorum   susp.    C.  F.  JJermannus    de 
lUunanorum  amore  artium  operumque  p.  35  conl.   Vifruuio   VJJ  3 
8  audutia  JKr  tum  A  conpcndiariam  F,  compendiaria  7'.\  com- 

])cndiarum  G  0  est  BLFpf:  ojn.  reliqui  agamcnon  AF,  Aga- 

mcnnon  s  diutius  me  tramponit  L.    diutilis  F  portico  B,  por- 

titum  F  10  qua  L  quam    etiam    ipse    scola  P.     scola   etiam 

AJKF  aduloseens  CG :   adhulcseens   corr.   e.n  adhulenccns  B,   ado- 

lescens  reliqui  intiuld  P  (pioniam]  quo  i>,  quo  P  11  set 

G  »iii<Jil]    411''!^    CDI'G,   margo  s  cum  Laurentiano  qui  amas 

^femmianus  12  artis   secrcto  margo  t  nimirum  libri  nisi  quod 

111  mirum  J^hdbet.  minimum  Gulielmns  :  fortasse  nimirum  nihil  in]  etiam 

P  lis  Cl)G  13  doctorc  F  putant  peccant  D  neces- 

sarie  F  14  fuere  F  nisi  — 6,  1  relinqucntur  adfert  florilegium 


^f 


li '-"■,' 


'j»gwgjBa»aB>ii 


0  PETROMI 

Cicero,  "soli  in  scolis  relinquenW.    sic  ut  ficti  adulatores  cum  LO 
cenas  divitum  captant,  nihil  prius  meditantur  quam  id  quod  putant 
gratissimum  auditoribus  fore:   nee  enim  aliter  impetrabunt  quod 
petunt,  nisi  quasdam  insidias  auribus  fecerint:  sic  eloquentiae  ma- 
gister,  nisi  tanquam  piscator  earn  imposuerit  hamis  escam,  quam  5 
scierit  appetituros  esse  pisciculos,  sine  spe  praedae  morabitur  in 
4  scopulo.   quid  ergo  est?   parentes  obiurgatione  digni  sunt,  qui  no- 
lunt  liberos  suos  severa  lege  proficere.   primum  enim  sic  ut  omnia, 
spes  quoque  suas  ambitioni  donant.    deinde  cum  ad  vota  prope- 
rant,  cruda  adhuc  studia  in  forum  propellunt  et  eloquentiam,  qua  10 
nihil  esse  mains  conlitentur,  pueris  induunt  adhuc  nascentibus. 
quod  si  paterentur  laborum  gradus  fieri,  ut  studiosi  iuvenes  lectione 
severa  inrigarentur ,  ut  sapientiae  praeceptis  animos  componerent, 
ut  verba  atroci  stilo  effoderent,  ut  quod  vellent  imitari  diu  audirent. 


Parisinum  in   quo  doctores   ante   nisi   additur  nisi   cum  fiorilegio 

BLPpti  qui  reliqui  dixeriint  hoc  est  dixerint  corr.  ex  dixerunt  A 

adulescentuli  G,  adolescentem  P  ut  ait  Cicero  om.  fiorilegium 

1  Cicio  Blturicus,    pro  M.  Caelio  17,  41  ' prope   soli  iam   in   scolis 
sunt  relicti  scolis  sine  h  ABCFP  florilegium :  solis  L,  *  al,  c.  scholis' 

margo  L         relinquuntur  L  Sicuti  ut  uidetur  L  ficti  —  4  fecevint 

habet  fiorilegium   Parisinum  num   sciti   an    delendwfi  est  ficti  tan- 

quam repetitum  sicuti  2  cenadiuitum  -B,  ccnam  diuitum  P,  cenas  ad 

nutum  G  meditantur  Jiodie  ahest  a  B  cf.  praefatio  id  om.  t, 

non  T  aut  uetus  Pithoei.  ad  F  putent  A  3  Non  enim  X,  nam 

nee  fiorilegium  4  nisi  —  fecerint  om.  t,  non  T  elloquentie  A 

magistri  sine  nisi  LT  qui  post  piscator  addunt  qui  nisi  5  tamquam 

CF  piscator  —  7  scopulo  descripsit  excerptor  Parisinus ,  itaque  pont 

piscator  addidit  nisi  eam  om,  P  G  scirct  G  discipulos 

sine  ....  spe  moritur  B.  morabitur  ^1;  moratur  reliqui  mei ,  moriatur  p 
cum  Biturico  7  ergo]  igitur  F 

EF  Laurentianus  8  proficisci  F 

B,     quoque   suas  om.  Memmianus 

tianus,    non   DPs  donauit   F  .  ^        ^ 

sed  rasa  ante  r  littera  P  propellunt  p>t:  impellunt  Ubri  mei  cum   7", 

inpellunt  FP  et  eloquentiam  (ym.  AFs  1 1   magis  ABDFGP 

Laurentianus.     prodesse  magis  Junius  indunt  s  innocentibus 

*  unu^  ex  scripds  Boschii  Jioc  est  commenticius  Bourdeloti  codex,  disccn- 
tibus  susp.  0.  lahnius,  adulescentibusq.  ego  tentaueram  sed  praeterea  haec 
nerba  inde  ab  et  eloquentiam  ante  deinde  u.  9  collocanda  esse,  post  propellunt 
autem  non  nulla  intercidisse  suspicor:  lactentibus,  dentientibus,  vagientibus, 
crescentibus,    pascentibus  alii  12  qui  si  F  pateretur  G 

grados^  et  t,  n<m  T  stidiosi  O  13  seuerc  A'  inriga- 

rentur B:  irrigarentur  reliqui.  mitigarentur  p,  Douza;  initiarentur  susp,  Hein- 
siua,  incitarentur  lacobsius  sapie  A  conponcrent  FG 

14  quod]  quam  Memmianus  y   qucm  ex  editis  adfert  Puteanua  inmi- 


sunt  om.  ACEFGs  uolunt 

enim  om.  L  9  quoquo 

ambitione  ABCEFGLpt  Laureu' 
dum  praestat  10  ruda 


SATIRAB  ' 

,n  sibi  nihil  esse  magnificum,  quod  pueris  placeret:  iam  illagran- 

"'dis  o;atro  haberet  maiestatis  suae  pondus.  nunc  puen  m  s  oh  slu^ 

(iis  oraiio  «  t    uod  utroque  turpius  est,  quod 

et  ipse  carmine  effingara:  5 

artis  severae  si  quis  amat  effectus 
mentemque  magnis  applicat,  prius  mores 

tale  quid  ut  disceront  ijerusie.     si  siui  ^^ 

dum  a.  1836  p.  2  ;<.„c6oter  placent  grandis  iUa  (raM- 

^""''>  ^       „  L  ',aTdSr:uJ;ea.  e^!:  TaccMus  e.  e,o  -iaen- 

:;/irXiCriatrO  3  utrius,.  ut.0,.  i  est  on..  G 

4  ^s^  B,  quisquis  Pp      ^     puer  iamj  Faicr.  P-  P^^-"  ^ 
l-r        ■      didicit  A :  dicit  B ,  discit  relm\  '"!;  f<,,,edio  Lucilianae 

improbitatis  Jacois>»s^  carmine   d«ei.s  Latirentianus-    I.  syrma 

inmargine   1   studiu  i?,   ^'"*'"™   f„tne^    L»^^^^^^ 

marqo  L  LuciUianae  pt,   lucimane  J"  J^  humilitatis  t: 

ZZine  L  seorsur,.  scrlpta  -f^'^lfZl^^Ts,  uel  improbitatisAhu- 
i„,,robitatis  .et  in  '""'•i''»''/f  XiSaris  guod  ortlm  e^t  ex  improbasse 
mi!itatise<mm«r3.HeAueli,  imP'obitati^^S^  effringam  5     _ 

sic  dispositum  legitur: 


fol.  18a: 


14  in  fine  canore 

2 

15  sine  graio 

16  incipiens  a  graio 
4 

17 

5 

18 


19  sine  canore 

8 
20 

9 

10 

21  desinens  in  sic 

11 

flumine  largo  plenos 

12 

22  sine  plenus 


foL  18b:       6  l^'^  t   cum  fiorilegio  et  Lauren- 

Septimus  i9it^cruersus  ''';''J'''^^^^^^  l^^m.^  E,  Scaliger  in  mar- 

tiano  ABCVFGLPpst:  ^^/^^^^^^^^^^^  lunius  et  Sambucus ,   ambit 

,,,e  i^;^  f--  ^f'^::::::::i  ,.^s  artls  e.-  Detenus  8  ma- 

margo  t,    leg.  ex  w.  t. 
•   ^F  P-  E  -res  B,  Seinsius:  more  ACDFFOpst  c«n. 

r  ;    ■     iu  ore  P  m'o"r*em  Lar.rentianus,  merae  '/,  mere  i,  'al.  more./. 


k 


■  -'>."=^ir<J|>^B!g^ii  gff- '  ■ 


8 


JO 


PETRONIT 

frugalitatis  lege  poliat  exacta. 
nee  curet  alto  regiam  trucem  vultu 
cliensve  cenas  inpotentium  captet, 
nee  perditis  addictus  obruat  vino 
mentis  ealorem ;  neve  plausor  in  scaenam 
sedeat  redemptus,  histrioniae  addictus. 
sed  sive  armigerae  rident  Tritonidis  arces, 
seu  Lacedaemonio  tellus  habitata  colono 
Sirenumvedomus,  det  primos  versibus  annos 
Maeoniumque  bibat  felici  pectore  fontem. 
mox  et  Socratico  plenus  grege  mittat  habenas 


1  poliat  Heinsius:  palleat  LT  uetua  FlfJioei,  polleat  rcliqul  omnes 

exactos  ffaaslus  p.  17  2  nee  LPjpst  cumflorilegio :  ne /'  ne  ABCDFG 

Laurenhanus  curet]  aure  A  alio  B  regina  G  3  cliensue 

1^:  chensque  ABCDFG LPst,  florlleoiu,,,  Lar.rentLus  inpotentum 

;.  £n^ir  -^r  g'""^  impotentum  ADG,  impotentium  reliqui  impotentum 
dictusTlr  7       '^""''    """^T  ^  ^  "^  MemmiamJ  perditis  ad- 

llv\  n?/^^  cum  Jlorilegio  et  Laurentiano,  prodietis  /;/  "addictis  i?, 
abdictis  CDFLaurentianus,  Mitls  A£,  abdytis  (?.  praediis  abduetus  ^em' 
Sius,  uec  m  popinis  lumus  obuiatP  5  nccMe  ACDFG  Lmcren- 

u 
tlanus,  necne  A^  scenam  i7c.-«.»,.:    scena  /^•&W,  scaena  s,  cena  /onYc- 

*cc«  redemtus  margo  L  histrioniae  ^^^  .;mr^o  L:   histrionei  ^PCZ> 

Laurentzamcs   uefus  Puhoei,   hystrionei  i^,   histrione  G',    histrioni  FLPT 
ystnoni  fiordegmm,  histriones  J/emmmnM^,  *a/.  histrioniae*  Tnarryo  ^ 

ol^n'^/p'-i^/'^^^i-'"'^-  u^'"'""^"''  ^^  ""'^'  ^^i^onm.,  histrionis  ad  rictus 
Otto  Ribbeckius.  fortasse  histrionis  ad  picta  7  seu  crinigerae  /.  sed  *siue 

armigerae  al.  c.  mar^roZ,  crinigerae  eftam  T.  fine  armigeroP.  armi<^erii^ 
uideant  L.  arndent  cie  con^ec<Mm  /««w  et  Sambuci  t  trinoni'dis  ^or//e- 

gium  artes  ^  Tolosanm  8  i>o*#  tellus  at^cZ.V  que  mar^o  A'  Sire- 

numue  scripsi;  stue  Athenae  slue  Tarenttmi  sine  Keapolis:  Sirenumque  omnes, 

Syrenumque  B        demos  ACDFGLaurentianus        de  priraL  P.  primis  Z> 

10  Maeoniumque  P  bibam  CZ),  biba  G  frontem  /oW/eamm 

11  grege  mittat  BLpt  cumflorilegio:  grege  mutat  P,  grege  mutet  ACDEFGs 
cum  Laurentiano.  grege  non  comparet  in  scriptis,  cuius  loco  libri  ueteres 
.mmittat  ^../  immutef  Heinsius  qui  sine  mittat  J/  si'ne  mutet  comeaV,  So  ra^ 
Ucum  p lenasque  immittat  /^m^u.,  plenus  permittat  Brouchhusii^,  plenas  grege 

^^T.^^^^'  ^.'"'^'''''''^  *'^^""^"*  a,,^Au%.ae  i.o/.  I p,S81  qxd  etiam  alia 

alwrum  commenta  commemoraf,  rore  et  Socratico  pectus  riget  antequam  habenas 

urn  IT^  ^''"'  aptet/aco6.it^,  mox  et  Socratico  comp^onat  dogmate  pectus 

turn  demum  ingenio  plenas  immittat  habenas  liber  et  ingentis  quatiat  Raasiu^ 


LO 


10 


f 


1\ 


y| 


\ 


^ 


15 


SATIRAE  9 

10  liber  et  ingentis  quatiat  Demosthenis  arma. 

bine  Romana  manus  circumfluat  et  modo  Graio 

exonerata  sono  mutet  suffusa  saporem. 

interdum  subducta  foro  det  pagina  cursum 
5  et  fortuna  sonet  celeri  distincta  meatu. 

dent  epulas  et  bella  truci  memorata  canore 

grandiaque  indomiti  Ciceronis  verba  minentur. 

his  animum  succinge  bonis:  sic  flumine  largo 

plenus  Pierio  defundes  pectore  verba.' 
10  dum  hunc  diligentius  audio,  non  notavi  mibi  Ascylti  fugam 

et  dum  in  hoc  dictorum  aestu  in  hortis  incedo,  ingens  sco- 
lasticorum  turba  in  porticum  venit,  ut  apparebat,  ab  extemporali 
declamatione  nescio  cuius,  qui  Agamemnonis  suasoriam  exceperat. 


20 


6 


^      1  in-emuis  P  ingestis  quatiet  florilegium  demosteris  F 

1  mgenuuisj:  «  ^       \jiFGP     hue  L,   hunc   margo 

riiegium  ti  pimvu  j.  ^^  t  t^  rym^mnn'i  mutent  Haasius 

nus,  Graios  exonerando  sonos  I.  J^ ,  Gronomus  mutcu 

jj     v^^rw^,    iflhorom  G  4  uersum  Hemsius  o  lurtiua  ei 

memoranda  «^  ^  'Titionis  «/.  c.'  mariro  />,  '<««  mamwc.  Ti- 

ll' Pi^/ir         mfnetur  iTeimm,,  imitetur  Faber        8  suhc  nge  £ 
tionis   jrimonas  *  defundes  A,  marqo  L: 

tianoque.     fundes  de  iiaasiu^  oa»i  '  ,  -^  p        ACGPtLauren- 

habet  i^vsx^T  L.  uersus  XXII  suhscripium  A  10  Cum  -^/-^^^f^^"?^^ 

T  '       \.     «,^^^;„^  n  F  hunc  P^  J/em7«m?ms;  haec  i:<Pi>,    a/. 

haec    '"«^'^;J;J^^^^;^;,iS  r  Ascyltae  .,  'eo.  u,  c.  Ascyltae  u.  moo.  Ascyl- 
sius  ^'''^'\^  V^   L  k-  « J  cocZ.  e^  eo   qiddem  integriore   constan- 

tan*  Pmmcamts,     in   ''']^  l^}'''''^^  Piaeanus  interciderunt  non 

„.  mi  editarum  p.  48  s^.  H  '" J>°^=„f  ^  ^  J„^  ^^stu  totus  incen- 

ADFL  Laurenuanus,  mo  as  JJP^(     dum  hoc  ^"7'     j^^  £p<  .„,;„,  „. 
Am  SeinsiM  sco\&stteomm  sic  ABtJ^ I  J^  lu  us  jj^y  , 

y^nZnT-  cur  ACFGLsLaurentiamii,   cuur  A',  qm  cur  i>  quia 


10 


PETRONII 


SATIRAE 


11 


..>. 


*fe,K 


'>!.„*■ 


dum  ergo  iuvenes  sententias  rident  ordinemque  totius  dictionis  infa-  LO 
mant,  opportune  subduxi  me  et  cursimAscylton  persequi  coepi.  sed 

nee  viam  diligenter  tenebam  quia nee  quod  stabulum  esset,  scie- 

bam.  itaque  quocunque  ieram,  eodem  revertebar,  donee  etcursufati- 
gatus  et  sudore  iam  madens  accedo  aniculam  quandam,  quae  agreste  5 
7  bolus  vendebat,  etVogo'  inquam 'mater,  numquid  scis  ubi  ego  habi- 
tem?'    delectata  est  ilia  urbanitate  tarn  stulta  et 'quidni  sciam?' 
inquit,  consurrexitque  et  coepit  me  praecedere.   divinam  ego  puta- 

bam  et subinde  ut  in  locum  secretiorem  venimus,  centonem 

anus  urbana  reiecit  etMiic'  inquit 'debes  habitare'.  cum  ego  nega-  10 
rem  me  agnoscere  domum ,  video  quosdam  inter  titulos  nudasque 
meretrices  furtim  conspatiantes.  tarde,  immo  iam  sero  intellexi  me 
in  fornicem  esse  deductum.  execratus  itaque  aniculae  insidias  ope- 
rui  caput  et  per  medium  lupanar  fugere  coepi  in  alteram  partem, 
cum  ecce  in  ipso  aditu  occurrit  mihi  aeque  lassus  ac  moriens  Ascyl-  15 


1  ieiunas  ud  inancs  ffeinslus,  iuuenis  Barthiiis  potiiis  declamationis 

i 

2  oportune  ABFP  ei  primo  G  cursum  C,  cursum  D,  ciirsum  E 

ascilton  F,  Ascyltum  Lt,  Ascyitam  s  3  quia  llhri  omnes,  itaque  lacu- 

nam  significaui :  om.  Goldastiana  quod  scrlpd:  quo  libri.  quo  loco^ 

sic  ut  in  cap.  8,  qua  Scioppius  et  Ileinsiwi,  ubi  Brassicanus     ^      4  quooque 
.1,  quecunque  C,  quaecunque  D  donee  in  eursu  Ppt.  'al.  ex  cursu' 


Pithoevs 


5  agreste  om.  jX.    agresta  P 


G  holus  BEP:  olus  reli- 


qui  uendeba  0  et]  te  Ls,  ^  Leid,  cod,  et  quinque  alii    Bo- 

schius  rogo]  ego  A  nunciuid  AGL  habito  E,  ante  Sam- 

bucum  7  delectata  — 8  praecedere  om.  P  est  addidi:   confir- 

mauit  lianc  emendafionem  postea  repertus  B  8  diuinam  BPpt,    di- 

uinam  u,  c!  margo  L:  ducinam  ACDG ,  dutinam  Laurentianus^  ductinam 
F^  ducturam  Ls,  ductoriam  E  9  at  Ej).     et  subsequor :  inde  Guliel- 

mus,  subsequi  coepi  Petronii  ftusse  credo  conl.  cap.  72.  llhri  iungunt  et 
subinde  ubi  P  secretiorem  Bp:  secretum  ceieri  10  reierit 

F,  iniecit  Lst,  'ante  urban,  reiecit  u.  c'  margo  L  his  G  m- 

quid  P  ergo  B  11  agnoscere  scripsi  idque  postea  in  B  reper- 

tum  €Ht:   cognoscere  libri  inter   ticulos  FGP,    inter  uiculos  st,  inter- 

nuculos  quod  nidlum  exemplar  habere  Pithoeus  tradit  L,  *  intcsticulos  u. 
c'  margo  L;  sic  Bituricus.  *u.  c.  Pit.  titulos,  uitulos,  puellulos'  margo  t. 
inter  hystriculos  Heinsius,  intus  titulos  Heraldus,  uideo  pueros  quosdam 
meretriculos  lacobsius:  titulos  praeter  ceteros  B  nudas]  udas  margo 

t,  inundas  P  12  furtim  spaciantes  Bp,  interspaciantes  P,     intcrspa- 

tiantes  u.  c'  margo  L.     confertim  spatiantes  Heraldus  Un  u,  c.  erat 

tandem'  Douza  ymo  A,  imo  FLP  serio  t  sero  sensi  intel- 

lexi Z  13  fomice  CEF  Laurentianus,  fornicem  B,   quod  stare  potest 

deleto  deductum  cf.  p.  11,1  exacratus   E;  execratus,    non  exsecratus 

ABCFGLP        anibaleculeC  14  capud  P  coepi  fugere  transponit 

•  •  •  • 

L  alteram  BP:  aliam  reliqui  15  ecce  etiam  ipso  auditu  P 


/ 


{' 


H 


LOtos;  putares  ab  eadem  anicula  esse  deductum.  itaque  ut  ridens  eum 

consalutavi,  quid  in  loco  tam  deformi  faceret  quaesivi.  sudorem  ille  8 

manibus  detersit  et  ^si  scires^  inquit  *^  quae  mihi  acciderunt'.  *^quid 

novi?'  inquam  ego.    at  ille  deficiens  '^cum  errarem'  inquit 'per  to- 

5  tam  civitatem  nee  invenirem,  quo  loco  stabulum  reliquissem,  acces- 

sit  ad  me  pater  familiae  et  ducem  se  itineris  humanissime  promisit. 

per  anfractus  deinde  obscurissimos  egressus  in  hunc  locum  me  per- 

L  duxit  prolatoque  peculio   coepit  rogare  stuprum.  ||  iam  pro  cella 

L^^meretrix  assem  exegerat,  |1  iam  ille  mihi  iniecerat  manum,  et  nisi 

10  valentior  fuissem,  dedissem  poenas 

* 

L       II  adeo  ubique  omnes  mihi  videbantur  satyrion  bibisse 

iunctis  viribus  molestum  contempsimus 

quasi  per  caliginem  vidi  Gitona  in  crepidine  semitae  stantem  et  9 
in  eundem  locum  me  conieci 

15  cum  quaererem  num  quid  nobis  in  prandium  frater  parasset, 

consedit  puer  super  lectum  et  manantes  lacrimas  pollice  extersit. 


lapsus  ACFLPpst  Laurentianus,  non  BDEG  Ascyltus  Zf,  ascylta 

ACDGs,  aschylta  B,  ascilta  F,  asilta  P 

1  putare  F  anicula  om.  G  forfasse  eo  esse  deductam  B, 

seductum  Munckerus  2  consultaui  AF,  cumsalutaui  P  3  sciscbet 

inquid  P  4  noui,  inquam,  ego?  interpunxlt  s  5  inuenirem]  to.  ex  t 

corr.  F  6  a  me  C  familiae  ABCDFGPs  Laurentianus :  familias 

EJjpt  se  ducem  transponit  Memmlanus  permisit  F  et  primo  L 

7  per  om.  s  antefractos  G  dehinc  L  per  2)ost  deinde  iterat 

E  oscurissimos  F,  obscurissimo  G  ingressus  G,     corrlgas  prae- 

gressus  egressus  me  in  hunc  locum  produxit  L,  *al.  perd.*  margo  L. 

produxit  etiam  T  et  uetus  Pithoei,  duxit  G  8  prelatoq.  C  peiulio 

B,  pecuo   aiite  Sambucum.     ^  uetus   lexicon  peculium  pro   asse  uel  denario 
ponitur.    Petronius:  prolatoque  peculio'  Bongarslus  struprum  ^,  stru- 

pum  EF  sella  t,  liber  Danlells  9  minum  F  et  —  poenas   ah 

superlore  narratione  segreganda  censeo  10  dedissam  P.     poenas  de- 

dissem Hadrlanides  poenas.  adeo  Iungunt  Lt,  asteriscum  interponit 

p  11  sic  p:  mihi  inter  ubique  et  omnes  siLpterscriptum  Tj,  omnes  ubique 

mihi  t  post  bibisse  asterlscus  in  Lpt.     desvxt  margo  L  12  con 

tcmsimus  />.  turn  asterlscus  in  fjpt^  mvlta  dksv^nt  margo  Ij  13  Encol- 

pius.  praemittit  L;   kvcoi.pivs.  margo  p  Gnitona  Tj  cf.  adnotatio  ad 

J),  if,  10.     uetus   constanter  Gyton,  non  Giton'  Pithoeus  14  lacunam 

significaui  quonlam  quae  subsecuntur,  non /oris  set  in  ceUida  aguntur 
15  quaere /\m  et  in  ynarglne f\Te L  nunquidZ^  7  frater  in  prandium 

L  lacrumas  L  extersit  Pithoeus  i  cxpressit  libri 


rir 


12 


PETROxMI 


perturbatus  ego  habitu  fratris  quid  accidisset  quaesivi.  at  ille  tarde  L 
quidem  et  invitus,  sed  postquam  precibus  etiam  iracundiam  niiscui, 
Huus'  inquit^iste  frater  seu  comes  paulo  ante  in  conductum  accu- 
currit  coepitque  mihi  velle  piidorem  extorquere.  ]]  cum  ego  procla-  LO 
marem,  gladium  strinxit  et"si  Lucretia  es"  inquit"Tarquinium  in-  5 
venisti" 

II  quibus  ego  auditis  intentavi  in  oculos  Ascylti  manus  et  ^quid  L 
dicis'  inquam'muiiebris  patientiae  scortum,  cuius  ne  spiritus  quidem 
purus  est?'    inhorrescere  se  linxit  Ascyltos,  mox  sublatis  fortius 
manibus  longe  maiore  nisu  clamavit:  ^non  taces'  inquit 'gladiator  10 
obscoene,  quem  de  . . .  ruina  arena  dimisit?  non  taces,  nocturne 
percussor,  qui  ne  turn  quidem ,  cum  fortiter  faceres,  cum  pura  mu- 
liere  pugnasti,  cuius  eadem  ratione  in  viridario  frater  fui,  qua  nunc 
in  deversorio  puer  est?'  'subduxisti  te'  inquam  'a  praeceptoris  col- 
10  loquio/  'quid  ego,  homo  stultissime,  facere  debui,  cum  fame  mo-  15 
rerer?   an  videlicet  audirem  sententias,  id  est  vitrea  fracta  et  som- 
niorum  interpretamenta?   multo  me  turpior  es  tu  hercule,  qui  ut 
foris  cenares,  poetam  laudasti' 

itaque  ex  turpissima  lite  in  risum  diffusi  pacatius  ad  reliqua  se- 
cessimus  20 

rursus  in  memoriam  revocatus  iniuriae'Ascylte' inquam 'in- 
telligo  nobis  convenire  non  posse,    itaque  communes  sarcinulas 


1  ergo  t  2  posteaquam  L  ct  iracundiam  jn  fortasse  post 

misciii  addendum  tandem  3  seu  comes  non  dehehat  demere  scrqyforl 

Wehlius  2>.  49  aucucurrit  t,  non  T  5  gladium  non  deest  in  A 

si  om.  F  Lucrecia  A  G  rursus  aVqua  intercidisse  oportet:  neque 

enim   interfulsse    Gitonis   narrationl   Ascylton  p.  11,  15   docemur 

8  impatientiae   et  in   margine L  nee  margines  Lt.     quidem  ego 

suppleui  10  'rt/.  risu'    Womcerius  inquit  superuacaneum,  nid 

potius  anfe(i  periisse  non  nulla  credamus  11  de  *  ruina  t:  de  ruina 

Lp.    de   arena   ruina  transptosuit  Scioppius.     cf.  cap.  SI,     genetiuus  uelut 
pegmatis  aut  secundum  cap.  81  terrae  deesse   uidetur  13  cuius  ego 

cadem  L,  et  recte  quidem  addidisse  ego  Scaligerum  censeo  14  di- 

uersorio  lihri  pueri  cs  Barthius  inquam  ^>^-    inquit  LT  hue 

fortasse  ex  u.  15  deptulsum  15  ergo  t:  ego  etiam  margo  t  IG  id 

est] .  i .  X :    deleri  uoluit   Wehlius  p.  49,  inanes  Jacobsius ;  ego  id  est  sen- 
tentias glossam  duco  uitrca  facta  margo  L;  uitream  fractam  lihri 
n  fortasse   meherculcs   turpior   es   tu  IS  lacunam  posui,    quod  Ji- 
nitam  fuisse  illis  uerhis  litem  mihi  non  persuadetur  20  aster Iscum 
habent  pty  non  L 


il 


\ 


!> 


SATIllAE 


13 


Z-partiamur  ac  paupertatem  nostram  privatis  quaestibus  temptemus 
expellere.  et  tu  literas  scis  et  ego.  ne  quaestibus  tuis  obstem,  aliud 
aliquid  promittam;  alioqui  mille  caussae  quotidie  nos  coUideut  et 
per  totam  urbem  rumoribus  different',   non  recusavit  Ascyltos  et 

5  hodie  inquit  'quia  tanquam  scholastic!  ad  cenam  promisimus,  non 
perdamus  noctem.  eras  autem,  ([uia  hoc  libet,  et  habitationem  mihi 
prospiciam  et  alium  fratrem'.  'tardum  est'  inquam '  differre  quod 
placet' 

* 

banc  tam  praecipitem  divisionem  libido  faciebat;  iam  dudum 
10  enim  amoliri  cupiebam  custodem  molestum,  ut  veterem  cum  Gitone 
meo  rationem  reducerem 

postquam  lustravi  ocuhs  totam  urbem,  in  cellulam  redii,  oscu-  1 1 
lisque  tandem  bona  lide  exactis  alligo  artissimis  complexibus  pue- 
rum  fruorque  votis  usque  ad  invidiam  felicibus.    nee  adhuc  qui- 

15  dem  omnia  erant  facta,  cum  Ascyltos  furtim  se  foribus  admovit  dis- 
cussisque  fortissime  claustris  invenit  me  cum  fratre  ludentem. 
risu  itaque  plausuque  cellulam  implevit,  opertum  me  amiculo  evol- 
vit  et  'quid  agebas'  inquit  'frater  sanctissime?  quid?  vesticontuber- 
nium  facis?'   nee  se  solum  intra  verba  continuit,  sed  lorum  de 

20  pera  solvit  et  me  coepit  non  perfunctorie  verberare ,  adiectis  etiam 
petulantibus  dictis:  'sic  dividere  cum  fratre  nolito' 

* 

veniebamus  in  forum  dellciente  iam  die,  in  quo  notavimus  12 

1  quaestionibus  cum  Memmiano  t,   non  T.    quaestus   rationibus  snap. 
Heinsius  2  temptemus^;,  tentemus  Z;  coneraur  ^  aliquid  aliud  m- 

uertuntpt  3  alioquin  L  nos  quotidie  transmutant  pt 

4  different  p,   margo   L:   deferent    Lt  fortasse   set   conl.    c.  79   ul- 

timo 6  habitionem  Memmianus  7  alium   scripsi:   aliquem  li- 

hri tardum  est  differe  quod  habes  legitur  in  florilegio  Parisino 

8  placet]  '.l.  o.  ex.  habes  pro  aues'  Pithoeus ,  'net.  Loisel.  habes'  Bon- 
garsius  asteriscus    est  in  lihris ,    dksvxt  margo  L  9   iandu- 

dum  Lj  10   cupiebam  amoliri  inuertunt  pt  Gnitone  L 

11  reducerem   scrip>si:   deducerem  Z,    diducerem  pt  asteriscus  est  in 

libris,  DKSVXT  morgo  Z  14  feruentibus.     frcquentibus  margo  t 

17  'glossarium  S.  Dionysii  opertum'  Daniel  qui  opertam  in  lemmate  scri- 
jmt  18  uesticontubernium  p)t,  margo  L  a  recentiore  manu:  uerticon- 

tubernium  7^,  \ietus  .i.  verticontubcrnium'  Pithoeus.  *%e  Vestae  contuber- 
nium  cum  Pithoei,  Sambuci,  Memmii  aliisque  optimis  codicibus*  BoscJtiua 
aperte  falsus  21  uerbis  Z  duos    iresque    asteriscos   interpo- 

nunt  lihri,  desyst  margo  L 


mi 


M' 


14 


PETRONII 


SATIRAE 


15 


frequentiam  rerum  venalium ,  non  quidem  pretiosarum  sed  tamen  L 
quarum  fldem  male  ambulantem  obscuritas  temporis  facillime  tege- 
ret.  cum  ergo  et  ipsi  raptum  latrocinio  pallium  detulissemus,  uti 
occasione  opportunissima  coepimus  atque  in  quodam  angulo  laci- 
Diam  extremam  concutere,  si  quem  forte  emptorem  splendor  vestis  5 
posset  adducere.  nee  diu  moratus  rusticus  quidam  familiaris  oculis 
meis  cum  muliercula  comite  propius  accessit  ac  diligentius  conside- 

rare  pallium  coepit.  invicemAscyltos  iniecit  contemplationem 

super  humeros  rustici  emptoris  ac  subito  exanimatus  conticuit.  ac 
ne  ipse  quidem  sine  aliquo  motu  bominem  conspexi,  nam  videbatur  10 
ille  mibi  esse,  qui  tuiiiculam  in  solitudine  invenerat.   plane  is  ipse 
erat.   sed  cum  Ascyltos  timeret  fidem  oculorum,  ne  quid  temere  fa- 
ceret,  prius  tanquam  emptor  propius  accessit  detraxitque  humeris 
13  laciniam  et  diligentius  tentavit.    o  liisuin  fortunae  niirabilem.   nam 
adhuc  nee  suturae  quidem  attulerat  rusticus  curiosas  manus,  ettan-  15 
quam  mendici  spolium  etiam  fastidiose  venditabat.   Ascyltos  post- 
quam  depositum  esse  inviolatum  vidit  et  personam  vendentis  con- 
temptam,  seduxit  me  paululum  a  turba  et'scis'  inquit 'frater,  redi- 
isse  ad  nos  thesaurum,  de  quo  querebar?   ilia  est  tunicula  adhuc, 
ut  apparet,  intactis  aureis  plena,   quid  ergo  facimus,  aut  quo  iure  20 
rem  nostram  vindicamus?* 

exhilaratus  ego  non  tantum  quia  praedam  videbam,  sed  etiam 
quod  fortuna  me  a  turpissima  suspitione  dimiserat,  negavi  circuitu 


1  preciosarum  lihr'i  tamen]  taliiim  lacohsius  2  furem  Da- 

nieL     male  labantem  Ifeliisius,  male  uacillantera  idem  antea  facilli- 

difficilli 
me]  male    set  in  margine  facillime  L  5  cmtorem  L  splendor 

LT:  splendida  pt.     spleudidior  Scriaerius  6  iuducere  nialebat  Heiri" 

sius  7  meis  2>i'  tuis  L,  tcneris.  mis  margo  L  diligentius  om.  t^ 

non  T  8  tunicae  pendenti   intercidisse  mihi  uidentur  9  emto- 

ris  i  10  ne]  nee  sine  L  motu  Lt:  metu  Tp  nam  mihi 

uidebatur  X  13  emtor  X  14  iQni&mt,  Burniannns :  tenuit  libri 

15  adhuc /ortosse  post  quidem  ponendum  sutar ae  pt,  Scaliger  in  mar- 

gine L  cui  haec  inscripsit  '  furtiuae  Cuiac.  \  futura,  sectura  |  /.  suturae' :  fu- 

tnrae  X,  furtiue  T,  furtiuae  iieius  exemplar,  quo  uho  hac  in  parte  ut  in  aliis 
pluribus  usi  sumus'  Futeanus  furtiue  coniciens  et  scripsi:  sed  libri 

17  contemtam  L  19  querebatur  J!fc7n?>iianM5  20  igitur^^  fa- 

ciBjnxiS  Antonius  21  uindicemus  Antonius  post  uindicamus  tres 

aaterisci  in  X,  desvnt  margo  L,    at  deest  quidem  nihil  nee  lacunam  agno- 
scant  pt        22  quia  non  tantum  transponit  /,  non  T        23  me  corr.  ex  mea  X 


1^  L  agendum,  sed  plane  iure  civili  dimicandum,  ut  si  nolletalienam  rem 

domino  reddere,  ad  interdictum  veniret.   contra  Ascyltos  leges  ti-  14 
mebat  et  'quis'  aiebat  'hoc  loco  nos  novit,  aut  quis  habebit  dicenti- 
bus  fldem?  mihi  plane  placet  emere,  quamvis  nostrum  sit,  quod 
5  agnoscimus,  et  parvo  aere  recuperare  potius  thesaurum,  quam  in 
ambiguam  litem  descendere : 


LO 


10 


II  quid  faciant  leges,  ubi  sola  pecunia  regnat, 
aut  ubi  paupertas  vincere  nulla  potest? 
ipsi  qui  Cynica  traducunt  tempora  pera, 

non  numquam  nummis  vendere  vera  solent. 
ergo  indicium  nihil  est  nisi  publica  merces, 
atque  eques  in  causa  qui  sedet,  empta  probat/ 


2  domino   ante  uersnm   a  reddere  incipientei.i  positum  in  X;   om.  t^ 
non  T  inter  ueniret  et  contra  libri  carmen  2)roximum  inserunt  a  no- 

bis in  inferiorem  locum  tramlatum.  similis  iam  Antonio  sensus  fuerat. 
eundcm  ciun  libris  ordinem  secuntur  Vincentius  Beluacensis  spec.  hist.  XXI 
25  et  fiorilegium  Parinnum  4  quanuis  L  5  tutius   est  paruo 

aere  rem  perditam  recuperare  quam  in  ambiguam  litem  descendere  adfe- 
runt  Vincentius  Belli.  I.  s.  et  fiorilegium,  tutius  est  paruo  aere  rem  per- 
ditam recuperare  quam  ius  ambiguae  praebere  liti  Jacobus  Magni  in  Zophi- 
logio   V  6  potius  recuperare  X  6  post  descendere  in  X  notis 

quibusdam  Scaliger  transponenda  esse  indicauit  quae  breui  post  {p.  16,2) 
scrijHa  sunt  ne  —  discederet  7  legitur  hoc  cannen  in  codice  Leidensi 

Vossiano  {catalogi  fol.  cxi)  in  folio  38  sic  inscrijHum  Versus  Petronii 
r&c\a.nt  Bpst:  f&cmnt  ACDEFG  LPT  Laurentianus  Vossiajius,  denique  Vin- 
centius I.  8,  et  excerptor  Parisinus   qui  uersus  12  5  descripserunt 
pugnat   Vossianus,  'al.  pugnat  c.  c.'  margo  X  8  atque  ubi  E 

uiuere  xiE  et  in  margine   D  Laurentianus  nuda  BLT  Vossianus 

sed  nulla  margo  L.     hand  ibi  et  nuda  Heinsius  9  cinica  AF  Vos- 

sianus.    cynico    lacobsius  ^  pera    Heinsius:    cera   BLP   Vossianus, 

caera  t,  cena  uel  coena  ceteri;  'al  c.  coena  al.  sera  als.  uera'  margo  X 
in  quo  ptraeterea  sera  uocabulo  secta  subscripsit  Scaliger.  coeno  lacob- 
sius numquam,  non  nunquam  BF;  nunque  A,  unquam  X  num- 
miis  G,  muneris  P  uendere  uera  solent  Vossianus:  uendere  uerba  solent 
Jit,  uerba  uendere  uerba  solent  X,  uerba  solent  emere  ABCDEFGPa  cum 

Parisino  6842  D  et  Laurentiano.     iura  solent  emere  Orellius  p.  2 

11  ergo]  iam  nunc  Vincentius  et  fiorilegium,  'al.  iam  nunc  margo  t 
iudicium  — 12  probat    non  nominafo  auctore  usurp)at  Joannes  Saresberlen- 
sk  pol.    V  15  p.  329  merces   66/  merx.    cf.   Jlitschelius   vius.   Rh. 
Xp.  451.     imitatur  Petronium  Jo.  Saresberiensis  j^ol.  JJJ  13  p.  205  'fi- 
lia  dccentior—jjublica  merces  est,  exposita  quidem  si  emptorem  inueniat' 

12  aeques  B  causa]  cera  XT',  'al.  c.  caussa'  margo  Jj  'alter 
ex  ueteribus  in  cera,   qni   probat  empta,  sedet'   Puteanus  eandemque  scri- 
pturam  memorat  Pithoeus           empta  ABCFGP:  emta  cum  reliquis  X 
uersus  VI  subscrijHum  A           deesse  ptauca  puto  quibus  consentire  se  En- 
colpius  dixerat 


*?1 


16 


PETRONII 


SATIRAE 


17 


II  sed  praeter  unum  dipondium ,  quo  cicer  lupinosque  destinave-  L 
ramus  mercari,  nihil  ad  nianuin  erat.   itaque  ne  interim  praeda  dis- 
cederet,  vel  minoris  pallium  addicere  placuit,  ut  pretium  maioris 
compendii  levior  faceret  iactura.    cum  primum  ergo  explicuimus 
mercem,  mulier  operto  capite,  quae  cum  rustico  steterat,  inspectis  5 
diligentius  signis  iniecit  utramque  laciniae  manum  magnaque  voci- 
feratione  'latrones:  tenete'  clamavit.   contra  nos  perturbati,  ne  vide- 
remur  nihil  agere,  et  ipsi  scissam  et  sordidam  tenere  coepimus  tu- 
nicam  atque  eadem  invidia  proclamare,  nostra  esse  spolia  quae  illi 
possiderent.   sed  nullo  genere  par  erat  caussa  nostra,  et  cociones  10 
qui  ad  clamorem  conlluxerant,  nostram  scilicet  de  more  ridebant 
invidiam,  quod  pro  ilia  parte  vindicabant  pretiosissimam  vestem, 
pro  hac  pannuciam  ne  centonibus  quidem  bonis  dignam.  hinc  Ascyl- 
15  tosbene  risum  discussit,  qui  silentio  facto Sidemus'  inquit^suam  cui- 
que  rem  esse  carissimam;  reddant  nobis  tunicam  nostram  et  pal-  15 
Hum  suum  recipiant.'    etsi  rustico  mulicrique  placebat  permutatio, 
advocati  tamen  iam  paene  nocturni,  qui  volebant  pallium  lucri  fa- 
cere,  flagitabant  uti  apud  se  utraque  deponerentur  ac  postero  die 
index  querellam  inspiceret.   neque  enim  res  tantum,  quae  videren- 
tur,  in  controversiam  esse,  sed  longe  aliud  quaeri,  quod  in  utraque  20 
parte  scilicet  latrocinii  suspitio  haberetur.   iam  sequestri  placebant, 

1  dipondium  siccl  lupinosque  quibiis  destinaucramus  libri,  cicer  ad  si- 
cel  adscripium  margo  t,  qui  j^raeterea  ac  sicilicum  quibus  lupines  d.  ex- 
hihet:  emendauerunt  incerlus  a  Boscldo  menioratus ,  I,  F.  Grojiouius, 
Jlehuius.  scilicet  j^ro  sicel  Tarnehus,  siser  Puteanus  y  praeter  dipondium 
sicilicumque  quibus  lupinos  d.  ScaUger  2  erat.  itaque  ne  —  discederet, 

uel  m.  margo  t:  erat,  ne  —  discederet.   itaque  uel  m,  libri  interim  ^«; 

uiritim  L  prohatum  Scaligero.     cf,  ad  p.  15,  6  3  cum  pretium  la- 

cobsius,     ut  spes  Burmannus  4  leuior  /.  F,  Gronouius:    leuiorem 

libri  fortasse  efticeret  iactura  I.  F.  Gronouius:  iacturara  li- 

bri 5  operto   Wouwerius  ad  cap.  16:  aperto  libri  6  utranque 

L  7  tenete  ^alii    apud  Douzam,  Ileimius:  tenere  libri,  quo  seruato 

se  addendum  fuisse  iamJJouza  sensit.  lolli  uerbum  Oudendorpius  iussit 
10  nostra  pt:  Nam  L,    fortasse  delendum  cociones  qui  scripsi  cum 

Salmasio:  condones  quae  libri  12  inscitiam  margo  t,  nostra  et  inui- 

dia  Heinsius  preciosissimam  L  13  pannuceam  L  hunc 

Burmannus  14  beue^?;  peue  Lt.  periculum  J.  F.  Gronouius,  opportune 

rixam  Jacobsius,  paene  rem  risu  0.  Tahnius  uidemus  lungermannus, 

BiUershusius:  uideamus  libri,  quod  tueri  possis  praeposito  cum  17  pene 

Lt.     bene  Scioppius.  nocturni  potius  corruptum  19  iudex  querelam 

index  L  uideretur  t.  fortasse  uindicarentur  controuersiam  L  Mem- 


L  et  nescio  quis  ex  cocionibus,  calvus,  tuberosissimae  frontis,  qui  so- 
lebat  aliquando  etiam  caussas  agere,  invaserat  pallium  exhibiturum- 
que  crastino  die  affirmabat.  ceterum  ajiparebat  nihil  aliud  quaeri 
nisi  ut  semel  deposita  vestis  inter  praedones  strangularetur,  et  nos 

5  metu  criminis  non  veniremus  ad  constitutum 

idem  plane  et  nos  volebamus.  itaque  utriusque  partis  votum 
casus  adiuvit.  indignatus  enim  rusticus,  quod  nos  centonem  exhi- 
bendum  postularemus,  misit  in  faciem  Ascylti  tunicam  et  liberatos 
querella  iussit  pallium  deponere,  quod  solum  litem  faciebat 

10  et  recuperato,  ut  putabamus,  thesauro  in  deversorium  praeci- 

pites  abimus  i)raeclusisque  foribus  ridere  acumen  non  minus  cocio- 
num  quam  calumniantium  coepimus,  quod  nobis  ingenti  calliditate 
pecuniam  reddidissent. 

nolo  quod  cupio,  statim  tenere, 

15  nee  victoria  mi  placet  parata 

LO       II  sed  ut  primum  beneficio  Gitonis  praeparata  nos  implevimus  16 
cena,  ostium  non  satis  audaci  strepitu  impulsum  exsonuit 


cum  et  ipsi  ergo  pallidi  rogaremus,  quis  esset, 'aperi'  inquit 
dumque  loquimur,  sera  sua  sponte  delapsa  cecidit 


'iam  scies' 


mianus ,  ^  scripti    Heinsii:  controuersia  ^i 
quaeri,  in  libri  utra  p,  margo  X,  Daniel 


quaeri  quod  in  margo  t: 
21  suspicio  L 


1  cocionibus  scripsi  cum  Salmasio:  concionibus  libri  2  aliciuando] 

alioqui  margo  t             etiam  ad  caussas  L,  et  ad  causas  p,  et  causas  t 
4  ueste  is  margo  L           5  nulla  lacuna  in  lib ris.    sujijjlcas:  rusticus  autem 
et  mulier  uestem  suam  quam  primum  recuperare  uolebant  9  querela 

L  a.iteriscum  interponit  p.  dcest  aliquid  huiusmodi:  deponimus  ergo 
pallium  10  diucrsorium  libri  11  cocionum  scripsi  cum  Salmasio: 
concionum  libri           12  criminantium  margo  t  14  hos  uersus  quos  non 

haesisse  credo  superiorlbus  habet  ftorilegium  Parisinum  in  quo  15  placet 
mi  15  tres  uel  duo  uel  unus  asteriscus  in  Lpt.  dksvxt  mvlta  margo 
L  16  beneficio  om.  4CDEFG><,  non  BPpt,  in  L  additum  in  mar- 
gine  gytonis  ^CG,  gythonis  ylP,  Gnitonis  X  inpleuimus  i-^  17  ho- 
stium  ABCDFGP  non  et  in  margine ut  deleretur  L.     *non  ui- 

detur  abundare^  Tornaesius.  nostrum  conieceram ,  non  satis  [firma  sera 
munitum]  audaci  alius,  ostiolum  Barthius  non  .  .  .  audaci  B 

inpulsum  F  exsonuit  impulsum  transponunt  LP,    item  B  sic  conti- 

nuans  impulsum.     C  .  .  .  .  ergo  pallidi  exonuit  CKFG  interci- 

disse  aliquid  signijicaui;  metuentis,  opinor,  Gitonis  menfio  facta  erat 
18  cum  ergo  et  ipsi  inuertit  t.  et  dclebat  Antonius.  cum  ergo  gypso  palli- 
diores  Jacobsius  palladi  A,  palidi  F  quid  G  1*9  que  om. 

p  fera  P  sera  iam  sua  Memmianus  cedit  G 

Petronii  satirae  o 


18 


PETRONII 


SATIRAE 


19 


reclusaeque  subito  fores  admiserunt  intrantem.   mulier  autem  erat  LO 
operto  capite,  ilia  scilicet  quae  paulo  ante  cum  rustico  steterat,  et, 
'me  derisisse'  inquit'vos  putabatis?  ego  sum  ancilla  Quartillae,  cu- 
ius vos  sacra  ante  cryptam  turbastis.   ecce  ipsa  venit  ad  stabulum 
petitque  ut  vobiscum  loqui  liceat.    nolite  perturbari.   nee  accusat  5 
errorem  vestrum  nee  punit,  immo  potius  miratur,  quis  deus  iuve- 
17  nes  tam  urbanos  in  suam  regionem  detulerit.'  tacentibus  autem  ad- 
buc  nobis  et  ad  neutram  partem  adsentationem  flectentibus  intravit 
ipsa,  una  comitata  virgine,  sedensque  super  torum  meum  diu  flevit. 
ac  ne  tunc  quidem  nos  ullum  adiecimus  verbum,  sed  attoniti  ex-  10 
pectavimus  lacrimas  ad  ostentationem  doloris  paratas.   ut  ergo  tam 
ambitiosus  detonuit  imber,  retexit  superbum  pallio  caput  et  mani- 
bus  inter  se  usque  ad  articulorum  strepitum  constrictis 'quaenam 
est'  inquit'haec  audacia,  aut  ubi  fabulas  etiam  antecessura  latroci- 


1  reclusaeque  pt,  'al,  c.  reclusaeq.  fores'  margo  L:  remissaeque  ex  ad- 
miserunt naium  ABCDEFGLPs  admiserant  G  erat  autem 
A  2  illam  G.  ilia  —  steterat  interpreti  adsignauit  Jacohsius  conl.  p, 
16  u.  5  paulo  07)1.  G  et  me  cum  ceteris  A,  et  der.  i.  uos  me 
putatis  Memmianus.  ecce  me  Heinsius.  dubito  an  quid  omissum  sit  ante 
me.     sic  impunc  me  derisisse  Jacohsius  primo,  delituissc  idem  postea 

3  ir.quid  P  uos  superscriptum  L  putabitis  G  cuius  BCLPpt: 
cxxr  AFGs,  (\\\\xxDE  s&cra.  S aim asius,  Heinsius:  sacram  ADEFGLPpst 
3femmianus,  J.  F.  Gronouitis  qui  ante  2^^^  aduerbio  hahehat.  uos  ante 
sacram  criptam  C.    sacrum  uetus  Fithoei.  in  B  deest  iotum  uocabulum 

4  ante  cryptica  Heinsius ,  inante  crypta  Salmasius  criptam  BG  cum 
C  crypta  P  5  uobisD  A  liceat  loqui  transponit  t  pertu- 
bari  F  ne  accusat  G  6  ymo  A,  imo  FL  decus  sed  c 
erasa  F  7  religionem  G,  regionem  suam  transponit  L  autem 
adhuc   Cs:    adhuc   autem   ADF,    tantum   adhuc   BFLPptt,   ad    G 

8  et  —  flectentibus   addita   in  margine  E  ah  eadem  manu  adsenta- 

tionem B:  assentationcm  reliqui;  assensionem  margo  t,  Gulielmus 
mirauit  F  9  comitata  ex  comitato  corr.  F  tborum  ABCFGP 

fleuit  diu  transpcmit  L  10  at  F  ullum  nos  inuertit  G 

set  actoniti  F  exspectauimus  DE.    spectauimus  coni.  Sambucus 

h 
11  lacr)'raas  L,  lacrimas  G  ostentationem  BLPj^t:  ostentionem  FG^ 

ostensionem  AGDEs  peratas  A  ergo]  ucro  Lp  12  ymber 

h 
P,  imber  G  dctexit  Bituricus  opertura  Jacohsius  capud 

P  13  interius   in  articulorum  XP,   Tolosanus.    ad  deest  in  B 

crepitum  BoscJiius  constrictis  />,   Tolosanus:   contritis  BPpt,  strictis 

ACDEFGs  14  *al,  c.  inquit  haec'   margo  L:  inquit  liaec  am,  L,  in- 

quid  P.  haec  am.  ACDEFGst,  non  BPp.  ista  Heinsius  ubi]  Ibi  F 

fabulas  etiam  am,  E  etiam  LT:  et  ABCDFGPpst  quod  ante  fabulas 

transposuit  Heinsius  antecessuras  i,  *o/.  c.   et  antecessura'  margo  L 


ZOnia  didicistis?  misereor  medius  fidius  vestri;  neque  enim  impune 
quisquam  quod  non  licuit,  aspexit.  utique  nostra  regio  tam  prae- 
sentibus  plena  est  numinibus ,  ut  facilius  possis  deum  quam  homi- 
nem  invenire.  ac  ne  me  putetis  ultionis  causa  hue  venisse,  aetate 
5  magis  vestra  commoveor  quam  iniuria  mea.  imprudentes  enim, 
ut  adhuc  puto,  admisistis  inexpiabile  scelus.  ipsa  quidem  ilia  nocte 
vexata  tam  periculoso  inhorrui  frigore,  ut  tertianae  etiam  impetum 
timeam.  et  ideo  medicinam  somno  petii  iussaque  sum  vos  perqui- 
rere  atque  impetum  morbi  monstrata  subtiUtate  lenire.   sed  de  re- 

10  medio  non  tam  valde  laboro;  maior  enim  in  praecordiis  dolor  sae- 
vit,  qui  me  usque  ad  necessitatem  mortis  deducit,  ne  sciHcet  iuvenili 
impulsi  licentia  quod  in  sacello  Priapi  vidistis,  vulgelis  deorumque 
consilia  proferatis  in  populum.  protendo  igitur  ad  genua  vestra  su- 
pinas  manus  petoque  et  oro,  ne  nocturnas  rehgiones  iocum  risum- 

15  que  facialis,  neve  traducere  velitis  tot  annorum  [consilia]  secreta, 
quae  vix  mille  homines  noverunt/ 

secundum  banc  deprecationem  lacrimas  rursus  effudit  gemiti-  18 


> 


1  nequc  —  2  aspexit  am,  F  2  utquc  G,   uiteque  G  regia 

P  tam  ante  plena  collocandum  censeo  3  est  BJ^Pt:  om,  ACD 

EFGs  muninibus  P  prosit  P  4  inucniri  B  caussa 

Jj  aetate  periit  in  P,  rf.  praefatio  aetatis  magis  uestrae  iy, 

Memmianus  quod  florc  addito   Jleimius  prohauit.      al,  c,  aetate   uestra' 
margo  Jj.     aetate  uestra  magis  G  5  iniuria  uestra  mea  L  mea 

....  dentes  B  inpudentes  F  G  post  nocte    deesse  uocabulum 

0.  Jahnius  putat  7  inorrui  F  terciane  A  et  G 

impetu  C  8  timeam  B:  timebam  ACDEFGJjPs,  timerem  pt 

adeo    C.    a    deo   Jacohsius   male   Serapim   intellegens  etiam  post 

medicinam  add.  E  sompno  AF.     somnio  recte  puto   Wouicerius  ta- 

citus  p,  392  9  atque]  aut   D  suptilitate  F.     corruptum  est. 

salubritate  Heinsius  linire  P,  uetus  Pithoei,     lenil*.    sed  dolor  saeuit 

mediis  omissis  G  11  morbi  G  iuuenilli  A  12  impulsi  li- 

centia quod  Ept:  impulsi  licenciam  quod  P,  impulsu  licentiam  quod  P,  im- 
pulsu  licentiam  quam  ACJ)FGs  et  P  in  quo  tamenprimiim  impulsus /?ii^ 
Priapi]  principis  C  deique  AEF  13  concilia  Heinsius  ob- 

tendo  7.P,   Tolosanus  igitur]  iugiter  T  uestra  om.  F  sup- 

pinas  GF.    supplices  0.  Jahnius  14  nocturnas  orationes  religiones  G 

que  a  correctore  P         15  faciatis  om.  ACDEFG,  referatis  s         noue  G 
traducem  A  uclis  C         consilia  quod  c  w.  13  irrepsit  in  ACDEFGs,  ahest 

aBJjPpt  16  uix  om.  F,  post  mille  posuit  p  millae  et  in  margine 

mystae  L,  nuUi  t,  millia  liominum  C.    mystae  uix  omnes  Wouicerius  et  Hein- 
sius/meliores  memhranae*  Boschii  17  secumdum  C  '" — '""""  ^ 

mas 
lacry        G  risus  F 

que  om.  P 

2* 


lacrumas  X, 
gentibusque  F,  gannitibusque  Memmianus. 


20 


PETROMI 


SATIRAE 


21 


■ 


busque  largis  concussa  tota  facie  ac  pectore  torum  nieum  pressit.  LO 
ego  eodem  tempore  et  misericordia  turbatus  et  metu,  bonum  ani- 
mum  habere  earn  iussi  et  de  utroque  esse  securam:  nam  neque  sa- 
cra quemquam  vulgaturum,  et  si  quod  praeterea  aliud  remedium  ad 
tertianam  deus  illi  monstrasset,  adiuvaturos  nos  divinam  providen-  5 
tiam  vel  periculo  nostro.    hilarior  post  banc  poUicitationem  facta 
mulier  basiavit  me  si)issius,  et  ex  lacrimis  in  risum  mota  descen- 
dentes  ab  aure  capillos  meos  lenta  manu  duxit  ||  et  *facio'  inquitZ, 
'inducias  vobiscum,  et  a  constituta  lite  dimitto.    quod  1|  si  non  ad- 10 
nuissetis  de  hac  mcdicina  quam  peto,  iam  parata  erat  in  crastinum  10 
turba,  quae  et  iniuriam  meam  vindicaret  et  dignitatem : 
contemni  turpe  est,  legem  donare  superbum; 

hoc  amo,  quod  possum  qua  libet  ire  via. 
nam  sane  et  sapiens  contemptus  iurgia  ncctit, 

et  qui  non  iugulat,  victor  abire  solet'  15 

* 
complosis  deinde  manibus  in  tantum  repente  risum  effusa  est, 


I  confiisa  Sciopphts  a  pectore  P  thorum  ABFGP 

prexit  C  2  cum  habere  L  4  quenquam  AGL  quod]  quidem 

F  5  tercianam  A  ille  G  aduuiaturos  G,  adiuraturos  P 

uos  C  prouidentiam  p?,    al,  c.  prouid.    margo  L:   pudentiam  i^,  pru- 

dentiam  ABCDEGLPs  Memmiamis,  uetus  Pithoei  6  *a/.  c.  uel  pi  deo 

1 
nostro'  margo  L  ilurior  CF^  illarior  A  policitationem  mulier 

G  7  bussauit  F  spisius  G,  saepius  F  lacrymis  GL 

detendentes   P  8  lenta    Bongarsius,    Ptchardus:    tenia    C,    tentata 

ADEFGLs ,    temtata  p ,    temptata  BPt.     temperata   tentantc  margo  t.  den- 
tata  Delbeniis,  LqmuH  duxit.     si  inquit  non  {u.  9)  iungunt  ABODE 

FGPs  9  post  lite  nescio  an  uos  hiterciderit  annuissetis  BDEpst^ 

^al.  c.  annuissetis'   margo  L ,  ammussetis  P,  adimissetis   T,  admissetis  C(r, 
adiuuissetis  FL,  adiunisetis  A  10  iam  superscriptum  L  in  cra- 

stinum turba  BEPpt:  turba  in  crastinum  ACDEFGs  11  meam  BGLPpt: 

am,  ACDEFs  12  leguntur  hi  uersus  in  fiorlleglo  Parisino  con- 

tempni  J^  contendi  F  est  om.  F  laesum  damnare  aut  legem  inten- 

tare  I.  F.  Gronouius  13  anno  P  quo  possim  Heinsius 

14  nam  saepe  /.  F.  Gronouins,  non  sana  Heinsius  contemptas  Cy  con- 

temtus  DEL,  eontemptu  p.    cum  temjuis   Turnehus  ncctit  A',  mar- 

gines  8  (*/.  plectit  i.    ncctit')  et  t:  flectit  cum  jiorilegio  ABCDLPpst,  flecti 
Fj  fletu  G  15  \\v^\\'Ai  Jlorilegium ;  uigilat  Ps,  margo  A  obire  s 

HoXai*  uet.  coiV  Boschii,  Heinsius;  uolet  0.  lahnius.     immo  potest 
uersus  IIII  subscriptum  A  lacunam    indicant  L  (in  quo  tres  asferisci 

et   unam  paginam  Jiniunt   et  incipiunt   deinceps    alteram,    cuius   margini 
DESVXT  adscript  urn  est)  et  t,  non  p  16  conplosis  7^  dcniquc  .l/iF 


LOvA  timeremus.   idem  ex  altera  parte  et  ancilla  fecit,  quae  prior  ve- 
nerat,  idem  virguncula,  quae  una  intraverat.    omnia  nimio  risu  ex-  19 
sonuerant,  cum  interim  nos,  quae  tam  repentina  esset  mutatio  ani- 
morum  facta,  ignoraremus  ac  modo  nosmet  ipsos  modo  mulieres 
5  intueremur 

L  II  Mdeo  vetui  hodie  in  hoc  deversorio  quenquam  mortalium  ad- 
mitti,  ut  remedium  tertianae  sine  ulla  interpellatione  a  vobis  acci- 
perem.'  ut  haec  dixit  Quartilla,  Ascyhos  quidem  paulisper  obstu- 
puit,  ego  autem  frigidior  hieme  Gallica  factus  nulhim  potui  verbum 
>  10  emittere.  sed  ne  quid  tristius  expectarem,  comitatus  faciebat.  tres 
enim  erant  mulierculae,  si  quid  vellent  conari,  infirmissimae,  scilicet 
contra  nos,  quibus  si  nihil  aliud,  virilis  sexus  esset.  et  praecincti 
certe  aUius  eramus;  immo  ego  sic  iam  paria  composueram,  ut  si  de- 
pugnandum  foret,  ipse  cum  Quartilla  consisterem,  Ascyltos  cum 
15  ancilla,  Giton  cum  virgine 

tunc  vero  excidit  omnis  constantia  attonitis,  et  mors  non  dubia 
miserorum  oculos  coepit  obducere 

* 
^rogo'  inquam  ^domina,  si  quid  tristius  paras,  celerius  confice;  20 
neque  enim  tam  magnum  facinus  admisimus,  ut  debeamus  torti 
20  perire' 


1  parte  et  om.  F,  et  om„AP.  etfortasse  ante  uirguncula  coUocandum 
2  idem  —  intrauerat  om.  t,  in  margins  addit  G  mimico  Bp  exo- 

nuerant  CEFG,  exonuerat  D  :i  inter  in  A  uos  P  quam  tam 

G  imitatio  P  4  nos  om.  G  5  tres  asterisci  in  L,  unus  in  pt. 

DESVNT  margo  L  6  diuersorio  libri.    rectius  deuersorium  7  ulla  L, 

Memmianus:  om.  ^>f  8  quidem  superscriptum  L  ante  obstupuit 

erasum  obsiquis  {ita  enim  legebam)  L  10  emutire  Goldastus 

12  qmhus  addidit  Douza.  nos  qui,  si  nihil  aliud  uirilis  sexus  esset,  praecincti 
certe  ego  conieci,  contra  quas  si  Piccartus,  infirmissimae.  si  n.a.,  certe  u.  s.  e. 
Butgersiws  scilicet  contra  nos  delens,  scilicet  contra,  si  n.  a.,  u.  s.  e.  Bar- 
thiu^  nil  j)t  '  uirile  secus  ex  scriptis  unus^  Boschius  esset] 

'a/,  sed'  Pithoeus.  quod  illis  auxiliaretur  margo  t  addidit  explendae  senten- 
tiae  caussaj  unde  Douza  effecit  quibus  si  nil  aliud  uirile,  sexus  esset  quod 
auxiliaretur  Qi  pt:  dX  L  13  vrao  L  14  foret  ^^-  esset  X 

ipse  superscriptum  L  15  Gniton  L  duo  asterisci  in  Lt,  unus  in  p. 

DESVNT  margo  L  17  oculos  oculos  coepit  L  obducere  Lj^,  margo 

t :  abducere  t  duo  asterisci  in  L,  unus  in  pt.    desvxt  margo  L 

18  inquam  om,  L  19  tenti  margo  t  20  perire   Lp,  margo  t: 

adire  t,   abire   Scioppius  duo   asterisci   in   L,    unus   in   pt.   desvnt 

margo  L 


22 


PETRONII 


« 


ancilla  quae  Psyche  vocabatur,  lodiculam  in  pavimento  diligen-  L 
ter  extendit 

sollicitavit  inguina  mea  mille  iam  mortibus  frigida 

operuerat  Ascyltos  pallio  caput,  admonitus  scilicet  periculosum 
esse  alienis  intervenire  secretis  5 

duas  institas  ancilla  protulit  de  sinu  alteraque  pedes  nostros 
alligavit,  altera  manus 

Ascyltos  iam  deficiente  fabularum  contextu  'quid  ergo  inquit 
'non  sumdignus  qui  bibam?'  ancilla  risu  meo  prodita  complosit  ma- 
nus et'apposui  quidem adolescens;  solus  tamen  medicamentum  10 

ebibisti.'  Mtane  est?'  inquit Quartilla 'quicquid  satyrii  fuit,  Encolpius 
ebibit?' 

non  indecenti  risu  latera  commovit 

II  ac  ne  Giton  quidem  ultimo  risum  tenuit,  utique  postquam  vir-  LO 
guncula  cervicera  eius  invasit  et  non  repugnanti  puero  innumerabi-  15 
lia  oscula  dedit 


1  Psiche  t  lodiculam]  a  super  deleta  littera  tcriptum  L 

2  ires  asterisci  in  L,  unus  in  pt.     dksvnt  margo  L  3  motibus  i?a- 

miresius  eadem  quae  u.  2  lacunae  signa  in  lihrts,     dksvnt  margo 

L  4  amraonitus  ^i  peric.  esse    al.  interuenire  s.  LTp:   pe- 

ric.  al.  interesse  s.  ty  interuenire  ad  interesse  adpositum  margo  t,  peri- 
culosum est  alienis  interesse  secretis  adferunt  Vincentlus  Belu.  L  8.  et  fio- 
rilegium  Parisinum  asterisci  tres  uel  units  uel  duo  in  Lpt.    desvnt 

margo  L  6  sinu  Lpt^   * Leid,  et  tres  alii*  Boschius:   sura  margo  tj 

uetus  glossarium   Pithoei,    'in   ueteri  lexico  scrlptum  est  de  sura  aitque 
institam   interdum  significare  qua  manus  ligant  uel  pedes  ,^  ut  de  Lazaro  in 
Euangelio  scribitur:  prodiit  ligatus  pedes  et  manus  institis'   Puteanus 
7  duo  asterisci  uel  unus  in  libris,     dksvnt  margo  L  8  q^o  Golda- 

stus  9  meo,  non  suo  L  apposui  margo  L :  apposuit  libri 

asteriscum  interponunt  pt,  non  L,    suppleas  inquit,  tibi  quoque  10  ta- 

men L:  tantum  pt,  sententiam  sic  redintegres  fratcr  tamen  tuus  solus 
totum  medicamentum  ebibit  in  quibus  totum  Nodotus  inuenit.  apposite 
equidem,  adolescens,  solus  tantum  medicament!  ebibisti  Heinsius  11  sa- 

turei  L.    uide  fragm.  VII  fuit  ex  fuerat  corr.  L  Eucolpius  pt, 

»ec2  Encolpius  in  uetere  legi  testatur  Pithoeus  12  asteriscum  nnumin- 

serunt  pt,   duos  L  13  post  comouit  asteriscos  interposuit  t.    coniun- 

git  sine  ulla  lacuna  commouit  cum  ac  p,  cum  uolebamus  p,  23  u.  1  L,  a  quo 
ac— dedit  absunt  14  gython  ^,  gyton  G  ultimo  BPpt:  ultimus 


11  > 


m  > 


f 


m^ 


^m  > 


SATIRAE 


* 


23 


L       II  volebamus  miseri  exclamare,  sed  nee  in  auxilio  erat  quisquam,  21 

et  bine  Psyche  acu  comatoria  cupienti  mihi  invocare  Quiritum  fi- 

dem  malas  pungebat,  iliinc  puella  penicillo,  quod  et  ipsum  satyrio 

tinxerat,  Ascylton  opprimebat 

* 

5  ultimo  cinaedus  supervenit  myrtea  subornatus  gausapina  cin- 

guloque  succinctus  ...  modo  extortis  nos  clunibus  cecidit,  modo 
basiis  oHdissimis  inquinavit,  donee  Quartilla  balenaciam  tenens  vir- 
gam  aheque  succincta  iussit  infehcibus  dari  missionem 

» 
uterque  nostrum  reiigiosissimis  iuravit  verbis ,  inter  nos  duos 
10  periturum  esse  tam  horribile  secretum 

intraverunt  palaestritae  complures  et  nos  legitime  perfusos 
oleo  refecerunt.  utcunque  ergo  lassitudine  abiecta  cenatoria  repe- 
timus  et  in  proximam  cellam  ducti  sumus,  in  qua  tres  lecti  strati 
erant  et  rehquus  lautitiarum  apparatus  splendidissime  expositus. 
15  iussi  ergo  discubuimus,  et  gustatione  mirifica  initiati  vino  etiam  Fa- 
lerno  inundamur.  excepti  etiam  pluribus  ferculis  cum  laberemur 
in  somnum,  'itane  est?'  inquit  Quartilla  'etiam  dormire  vobis  in 
mente  est,  cum  sciatis  Priapi  genio  pervigilium  deberi?' 

* 
cum  Ascyhos  gravatus  tot  malis  in  somnum  laberetur,  ilia  22 


ACEFOs,  nltimu  D 


16  asteriscus  est  in  pt 


I  proclamare  conieceram  2  huic  Psiche  t :  hinc   T  cum  Lp 

Quiritium  p  3  satureo  L ,  satyreo  t  4  Ascylto  os  opprimebat 

lacobsius.     num  oplinebat  ?  duo  asterisci  uel  unus  in  libris 

5  mirtea  L,  murtea  margo  L  gausapina  margo  t:   gausapia  Lt,  gau- 

sapila  2^  subcinctus  t.     colorem  quoque  cinguli  addiderat  Petronius. 

Mat  praeterea  constructio  orationis  extectis   margo  t,   exertis  Put- 

schius,  extritis  Douza,  exsectis  lacobsius  nos  ex  non  corr.  L 

7  balenaciam  L,  ballenatiam  p,  ballenatam  t:  beUuatam  uenenatam  margo 
t  in  quo  simul  balenatam  c  balenae  setis  confectam  Tomaesius  exponit, 
balenariara  balanatam  bellutam  alii,  addas  bracteatam  et  brabeuticam 

8  lacunae  signa  in  libris  qualia  w.  4  9  inter  nos  duos  Cuperus :  inter 
duos  Lpt,  Memmianus           10  duo  asterisci  in  Lpt  palaestricae  2?< 

1 1  quamplures  libri,  quod  correxi  legitime  scripsi :  legitimo  Lpt,  lecyti 

imo  et  lecytino  margo  L,  selgitico  Trillerus  12  utcunque  Lj),  margo  t: 

iamque  t  ergo  L:  igitur  pt  cenacula  margo  t  15  discumbi- 

mus  t,  Memmianus  myrrliistica  Heinsius  inuitati  O.  Inhnius 

16  inundamur  pt,  margo  L:  mudamur  L,  inundabamur  Memmiarius 
excepti]    hanc  cenae  narrationem   quamquam  non  dirupta  traditur  tamen 
mutilatam   a    librariis  esse  perquam  probabile  est  18  duo  U7iu8ue 

asteriscus  in  Lt,  nidla  lacuna  in  p 


-'    T' 


24 


PETRONII 


quae  iniuria  depulsa  fuerat  ancilla  totam  facieni  eius  fuligine  longa  per-  L 
fricuit  et  non  sentientis  labra  humerosque  sopiti . . .  onibus  pinxit. 
iam  ego  etiam  tot  malis  fatigatus  minimum  veluti  gustum  liauseram 
somni;  idem  et  tota  intra  forisque  familia  fecerat,  atque  alii  circa 
pedes  discumbentium  sparsi  iacebant,  alii  parietibus  appliciti,  qui-  5 
dam  in  ipso  limine  coniunctis  marcebant  capitibus;  lucernae  quo- 
que  humore  defectae  tenue  et  extremum  lumen  spargebant:   cum 
duo  Syri  expilatari  [lagoenam]  triclinium  intraverunt,  dumque  inter 
argentum  avidius  rixantur,  diductam  fregerunt  lagoenam.    cecidit 
etiam  mensa  cum  argento,  et  ancillae  super  torum  marcentis  excus-  10 
sum  forte  altius  poculum  caput  tetigit.    ad  quem  ictum  exclamavit 
ilia  pariterque  et  fures  prodidit  et  partem  ebriorum  excitavit.    Syri 
illi  qui  venerant  ad  praedam ,  postquam  deprebensos  se  intellexe- 
runt,  pariter  secundum  lectum  conciderunt,  ut  putares  hoc'*'conve- 
nisse,  et  stertere  tanquam  olim  dormicntes  coeperunt. 

iam  et  tricliniarcbes  experrectus  lucernis  occidentibus  oleum 

infuderat,  et  pueri  detersis  paulisper  oculis  redierant  ad  ministerium, 

23  cum  intrans  cymbalistria  et  concrepans  aera  omnes  excitavit.   re- 

fectum  igitur  est  convivium  et  rursus  Quartilla  ad  bibendum  revo- 

cavit.   adiuvit  hilaritatem  comissantis  cymbalistria 

* 

intrat  cinaedus,  homo  omnium  insulsissimus  et  plane  ilia  domo 


15 


20 


I  quae  inritata  iniuria  repulsae  fuerat  ITemsius,  quae  iniuriam  repulsa 
tulerat  incertus  ajmd  Hadrianidem ,  quae  iniuria  repulsam  tulerat  Hilde- 
brandus  ad  Apulei  met,  X  24  p.  947  lar<i;a  Tungei-niaimus ;   maligna 

su^picabar.    an  fuliginea  spongia  ?  2  senticntia  /.  1\  Gronovius 

sopiti .  .  .onibus  xcrihcre  idsum  est:  sopitionibus  librl,  supi  titionibus  et  sopiti 
titionibus  viargo  L,  scriptionib.  et  sopiti  margo  t.  sopitis  titionibus  Oruterus 
quo  nihil  ineptius ;  scopionibus  Jleinsius  idemque  Catullo  37,  10  tribint  ubi 
scorpionibus  sopionibus  scipionibus  libri  exhibent;  sopitis  carbonibus  Hilde- 
brandus  L  s.  supini,  non  sopiti,  carbonibus  Petronium  dedisse  existimo 
6  marcebant  ^)^:  manebant  L  fortnsse  lucernacquc  8  exsiccaturi 

I.F  Gronouiux ;  ego  0.  lahnio  auctore  fieclmi  lagoenam  cumque  L 

tetigit  scrips!:  fregit  libri.  capiti  infrcgit  iiel  impegit  Ifeinsius.  noli  suspicari 
paene  caput  fregit  1 3  posteaquam  L  se  deprehensos  L :  se  deprehen- 

sos  pt  14  hos  Daniel  ut  conuenisse  ualeret  conuiuas  esse;  hue  Bourdelo- 

tiana  15  stertere  libri.  'lege   stertere  2>^o  flectere'  Memmius  post 

coeperunt  asteriscum  habent  pt,  *non  est  tamen  in  u.  c^  margo  t,  neqiie  ego 
lacunam  signifieaui,  quia  nihil  deest,  abesse  autevi  non  uno  loco  non  nidla  in- 
aequabilis  et  quasi  saltuatim  jirocedens  narratio  arguit  17   redierant  ^^; 

redierunt/v  19  est 'v^\tiiv  transjwn it  L         prouocauit^?/^nZ.'e»/Ms,  inuitauit 

PJiugius         20  commessantis />,  comessantis  7)^  commxssoXioms  Icrobsius 
fortasse  cymbalistriae,  ut  cautus  uel  tale  quid  per  ierit         duo  asterisci  in  libris 


SATIRAE 


25 


L  dignus,  qui  ut  infractis  manibus  congemuit,  eiusmodi  carmina  ef- 
fudit: 

^huc  hue  convenite  nunc,  spatalocinaedi, 
pede  tendite,  cursum  addite,  convolate  planta, 

5  femore  facili,  clune  agili  et  manu  procaces, 

molles,  veteres,  Deliaci  manu  recisi.' 
consumptis  versibus  suis  immundissimo  me  basio  conspuit.   mox 
et  super  lectum  venit  atque  omni  vi  detexit  recusantes.   super  in- 
guina  mea  diu  multumque  frustra  moluit.    perfluebant  per  frontem 

10  sudantis  acaciae  rivi,  et  inter  rugas  malarum  tantum  erat  cretae,  ut 
putares  detectum  parietem  nimbo  laborare.   non  tenui  ego  diutius  24 
lacrimas,  sed  ad  ultimam  perductus  tristitiam  ^quaeso'  inquam  'do- 
mina,  certe  embasicoetan  iusseras  dari'.   complosit  ilia  tenerius  ma- 
nus  et  *o'  inquit  ^hominem  acutum  atque  urbanitatis  vernaculae 

15  fontem.  quid?  tu  non  intellexeras,  cinaedum  embasicoetan  vocari?' 
deinde  ne  contubernali  meo  melius  succederet,  ^per  fidem'  inquam 
Sestram,  Ascyltos  in  hoc  triclinio  solus  ferias  agit?'  ^ita'  inquit 
Quartilla '^  et  Ascylto  embasicoetas  detur'.  ab  hac  voce  equum  ci- 
naedus mutavit  transituque  ad  comitem  meum  facto  clunibus  eum 

LO  basiisque  distrivit.  ||  stabat  inter  haec  Giton  et  risu  dissolvebat  ilia 

21  sua.  itaque  conspicata  eum  Quartilla,  cuius  esset  puer,  diligentis- 
sima  sciscitatione  quaesivit.   cum  ego  fratrem  meum  esse  dixissem, 


1  concrepuit  susp.  0,  lahnius  malo  huiusmodi  carmina 

LTp:  carmen  t  3  nunc  Lp:  uere   Tolosanus,  om.  t  5  et  ^^* 

om.  L  procace  susp.  Goldastus  6  'uetus  exemplar  hdbet  net. 

es'  Pithoeus  cui  ceuetes  in  mentem  uenit,  teretes  Barthius  Deliaci 

manu  recisi  dubito  num  recte  siue  Scaliger  siue  Turnebus  exposuerit.  de- 
liciae  subesse  puto  7    consumtis  L  8   lectum  nostrum  Petro- 

nium opinor  scripsisse  recusantes  p^ :  recusantem  Z  10  sudantis 

margo  t  cum  Lp:  sudantes  t  erat]   effluxerat  susp.  Mitscherlichius  ad 

Hor.  epod.  12,  9  cretae]  porriginis  margo  t  12  lacryraas  L 

perductus  miseriam  tristitiam  L  13  embasicoetam  p  et  t  cuius  margo 

cinaedum  (embasicoetam)  6)tx[3acrtxoiTy)v  habet.  *embasicoeta  {uel  embasicoetas) 
qui  uel  quae  frequenter  dat  basia'  uetus  lexicon  testibus  Pithoeo,  Daniele,  Bon- 
garsio  14  uernaculae /S^aof»piw*,  /.  F.  Gronouiu^:  uernulae  Lpt,  uemi- 

liae  margo  L  15    frontem  Memmianus  intellexeras   pt:  intelligis 

LT  embasicoetam^^  16  ne  Goldastiana:  ut  libri.     non  placet 

ut  c.  m.  non  melius  s.  meo]  modo   T  17  uostram  Douza:  no- 

stram  libri  quod  potest  glossema  iiideri  ita  ?  p  20  gyton  BGPj 

gython  ^,  Gniton  X  disoluebat -4  illia  i^6=  21  est  (7 

22  suscitatione  P  finxissem  P 


'^mBk 


26 


PETRONn 


SATIRAE 


27 


'quare  ergo'  inquit'me  non  basiavit?'  vocatumque  ad  se  in  osm-LO 
lum  adplicuit.   raox  manum  etiam  demisit  in  sinum  et  pertractato 
vasculo  tarn  rudi  'haec'  inquit  'belle  eras  in  promulside  libidinis  no- 
strae  militabit;  hodie  enim  post  asellum  diaria  non  sumo.' 
25  cum  haec  diceret,  ad  aurem  eius  Psyche  ridens  accessit,  et  cum  5 

dixisset  nescio  quid,  'ita,  ita'  inquit  Quartilla  'bene  admonuisti.  cur 
non,  quia  bellissima  occasio  est,  devirginatur  Pannychis  nostra? 
continuoque  producta  est  puella  satis  bella  et  quae  non  plus  quam 
septem  annos  habere  videbatur,  [et]  ea  ipsa  quae  primum  cum  Quar- 
tilla venerat  in  nostram  cellam.  plaudentibus  ergo  universis  et  po-  10 
stulantibus  nuptias  [fecerunt]  obstupui  ego  et  nee  Gitona,  vere- 
cundissimum  puerum,  sufficere  huic  petulantiae  adfirmavi,  nee  puel- 
1am  eius  aetatis  esse,  ut  muliebris  patientiae  legem  posset  accipere. 
Mta'  inquit  Quartilla  'minor  est  ista,  quam  ego  fui,  cum  primum 


1  'Gnitoncm  al  c'  post  se  add.  margo  L  2  adplicuit  ^:  am- 

plicuit  P,  applicuit  reliqid  moxque  P  f^"^^^//  ^^  ^^fT 

EFGPst  demisit  ABLTp,  margo  t:  dimisit  CDL±01st  per- 

tractato BLPp,  margo  t:  pertracto  CDEFGst,  protracto  A      ceterum  per- 
trectato    Petronium   dedisse   Burmaiino  assentior  3    turn  margo  t, 

tarn   rude    hoc   Lipsius  haec   BLp,    margo    t   id   mcntula    m^e/^e- 

qatuT   cxml.    cap.    132:    hoc    reliqtd  tarn    rude    hoc,    inquit,    beUi 

Heinsius  promuside  G  4  mi  litabit  Chevraeus  summo 

AF  5  hoc  BFPpt  anaurem  mtitatim  ex  adtiurem  P 

psyche  B,  "¥.  T.  X.  H  P,  4/yx^  ^^^^  (**^  rasura)  F,  idem  ab  alio  additum 
G,  om.  6  spatio  relicto.     anima  psichi  margo  A  6  quid  owi.  .1 

alterxim  ita  om.  F  tarquilla  F  ammonuisti  P,  monuisti  .1^ 

7  bellissuma  P  occasio  est  BPpt:  est  occasio  celeri  deuir-inetur 

pt,  deuirginitatem  P  Pannychis  L:   Pannichis  p  secundum  ueterem, 

panichis  P,  parrachis  P,   panichidis  ACDGst,  Pannychidis  margo  t,  pan- 

chidis  F,  panicUdis"-?^  8  continueque  AFF  producto  O  quia 

ABCDEFGst:  quae  cum  LPp  margines  s  de  coniectura  bambuci  et  t 

vn  P  9  annos  omissum  in  F  recentior  manus  post  habere  margim  in- 

scripsit  ordinem  sic  corrigens  habere  annus  et  lihri  omnes :  delendum.  ut 

coni.  Sambucus  primum  BPpt :  om.  ACDEGLs,  primum  cum  am  i 

10   in   cellam   ucnerat  nostram  inuertunt  BPpt  H  fecerunt  seclusi 

o 
cum  Mimmseno.    corrigere  saltern  facerent  debuerunt  ego]  g  F 

gytona  BG,  gythona  A,  Gnitona  /.  12  petulcntiae  B  adfirmaui 

B:  affirmaui  reliqui  13  mulieribus  F  pr.  m,  correctum  ab  aha  m.  in 

margine  pacientiae  P  possit  P  .^^  itaque^i^OX..      al. 

itane'   Patissanus   idque  probauit  Heinsius  »sta  PI^Pi>« ,    ista  u.  c. 

margo  L:  om,  ACEFGLs  primum  om.  ADEFGs,  in  L  additum  m 

margine.     primum  uirum  om.  C 


i 


fi 


^m) 


LO y'lmm  passa  sum?  lunonem  meam  iratam  babeam,  si  umquam  me 
meminerim  virginem  fuisse.  nam  et  infans  cum  paribus  inquinata 
sum ,  et  subinde  procedentibus  annis  maioribus  me  pueris  adplicui, 
donee  ad  banc  aetatem  perveni.  bine  etiam  natum  puto  proverbium 

5  illud,  [ut  dicatur]  posse  taurum  toUere,  qui  vitulum  sustulerit/   igi- 
tur  ne  maiorem  iniuriam  in  secreto  frater  acciperet,  consurrexi  ad 
officium  nuptiale.  iam  Psyche  puellae  caput  involverat  llammeo,  iam  26 
embasicoetas  praeferebat  facem,  iam  ebriae  mulieres  longum  agmen 
plaudentes  fecerant  thalamumque  incesta  exornaverant  veste,  cum 

10  Quartilla  quoque  iocantium  libidine  accensa  et  ipsa  surrexit  cor- 
reptumque  Gitona  in  cubiculum  traxit. 

sine  dubio  non  repugnaverat  puer,  ac  ne  puella  quidem  tristis 
expaverat  nomen  nuptiarum.  itaque  cum  inclusi  iacerent,  consedi- 
mus  ante  Hmen  thalami,  et  in  primis  Quartilla  per  rimam  improbe 

15  diductamadplicuerat  oculum  curiosum  lusumque  puerilem  libidinosa 

1  irritam  ACF  et  ut  uidefur  S,    irritam  habebam  G  umquam 

ner  m  BFP  umquam   me  BLPp:  me   om.   ACDG,  me  unquam 

^  ta 

reliqui  2  fuisse  om.  F  et  om.  ADEFGs  inquina     G.  Jam 

paribus  (melius  a  comparibus)  inequitata  0.  lahnius  ^  3  legendum 
procedentibus  ex  uet.  cod.'  Brassicanus  idemque  corn.  Heinsius:  pro- 
deuntibus  libri  me  pueris  om.  C  adplicui  BP:  apphcui  reli- 

aui  4  hac  F  huic  P  etiam]  et  A  natum  puto 

mouerbium  illud  A:  puto  natum  prouerbium  illud  CDEFGst,  P«to  prouer- 
bium  natum  illud  BLPp  5  ut  dicatur  BPpt:  dicatur  ut  ACDEFG, 

dicatum  ut  5,  rni.  L;  ego  ut  glossam  seclusi  taurum  posse  inuerM  P. 

possit  EFs  qui  B:  que  uel  quae  ceteri  substulerit  AJ< 

6  in  scorto  8  frater]  super  P  alii  consurrexit   Patissonus 

7  offitium  F  iam  om.  ADEFG,  iam  Psyche  om.  C  rehcto  spatio  et 
sine  spatio  a  "¥.  T.  X.  H  P,  ^^x^  AFG.  anima  psichi  margo  A 

capud  P  flamme  F,  flammeolo  alii  apud  Patissonum  iam  om. 

a  8  embasico  etas  AG,   embasico   aetas  DGs  et  coniunctim  E,  em- 

basichoetas  B  fac^itZ  est  facere  A  ebyiae  G,  hebyiae  C 

mulieris  AF  9  fecerant  BEPp:  {ecemnt  ACDFGLst  talamum- 

que  ABF  incaesta  E,  intesta  F.     ingesta  Scaliger,  iniecta  Heinsius, 

intexU  Auratus,  festa  Brouckhusius  exornauei-ant  BPp:   exornaue- 

runt  ACDEFGLst  cum  scripsi:  tum  libn  10  quoque  iocan- 

tium BLPt:  iocantium  quoque  ACDEGps,  uocantium  quomodo  sed  hoc  corr. 
in  quoque  F.     uocantium  Bituricus  libidine  om.  CDG  accessa 

G  n  gytonaPGf,  gythona  yl,  Gnitona  Z  12  sis  dubio  P 

repuc^nauit  F  quidem   corr.  ex  que  F  13  nuptiarum  nomen 

transponunt  BLPpt  14  ante  lucem  P  ^,f^™^^^  ^  ,    ^'7^1' 

AGL  15  diductam  margines  Lt:  deductam  BCDGLPpt,  ductam  «, 

om,  AEF  adplicuerat  B:  apphcauerat  G,  applicuerat  reliqui 

pu-|  puerilem  F  libidinosa]  n  in  rasura  L 


28 


PETROINII 


SATiRAE 


29 


speculabatur  diligentia.  me  quoque  ad  idem  spectaculum  lenta  ma-  LO 

nu  traxit,  et  quia  considerantium  cohaeserant  vultus,  quidquid  a 

spectaculo  vacabat,  commovebat  obiter  labra  et  me  tamquam  furti- 

vis  subinde  osculis  verberabat 

* 

II  abiecti  in  lectis  sine  metu  reliquam  exegimus  noctem  L 

* 

11  venerat  iam  tertius  dies,  id  est  expectatio  liberae  cenae,  sed // 
tot  vulneribus  confossis  fiiga  magis  placebat,  quam  quies.  itaque 
cum  maesti  deliberaremus ,  quonam  genere  praesentem  evitaremus 
procellam,  unus  servus  Agamemnonis  interpellavit  trepidantes  et 
'quid?  vos'  inquit 'neseitis,  hodie  apud  quem  fiat?  Trimalchio,  lau-  10 
tissimus  homo,  horologium  in  triclinio  et  bucinatorem  habet  sub- 
ornatum ,  ut  subinde  sciat  quantum  de  vita  perdiderit.'  amicimur 
ergo  diligenter  obliti  omnium  malorum,  et  Gitona  libentissime  ser- 
27  vile  officium  tuentem  usque  hoc  iuberaus  in  balneo  sequi.  nos  in- 
terim vestiti  errare  coepimus  15 

immo  iocari  magis  et  circulis  ludentum  accedere,  cum  subito 
II  videmus  senem  calvum,  tunica  vestitum  russea,  inter  pueros  ca-  HL 
pillatos  ludentem  pila.   nee  tam  pueri  nos,  quamquam  erat  operae 
pretium,  ad  spectaculum  duxerant,  quam  ipse  pater  familiae ,  qui 


1  spectabat  t  iniecta  manu  Munckerus  conl.  cap.  133 

2  cohaeserant  scripsi:  haeserant  uel  heserant  Ubri,  hesant  P,  in  L  ae 
cor  rectum  ex  ar  uidetur  quicquid  AFGLP  3  uocabat  B 

commoueat  B,  commonebat  P  ualgiter  margo  f,  Goldastiana  secun- 

dum Fidgentium  expos,  s.  ant.  p.  566  {fragm.  X)  et  non  deest  in  A 

tamquam,  non  tanqnam  .IPP  fortiuis  P  4  oculis  AEFPt 

duo  asterisci  in  Lp,  unus  uacuum  uersum  implens  in  t  5  asterisci 

duo  in  L,  ires  in  pt  tercius  H  id  est  expectatio  liberae  cenae 

compilator  intempestiue  hie  inseruit  explementi  caussa,  dum  meminit  aliam 
saturarum  partem  in  qua  referehatnr  de  suprema  cena  gladiatorum. 
damnatum  enim  ad  ludum  Encolpium  fuisse  e  p.  12  u.  11  didicimus.  fal- 
Utur  aufem  Prellerus  mythologiae  rom.  p.  441  8  maesti]  incerti  susp. 

Heinsius  d  Eunusfuit  cum  mallet  Ileinsius  agamenonis -H" 

13  githona  ff  14  usque  hoc  est  hue  usque  mirum  ni  dedit  in 

balneum  (balnea  p/«ceta^  0.  lahnio):  iussis  balnearibus  assequi  Apuleius 
dixit  met.  J II 12  15  interin  H.    interim  in  uestibnlis  aut  in  xystis  er- 

rare   lacohsius  lacnnam   signijicam  IH  ymo  H  ociari 

Heinsius,  nugari  lacohsius  ludentum  Heinsius:  ludentem  H  17  de 

CENA  TRiMAi.cioNis  ET  LAVTiciis  margincs  pt  ^alii  russa   Scioppius 

puellos  7>  18  quanquam/v  19prccinm77L  induxerant  ma- 

lehat  Heinsius  paterfamilias  t  quia  H 


i\ 


w 


HL  soleatus  pila  prasina  exercebatur.  nee  amplius  eam  repetebat  quae 

terram  contigerat,  sed  follem  plenum  habebat  servus  sufficiebatque 

ludentibus.   notavimus  etiam  res  novas,   nam  duo  spadones  in  di- 

versa  parte  circuli  slabant,  quorum  alter  matellam  tenebdt  argen- 

5  team,  alter  numerabat  pilas,  non  quidem  eas  quae  inter  manus  lusu 

expellente  vibrabant,  sed  eas  quae  in  terram  decidebant.   cum  has 

^ergo  miraremur  lautitias,  ||  accurrit  Menelaus:  et'hic  est'  inquit 

'apud  quem  cubitum  ponetis,  et  quidem  iam  principium  cenae  vide- 

HLi\s\   et  iam  non  loquebatur  Menelaus,  cum  ||  Trimalchio  digitos 

10  concrepuit,  ad  quod  signum  matellam  spado  ludenti  subiecit.   exo- 

nerata  ille  vesica  aquam  poposcit  ad  manus,  digitosque  paululum 

adspersos  in  capite  pueri  tersit 

longum  erat  singula  excipere.   itaque  intravimus  balneum,  et  28 

sudore  calfacti  momento  temporis  ad  frigidam  eximus.    iam  Tri- 

15  malchio  unguento  perfusus  tergebatur,  non  linteis,  sed  palliis  ex 

lana  mollissima  factis.   tres  interim  iatraliptae  in  conspectu  eius  Fa- 

//lernum  potabant,  ||  et  cum  plurinmm  rixantes  effunderent,  Trimal- 

HL  chio  hoc  suum  propinasse  dicebat.  ||  hinc  involutus  coccina  gausa- 

pa  lecticae  impositus  est  praecedentibus  faleratis  cursoribus  quat- 

20  tuor  et  chiramaxio,  in  quo  deliciae  eius  vehebantur,  puer  vetulus, 


i^) 


1  prasina  H:  sparsina  Lp,  ^ scripti  camplures*  Heinsii,  sparsiua  t 
eam  amplius  transponunt  Lpt  2  contingerat  sed  deleta  altera  n  H 

folem  H  5  quas  lungermannus  luxu  Lpt,  Memmianus.     lusu 

expellentes  uibrabantur  margo  t    nisu  0.  lahnius  6  uibrabant  etiam 

H  decidebant]  altera  d  ex  b  corr.  L  7  ergo  om.  Lpt  mira- 

mur^  lauticias  H  8  ponetis   Scheferus:   ponitis  H  quidem 

scripsi:  quid  H,  quid?  uulgo  9  etiam   nunc  uel  etiamnum  Schefferus 

Heinsiusque  Trimalcio  Lpt  uhique.  huic  nomini  adiciunt  Lpt  lautissimus 

homo.     cf.  p.  28  u.  10  10  ludenti]  iubenti  margo  t  subiecit 

H:  supposuit  Lpt  11  ilia  /,  non  T  uescica  II  paullulum 

L  adspersos  paululum //.  aspersos  Xp^  lacunae  signum  feci 

13  longum  —  excipere 'eaj^cn^^tom,  non  auctoris^  esse  susp.  Futeanus 
exigere  malehat  Heinsius  post  excipere  asteriscus  hit  sed  in  Toar- 

gine   'non    est   nota   in    u.    c'    additur  at  sudore  'unus  ex    scri- 

ptis'  Boschii.     et    ad    sudorem    /.  F.  Gronouius  14   calefacti  Lpt. 

madcfacti    susp.    Wouwerius  frigidam]    hoc    est    frigidarium    margo 

L  16  mollissima  lana    transponunt  Lpt  17  potabant   H:  bi- 

bcbant   Lpt  18    hoc    suum    genium    propitiasse    Heinsius 

gausappa  pt.     causa  polectice  sic  H  19  phaleratis  L  quatuor 

H,  III!  Lpt  20  chiramasio  H  uehebantur  H:    ferebantar 

reliqui 


30 


PETRONII 


SATIRAE 


31 


lippus,  domino  Trimalchione  deformior.   cum  ergo  auferretur,  ad^L 
caput  eius  symphoniacus  cum  minimis  tibiis  accessit  et  tamquam 
in  aurem  aliquid  secreto  diceret,  toto  itinere  cantavit. 

sequimur  nos  admiratione  iam  saturi  et  cum  Agamemnone  ad 
ianuam  pervenimus,  |1  in  cuius  poste  libellus  erat  cum  hac  msm-H 
ptione  fixus : '  quisquis  servus  sine  dominico  iussu  foras  exierit,  ac-  6 
cipiet  plagas  centum.'  1|  in  aditu  autem  ipso  stabat  ostiarius  prasi-  HL 
natus,  cerasino  succinctus  cingulo,  atque  in  lance  argentea  pisum 
purgabat.  super  limen  autem  cavea  pendebat  aurea,  in  qua  pica  va- 
29  ria  intrantes  salutabat.   ceterum  ego  dum  omnia  stupeo,  paene  re-  10 
supinatus  crura  mea  fregi.  ad  sinistram  enim  intrantibus  non  longe 
ab  ostiarii   cella  canis  ingens,  catena  vinctus,  in  pariete  erat  pictus 
superque  quadrata  littera  scriptum  'cave  canem'.  et  collegae  qmdem 
mei  riserunt,  ego  autem  collecto  spiritu  non  destiti  totum  panetem 
persequi.   erat  autem  venalicium  cum  titulis  pictum,  et  ipse  Tri-  15 
malchio  capillatus  caduceum  tenebat  Minervaque  ducente  Romam 
intrabat.   hinc  quemadmodum  ratiocinari  didicisset,  demque  dis- 
pensator  factus  esset,  omnia  diligenter  curiosus  pictor  cum  mscri- 
ptione  reddiderat.  in  deficiente  vero  iam  porticu  levatum  mento  m 
tribunal  excelsum  Mercurius  rapiebat.   praesto  erat  Fortuna  cornu  20 
abundanti  copiosa  et  tres  Parcae  aurea  pensa  torquentes.   notavi 


1  auferetur  if,  adferretur  L,  afferretur  pt,  eflferretur  Memmiams.  au- 
fertur  makbat  Heinsius  2  symphomacus  //,  simphoniacis  X ,   sym- 

^honiacis   pt.      in    lihriH    legitur  post    minimis,    hue   transjwsmt    Wehhus 

Z  4  iam  admiratione  transponunt  Lpt  agamenone  H 

8  caesarino  Tolosanus  lance  ortu  H.   uanno   susp    Hemsms 

10  dum  ego  trampcnnt  t  ad  omnia  Hemslus  12  hostiaru^ 

cathenT  A  P^nctiis  H         13  Utera  L  cave  cave  canem  Lpt  Mem- 

S^^.  meiquidem/ran.i,om7^  15aut^    ^    uenahtmm /. 

TZddidi  :^cL  Burmanni  16  romam  i7:  tema  L,  ^P^^ 

margo  t,  temena  uetus  Piihoei.    re^\am  L  F  Gronomus    mom.^ffeim^^^^ 

Minerua  dictante  thema  citabat  mi*  iterabat  Jaco&.m.  17  ^"''^^^atj/^^ 

uitabat  A  citabat  margo  L.    itabat  Sch ferns  hmc  *  rat^oeman 

incepisset  didicisset  L  denique  scnpsi:  demque  E,  demde  t,  dem  J.p, 

'aUi  codices'  Eeinsii  18  scriptor  t  19  Mn  praestlteritahesse, 

^malL^Hcmsn^  merito  t  20  rapiebat  H,  R^chardus : 

ZvTZ^LpT         21  habundanti  H  copiosa  mspectim  Goesio,  cum 

cornu  copioso   Wehlius  p.  16  delens  abundanti 


f 


HL  etiam  in  porticu  gregem  cursorum  cum  magistro  se  exercentem. 
praeterea  grande  armarium  in  angulo  vidi,  in  cuius  aedicula  erant 
Lares  argentei  positi  Venerisque  signum  marmoreum  et  pyxis  aurea 
non  pusilla,  in  qua  barbam  ipsius  conditam  esse  dicebant 

5  interrogare  ergo  atriensem  coepi ,  quas  in  medio  picturas  ba- 

^berent.'  'Iliada  et  Odyssian'  inquit  ||  'ac  Laenatis  gladiatorium  mu- 
nus'.   non  licebat  multaciam  considerare  .  30 

HL  nos  II  iam  ad  triclinium  perveneramus,  in  cuius  parte  prima 
procurator  rationes  accipiebat.   et  quod  praecipue  miratus  sum,  in 

10  postibus  triclinii  fasces  erant  cum  securibus  fixi,  quorum  unam  par- 
tem quasi  embolum  navis  aeneum  finiebat,  in  quo  erat  scriptum: 
'C.  Pompeio  Trimalcbioni,  seviro  Augustali,  Cinnamus  dispensa- 
tor.'  sub  eodem  titulo  etiam  lucerna  bilychnis  de  camera  pendebat, 
et  duae  tabulae  in  utroque  poste  defixae,  quarum  altera,  si  bene 

15  memini,  hoc  habebat  inscriptum:  'III.  et  pridie  kalendas  Januarias 
C.  noster  foras  cenat';  altera  lunae  cursum  stellarumque  septem 


1  cursorium  Memmianus.    cirratorum  Heinsius  3  Pares  in  lihro 

suo  Memmius  uidetur  inuenisse  Paridis  coniciens  marmoreum  posi- 

tum  et  JI  mutafum  in  politum  a  lac,  Oronouio  pixis  pt,  pissis  H 

4  lacunam  significaui:  de  atrio  enim   cUiisque  picturis    commemorav^rat 
scriptor  5  ergo  H:  ego  Lpt  medio  H:  medica  pt,  Medica  X  cuius 

margini  Scaliger  bracatis  illita  Mcdis  {Persii  III  53)  inscripsit;  media  (por- 
ticu) war^o  t,  aedicla  Heinsius,  ineptiora  alii  6  Odyssiaan  i:  Odysseam 
pt,  odixeam  H            lenatis  H:  Maecenatis  Bumiannus,  laeua  bis  Scheie- 
rus             7  multaciam  mutilate  IT:  multa  ad  aciam  uel  per  otium  multa  Hein- 
sius, multa  etiam  Scltefferus,  multas  iam  Antonius,  me  illas  mmStuderusp.  8, 
mi  ultra  cam  Goesius,  multo  otio  nunc  Hlldehrandus  ad  Apulei  met.  Ill  3  p. 
157,  multiciam  incertus  apud  Orellium  p.  3  ra  woXufxiTa  Ixetm  interpretatum, 
tam  multa  actutum  uel  ad  tam  multa  aciem  conuertere  lacohsius.  ^  expectas 
aliquid  huiusmodi  limul  omnes  lautitias               lacunam  posui  quia  nos  in 
prima  enuntiato  collocatum  antea  aliorum  quorundam  mentionem  incidisse 
persuadet,  nam  nos  ad  Heinsius             8  ueneramus  Lpt,    post  id  uerbum 
emensa  porticu  atrioque  intercidisse  perperam  Heinsius  existimabat 
9  procursator  rationis  cum  uetere  Piihoei  Lt  emendatum  in  margine  L  et  a 
Pithoeo              10  fasses  H             imam  p,  Lipsius,     contra  ego  summam 
intellego               11  embulum  H              aeneum  Lpt:  tieum  Keilius,  neum 
Bursianus,  treum  Lucius  enotauit  ex  H,    aereum  Schefferus  12  G. 
pt:  CN.  HL,     Cmo  nostro  Heinsius  et  Orellius            seuiro  H:  vmo  Lt, 
uiro  uetus  Pithoei;  vi  vmo  p,  margo  L             13  etiam  Lpt:  et  H ^ 
bilynchis  H,  bilignis  Memmianus             14  malo  erant  et             15  pdie  H, 
PRiD.  L              kal.  IAN.  Lpt              16  G.  Lptt  cum  H  explicatum  a 
Schefero  monstruose  Cum  Voto  Mcpioriac  uel  Contra  Votum  Memoriae 


:V''-V<'T*^Jf^^Yff  "^ 


32 


PETROIVn 


SA.TIRAE 


33 


31 


imagines  pictas,  et  qui  dies  boni  quiqiie  incommodi  essent,  distin-  HL 
guente  bulla  notabantur. 

II  his  repleti  voluptatibus  cum  conaremur  in  triclinium  intrare,  // 
exclamavit  unus  ex  pueris,  qui  super  hoc  officium  erat  positus: 
'dextro  pede'.   sine  dubio  pauhsper  trepidavimus,  ne  contra  prae-  5 
ceptum  aliquis  nostrum  limen  transiret.  [j  ceterum  ut  pariter  movi-  HL 
mus  dextros  gressus,  servus  nobis  despoliatus  procubuit  ad  pedes 
ac  rogare  coepit,  ut  se  poenae  eriperemus:  nee  magnum  esse  pec- 
catum  suum,  propter  quod  periclitaretur;  subducta  enim  sibi  vesti- 
menta  dispensatoris  in  balneo,  quae  vix  fuissent  decem  sestertiorum.  10 
retulimus  ergo  dextros  pedes  dispensatoremque  in  atrio  aureos  nume- 
rantem  deprecati  sumus,  ut  servo  remitterot  poenam.    superbus 
ille  sustulit  vultum  et  'non  tam  iactura  me  movet'  inquit  'quam  ne- 
gligentia  nequissimi  servi.   vestimenta  mea  cubitoria  perdidit,  quae 
mihi  natali  meo  cliens  quidam  donaverat,  Tyria  sine  dubio,  sed  iam  15 
semel  lota,    quid  ergo  est?  dono  vobis  eum.' 

obligati  tam  grandi  beneficio  cum  intrassemus  triclinium,  oc- 
currit  nobis  ille  idem  servus,  pro  quo  rogaveramus,  et  stupentibus 
spississima  basia  impegit  gratias  agens  humanitati  nostrae.  ad  sum- 


foris  conl.  cap,  10  Bimnannus.     dicehant  foras  et  foris  sic  ut  ad  et  apud 
aliquem  cenare  coenauit  Brouckhusius  vil  L,  VII  ^U 

1  ante  et  kalendarii   mentio  intercidisse  uidetur  2  tabula  uel 

puUo  Heimius  3  uolutatibus   sed  p  maim  rec.  superscr,  H 

4  supra  H  6  limen  non  abest  ah  H  pariter  H:  om.  ceteri 

7  dispoliatus  Lpt  ad  H:  ante  Lpt  8  ac  HL :  et  pt 

9  uestimenta  sih'i  transjianunt  2^t  10  decem  scxterciorum//,  x  ^  uetus 

Pithoei  *noii  superducta  uirgida  quae  millenarii  nofa  fiiit''  p,  item  i  in 
medio  uersu  ita  ut  a  Uetulimus  nouus  uersus  incipiat,  x  sestertiorum  L 
11  in  atrio  scripsi:  in  precario  lit  et  coniimctim  Lp.  prec  natum  est  ex 
deprecati.  aTrapoiriiTu);  et  in  Praetorio  margo  Ij,  m  primore  atrio  Heinsius, 
in  prooecario  Orlolius  qui  notulas  in  cenam  scripsit  Bononiae  a.  1823 
p.  7,  in  primo  cauaedio  Hildebrandus  ad  Aind.  met.  XI  21  p,  1065^ 
in  ostiario  uel  quinque  uestiario  lacobsius,  inpraesentiarum  Haasius  p.  19^ 
reliquorum   conamina   tacere  praestat  .  numerantem,    non   mirantem 

H  12  ut  om.  Lpt  superbius  susp.  Ileinsiiis,  superbum  Douza 

y,  14   accubitoria    cum  Lipsio   Heinsius  cenatoria  cogitans 

15    donauerat    cliens    quidam   tramponunt  Lpt  donanauerat  II  teste 

Bursiano  uera   ante  Tyria  add.    Wehlius  p.  11,  Tyria  sane  dibapha 

Marllandus,    Tyria  sine  eluuie  Pontanus  iam]  tantum  (nempe  non 

dibapha ;    margo    t ,    baud    IAj>sim ,    ea   GonsaUus.     intellegas  lota  a  ful- 
lone  16  quicquid  p,  non  uetus  Pithoei  eum  otii.  Lpt.    reum 

perperam  Heinsius  19    spississima    basia    stupentibus    transponunt 

Lpt  ad  summam  dubifes  an  loquenti  seruo  adtribuenda  sint 


^Lmam  'statim  scietis'  ait'cui  dederitis  beneficium.   vinum  domini- 

cum  ministratoris  gratia  est' 

* 

tandem  ergo  discubuimus,  pueris  Alexandrinis  aquam  in  ma- 

nus  nivatam  infundenlibus  aliisque  insequentibus  ad  pedes  ac  paro- 

5  nychia  cum  ingenti  subtilitate  tollentibus.  ac  ne  in  hoc  quidem  tam 

1/  molesto  tacebant  ofticio,  sed  obiter  cantabant.  ego  experiri  volui,  an 

tota  familia  cantaret.    itaque  potionem  poposci;  paratissumus  puer 

non  minus  me  acido  cantico  excepit.    et  quisquis  aliquid  rogatus 

erat  ut  daret pantomimi  chorum,  non  patris  faniiliae  triclinium 

10  crederes.   adlata  est  tandem  gustatio  valde  lauta;  nam  iam  omnes 

discubuerant  praeter  ipsum  Trimalchionem ,  cui  locus  novo  more 

primus  servabatur.    ceterum  inter  promulsidaria  asellus  erat  Corm- 

thius  cum  bisaccio  positus,  qui  habebat  olivas  in  altera  parte  albas, 

in  altera  nigras.    tegebant  aselluni  duae  lances,  in  quarum  margini- 

15  bus  nomen  Trimalchionis  inscriptum  erat  et  argenti  pondus.    pon- 

ticuli  etiam  ferruminati  sustinebant  glires  melie  ac  papavere  spar- 

sos.   fuerunt  et  tomacula  super  craticulam  argenteam  ferventia  po- 

sita,  et  infra  craticulam  Syriaca  pruna  cum  granis  Punici  mali. 


1  inqt  ait  L  integrum  haec  senfentia  uersum  efjicit  2  gra- 

tiam  Memmianus  asteriscum  interjmiit  t:  nulla  lacuna  in  IILp 

3  aquam  manibus  Memmianus         4  niiiatam  in  iimnus  L         uiuatam  // 
pedes  ac  Lpt:  ped  ad  cum  uacuo  aliquot  litterarum  spatio  llunde  ad 

pedum  cuvam  uel  ad  pedes  curandos  Heinsius  projwsuit.  "codex  Scaligerialii- 
que  e  scriplls  pedes  et'   errore  opinor  idem  teslatur  paronychia  Hp  et 

marginesLt:  paronicia /.<  5  tumi>  6  tacebat  7/  cantabat 

H  ero-o  maluit  Heinsius  7  itaque   ut  Hemsms,    et  ut  aquae 

lacobsius  Suetonii  0th.  11  et   Vit.   14  comparans  potionem   poscae 

poposci  Orellius  p.  4  posti  H  paratissimus  Lpt:  parati  sumus 

If  8  arido  margo  t.     acido  ac  Burmannus,  calida  ac  cantico  susp. 

lacobsius  apparet  periisse  simul  cantabat  9  panthomimichorum 

II:  pantomimorum  ceteri  10  crcdens  L  allata  7.;?/:  alta  TT,  ab- 

lata  Memmianus  tandem  Heinsius:   tamen  H  quamquam  Bursiano 

turn  2usum  est,  tum  Lpt  cum  Memmiano  laudata  iam    codex  uetus 

nescio  cuim  iam  omnes  iam  //.    omnes  iam  transposml  Antomus 

•   •    • 

discubuerunt  L  11  ipsum  Lpt:  unum  H  nouomorac  Memmiamis  _ 
12  inter  promulsidaria  scripsi:  in  promulsidari  HLp  Memmianus,  in  promulsi 
dari  et  in  margine  promulside  danda  /.  in  promnlsidariis  Lipsius,  in  promulsi- 
dario  Daniel,  in  promulsidare  Palmcrius  13  bisaccio  L  (b  corr.  ex  pj  pt 

Me?nmianus:  bisactio  II,  bisatrio  Tolosanus,  Bysantio  margo  t  KJ  ac  H: 

ct  ceteri  17  tomacula  p,  margo  L:  tnmixtnla  L  Memmicnvs,  thumatula 

H,  trimatula  et  in  margine  trimetalla  t  super  quod  ex  II  enotabatur 

restitui,  sed  is  cum  ceteris  habet  supra  craticula  an  craticuhi  m  M 

...  3 

Pelronii  salirae  *' 


,^ 


•TPTSfiSf^tstfi  »3!igy)»r'*t't6»'->a 


34 


PETROINII 


SATIRAE 


35 


32  in  his  eramus  lautitiis,  cum  ipse  Trimalchio  ad  symphoniam  ^L 
allatus  est  positusqae  inter  cervicalia  minutissima  expressit  impru- 
dentibus  risum.  pallio  enim  coccineo  adrasum  incluserat  caput 
circaque  oneratas  veste  cervices  laticlaviam  inmiserat  mappam  fim- 
briis  hinc  atque  illinc  pendentibus.  habebat  etiam  in  minimo  digito  5 
sinistrae  manus  anulum  grandem  subauratum ,  extremo  vero  arti- 
culo  digiti  sequentis  minorem,  ut  mihi  videbatur,  totum  aureum, 
sed  pla'ne  ferreis  veluti  stellis  ferruminatum.  et  ne  has  tantum 
ostenderet  divitias,  dextrum  nudavit  lacertum  arniilla  aurea  cultum 

33  et  eboreo  circulo  lamina  splendente  connexum.    ut  deinde  pinna  10 
argentea  denies  perfodit,  'amici'  inquit 'nondum  mihi  suave  erat  in 
tridinium  venire,  sed  ne  diutius  absentivos  morae  vobis  essem, 
omnem  voluplatem  mihi  negavi.    permittetis  tamen  fmiri  lusum. 
sequebalur  puer  cum  tabula  terebinthina  et  crystallinis  lessens,  no- 
tavique  rem  omnium  delicalissimam.   pro  calculis  enim  albis  ac  ni-  15 
gris  aureos  argenteosque  habebat  denarios.  interim  dum  ille  omnium 
textorum  dicta  inter  lusum  consumit,    gustantibus  adhuc  nobis 

sit  ')U)n  liquet  avgenteam  feruentia  scrqm:   fcruentia  argenteam  Uhri. 

hunc  ordinem  feruentia  supra  craticulam  argenteam  posita  Tornaesius  com- 
mendauit  18  et  ovi.  Lpt  ^ 

1  lauticiis  //  simphoniam  H  2  inter  H:  m  Lpt 

munitissima  //.     tumidissima  susp,  lacohsms  3  coccino  Lpt 

incluserat  Lpt:  excluserat  //,  inclusus  erat  Memmiamis  4  circhaque 

H  laticlauiani  immiserat  J^pt:  laticlauia  in  cis  erat  H  5  atque 

hinc  illinc  L  '  dependentibus  rectlus  dixisset"  Jlelnstus  6  for- 

'i^e  in  extremo  8  uelut  Lpt  9  dexterum  t  10  conexo 

scribendum  censeo,  conexis  Wehlius  p.  12.     laminae  splendenti  incerlus  ali- 
quis  et  'niarijo  t  pinna /T;  spina  ceteri  11  nundum // 

12  triclinium  absens  more  uobis  uenire  sed  ne  diutius  absenti  uos  essem, 
uoluptatem  //  in  quo  et  absens  fjhssa  uerhis  scrlploris  inserebatur  et  more 
uobis  ufpote  addita  in  margine  non  suo  loco  collocabantur :  emenduuit 
Eeinsius.  triclinium  uenire  sed  ne  diutius  absentius  essem,  omnem  uolupta- 
tem L  cum  Memmiuno,  item  p  qui  absentiuus  habet  et  t  qui  diutius  wni- 
sit  set  marrjlni  diutius  absens  inscrlpsil.  omnem  mild  suspectiim,  uolupta- 
tem omnem  /ransposuit  Ileinsius  13  permittetis  t:  permittitis  Lp, 
penuititis  H  iniri  Cuperus,  fieri  lieinesius  U  terebintina  IIL 
cristallinis  11  15  omnem  /  sed  in  margine  omnino  et  omnmm 
enim]  cin  7/  albis  deest  in  H  ac  H:  aut  pi,  Memmianus.  albis 
ni^^risq.  correclnm  in  albis  aut  nigris  7.  16  omnium  i'lle  L.  omnia  uere 
puto  Heinsius  17  textorum  dicta  inter  H:  testorum  *  inter  L,  *  testorum 
inter i?,  tcstarum  inter  t.  omnium  numerum  tesserarum,  officium  sectorum  inter 
luxum,'  omnium  scriptorum  uel  testorum  iter  lusu,  omnium  testorum  electa 
nugabantur  partlm  etiam  post  inuentum  H,  textorum  seruabal  Ileinsius, 
tonsoriim  nel  lasorum    nurmannus,  pistorum  Reishius ,  fossorum   Tacobinus, 


> 


7 


HL  repositorium  allatum  est  cum  corbe,  in  quo  gallinaerat  hgnea  paten- 
tibus  in  orbem  alis,  quales  esse  solent  quae  incubant  ova.  accessere 
continuo  duo  servi  et  symphonia  strepente  scrutari  paleam  coepe- 
runt  erutaque  subinde  pavonina  ova  divisere  convivis.  convertit  ad 
5  banc  scaenam  Trimalchio  vultnm  et  'amici'  ait'pavonis  ova  galli- 
nae  iussi  supponi.  et  mehercules  timeo  ne  iam  concepti  sint;  ten- 
temus  tamen,  si  adhuc  sorbilia  sunt/  accipimus  nos  cochlearia  non 
minus  selibras  pendentia  ovaque  ex  farina  pingui  figurata  pertunui- 
mus.  ego  quidem  paene  proieci  partem  meam,  nam  videbatur  mihi 
10  iam  in  pullum  coisse.  deinde  ut  audivi  veterem  convivam : '  hie  ne- 
scio  quid  boni  debet  esse',  persecutus  putamen  manu  pinguissimam 
ficedulam  inveni  piperato  vitello  circumdatam. 

iam  Trimalchio  eadem  omnia  lusu  intermisso  poposcerat  fece-  34 
ratque  potcstatem  clara  voce,  si  quis  nostrum  iterum  velletmulsum 
15  sumere,  cum  subito  signum  symphonia  datur  et  gustatoria  pariter 
a  choro  cantante  rapiuntur.  ceterum  inter  tumultum  cum  forte  pa- 
rapsis  excidisset  et  puer  iacentem  sustulisset,  animadvertit  Trimal- 
chio colaphisque  obiurgari  puerum  ac  proicere  rursus  parapsidem 
iussit.   insecutus  est  lecticarius  argentumque  inter  reliqua  purga- 


^ 


ludionum  uel  aleatorum  Hildebrandus  ad  Aptd.  fior.  18  p.  83 ,  Sextorum 
Studerus  p.  8  nomine  Sestiano  abiisus.  addas  praetextatorum,  praestigia- 
torum,  Atellanarum  consumrait  If  r  i     v 

1  repositorum  H  orbe  L  correctum  in  margine.    corte  falso  hinc 

enotatum  in  lexicis  non  nullis  qua  Lpt,  Memmianus  2  esse  so- 

lent  deest  in  77  incubant  IIL,' margo  t:  incumbunt  pt  cum  Memmiano, 

'in  u.  e.  incumbunt'   margo  L  3  simphonya  77  adstrepente  malo 

cum  Heinsio  5  scenam  77,  Eichardus:  caenam  L,    cenam  pt 

uultum  Trimalcio  transponunt  Lpt  G  iam  superscriptum  in  L 

concepti  H:  concepta  ceteri.    imllos  cogites  temptemus  pt  7  ta- 

men] i<^itur  margo  t  sint  Memmianus.     sorberi  possunt  addit  H 

coclearia   L,   noclearia  77  8  selibras  H:  sex  libras  pt ,   sex  lib  L. 

sebbram   iam   Gruterus   coniecerat  9    mihi   om.   II  10  potest 

dicentem  ante  hie   inlercidisse  12   piperatio   t,   twn    T.     uitello  i/, 

margo  L:  uitelio  /,    uitellio  Lp.     pro   uitello   margo   t  circumdatana 

H:   piperatam  ex   piperato   natum   ceteri.     opiparatam  margo  L  ex  conu 
.Scaligeri,  praeparatam  Munclerus,  opertam  tiel  coopertam  Antomus 
15  simphonia  H  16  'etiam  parapsis  in  u.  c.  legitur   sic  margo  t 

parasisTT  17  substulisset  L  18  obiugari  H,  obiurgare  Lpt 

pr6iicere  libri  jn-orsus  set  in  margine  eadem  manu  rursus  77 

parasidem  Hp  19  insecutusque   Lpt  inconcinne   nisi   alia  intercide- 

runt  supellecticarins    Douza,    analecta    micarius   Ileinsius,    analccta 

uicarius  lacobsius,  analectarius  Burmannus ,  lectuarius  Barthius.  mirum 
sane  si  lecticarius  hoc  officio  fangitur  quod  analectae  aut  tnchmam  fmsse 
pules 


I 


< 


36 


PETRONII 


raenta  scopis  cocpit  everrere.  1|  subinde  intraverunt  duo  Aeth.opes  H 
capillati  cum  pusillis  utribus,  quales  solent  esse  qui  harenam  in  am- 
phitheatro  spargunt,  yinumque  dedere  in  manus;  aquam  enim  nemo 

^Tuudatus'  propter  elegantias  dominus  'aequum'  inquit  'Mars  HL 
amat.   itaque  iussi  suam  cuique  mensam  assignan.    obiter  et  puti-  6 
dissimi  servi  minorem  nobis  acstum  fiequentia  sua  facient. 

statim  allatae  sunt  amphorae  vitreae  diiigenter  gypsatae,  qua- 
rum  in  cervicibus  pittacia  erant  affixa  cum  hoc  titulo:  'Falernum 
Opimiamim  annorum  centum.'    dum  tit.ilos  perlegiraus,  complosit  10 
Trimalchio  manus  et  'eheu'  inquit 'ergo  diutius  vivit  ||  vinum  quam  H 
homuncio.    quare  xim  Ttvdfwvag  faciamus.    vita  ||  vinum  est.  HL 
verum  Opimianum  praesto.  heri  non  tarn  bonum  posui,  et  multo 
honestiores  cenabant.'   potantibus  ergo  et  accuratissime  lautitias 

1  euerrere  Ooeiiu,:   uerrere  lihH  ctiopcs  //  2  ut  tribus 

CUM  -»«""«-» ■•;»f'^„f;V"'^"  '""owter    t  p«.Ussimi  II,  obiter  ei  f  cUssimi 

roJa;U  obiter  nalere  >uta,ur,  obT.  ei  p-issimi  P-^f^^^^. 
t:  enim  peniitissimi  margo  L,  et  per  discessum  mxrgo  I.     pat.d  ss>m  Ilcm 
«-J    paedidissimi  Schefferus  7  sua  frequcntm  transponunl  Lpl.    sub- 

ra:a',r;s:l  «.a.-,o  .   -Lrequentia  sua  praeeunte  OnUero  r*6o™e«^ 

Lpl:  uiuit  uerum  "st%  uinum  Opimianum    L  cuius  margo  uiuito  e<  erum 
2, mm  exkibcl,  uiuit.  uerum  est  uinum  opimianum  pt  l^j^m  ^"y 

aovThicet  in  cap.  73  cum  MuncI.ero  Crusio  lahuoque  reMm  pnu- 
'^Zjnobinswni  canlici  Alcaei  (fr.  39  p.  715  colhcUomsIlerghanae) 
in  ZuerUuM  abii.se  h,tcUcgas,  quamquam  mx  dnhUare  l^'^t^nn  on 
Zlillle  ucrhis  usi  nnt  homines  imperile  graecmaatcs  quahs  TrmoMno 
dllcrlhLr.nl  corripiendo  in  umm  ea  immutauerinf.  tangomenas  H.  .-.yy-^ 
S  "  W  Ileinsiui,  Ts^oH--«  -K""^-"^'  tenKomenos  nos  lors.us,  r.y 
^L„  iau(  ac  uiuamus  /«e<,i«.a  qui  seruare  lacam.is  poterat 
^nam  \itv  est  forlasse  recic  Goesius.  uitale  uinum  est  et  au.tum  ,ac  ui- 
Zm  nerum  "L  Opimianum  fuii  c^.m  Heinsius  legeret  ....  mutuatus  ah 
Scidiaero  «i"um  et  uerum  sedem  suam  commulasse  m  Lpl  ad  u    U 

adZLi.     ho.   sccu,us  lacoisius   uerum  et  gon.dnum  Op.m.-un.    e„.a-^ 
rat  13  bonum  «<  u  e*  a  corr.  mdeatur  L  14  curatissime  a. 

accuratissimas  Goldastiana.    post  hoc  uocahOum  nobis  mldunl  Mn 
lauticias  JJ 


i 


/I  ^ 


ii^ 


^■^ 


4i  ^ 


SATIRAE 


37 


HL  mirantibus  larvam  argenteam  attulit  nobis  servus  sic  aptatam,  ut 
articuli  eius  vertebraeque  luxatae  in  omnem  partem  flecterentur. 
lianc  cum  super  mensam  semel  iterumque  abiecisset,  et  catenatio 
mobilis  aliquot  figuras  exprimeret,  Trimalchio  adiecit: 
5  'eheu  nos  miseros,  quam  totus  homuncio  nil  est. 

sic  erimus  cuncti,  postquam  nos  auferet  Orcus. 
erf'o  vivamus ,  dum  licet  esse  bene, 
laudationem  ferculum  insecutum  est  plane  non  pro  expecta-  35 
tione  magnum;  novitas  tamen  omnium  convertit  oculos.  rotundum 
10  enim  repositorium  duodecim  habebat  signa  in  orbe  disposita,  super 
quae  proprium  convenientemque  materiae  structor  imposuerat  ci- 
bum:  super  arietem  cicer  arietinum,  super  taurum  bubulae  frustum, 
super  geminos  testiculos  ac  rienes,  super  cancrum  coronam ,  super 
leonem  ficum  Africanam,  super  virginem  steriliculam,  super  libram 


1  nobis  L:  ma.  Ilpt.     altera  haec  emendandi  uia  patebat  potantibus 
emo  nobis  et  accuratissime  lautitias  -^    attulit  seruus  aptatam  H:  aptam 

celeri  2  luxatae  Heinsius:   laxate  11,  locatae  Lpt  uerterentur 

natum  ex  uertebrae  H  3  semel  atque  iterum  Memmianus  abie- 

cisscnt  H  ut  lahnius  cathenatio  HL         4  aliquot  cas  hguras  L 

5  ires  hos  uersus  excerpsere  fiorileijium  Farisinum,    Vincentius  Belu.L  «., 
Jacobus  Magni  Zophil.  VII 1  eheu  Hei^isius:  hehca  H  cum  Jlorilegio, 

heu  heu  Lpt  cum   Vincentio  et  lacobo  alii  quia    Fatissoniana 

'in  u  c    pro  totus  coccus  exaratitm  legebatur'  Douza  post  hunc  u  tres 

asteriscosin  L  interposrdt  Scaliger,  quam  fra^ilis  tenero  stamine  uita  cadit  aut 
consimilem  uersum  interponendum  putauit  Tornaesius,  quam  uitae  humanae 
gloria  tota  breuis  lusit  Scriuerius.  TrimalcMoni  conuemre  hanc  uersuum  m- 
aenuabilitatem  el  cap.  55  ostendit  et  carmina  conipluria  m  sepuUns  plebeio- 
rum  hominum  inscripta  6  nil  evhim^  Jlorilegium,  Vmcentms,  lacobus 
Orchus  II  7  hu7ic  uersum  qui  in  H prosae  orattom  admngitur  non  esse 
Petronii  Richardus  sibi  persuaserat  estque  Douza.  post  esse  mterpungit 

H  8  laudationem   cogites  poetae   Trimalchioms  per  conuiuas  factam. 

i^uationem  lacobsius  est  insecutum  transponitH  10  repositonum 

enim  rotundum  transpmiunt  Lpt  xTl  L,  XII  pt  orbem  mmu. 

rede  Casmcbonus  Heinsiusque  superque  libn.     super  quoque  {uel  su- 

pernue    quo   cuique)  Heinsius  11  conuenientera  quam  K     matenae 

est  ^noBkau   signorum,  itaque  non  opus  est  materia  scnbere.  superque  pro- 
Drium    cuique  conuenicntisque  materiae  susp.  lacobsius  li  aretmum 

H  bubulae  margines  Lt  cum  JET:  bubale  Lpt  frustrum  H 

13  ac  rienes  IILpt,  uetus  Pithoei:  acriones  Metnmianus  unde  renes  Mem- 
mius  restitnit,  aetienes   Tolosanus.    ac  lienes  Daniel  ^^.J^JT^J^^ 

hariolabantur  ante  inuentum  II,  ea  nunc  expedita^  sunt  capite  39.    quam- 
quam  etiam  Studerus  p.  9  covoiv.im' audacter  mutari   m  carcinum  lussit 
africanum  H  U  steriliculam  //  (sterilicula  idem  teste  Bursiano)  h.  e. 

uuluam   sterilem   de  uirgine  porca:   stericulam  LTp,  sericulam^  ^      aZ.  fi- 
cedulam'  margo  t,  stericulam  lieinesius  hystericulam .  paruam  vcTzpuv  in- 


i 


38 


PETRONn 


statcram  in  cujus  altera  parte  scriblita  erat,in  altera  placenta,  ||  super  H 
scorpionem  pisciculura  marinum,  |1  super  sagittarium  oclopetam,  HL 
super  capricornum  locustam  marinam,  super  aquarium  anserem, 
super  pisces  duos  mullos.   in  medio  autem  caespes  cum  herbis  ex- 
cisus  favum  sustinebat.   circumferebat  Aegyptius  puer  clibano  ar-  5 
genteo  panem 

atque  ipse  etiam  taeterrima  voce  de  Laserpiciario  mimo  canti- 
cum  extorsit.  nos  ut  tristiores  ad  tam  viles  accessimus  cibos,  'sua- 
36  deo'  inquit  Trimalchio  'cenemus;  hoc  est  ius  cenae'.  baec  ut  dixit, 
ad  symphoniam  quattuor  tripudiantes  procurrerunt  superioremque  10 
partem  repositorii  abstulerunt.  quo  facto  videmus  infra  [scilicet  in 
altero  ferculo]  altilia  et  sumina  leporemque  in  medio  pinnis  subor- 


terpretahatar  olliculae  silniculaeque  fonnationes  comparans,  hystriculam 
Jahnius,   rusticulam    uel  histriculum    WoawerUis,    tri«,'!am   lacobaius 

1   sciribillitii  If  super  scorpionem  pisciculum  marinum  intercide- 

runt  in  Lpt.  dcesse  super  scorpium  eiusdem  nominis  piscem  Tornaesim 
caniecerat  2  scorpionem  bis  poni  iussit  Scheferus  et  delens  marinum 

lacobsius.     scorpionem   c-xopniov  Studerus  p.  9  isicium  marinum  uel 

cammarinum    Heinsius  sanitarium   H  oclopctam    H  et  apte 

quidem  uocabidum  ab  oculis  et  petendo  deductum  uidetiir  saghtario  con- 
ueriire,  etsl  cibum  quern  illud  signijicet  hjiioramus.  ocUferia  ab  Seneca 
uocata  eptst.  mor.  IV  4  (SS)  2  B'Meck'ms  mens  comparauit:  odopetam 
Lpt,  odepetum  Memmianus,  adopetam  Tolosanus.  otopetam  Futeanus  et 
Womcerius  secundum  glossam  'wtottetii;  auritus^  ut  lepus  uel  otus  uel  ca- 
nis  uenaticus  intellegeretur ,  ocypoda  uel  scolopacem  Heinsius,  octopoda 
loliginem  sagittae  modo  uolitanteni  Studerus  p.  9 ,  dasypoda  Munckerus, 
alopccam  Scheferus  3  capri  cornua  Lp :  capricornum  etia7n  margo  L. 

huic  uerbo  adiungit  H  in  quo  cornua  erant  glossam  manifestam :  male  tue- 
bantur  haec  Scheferus  qua  corrigens  et  Orellius  p.  4  in  delens,  ille  ut  ad 
locustam  referrentur,  hie  ut  quo  pro  ubi  essct  locusta  marina  H 

4  mulos  pt  caespes  sic  L  5  circunferebat  Lt  6  lacunam 

signijicaui:  cantabat  puer,  laudauit  eum  Trimalchio  atque  ipse  etiam  ce- 
cinit  7  deterrima  uidebar  mihi  in  L  legere.    tenerrima  Womcerius 

de  laserpiciario  Mimo  L:  de  Laserpiciario  minio  t,  de  laserpiciario  nainio  *p, 
delaserpiciariomino  in  contextu  et  in  margine  H.    laserpitio  et  minio  margo 
t.     unica  haec  illius  mimi  notHia  (de  nomine  cf.  Catidarium  Centonarium- 
que  Laberii)  qua  simul  euincitur  ne  mimis  quidem  defuisse  cantica 
8  extorsit  //:  extorquet  Lpt,  intorquet  margo  t  9  ius  Lpt:  in  H,  in 

ms' uet^is  codex  BHtannicus'  Palmerii,  Memmianus.  mWAwm  Reishiiis  quern 
Wehlius  p.  17  secutus  haec  uerba  pro  interpretamento  Ubrarii  habuit,  huius 
Goesius,  in  cenam  Burmannus,  encaenia  Orellius  p.  4,  hie  est  naos  cenae 
Antonius,  hoc  stinmlum  uel  hie  stimulus  cenae  lacobsius.  credibile  est  lu- 
dere  Trimalchionem  et  iuscidum  tanquam  irritamentum  sfomachi  ad  cenam 
et  iustam  necessitatem  cenandi  declarantem  10  simphoniam  II  quatuor 
jy,  im  X,  1111  pt  11  scilicet  in  altero  ferculo  om.  p.  sunt  autem  glossato- 
ris  12  fercula  H  pinnis  IJ:  pennis  celeri.  cf.  Apultlua  met.  XI  S 


/ 


\ 


i 


1 


i 


I    ^ 


>        % 


SATIRAE 


39 


HL  natum ,  ut  Pegasus  videretur.  notavimus  etiam  circa  angulos  repo- 
sitorii Marsyas  quattuor,  ex  quorum  utriculis  garum  piperatum  cur- 
rebat  super  pisces,  qui  tamquam  in  euripo  natabant.  damns  omnes 
plausum  a  familia  inceptum  et  res  electissimas  ridentes  aggredimur. 
5  non  minus  et  Trimalchio  eiusmodi  methodio  laetus 'Carpe'  inquit. 
processit  statim  scissor  et  ad  symphoniam  ita  gesticulatus  la- 
ceravit  obsonium,  ut  putares  essedarium  hydraule  cantante  pu- 
gnare.  ingerebat  nihilo  minus  Trimalchio  lentissima  voce:  'Carpe, 
Carpe .    ego  suspicatus  ad  aliquam  urbanitatem  totiens  iteratam 

10  vocem  pertinere,  non  erubui  eum  qui  supra  me  accumbebat,  hoc 
ipsum  interrogare.    at  ille,  qui  saepius  eiusmodi  ludos  specta- 
verat,  Sides'  inquit  '  ilium  qui  obsonium  carpit:  Carpus  vocatur. 
itaque  quotiescunque  dicit "Carpe",  eodem  verbo  et  vocat  et  imperat. 
non  potui  amplius  quicquam  gustare,  sed  conversus  ad  eum,  37 
15  ut  quam  plurima  exciperem,  longe  accersere  fabulas  coepi  sciscita- 
rique,  quae  esset  mulier  ilia  quae  hue  atque  illuc  discurreret.  'uxor 
inquit 'Trimalchionis,  Fortunata  appellatur,  quae  nummos  modio 
metitur.   et  modo,  modo  quid  fuit?   ignoscet  mihi  genius  tuus,  no- 
luisses  de  manu  illius  panem  accipere.   nunc,  nee  quid  nee  quare, 


1  et  circha  H 
ex  quorum  om.  L 


2  Marsias  t  quatuor  H,  iill  L,  IIII  pt 

utriculis  Up:  int'culis  L,  interculis   T,  int  culis  f, 

ueretillis 

intriculis   Tolosanus.    'inticulis  uetus,  non  utriculis'  Pithoeus.    in  ueretriculis 
marno  L,  interulis  margo  t  quarum  (  unde  aquatum  curr.  margo  t, 

«ed  garum  etiam  T.    'al.  aquarum'  Patissoniana  3  qui  tamquam  m 

scripsi,  item  Wehlius  p.  12:  quTqs  S  quod  quicunque  interpretabantur,  qui 
in  ceteri  natabat  H  4  coeptum  Lpt  ^^^''^'^V  P'^,. 

5  methodio  HLp:  method©  sed  in  margine   methodio,  transitu    t,  metoa. 
px.5.  margo  L  6  simphoniam  L  gesticulatus  ita  transpomtB 

et  ut  margo  t  testatur  Pithoeus  7  esse  danum  ff  coniuncta  a  I.  F.Oro- 

nouio:  Darium  Lpt  hidraule  H  8  tentissima  i?«mtmiu.,  lems- 

sima  Goldastus  Carpe  allerum  om.  Lpt  9  ad  om.  H  to- 

ciens  H:  toties  ceteri  10  supra  me  Ept,  margo  L:  supreme  L 

accSbebat  corr.  ex  accubabat  /.  12  ilium  inqmt  '^'^'Jfi^r  ^^ ,  ^,„, 

carpitl  hoc  et  similia  enuntiata  uulgo  per  interrogationemeffenputantprae- 
ternaturam  talis  sermocinationis  13  post  imperat  lacunae  signum  ha- 

bet  cum  Memmiano  t,  'deest  aster,  in  u.  c.    margo  t  14  lam  amphus 

lahnim  15  quam  om.  Z^^i  accersere  HL  Memmianus:   arcessere 

pt  tabulas  in  suo  libro  legerat  emendauitque  Memmius  sciscita- 

rique  quae  Lpt:  sciscitari  que  H  16  ilia  mulier  ^l^^P^^^J^K^P^ ... 

d^cureret   H,    discumberet   Memmianus  17  fortasse  Trunalchioms 

est  quae]  atque  adscripsit  lacobsius.     idem  susp.  qma  nunc,  ego  ae- 

leri  malo  18  modo  modo  H:  modo  ceteri  19  ems  Lpt 

qui  Goesius,  nee  scit  quare  Marcilius  Horatu  intcrpres 


40 


PETRONII 


in  caelum  abiit  et  Trimalchionis  topanta  est.   ad  summam,  mero  HL 
meridie  si  dixerit  illi  tenebras  esse,  credet.  H  ipse  nescit  quid  habeat,  H 
adeo  saplutus  est;  sed  haec  lupatria  providet  omnia  et  ubi  non  pu- 
tes.   est  sicca,  sobria,  bonorum  consiliorum  [tantum  auri  vides], 
est  tamen  malat^  linguae,  pica  pulvinaris.    quern  amat,  amat;  quem  5 
non  amat,  non  amat.    ipse  Trimalcbio  fundos  babet,  qua  milvi  vo- 
lant, nummorum  nummos.    argentum  in  ostiarii  illius  cella  plus 
iacet,  quam  quisquam  in  fortunis  babet.   familia  vero  babae  babae, 
non  mehercules  puto  decumam  partem  esse  quae  dominum  suum 


1  caelum  sic  II  ascendent^ abiit  /.,    subiit  margo  t  topanta 

librl-  TO  TcSv  ea.  Victor,  vel  ri  Trawxa  margo  L,  hierophanta  maryo  i.    to- 
panta  non  mufaui   quia   t^  Ti.'vTa  apud  semigraecos  lllos  pro  substanhuo 
fuis.c  uldetuT,   alkxjuin  corrlgi  Trimalchioni  Ta  -navtu.  dehehat  quod  solus 
neinslus  perspexlt.     datimis  enim,  non  gcnetmus  adhtbetur  m  hac  formu- 
la cuius  anfiquissimum  exemplum  Herodotus  I  122  praehet  2  post 
credet  tres  asteriscos  habent  Lp,  unum  t,     uacuo  uersu  mtcriecto  pergunt 
in  cap  55               3  saplutus  ^anXcvjoQ  antique  ut  Setus  et  sona  pro  Zetho 
zonamie                 Lupatria  //.     sentenfiae   maxime   conuenit   iiocabulum    ad 
uisum   spectans ,  potest   autem   ut  lupatria  uel  lupacria  apud  rushcos  su- 
perstitionibus  obnoxios  illud  ualuerit  quoniam  acute  cernere  lupi  aique  m 
Italia    uisus   eorum  noxius  esse  credebatur.     itaque  si  liceat  >.uxo(t)3-aXfxov 
interpretarl ;  primam  saltern  illius  uerbi  partem  seruemus.     an  T^uxav^pw- 
noi  sinnijicatur,   uersipellis  quae  incognita  apparent '}     eupatena  post  Eei- 
nesium  lacobsius  h.  e.  ^^nar^pna  Homericum  quod  latuntate  Lucihus  do- 
nauerat,  lupa  ebrio  Schefferns,  lupa  trita  Goesius,  luparia  Furlanettus    h- 
paros  graece  Studcrus  p.  10,   lupatriam    uulgo  dictam  pro  lupatrice  uel  a 
lupa   et  truando  deductam  pro  lupatrua  habebat  Onolius  p.  0  uti 
Goesius             4  2fost  est  interpungebant              tantum  aun  mdes  narratio- 
nis  ordinrm  turbar.tia  seclusi,    mihi  interpretamentum  illorum  adeo  zaplu- 
tus   est    uidentur   ut  nesciam  an  diues  scriptum  fuerit.     haec  sunt  in  ilia 
laudabiUa     interpretabatur   Students  p.  10.     tantum  uni  Mes^uel  tantum 
iu   aure    huic  uni  Hdcs  Ileinsius,  tanquam  auri  fides  pro  xP^<^n  lacobsius, 
tantum   auri   prouidens    Goesius.     praecessisse   aliqiia   cemebat  bcliej^erus, 

tantum  auri  uides ?    Wehlius  ut  praedicauerit  conuiua  mafris  fami- 

liae  in  auro  seruando  diligentiam.  in  u,  7  ante  nummorum  franstulit 
Burmmmus,  in  u.  8  ante  familia  Antonius  idemque  malebat  lacobsius 
pontum   corrigens.     expungebat  ilia  Nodotus  5  pica  pulumans  hme 

exscripta  ab  loanne  Saresberiensi  pol.  III  13  p.  203  et  composita  cum 
cornice  nocturna.  est  callidae  garrulitatis  mulier  domiseda  (pica  nel  sofa 
Oriolius  p.  10):  pica,  uulpinaris  aut  lupanuris  Hildebrandus  ad  Apul.  me.. 
Ill  ^2  p  P^'^  pica  apoUinaris  lacobsius  mala  ominantem  explicanSy  putidi 
naris"  «r«^e«n/6   Schefero  lac.  Gronouius  G  Trimalchio   superuaca- 

neum  quam  id  est  quantum  Scheferus  uix  uolant  aliquando 

Heinsius  7  et  addit  Beiskius  nummos  nummorum  transpom 

uelim,  nummorum  modios  Statileus  in  responsione  p.  327  ed.  Burm.  pr., 
nummorum  curaulos  Heinsius 


r 


<' 


i 


i 


^ 


V 


SATIRAE 


41 


//  noverit.   ad  summam,  quem  vis  ex  istis  babaecalis  in  rutae  folium 
coniciet.   nee  est  quod  putes  ilium  quicquam  emere.    omnia  domi  38 
nascuntur:  lana,  cerae,  piper,  lacte  gallinaceum,  si  quaesieris,  inve- 
nies.   ad  summam,  parum  illi  bona  lana  nascebatur;  arietes  a  Ta- 

5  rento  emit,.et  eos  culavit  in  gregem.  mel  Atticum  ut  domi  nasce- 
retur,  apes  ab  Atbenis  iussit  afferri;  obiter  et  vernaculae  quae  sunt, 
meliusculae  a  Graeculis  fient.  ecce  intra  bos  dies  scripsit,  utilli  ex 
India  semen  boletorum  mitteretur.  nam  mulam  quidem  nullam  ba- 
bet, quae  non  ex  onagro  nata  sit.   vides  tot  culcitas:  nulla  non  aut 

10  conchyliatum  aut  coccineum  tomentum  babet.  tanta  est  animi  bea- 
titudo.  reliquos  autem  collibertos  eius  cave  contemnas.  valde  suc- 
cossi  sunt,  vides  ilium  qui  in  imo  imus  recumbit:  hodie  sua  octin- 
genta  possidet.  de  nihilo  crevit.  modo  solebat  collo  suo  ligna  por- 
tare.   sed  quomodo  dicunt  —  ego  nibil  scio  sed  audivi  —  quom 

15  Incuboni  pilleum  rapuisset,  [et]  thesaurum  invenit.  ego  nemini  in- 
video,  si  quid  deus  dedit.  est  tamen  sub  alapa  et  non  vult  sibi  male. 


1  nouerit  H,  non  nouit  babae   calls  H.     babecali  adolescentes 

ab  Amobio  adu.  gentes  IV  22  (p.  141  ed.  Lugd.J  leues  libidinosique  uo- 
cantur.  a  babae  intericctione  dictum  nocabulum  esse  suspiceris:  a  Baba 
stolidissimo  Claudianae  aetatis  homine  Babaeculos  dictos  credidit  Ileinsius 
ad  cap.  67,  a  Pa(3a^  babaculos  cum  I.  F.  Gronouio  Beinesius,  item  a  baba 
Hildebrandus  ad  Apul.  met.  IV  14  p.  252.  berbeculis  maluit  Beinesius, 
bacelis  a  ^axY\ko(;  Iladrianides  2  coniicict  II  3  cerae  Heinsius: 

credrae  H.  cedriae  i.  e.  resinae  ex  cedro  Muncherus ,  citria  lacobsius, 
acrodrua   Students  p.   11.    lanae  erythrae  Scheferus  piper]  cum  ali- 

quando super  legerent,  suber  lacobsius,  et  tuber  Hildebrandus  ad  Apid. 
Jlor.  IS  p,  84  4  parum  in  ouili  bonae  lanae  nascebantur  Heinsius  ali- 

quando 5  curauit  Batauina,    accumulauit  uel  curauit  admitti  Hein- 

sius, eis  incolauit  gregem  Goesius  ad  colem  coleosque  referens,  uefum 
fortasse  culauit  a  culo  deriuatum ,  ipse  tamen  et  testiculauit  conieci  usus 
Baulo  Festi  excerpfore  p.  366  M.  *  testiculari  est  iumentis  maribus  feminas 
uel  mares  feminis  admouere ,  licet  alii  dicant  testilari'  (tescilari  G,  testil- 
lari  J/)  6  adferri  obiter:  ut  uernaculae  quae  sunt,  meliusculae  a  Grae- 

culis fierent  Heinsius  cui   quae   sunt    uidetur  redundare  9  culcitras 

H  10  conchiliatum  H  tanta]  haec  fortasse  ex  hendeeasyllabis 

ueteris  poetae  repetita  animi  Scheffero  suspectum,  homini  Beinesius 

11  succossi  H  12  quia  H  immo  immus  H  octoginta  coni. 

Heinsius  13  modo  solebat  collo  transposui  cum   Wehlio  p.  13:  sole- 

bat  collo  modo  H  14  ditescunt  Ileinsius  quom  scripsi:  quo- 

modo ex  superioribus  repetitum  H,  cum  modo  Scheferus,  quod  modo  in- 
cuboni pileum  cum  rapuisset  Heinsius  ut  quod  ex  audiui  penderet 
15  et  deleiiit  Scheferus.     ecce    lacobsius  10  quid   scripsi:   quo  H. 

quoi  Goesius,  qua  Batauina,  quod  Scheferus  sub  allaga  ».  e.  vn    ak- 

Xayy)  nescio  quiSf  uulpecula  sv^p.  lacobsius 


"  i-^smisstirm-ri  % 


42 


PETRONII 


SATIRAE 


43 


itaque  proxime  cenaculum  hoc  titulo  proscripsit:  **C.  Pompeius  ^ 
Diogenes  ex  kalendis  luliis  cenaculum  locat;  ipse  enim  domum  emit." 
quid  ille  qui  libertini  loco  iacet,  quam  bene  se  habuit.   non  impro- 
pero  illi.    sestertium  suum  vidit  decies,  sed  male  vacillavit.   non 
puto  ilium  capillos  liberos  habere,  nee  mehercules  sua  culpa;  ipso  5 
enim  homo  melior  non  est;  sed  liberti  scelerati  qui  omnia  ad 
se  fecerunt.   scito  autem:  sociorum  olla  male  fervet,  et  ubi  semel 
res  inclinata  est,  amici  de  medio,   ct  quam  honestam  negotiationem      . 
exercuit,  quod  ilium  sic  vides?  libitinarius  fuit.  solebat  sic  cenare, 
quomodo  rex:  apros  gausapatos,  opera  pistoria,  avis,  cocos,  pisto-  10 
res.   plus  vini  sub  mensa  effundebatur,  quam  aliquis  in  cella  habet. 
fantasia,  non  homo,   inclinatis  quoque  rebus  suis,  cum  timeret  ne 
creditores  ilium  conturbare  existimarent,  hoc  titulo  auctionem  pro- 
scripsit :''T. lulius Proculus  auctionem  faciet rerum superuacuarum.'' 
39  interpellavit  tam  dulces  fabulas  Trimalchio;  nam  iam  subla-  15 

tum  erat  ferculum,  hilaresque  convivae  vino  sermonibusque  publi- 
catis  operam  coeperant  dare,  is  ergo  reclinatus  in  cubitum'hoc 
vinum'  inquit  'vos  oportet  suave  faciatis.  pisces  natare  oportet. 
rogo,  me  putatis  ilia  cena  esse  contentum,  quam  in  theca  reposito- 
rii  videratis?  "sic  notus  Vlixes?"  quid  ergo  est?  oportet  etiam  in-  20 
ter  cenandum  philologiam  nosse.  patrono  meo  ossa  bene  quiescant, 
qui  me  hominem  inter  homines  voluit  esse,  nam  mihi  nihil  novi 
potest  afferri,  sicut  ille  fericulus  iam  habuit  praxim.    caelus  hie,  in 


.^ 


1  cenaculum  scripsi :  cum  H.     oecum  lac.  Gronouiua  v  H 

2  loca  H.  locabit  Goesiiis  3  illi  II         libertino  Heins'ms  impropero. 

ille  Hadrianides  4  sextercium  II  5  ipse  ff  sed  in  margine  ipso 

6  'supplendum  fuerunt  in  culpa'  Bumiannus,  ego  deesse  aliqua  cum  Scheffero 
arbitror  ad  assem  secuerunt  Ileinsius,  adederunt  Goesius  7  cito 

Scheferus  8  negociationem  ff  9  uides  exe  libitinarius  ff  ut  exe 

male  repetitum  ex  exercuit  deleretur.     ecce  Schefenis  10  caunca  ip&- 

6tos  ffeinsius  oipermpistona  gloss atori  lacobsius  iribuif  auis  cocos 

Scheferus :  uiscocos,  non  uiscouos  ff.    aucupes  coquos  ffeinsius,  cocis  ceruos 
subs'tituit  Beiskius.     an  auis  [cocleas,  alebat  aucupes]  cocos  ?  piscatores 

recte  ut  opinor  ffeimius,  pisces  lepores  Reishius         1 1  mensam  ffadrianides, 
sed  cf.  cap.  74  num  alius  ?  cf.  p.  40,8  12  fantasia  sed  w«  phan  alia 

manus  superscripserit  et  in  margine  phantasia  //••  phantasma  Scheferus,  pha- 
gesia  lacobsius,  pandaesia  Trillerus  13  auctionem  Scheferus:  caucionem 

ff  14  T.  uel  C.  praenomen  intercidit  15  interpellabit  ^ 

19  conieci  putabatis  contemptum  ff  teca  //  20  sic  notus 

Vlixes?   Vergiliana  Aen.  II  44  23  fericulus  iam  scripsi:  fericulusta 

mel  ff.  fericulus  Trimalchioni  pro  ferculo  est,  ut  I.F.Gronouius  ffeinsinsque 
uid«rant  quorum  ille   tamen   habuit   gratiani,    hie  lucem  u  me  habuit  pro- 


1 


Ny        ^  quo  duodecim  dii  habitant,  in  totidem  se  figuras  convertit,  et  modo 

fitaries.   itaque  quisquis  nascitur  illo  signo,  multa  pecora  habet, 

multum  lanae,  caput  praeterea  durum,  frontem  expudoratam,  cor- 

num  acutum.    plurimi  hoc  signo  scolastici  nascuntur  et  ari'etilli.' 

5  laudamus   urbanitatem   mathematici;    itaque   adiecit:  'deinde  to- 

♦  tus  caelus  taurulus  fit.   itaque  tunc  calcitrosi  nascuntur  et  bubulcr 

et  qui  se  ipsi  pascunt.  in  geminis  autem  nascuntur  bigae  et  boves 
et  colei  et  qui  utrosque  parietes  linunt.  in  cancro  ego  natus  sum. 
ideo  multis  pedibus  sto  et  in  mari  et  in  terra  multa  possideo;  nam 

^  10  cancer  et  hoc  et  illoc  quadrat,  et  ideo  iam  dudum  nihil  super  ilium 
posui,  ne  genesim  meam  premerem.  in  leone  cataphagae  nascun- 
tur et  imperiosi;  in  virgine  mulieres  et  fugitivi  et  compediti;  in  li- 
bra laniones  et  unguentarii  et  quicunque  aliquid  expediunt;  in  scor- 
pione  venenarii  et  percussores;  in  sagittario  strabones,  qui  holera 

\  15  spectant,  lardum  tollunt;  in  capricorno  aerumnosi,  quibus  prae 
mala  sua  cornua  nascuntur;  in  aquario  copones  et  cucurbitae;  in 
piscibus  obsonatores  et  rhetores.  sic  orbis  vertitur  tanquam  mole, 
et  semper  aliquid  mali  facit,  ut  homines  aut  nascantur  aut  pereant! 
quod  autem  in  medio  caespitem  videtis  et  supra  caespitem  favum, 
20  nihil  sine  ratione  facio.  terra  mater  est  in  medio  quasi  ovum  cor- 
rotundata,  et  omnia  bona  in  se  habet  tanquam  favus." 

'sophos'universi  clamamus  et  sublatis  manibus  ad  camaram  40 
iuramus  Hipparchum  Aratumque  comparandos  illi  homines  non 
fuisse,  donee  advenerunt  ministri  ac  toralia  praeposuerunt  toris,  in 


xime  proposuit.     statim  ei  dabit  Reishius,    iustam  exhibebit  lacobsius,  ta- 
lem  habuit  Studerus  p.  11  praxim   et  in  margine  operationem  ff. 

mterpretare   sicut  illud  ferculum  iam  demonstrauit\     paradigma  Reiskius 
apodixin  lacobsius  caelus  sic  ff,  item  u.  6  ' 

2  peccora  ff  3  expuduratam  ff  4  arietilli  Reinesius  et 

ffeinsius:   arieti  illi  //.     aretalogi   Reiskius,   arietes.  collaudamus  Muncke- 
ru8  10   supra   ff  a   Bursiano   collatus  11    genisim   ff,   idem 

i 
in    margine  genesim   et  pro  glossa   i.  natiuitatem  cataphagi  Schef- 

ferus  12   mulierosi   lac.   Grorwuius  13    expendunt   Burman- 

nus  14  sagitarioJ7  15  capricornio  ^  erumpnosi  ^ 

ct  quibus  conieci.     signlfcari  adulterarwn  coniuges  uidentur  premala 

II.    uulgarem  sermonem  agnouit  ffeinsius  17  rethores  //  18  ali- 

quid anomali  Ileinsius  19  uidebatis  susp.  ffeinsius  supra  scripsi: 

super  ff  20  facio,  non  facto  etiam  ff  teste  Bursiano  22  w; 

cro4)w5  lacobsius  23  homini  ffeinsius  24  ante  donee  alia  pe- 

n***'e   uuspicor:   fuisse.  donee,  aduenerunt  ff  tolaria  ff,    em.   Tilebo- 


;  At -•  t^ 


.-jf-J 


\ 


44 


PETRONII 


quibus  retia  erant  picta  subsessoresque  cum  venabulis  et  totus  ve-  H 
nationis  apparatus,  necdiim  sciebamus,  quo  mitteremus  suspitiones 
nostras ,  cum  extra  triclinium  clamor  sublatus  est  ingens ,  et  ecce 
canes  Laconici  etiam  circa  mensam  discurrere  coeperunt.   secutum 
est  hos  repositorium,  in  quo  positus  erat  primae  magnitudinis  aper,  5 
et  quidem  pilleatus,  e  cuius  dentibus  sportellae  dependebant  duae 
palmulis  textae,  altera  caryotis,  altera  thebaicis  rei)leta.  circa  autem 
minores  porcelli  ex  coptoplacentis  facti,  quasi  uberibus  im^me- 
rent,  scrofam  esse  positam  significabant.    et  hi  quidem  apophoreti 
fuerunt.    ceterum  ad  scindendum  aprum  non  ille  Carpus  accessit,  10 
qui  altilia  laceraverat,  sed  barbatus  ingens,  fasciis  cruralibus  alliga- 
tus  et  alicula  subornatus  polymita,  strictoque  venatorio  cultro  latus 
apri  vehementer  percussit,  ex  cuius  plaga  turdi  evolaverunt.   parati 
aucupes  cum  barundinibus  fuerunt  et  eos  circa  triclinium  volitantes 
momento  exceperunt.   inde  cum  suum  cuique  iussisset  referri  Tn-  15 
malchio  adiecit:  'etiam  videte,  quam  porcus  ille  silvaticus  totam  co- 
mederit  glandem\  statim  pueri  ad  sportellas  accesserunt,  quae  pen- 
debant  e  dentibus ,  thebaicasque  et  caryotas  ad  numerum  divisere 
41  cenantibus.    interim  ego,  qui  privatum  habebam  secessum,  in  mul- 
tas  cogitationes  deductus  sum,  quare  aper  pilleatus  intrasset.  post-  20 
quam  itaque  omnis  bacalusias  consumpsi ,  duravi  interrogare  ilium 


menus  et  Schefferus  praeposueriint  Tilehomeims :  proposuerunt  H  contra 
apud  Taciturn  ann.  III  5  recte  emendarimt  projwsitam  toro  effigiem 

2  quo  add.  Parlsina  suspiciones  H  4  circha  // 

discu;ere  H  7  carcotis  H  tebaicis  ff  drcha  H.     repetas 

cojitatione  positi  crant   cf.  cap.  66  8  imminentes^  ^f^^'Z-Zo  .pc 

^fortasse   qui  scrofam  apophoreti  H  id  ^•^^^"^^^P^-^^-  P^^^ 

phoretis  Heinsius,   haec   et   apophoreta   susp    Antonms  . .  ^^,  :'T  ' 

H  cali-atus    Crimus  12  polimita   H  13  aut   hue 

respe.lt  aut  a^d  cap.  40  Joannes  Saresb.  pol.  VIII 7  p.  241  coenam 
Trfmalchionis  apud  Petronium,  si  potes,  ingredere,  ct  porcum  sic  grauidan 
posse  miraberis 'nisi  forte  admirationem  multiplex ,  ignota  ct  inaudita  luxu- 
ria  tollat  14  demi  fuerunt  ct  aut  adfuerunt  scribi  uolmtHemsius 

circha  H  IG  adiecit  etiam  iungebat  Heinsius.     lam  lacobsuis 

lotam  pro  lauta  Munckerus,  cultam  desidero  17  sportellos  ^i 

18  thcbaycasoue  II  caviotas  H  19  pnuatim  malebat  bcheie- 

'1  ^20    deductus    scrlpsi:    diductus    H  21    bacalusias    ^. 

persnasum  mihi  est  in  mente  habuisse  Fetronium  baucalesis,  nam  Pay- 
xaXiJuaTa  et  xaTapa^xaX-^^rstc  cantilenae  uocabantur  nutrccuni  qmbus  m 
ZmLn  infantes  adlectabanti^r ,  itaqi^  (SauxaXviVe^  sic  u  naemae  en- 
^rsignUicant.  bacelogias  a  bacelo  Scheffer.^,  baceologias  abaceoo 
%uet.  Aug  87)  Heinsiu^  battologias  Hadriamdes ,  bucolesias  /.e.ne.ms, 
Lh^znsJ ReiLcs,  iam  argutias  lacobsias.     bacalusias  caricas  .nterpreta- 


N 


) 


A' 

f 


■\ 


^ 


SATIRAE 


45 


^interpretem  meum  quod  me  torqueret.  at  ille:  'plane  etiam  hoc 
servus  tuus  indicare  potest;  non  enim  aenigma  est,  sed  res  aperta. 
hie  aper,  cum  heri  summa  cena  eum  vindicasset,  a  convivis  dimissus 
C5/;  itaque  hodie  tamquam  libertus  in  convivium  revertitur.'  damnavi 

5  ego  stuporem  meum  et  nihil  ampHus  interrogavi,  ne  viderer  nun- 
quam  inter  honestos  cenasse. 

dum  haec  loquimur,  puer  speciosus  vitibus  hederisque  redi- 
mitus,  modo  Bromium,  interdum  Lyaeum  Euhiumque  confessus, 
calathisco  uvas  circumtulit  et  poemata  domini  sui  acutissima  voce 
10  traduxit.  ad  quem  sonum  conversus  Trimalchio  'Dionyse'  inquit 
'liber  esto'.  puer  detraxit  pilleum  apro  capitique  suo  imposuit.  turn 
Trimalchio  rursus  adiecit:  'non  negabitis  me'  inquit ' habere  libe- 
rum  patrem'.  laudavimus  dictum  Trimalchionis  et  circumeuntem 
puerum  sane  perbasiamus. 

ab  hoc  ferculo  Trimalchio  ad  lasanum  surrexit.  nos  libertatem 
sine  tyranno  nacti  coepimus  invitare  convivarum  sermones.  Da- 
ma  itaque  primus  cum  pataracina  poposcisset,  'dies'  inquit 'nihil 
est.  dum  versas  te,  nox  fit.  itaque  nihil  est  melius  quam  de  cubi- 
culo  recta  in  trichnium  ire.    et  mundum  frigus  habuimus.   vix  me 


15 


latur  Oriolius  p.  13  a  hacca  et  lusu  derluatas  interogare  H,     du- 

raui   interrogare  nimiae  uidetur  ut  in  hoc  dicendi  genere  audacitatis  esse, 
disjmcet  autem  curaui 

1  quod  scrlpsi:  quid  U  praestat  hoc  etiam  3  cena  eum 

scripsl  Id  manumissionis  metaphoram  seruarem;  ulndicauerat  aprum  summa 
cena,  hoc  est  in  extrema  cena  appositus  erat:  cenam  II.    summam  coenam 
Scheferus,  uulgo.  summa  coena  uiiidicasset  sese  Heinsius         conuiuiis  H 
4  est  om.  H.    ante   dimissus   add.   Scheferus.     dimissus  utique  hodie  Stu- 
deruH  p.  11  5  interogaui  //  7  edcrisque  H  8  liaeum 

euchiumque  H  9  calatisco  //  acidissima  Heinsius,  raucissima 

susiK  lacobsius  10  dyonise  //  12  inquit  suspectum 

hberum  non  seruum  et  Liberum  Bacchum  intellegas  13  circumeuntes 

//:     correxerat    Scheferus    ante    exemplum    Amstelodamense  14  in- 

sane Heinsius.     suauiter  basiamus  lacobsius  15  lasammum  H:   em. 

Scheferus  16    Damas    Heinsius:    clamat   H  quo  i^robato   Priamus 

ReisJcms,   Primus    Antonius  17    pataracina  H.     patera   acina  Schef- 

/crM«,  amaracina  I.  I\  Gronoulus,  i)atcram  uini  aut  ttul  Btp^^,  olm 
lacobmis,  meliora  nidlus  praeter  Heinsium  qui  patera  capaci  uina  propo- 
suit.  sed  modicae  paterae  nullus  In  hoc  iwtatore  locus,  non  tarn  meracum 
quam  grandioris  potorii  genus  appellatum  fulsse  puto  qualia  anancaea 
erant  uel  Allifana  ab  Horatio  uel  batiacae  a  IHauto  Athenaeo  Arnobio 
memoratae.  alia  calicum  poculonimque  nomina  Martialis  congessit  in 
apojjhoretis.  poscunt  maioribus  2^oculis'  dixit  Cicero  in  Verrem  actione 
aecumla  I  20,  60  19  ut  Heinsius 


46 


PETRONII 


SATIRAE 


47 


balneus  calfecit.  tamen  calda  potio  vestiarius  est.   staminatas  duxi  H 
et  plane  matus  sum.   vinus  mihi  in  cerebrum  abiit.' 
42  excepit  Seleucus  fabulae  partem  et  'ego'  inquit  'non  cotidie 

lavor;  baliscus  enim  fullo  est.  aqua  dentes  habet,  et  cor  nostrum 
cotidie  liquescit.  sed  cum  mulsi  pultarium  obduxi,  frigori  laecasin  5 
dico.  nee  sane  lavare  potui;  fui  enim  hodie  in  funus.  homo  bellus, 
tam  bonus  Chrysanthus  animam  ebulliit.  modo,  modo  me  appella- 
vit.  videor  mihi  cum  illo  loqui.  heu,  eheu.  utres  inflati  ambula- 
mus.  minoris  quam  muscae  sumus.  mnscae  tamen  ahquam  virtu- 
tem  habent.  nos  non  pluris  sumus  quam  bullae,  et  quid  si  non  10 
abstinax  fuisset.  quinque  dies  aquam  in  os  suum  non  coniecit,  non 
micam  panis.  tamen  abiit  ad  plures.  medici  ilium  perdiderunt, 
immo  magis  malus  fatus;  medicus  enim  nihil  aliud  est  quam  animi 
consolatio.  tamen  bene  elatus  est,  vitah  lecto,  straguhs  bonis,  plan- 
ctus  est  optime  —  manu  misit  aliquot  —  etiam  si  maligne  ilium  15 


1  lotio  Goesius.  fortasse  potio  optimus  staminatas  IT.  potiones  co- 

gites.  ad  ciajxvo^  lielnedus  Scheferus  ffeinsms  ego  referebamus,  rectnts  for- 
tasse ad  stamen  Munckenis  ut  contimmta  textorls  uestiarii  figura  potiones 
meracae  inleUegantury  quae  stamen  solum  habeant,  non  immixtam  quasi  sub- 
temen  aquam,  staminarias  MuncTierus  quod  mimo  Laberiano  nomen  erat,  he- 
minatas  uel  eminarias  Ileinsius,  geminatas  uel  heminarias  /.  F.  Oronouius, 
iam  III!  heminas   Wehlius  p.  23  2  mattus  scrlpturam  ex  glossario  Re- 

mensi  adnotauit  T'debomenus  uiniis]  scholia  Bernensia  ad  Vergili  Georg. 

II 98:  notandum  hie  quod  uinum  masculino  genere  dicit  Tmolius,  nee  imme- 
rito  quoniam  et  aput  Petronium  in  satira  inuenitur,  ubi  aput  franium  in 
satyria  codex  ^  apud  Afranium  Muellerus  editor,  cf.  praefatio.  Afranio 
iogatarum  poetae  haec  uindicabat  Schneidewinus  _  3  seliucus  H 
4  baliseus  //.  balanisciis  a  (3aXav£uc  p>ro  balnealore  Beinesius ,  balniscus 
a  balnea  Schefferus,  balneus  7.  F.  Grmiouius  corpus  lacobsiuset  Siude- 

ru8  p.  12  5  laccasim  //  id  est  Xamal^tiv.     cf.  Martialis  XI  58,  12 

ubi  aia^gti;  Scaliger.  utrobique  Xet;^a^eii'  Gronouius,  hie  olpw^ati;  lacob- 
siwt  6  iui  aliquando  Ileinsius  fumus  II  tarn  bellus 

lacobsius  et  Wehlius  p.  17.  7  chrisantus  II  ^  8  heu  eheu  scripsi, 

item  lacobsius:   hey   est   hey    II  quod  Oreliius  p.  5  'ach   ist  ach^   uertit. 
heu  triplicauit  Beiskius,  heu  st  heu  Ileinsius,  est  hey  induxit  Antonius 
9  minons  Scheferus :  mi n ores  i/  suus  set  in  margine  sumus  H.     fu- 

mus uel  inmus  aut  cinis  tamen -habet  Scheferus  aut  Beinesius  mu- 

scae addidit  Ileinsius:  quae  Antonius  10  quid  si  ut  p.  47,  1:  quasi 

suspicabar  12  abiit.    at   plures  //,  mdgo.     repugnat  et  at  particula 

et  plures  pro  multls  uocati:  abiit  ad  plures  iungebat  Scheferus.  cf.  Fleckei- 
seni  annales  jthil.  LXXVII  p.  69.  etiam  apud  Graecos  nXelovB;  oi  tets- 
XeuTrixoTe;  13  animi  nana  consolatio  oUm  Ileinsius,  mimi  uel  mimxca. 

Beinesius.  non  dissimili  forma  inter  Syri  sententias  haec  traditur :  mise- 
ricors  ciuis  patriae  est  consolatio  14  stagulis  H  plautus  II 

15  fortasse  nam  manu  misit  manum  misit  aliquod  H 


1 


¥ 


/ 


H  ploravit  uxor,  quid  si  non  illam  optime  accepisset.  sed  mulier  quae 
muher  milvinum  genus,  neminem  nihil  boni  facere  oportet;  aeque 
est  enim  ac  si  in  puteum  conicias.  sed  antiquus  amor  cancer  est.' 
molestus  fuit,  Philerosque  proclamavit:  Wivorum  memine-  43 
5  rimus.  ille  habet,  quod  sibi  debebatur:  honeste  vixit,  honeste 
obiit.  quid  habet  quod  queratur?  ab  asse  crevit  et  paratus  fuit 
quadrantem  de  stercore  mordicus  tollere.  itaque  crevit,  quid- 
quid  crevit,  tamquam  favus.  piito  mehercules  ilium  reliquisse  solida 
centum,  et  omnia  in  nummis  habuit.   de  re  tamen  ego  verum  dicam, 

10  qui  linguam  caninam  comedi:  durae  buccae  fuit,  linguosus,  discor- 
dia,  non  homo,  frater  eius  fortis  fuit,  amicus  amico,  manu  uncta, 
plena  mensa.  et  inter  initia  malam  parram  pilavit.  sed  recorrexit 
costas  illius  prima  vindemia ;  vendidit  enim  vinum  quanti  ipse  vo- 
luit.   et  quod  illius  mentum  sustulit,  hereditatem  accepit,  ex  qua 

15  plus  involavit,  quam  ilH  relictum  est.  et  ille  slips,  dum  fratri  suo 
irascitur,  nescio  ciii  terrae  fdio  patrimonium  elegavit.  longe  fugit, 
quisquis  suos  fugit.   habuit  autem  oricularios  servos,  qui  ilium  pes- 

^^  sum  dederunt.  ||  nunquam  autem  recte  faciei,  qui  cito  credit,  ||  uti- 
que  homo  negotians.   tamen  verum  quod  frunitus  est,  quam  diu 


1  mulier  que  mulier  //  quae  sana  esse  mihi  persuadet  Varro  de  com- 
positione  saturarum  apud  Konium  ^?.  67 :   parectatae  adsunt,   mulier  quae 

mulier  Venus,  caput (^  Weib  vor   Weib^):   que  mulier  om.  Patauina. 

qua  Beiskius,   quaeque  Munckerus,  quaeque  aeque  Goesius,  est  lacobsius. 
mulier  quae  —  mulier  instar  aposiopesis  Scheferus  2  feminae  nihil 

lac.  Gronouius  3  coniicias  //  fanaticus  amor  Ileinsius 

cancer  H prima  manu,    a    correctore  career  4  Philerosque  scripsi: 

phileros   qui  11.     Phileroti  qui   Burmannus.     minus  probabile   omisisse  li' 
brarium  talia  itaque  intcrpcllauit  eum  6  abbas  secreuit  Hi  em.  Schef- 

ferus 7  quit  quit   II  9  uere   tamen   Ileinsius  10    qui 

delefo  (poterat  quod   corrigere)   comedit   lacobsius  11  manu  plena, 

uncta  mensa  post  Beinesium  Ileinsius  12  inicia  H  13  coxas 

Goesius  condidit  lac.  Gronouius  quantum  //  non  improbabiliter 

si  uindemiauit  scriptum  esset:  quanti   tum    Scheferus,    quantum   uulgariter 
did  p)ro  quanti  susp.  Ileinsius  16  fuit  H  17  oricularios  id  est 

wTaxouo-Tac  Beinesius  et  Ileinsius:  oracularios  II.  gracularios  lac.  Grono- 
uius 18  nunquam  recte  faciet  qui  cito  credit  habent  Lpt  post  cap.  82, 
florilegium  Parisinum,  lacobus  Magni  Zo])hil.  XV  11  nequaquam  t, 
non  T  reddit  t,  non  T  19  hommo  negocians  H  detrun- 
cata  haec  mihi  uidentur  et  fere  sic  redintegranda  tamen  uerum  est,  quod 
sua  tiel  quod  uitam  frunitus  est  quam  diu  uixit.  etiam  deinceps  conturba- 
uit  librarius  neque  perscripsit  nisi  partem,  sententiae  huiusmodi:  nee  im- 
probo,  habet  enim  cui  datum  est,  non  cui  destinatum.  Munckerus  malebat 
cui  datum  est,  datum  est                                               • 


I 


w* 


48 


PETRONII 


SATIRAE 


49 


vixit       . .  cui  datum  est,  non  cui  destinatum.   plane  fortunae  fl-  B 
lius    in  manu  iflius  plumbum  aurura  liebat.   facile  estautem,  ubi 
omnia  quadrata  cuirunt.   et  quot  putas  ilium  annos  secum  tulisse. 
septua^inta  et  supra,   sed  corneolus  fuit,  aetatem  bene  ferebat,  ni- 
aer  tanquam  corvus.    noveram  hominera  olim  oliorum  et  adhuc  5 
salax  erat.   non  meliercules  ilium  puto  in  domo  canem  rehquisse. 
immo  etiam  puellarius  erat,  omnis  minervae  homo,  nee  improbo; 
hoc  solum  enim  secum  tulit. 
44  haec  Phileros  dixit,  ilia  Ganymedes :  'narratis  quod  nee  ad  cae- 

lum nee  ad  terram  pertinet,  cum  interim  nemo  curat,  quid  annona  10 
mordet.  non  mehereulcs  h(.die  buccam  panis  invenire  potui.  et 
quomodo  siccitas  perseverat.  iam  annum  esurigo  fuit.  aedilcs  male 
eveniat  qui  cum  pistorilms  colludunt"serva  me,  servabo  te  .  ita- 
qup  populus  minutus  laborat;  nam  isti  maiores  maxillae  semper 
Saturnalia  agunt.  o  si  haberemus  illos  leones,  quos  ego  hic  mveni,  15 
cum  primum  ex  Asia  veni.   iUud  erat  vivere.   similia  sic.lia  interio- 

2   cui  omnia   Hehmm  3   quod   M     _        5   olim    <>"   -^ 

ouod  luebanlur  OrcUlus  p.  C  'h  la  fin  de>  fim'  comparmu  el  Wehhus 
Tl7  oUmorum  i>roi>o«e«i  nece^.ario  uocaMum  Iliad  ho,mne,n  hb,A„o- 
^i  rfe  S«^  adfiie  salacilali:  nejne  tamen  SchefferusreMmsse  xd  m- 
Tjnmueeao  in  tania  obsccwrum  ucrborum  multitudine  quae  antn^ 
T^J^d^Lum  inueni  ,uod  hue  ^nadrarU ,rM^or^no..en 
uidetur  Usui  esse,  mulicrarium  et  mulicrosum  kchefiems  et  Ueiimus, 
moCem  Jnto,»w,  molitorem  lleiskius,  odiosum  id  est  j..a.,.r,v  uel  mpu- 
l^u^  laclius;  ol  molierum  coniunclim  interpretatm  subodorantem  muhe- 
r  rau/molimolierum  OrioUus  p.  1>I.  intcrpm,gendum  post  hom.ncm  censeo 
ZZiZ  post  reliquisse  inserelat  Goesius  7  pullarms  ^"™'''''»;- 

glossae  '  nafhpacr^; ,  pullarius  8   en.m   solum  ."-"'"i-O'"  «  /^» 

iiana  9  dixit  irrepsisse  e  glossa  uidelatur  Heins.o  ista  jHa 

drianides  Banimedes  //  narrat  is  S  10  quul  est  qnant,cm 

tZoTsic   ut   Ciceroni  panperlas  movdcrc   dicilur.     quod    annona    ardet 
/r;«  InVe'e;.     annoiam'artet  ScUeffents,  annonam  -ovdet  /i«n»a„. 

uocabido  Varro  in  salin-a  n-ms  est  apud  ionmm  p  W6  esurflo 
ZJebat  costas':  esurio  fuit  }I.  c.uritio  uel  esur.es  ««««.  probMa. 
e  urio  fui  «J«««»  I'luulo  I'ersae  103  Scheffems.  post  esuno  mter- 
7Zgebant  Heinsins  .utiles  et  Bur.uannus  h«i  uel  fa  ""enect^onem 
C^  uit  substituens;  omisit  lu,c  Patamna.  annus  est  ex  quo  P'""  «  ««' 
^stlacobsius  soloecismm  hic  inde  orlm  quod  gmeco  more  uulgus 

^Lem  bene  aut  male  tacerc  et  dicere  lojuebatitr.  aedd.bus  Patauma. 
^le  pereant  FLbsius  U  dubito  eum  Scheffero  an  istae  legeUun. 


ih 


my 


fl 


^ 


Jh 


sii 


16  Bimilia  sitilia  interiores  a  laruas  H:  similia  scelera  tunc  erant 


tV 


H  res  et  larvas  sic  istos  percolopabant,  ut  illis  lupiter  iratus  esset.  [sed] 
memini  Safinium.  tunc  habitabat  ad  arcum  veterem,  me  puero,  pi- 
per, non  homo,  is  quacunque  ibat,  terram  adurebat.  sed  rectus, 
sed  certus,  amicus  amico,  cum  quo  audacter  posses  in  tenebris  mi- 

5  care,  in  curia  autem  quomodo  singulos  [vel]  pilabat  [tractabat],  nee 
schemas  loquebatur  sed  directum,  cum  ageret  porro  in  foro,  sic 
illius  vox  crescebat  tanquam  tuba,  nee  sudavit  unquam  nee  expuit. 
puto  eum  nescio  quid  asiadis  habuisse.  et  quam  benignus  resalu- 
tare,  nomina  omnium  reddere,  tanquam  unus  de  nobis,    itaque  illo 

10  tempore  annona  pro  luto  erat.  asse  panem  quem  emisses,  non  po- 
tuisses  cum  altero  devorare.  nunc  oculum  bublum  vidi  maiorem. 
heu  heu,  quotidie  peius.  haec  colonia  retroversus  crescit  tanquam 
coda  vituli.  sed  quare  nos  habemus  aedilem  trium  cauniarum,  qui 
sibi  mavult  assem  quam  vitam  nostram?   itaqne  domi  gaudet,  plus 

15  in  die  nummorum  accipit,  quam  alter  patrimonium  habet.  iam  scio 
unde  acceperit  denarios  mille  aureos.  sed  si  nos  coleos  haberemus, 
non  tantum  sibi  placeret.  nunc  populus  est  domi  leones,  foras  vul- 
pes.  quod  ad  me  attinet,  iam  pannos  meos  comedi,  et  si  perseverat 
haec  annona,  casulas  meas  vendam.   quid  enim  futurum  est,  si  nee 

20  dii  nee  homines  huius  coloniac  miserentur  ?   ita  meos  fruniscar,  ut 


inter  pistores  sed  laruas  Wehlius  ^>.  19 ,  simile  ac  si  celum  in  terra  esset. 
laruas  Students  p,  I'J ,  simili  siccitate  fares  (uel  ueteratores)  et  laruas  7a- 
cobsius,  similia  in  Sieilia.  tcrrores  et  laruas  Beiskius,  similia  Sicilia  inte- 
rior, sed  laruas  JScheferiis,  similia  Siciliae  interioris  Goesius.  ego  in  prae- 
senti  de  certa  emendatione  illorum  desperaui,  latere  autem  opinor  condi- 
tionale  emmtiatum  huius  generis  si  milio  silicia  interesset  (fraude  pistorumj. 
ut  laruas  Heinsius 

1  istas  Scheferus  percolopabant  a  colaphis  deriuatum  esse  Schef- 

ferus  Heinsiusfpie  intellexerunt  sed  seclusi  cum  ScheferO'  4  cf, 

etiam  Fronto  ad  M,  Caesarem  J  2  p,  24  N,     aliud  scurrarum  prouerbium 

uel  tractabat 
'  en  cum  quo  in  tenebris  mices*  5  scrlptum  erat  in  archetypo     pilabat   : 

uidit  hoc  jwst  Schefferum  et  lacohsium  etiam  Wehlius  p.  15.  uelut  pilas 
tractabat  uel  iaetabat  Heinsius  6  scemas  II  directum  Beiskius : 

dileclum  //.     directim  Heinsius  cum  ageret  alii  superiori  enuntiato 

adnectunt  8  eum   Tilebomenus:  enim  H  asia  dis  H.     hoc  uel 

Asiades  prohahat  Heinsius:  Asiatici  Beinesius ,  assi  a  diis  Burmannus, 
Sao-u  a  dis  Scheferus,  asiales  a  ciaXiq  {immo  a-laXov)  Antonius,  antisialodis 
lacohsiiis,  Aphrodisium  Beiskius  12  hey  hey  iT  13  nos   Tile- 

bomenus: non  H.  sed  quare?  non  habemus  aedilem  trium  caunearum 
Scheferus,   sed  quare  non?   habemus  Burmannus  distinxit  fortasse 

non  trium  15  haT3et  sic  H  IG  denarios /ortoMC  eiciendum 

19  capsulas  lac.  Gronouius  20  huius  Scheferus:  eius  H 

Pelronii   satirac  4 


tr  ^ 


50 


PETRONII 


SATIRAE 


51 


ego  puto  omnia  ilia  a  diibus  lieri.  H  nemo  enim  caelum  caelum  pu-  HL 
tat,  nemo  ieiunium  servat,  nemo  lovem  pili  facit,  sed  omnes  oper- 
tis  oculis  bona  sua  computant.  ||  antea  stolatae  ibant  nudis  pedibus  H 
in  clivum,  passis  capillis,  mentibus  puris,  et  lovem  aquam  exora- 
bant.   itaque  statim  urceatim  plovebat:  aut  tunc  aut  nunquam:  et  5 
omnes  redibant  udi  tanquam  mures,   itaque  dii  pedes  lanatos  ha- 
bent,  quia  nos  religiosi  non  sumus.    agri  iacent'  — 
45  'oro  te'  inijuit  Ecliion  centonarius  'melius  loquere.  "modo  sic, 

modo  sic"  inquit  rusticus;  varium  porcum  perdiderat.  ||  quod  hodie  HL 
non  est,  eras  erit.    sic  vita  truditur.  |1  non  mehercules  patria  melior  H 
dici  potest,  si  homines  liaberet.    sed  laborat  hoc  tempore,  nee  haec  ii 
sola:  non  debemus  delicati  esse:  ubique  medius  caelus  est.   tu  si 
aliubi  fueris,  dices  bic  porcos  coctos  ambulare.  et  ecce  habituri 
sumus  munus  excellente  in  triduo  die  festa;  familia  non  lanisticia, 
sed  plurimi  liberti.   et  Titus  noster  magnum  animum  habet  et  est  15 
caldicerebrius :  aut  hoc  aut  illud  erit,  quid  utique.  nam  illi  domesti- 
cus  sum,  non  est  miscix.   ferrum  optimum  daturus  est  sine  fuga, 

1  a  diibus  srrlpsi,  quoniam  dibus  uel  diibus  2^'^^  ^^^is  in  inscrlptloni- 
bus  r€i)€rttur  tielut  dibus  Penatibus  in  actis  inst.  arch.  Bom.  1855  p.  XXVI: 
uedilibus  JT.     a    caelitibus  iiel  a  ditibus  Schefferus  fieri   Tllebomenus : 

lleri  H.     dainna  ilia  aedilibus  del)eri   Heinsius  nemo  — 3  computant 

hahent  Lj^t  post  cap.  82  et  jiorileg'mm  Parisinum  enim  caelum  am. 

L]}t,  fiorilejium  2  ieiunium  JILTjiorilcgi?nn,  'Benedict,  net.  unicum 

hac  in  parte  ex!  Piihoel:  iusiurandum  ptt.  illud  ao-xy]Tou  uidebatur  Pi- 
thoeo  Piitranoqiie  esse  pili  H:  pl»ris  Lpt,  fiorilegium  facial 

florileuiuni  omnes  —  o  computant  ^)rae/er   Vincentium  Belli.  I.  s.  ad- 

fert  lac.  Magm  in  Zophilogio   F  13  w6i  apertis  3  computant// 

4  manibus  puris  lacobslwi  VcrgiUana  catalecta  VI  6  Tibullumque  II  i, 
H  comparans  (!  redibant  lacobsius  et   Wehllus  p.  21 :   ridebant  H. 

rodebant  Heinsius  uili   Trlllerus:   ut    dii    //.     uuidi    Reiskius,    auidi 

Heiiulus.  udi,  non  iidae  dixit  quia  praeter  mat ronas  quae  praecipuum 
in  ilia  j^ompa  locum  tcnebant  ne  maglstralus  qnldem  cnm  rellquo  ^?o- 
2)ulo  deerant  7   Interpellat  pliira  locutnrum  Echion  9  rusti- 

cus   cum    lacobsius  usuarium    conieceram  quod — 10  truditur 

habent  Lpt  post  cap.  82  et  jlorileginm  Parisinum:  membra  puto  poetae 
10  tiditur  //  11  posset   Uadrianides  aleret  Crusitis.     num  sa- 

perent  ?  12  sola  lieisl'ius:   sua  //.     nee  est  sua  Heinsius,    nee  hoc 

sua  culpa  Schcferus  13  aliubi  Schefferus:  alicubi  //  dicercs  ten- 

iauit  Heinsius  14  in  triduo  Heinsius:  inter  duo  //  IG  quid  ^ro 

aliquid  Heinsius  cum  Jfunclero:  quod  H.  noui  Peisklus ,  abesse  allquld 
susp.  ^^cheferus  17  miscix  sic  ut  mlscelllo  apud  Festum  Pauli  p.  123 

Antonlus :' imxc'xK  H.  fxi^tac  Scheferus,  myxus  secundum  prouerbium  3a- 
^ul  Mu^o;  Burmannus,  ciniex  Heinsius,  cimbix  JIunckerus  fuca  H: 

ein,  ScheJ'erus.     nam  inscite  fuco  Hadrianides 


V.V 


i\ 


<m  y 


f 


i 


H  carnarium  in  medio,  ut  ampbitheatrum  videat.  et  habet  unde:  re- 
lictum  est  illi  sestertium  tricenties,  decessit  illius  pater  male,  ut 
quadringenta  impendat,  non  sentiet  patrimonium  illius,  et  sempi- 
terno  nominabitur.    iam  nannos  aliquot  habet  et  mulierem  esse- 

5  dariam  et  dispensatorem  Glyconis,  qui  deprehensus  est  cum  domi- 
nam  suam  delectaretur.  videbis  populi  rixam  inter  zelotypos  et 
amasiunculos.  Glyco  autem ,  sestertiarius  homo,  dispensatorem  ad 
bestias  dedit.  hoc  est  se  ipsum  traducere.  quid  servus  peccavit, 
qui  coactus  est  facere?  magis  ilia  matella  digna  fuit  quam  taurus 

10  iactaret.  sed  (|ui  asinum  non  potest,  stratum  caedit.  quid  autem 
Glyco  putabat  Hermogenis  lilicem  unquam  bonum  exitum  factu- 
ram?  ille  milvo  volanti  poterat  ungues  resecare;  colubra  restem 
non  parit  Glyco,  Glyco  dedit  suas;  itaque  quamdiu  vixerit,  habebit 
stigmam,  nee  illam  nisi  Orcus  delebit.  sed  sibi  quisque  peccat.  sed 

15  subolfacio,  quod  nobis  epulum  daturus  est  Mammea,  binos  dena- 
rios  mihi  et  meis.  quod  si  hoc  fecerit,  eripiat  Norbano  totum  fa- 
vorem.  scias  oportet,  plenis  velis  hunc  vinciturum.  et  revera,  quid 
ille  nobis  boni  fecit?  dedit  gladiatores  sestertiarios  iam  decrepi- 
tos,  quos  si  sufflasses,   cecidissent;  iam  mehores  bestiarios  vidi. 


1  harenarium  Heinsius.     Gallomm  charnier,  Italorum  camajo  compa- 
rauit  Studerus  p.  14  ampliteatur  H  uideatur  Heinsius,  rideat 

Burmannus  2  sextercium  tricencies  H.     tricies  Goesius  quum 

decessit  Xodotus  male  quod  inepte  ad  impendat  referebant,  leuiter  ex- 

citatl  dolorls  uox  uldeiur.  pater  Maleius.  quadringenta  uel  Manlius  Meiskius, 
pater  et  mater  lacobsius  4  nannos  scripsi  Schefferum  secutus  et  Heinsium 
qui  nanulos  uel  naniolos  uel  nanios  proponebat:  manios  H.  mannos  Rei- 
nesiua  esedariam  H  gliconis  H  6  ridebis  susp.  Hein- 

sius oculis  rixam  lacobsius.     cf.  inscriptio  Henzenianae  collectionis 

6187  'praemia  rlxulasq.  fnejstras*  id  est  pojmli  zelotipos  H 

7  maasiunculos  H  Glico  //  sexterciarius  H  10  quia  si- 

num  H  11   Glyco  scripsi  Latina  terminatione:  glicon  H  fili- 

cem  id  est  nequam  jillam:  filiam  Patauina  12  prestem  uel  pistrem 

Heinsius,  piscem  Reinesius,   cerasten  omissa  negatione  lacobsius 
13  Glico  glico  //.     Glyco  exitio  Heinsius  suos  Schejferus ,  suum  os 

Trillerus,  dicas  Relskius,  dedit  aut  perdidit  scapulas  lacobsius  y  poenas  in- 
tellegi  Burmannus  opinabatur  15  quod  edebatur  a  primo:  qi  id  est 

quia  H  mammea    //  quod   metuo    cum   Heinsio  ut  recte  se  habeat 

quia  Mammaea    uel  Mammea    non    erat   nomen  nisi  feminis:  Mamma  uel 
Mama  Burmannus.    nlde  anillo  nomine patronus  collegli  appellatus  sit 
1()  meis  hoc   est   colleglo   centonarlorum  erripiat  H.   eripiet  Schef- 

ferus  17  uinciturum   in  petenda  aedllitate  coloniae.     uicturum  Ha- 

drianides,  uecturum  Crusius,  iturum  Heinsius  18  sexterciarios  5" 

19  bustiarios  uel  bustuarios   Tllebomenus  Reinesiusque 


\ 


i 


52 


PETRONTl 


occidit  de  lucerna  equites,  putares  cos  gallos  gallmaceos;  alter  bur-  // 
dubasta,  alter  loripes,  tertiarius  mortuus  pro  mortuo,  qui  habebat 
nervia  praecisa.   unus  alicuius  flaturae  fuit  Thraex,  qu.  et  ipse  ad 
dictata  pugnavit.   ad  summam,  omnes  postea  secti  sunt;  adeo  de 
ma^a  turba  "adhibete"  acceperant,  plane  fugae  merae.     munus  ta-  5 
men"  inquit  "tibi  dedi",  et  ego  tibi  plodo.   coraputa,  et  tibi  plus  do 
46  fluan,  accepi.  manus  manum  lavat.  videris  mibi,  Agamemnon  d.cere: 
"quid  iste  argutat  molestus?"  quia  tu,  qui  potes  loqui,  non  loquere. 
non  es  nostrae  fasciae,  et  ideo  pauperorum  verba  derides,   scimus 
te  prae  litteras  fatuum  esse,   quid  ergo  est?   aliqua  die  te  persua-  10 
dean,  ut  ad  villam  vcnias  et  videas  casulas  nostras?  inveniemus 
quod  manducemus,  pullum,  ova:  belle  erit,  etiam  si  omnia  hoc  anno 
tempestas   dispare  pallavit:  inveniemus  ergo  unde  saturi  fiamus. 
etiam  tibi  discipulus  crescit  cicaro  mens,   iam  quattuor  partis  d.cit; 
si  vixerit  babebis  ad  latus  servulum.  nam  quicquid  lih  vacat,  caput  15 


1  ncpidit  et  Scheferus,  adaidit  ant  cxibuit  Beineslus  de  silicer- 

nio  l^tfmlt^     ego   audabatas   inteUego  .  burdubasta  a  i«,-d<. 

TlZofJl^^a  eAasterna)  denominatus  est  segnis  Muhs  chtellanus. 

atta     'Z7o   sentus   et  aridus   ,uaKs   batta       burdobasta   --  b-d,ba^U 

:r -fftSart;.  ...a...,  Waba.  «JP«-  W..^^ 
claudlcantc  et  locustae  mcessum  imitante  2  te  cuuius  ii 

ciauauui  >r.j^,^   Tnrnh^ius  huhchsit  scrqm:   habct  ii.     habuit 

mortuus  cum  JSodoto  lacoouus  "«.  ^        ir„^^^  pt  fpmimno 

Scheferus  3  neruias  praecisas  susp.  Scheferus,     T  arro  e^/e^/ii/mio 

.Pruias  "'  neutro  neruia   in   satura   u.us   erat  flaturae   defendebat 

'ZTZzr:ri::irg^^^^^^ 

In  ..^r  i    er/ec/«..    mdbis;   magna   turha   etiam   eo  prog ressa  erat  ut 

loTuerrC  lo,«,  11     loquere  non  loquis  aetina  forr,.a  Bur«u.nnus     for- 
tie  loqui  delend,an     ,         9  pauperorum  H     cf.  "^.''"l^l^irixtlte. 
nmid  Hen-CHum  7355  '  amator  pauperonm  hixU    et  fecit  amah  x  paupe 
7or,m'  13  dispare  pallauit  //  ubl  dispare  tanp^am  »d>,erb'Ji''l  '"'! 

r;     dispare  pullauit  \eislaus,  dissipauit  m..lus,  d,spa  au.t  0«j^-     •  ^ 
dissipare  parauit  Palauina.    dispar  com.  Antomus  erijo]  arge  ^cte^e 

rm  U  cicaro  non  rede  pro  Cicerone  habebat  Beimnts  qua- 

tuor  B  partis  Scheferus:  parti  // 


/^ 


It 


iE  * 


iW  V 


SATIRAE 


53 


//  de  tabula  non  tollit.  ingeniosiis  est  et  bono  filo,  etiam  si  in  aves 
morbosus  est.  ego  illi  iam  tres  cardeles  occidi  et  dixi  quod  mu- 
stella  comedit.  invenit  tamen  alias  naenias ,  et  libentissime  pingit. 
ceterum  iam  Graeculis  calcem  impingit  et  Latinas  coepit  non  male 

5  appetere,  etiam  si  magister  eius  sibi  placens  sit.  nee  uno  loco  con- 
sistit,  sed  venit,  dem  litteras,  sed  non  vult  laborare.  est  et  alter 
non  quidem  doctus,  sed  curiosus,  qui  plus  docet  quam  scit.  itaque 
feriatis  diebus  solet  domum  venire,  et  quicquid  dederis,  contentus 
est.    emi  ergo  nunc  puero  aliquot  libra  rubricata,  quia  volo  ilium  ad 

10  domusionem  aliquid  de  iure  gustare.  babet  liaec  res  panem.  nam 
litteris  satis  inquinatus  est.  (juod  si  resilient,  destinavi  ilium  artifi- 
cii  docere,  aut  tonstreinum  aut  praeconem  aut  certe  causidicum, 
quod  illi  auferre  non  possit  nisi  Orcus.  ideo  illi  cotidie  clamo: 
''Primigeni,  crede  mibi,  quicquid  discis,  tibi  discis.    vides  Philero- 

15  nem  causidicum:  si  non  didicisset,  hodie  famem  a  labris  non  abi- 
geret.  modo,  modo  collo  suo  circumferebat  onera  venalia,  nunc 
etiam  ad  versus  Norbanum  se  extendit.  litterae  thesaurum  est,  et 
artificium  nunquam  moritur.'' 

eiusmodi  fabulae  vibrabant,  cum  Trimalchio  intravit  et  detersa  47 

20  fronte  unguento  manus  lavit  spatioque  minimo  interposito  '  igno- 
scite  mibi'  inquit  'amici,  multis  iam  diebus  venter  mibi  non  respon- 
dit.   nee  medici  se  inveniunt.   profuit  mibi  tamen  maleicorium  et 


1  aues  TriUerus  et  BeisFius:  nauesIT  2  quod  edehatur  a  pnmo: 

qa  id  est  quia  IT  3  nenias  //  a  Bursiano  conlatus,  neruas  idem  se- 

ciindum  reliquos.  res  nugatorlas  intelleyo  ut  cap.  47.  nouas  Scheferus, 
uernulas  Relnsius,  neruias  Tilehomenus  ^uas  pro  neurospastis  Oriohus  p, 
22  acciplt,  et  merulas.  libentissime  lielslhis  5  2^ottns  est.     qiiaese- 

cuntur  attinent  ad  mag'istrum  6  interpretor    uenit  petens  ut  iradam 

ouod  litteris  consignet.  grammatista  simul  et  libranus  ad  manum  .  sed 
nouit  quidem  literas  sed  Beiskiits,  it  redit.  scit  quidem  literas  sed  lacobsms, 
sed  uenit  abit.  scit  quidem  literas  sed  WeJdius  p.  11,  et  petit  quidem  lite- 
ras sed  TriUerus,  sed  uendit  identidem  literas  et  Scheffenis  10  do- 
mt;s  ionem  E.  domus  tuitionem  Heinsius  U  artificii  //:  artificium 
Scheferus,  artificem  mihi  in  mentem  nenerat.  destinaui  nonnihilum  artihcii 
doceVe  Heinsius,  artifici  elocare  aut  ad  tonstrinum  lacobsms,  artifici,  coquere 
aut  consuere.  mallem  tamen  aut  praeconem  Reiskius  12  constreinum 
H'  toristvmnm  Scheffents  prane  tonsorem  interpretatus,  nam  cum  ex  cap. 
64  tonstrinum  appellari  melitum  appareat,  scaenicum  arttjicem  mteUege- 
mus  13  orchus  H  10  olcra  malueriint  Scheferus  et  Hem- 
17  tesaurum  H              19  deterso  fronte  unguento  pro  terso  de 


SlUS 


fronte  Scheferus.     unguento  cum  lauit  iungere  Burmannm  cogitamt 

20  spacioqiie^  22  se]  lenimeu /aco&sm*  maleicorium /bcAe/eru« : 


>, 


■.;■/ 


54 


PETRONII 


taeda  ex  aceto.    spero  tamen,  iam  veterem  pudorem  sibi  imponet.  H 
alioquin  circa  stomachum  mihi  sonat,  putes  tauruni.    itaque  si  quis 
vestrum  voluerit  sua  re  [causa]  facere,  non  est  quod  ilium  pudeatur. 
nemo  nostrum  solide  natus  est.  ego  nullum  puto  tarn  magnum  tor- 
mentum  esse  quam  continere.    hoc  solum  vetare  nee  lovis  potest.  5 
rides,  Fortunata,  quae  soles  me  nocte  desomnem  facere?  nee  tamen 
in  triclinio  ullum  vetui  facere  quod  se  iuvet,  et  medici  vetant  conti- 
nere.   vel  si  quid  plus  venit,  omnia  foras  parata  sunt:  aqua,  lasani 
et  cetera  minutalia.    credite  mihi,  anathymiasis  in  cerebrum  it  et  in 
toto  corpore  fluctum  facit.   muhos  scio  sic  periisse,  dum  nolunt  10 
sibi  verum  dicere.'    gratias  agimus  liberalitati  indulgentiaeque  eius, 
et  subinde  castigamus  crebris  potiunculis  risum.   nee  adhuc  scieba- 
mus  nos  in  medio  lautitiarum,  quod  aiunt,  clivo  laborare.  nam  cum 
mundatis  ad  symphoniam  mensis  tres  albi  sues  in  triclinium  ad- 
ducti  sunt  capistris  et  tintinnabulis  culti,  quorum  unum  bimum  no-  15 
menculator  esse  dicebat,  alterum  trimum,  tertium  vero  iam  sexen- 
nem,  ego  putabam  petauristarios  intrasse  et  porcos,  sicut  in  circu- 
Hs  mos  est,  portenta  aliqua  facturos;  sed  Trimalchio  expectatione 
discussa  *  quem^  inquit  *^  ex  eis  vultis  in  cenam  statim  fieri  ?   gallum 


maleicorum  H.  malua,  cichoreum  et  beta  ex  aceto  aut  malaclerium  ex 
beta  et  aceto   TriUerus.     beta  ex  aceto  Helnsius  coniecerat 

I  ueterem  Ueinsiun:  uentrem  JT.  alioquin  uenter  corrigi  debebaf. 
uentrem  pudcre  ni  sibi  imponit  Scheferua ,  uentrem  j)U(lorcm  sibi  imponere 
Antonius  imponet  scripsi:  imponit  H  2  circha  stomacum  H 

putes  taurum  sic  H  unde  deprauatum  aliquid  esse  cognoscititr :  putes  esse 

•    •  • 

taurum  Schefferus,  putes  taurum  mugire  Tilebomenus,  uerum  non  taurum 
potius  quam  tonitrum  expectes  3  sua  re  causa  II  hie  et  in  cap.  66, 

causa  interpretamentum  Scheffero  uidebattir,  suae  rei  causa  IleinaiuSj  sua 
rem  causa  Orellius,     sua  re  facere,  caussa  non  est  lacobsius  5  hoc 

solum  mirum  est  quod  non  ad  continere  sed  ad  sua  re  t'accre  re.ipicit.  si 
continere  in  animo  habuisset ,  non  uetare  sed  tolerarc  avf  imperare  dicere 
debebat.     uitare  frustra  est  qui  coniciat  ncc  Ileinsius :  ne  If.     nc 

louis  quidem   Tilebomemis  7   opinor   uetuo  sic  ut  cap.  53  praesenti 

tempore  8  lasani  p>luratiue  scripsi  cf.  uinus  fafus  balneus  lorus  /e- 

ricidus:  lassant  U.  lasanum  Schefferus  9  anathymiasis  I.F.  Gronouius, 

Tilebomemis:  anathimia  is  si  IT.     si  qnod  seruarant  induxi  et  quod 

omiserant  est  in  II  11  dicier  Ileinsius,  dici  Schefferus  gracias 

H  libera  liberaUtati  II  13  hiuticiarum  II  ([uod  Ileinsius : 

quo  ff  diuo  potius  quam  cliuo  expressmn  in  H  commun- 

datis  Heinsius  14  simphoniam  H  trres  II  15  tintinabuhs 

H  16  tercium  iZ  sexennem  Wehlius  ]).  21:  senem  i7  17  pa- 

tauristarios  H  teste  Bursiano 


r 


SATIRAE 


55 


V 


I 


H  enim  gaUinaceum,  penthiacum  et  eiusmodi  naenias  rustic!  faciunt: 
mei  coci  etiam  vitulos  aeno  coctos  solent  facere.'  continuoque  ce- 
cum vocari  iussit  et  non  expectata  electione  nostra  maximum  natu 
[iussit]  occidi.    et  clara  voce  'ex  quota'  in(iuit  'decuria  es?'^  cum 

5  ille  esse  se  ex  quadragesima  respondisset,'empticius  an  inquit  Moral 
natus?'  'neutrum'  inquit  cocus  'sed  testamento  Pansae  tibi  relictus 
sum.'  'vide  ergo'  ait'ut  diligenter  ponas;  si  non,  te  iubebo  in  de- 
curiam  viatorum  conici.'  et  cocum  quidem  potentiae  admonitum  in 
culinam  obsonium  duxit.   Trimalchio  autem  miti  ad  nos  vultu  re-  48 

10  spexit  et  'vinum'  inquit  'si  non  placet,  mutabo;  vos  illud  oportet 
bonum  facialis,  deorum  beneficio  non  emo,  sed  nunc  quicquid  ad 
saHvam  facit,  in  suburbano  nascitur  eo,  quod  ego  adhuc  non  novi. 
dicitur  confme  esse  Tarraciniensibus  et  Tarentinis.  nunc  coniun- 
gere  agellis  Siciham  volo,  ut  cum  Africam  libuerit  ire,  per  meos  ii- 

15  nes  navigem.  sed  narra  tu  mihi,  Agamemnon,  quam  controversiam 
hodie  declamasti?  ego  etiam  si  causas  non  ago,  in  domusionem 
tamen  litteras  didici.  et  ne  me  putes  studia  fastiditum,  II  bibhothe- 
cas  habeo,  unam  Graecam,  alteram  Latinam.  die  ergo,  si  me  amas, 
peristasini  declamationis  tuae.'   cum  dixisset  Agamemnon:  'pauper 

20  et  dives  inimici  erant'  —  ait  Trimalchio  'quid  est  pauper?'  'ur- 
bane' inquit  Agamemnon  et  nescio  quam  controversiam  exposuit. 
statim  Trimalchio  'hoc'  inquit 'si  factum  est,  controversia  non  est; 
si  factum  non  est,  nihil  est.'   haec  aliaque  cum  effusissimis  prose- 

1   contidit  Heinsius   Vespae   iudicium  coci  et  pistoris  u.  74  'est  Bro- 
mio  Pentheus,  est  et  mihi  de  bone  Pentheus':  i^hasmcnmP einesius 

2  aeno  coctos   Tilebomenus:  eno  cocto  II.     oenococtos  Oriolius  p.  24 

3  iussit  inepte  repetitum.  post  occidi  autem  abscissa  narratto  maleque  et 
praepositum  uidetur.  deinde  inquit  addidi  5  esse  addidi:  uulgo 
om  se  6  natus?  es  H  unde  es  deleui  8  uietorum  susj).  Hein- 
sius coniici  ^  "cocum  quidem  ^m?isi)Oswi:  quidem  cocum  ^ 
potentiae  Schefferus:  potentia  H  12  meo  Goesiics  \^  Jt""!^^" 
mensibus  H  unde  Tarraciniensibus  Burmannus.  cf.  Ostienses  et  Ostenses, 
Castrimoenenses  et  Castrimoenienses,  Misenensis  et  Misemensis,  castrensis  et 
collegium  castriense,  lucidentum  ignorantiae  specimen  haec  Tarricinae 
commemoratio  U  aflfricam  H  praepositio  abest  sine  secundum  uulgi 
usiim  a  Spartiano  Apuleioque  comprobatum  sine  quia  terra  ilia  urbis  in- 
star  Trimalchioni  uidetur             15  agamenon  H,  item  u.  19  et  21 

16  etiam  scripsi,  accessit  Wehlius  p.  21:  autem  //.  etsi  malebat  Hein- 
sius domusionem  Wehlius  ibidem :  diuisione  //.  sme  dmisione  Hein- 
sius 17  II  scripsi  cum  Tilebomeno:  tres  II  defensum  ab  Ilemsio 
bibUotecas  H  Petronius  cerlo  scripserat  bybUothecas  18  alteras  lati- 
nas  Schefferus.  oscam  tertiam  addebat  Oriolius  p  Jo  19  peristasim  et 
in  margine  I  circurastantiam  H             23  Hec  H 


\ 


s, ' 


56 


PETRONII 


»•• 


SATIRAE 


57 


queremur  laucJationibus,  'rogo'  inquit  *^Agamemnon  mihi  carissime,  H 
numquid  duodecim  aerumnas  Herculis  tenes  aut  de  Vlixe  fabulam, 
quemadmodum  ilii  Cyclops   pollicem  poricino  extorsit?    solebam 
haec  ego  puer  aput  Homerum  legere.    nam  Sibyllam  quideni  Cumis 
ego  ipse  oculis  meis  vidi  in  ampulla  pendere,  et  cum  illi  pueri  dice-  5 
rent:  ^i^iXka,  tI  d^eleig;  respondebat  ilia:  dnod^aveiv  &lXio. 
49  nondum  efflaverat  omnia ,  cum  repositorium  cum  sue  ingenti 

mensam  occupavit.   mirari  nos  celeritatem  coepimus  et  iurare  ne 
gallum  qiiidem  gallinaceum  tam  cito  percoqui  potuisse,  tanto  qui- 
dem  magis,  quod  longe  maior  nobis  porcus  videbatur  esse,  quam  10 
paulo  ante  aper  fuerat.    deinde  magis  magisque  Trimalchio  intuens 
eum  'quid?  quid?'  inquit  'porcus  bic  non  est  exinteratus?  non  me- 
hercules  est.   voca,  voca  cocum  in  medio.'    cum  constitisset  ad 
mensam  cocus  tristis  et  diceret  se  oblitum  esse  exinterare,  'quid? 
oblitus?'   Trimalcbio  exclamat  'putes  ilium  piper  et  cuminum  non  15 
coniecisse.  despolia.'  non  fit  mora,  despoliatur  cocus  atque  inter 
duos  tortores  maestus  consistit.    deprecari  tamen  omnes  coepe- 
runt  et  dicere:  'solet  fieri;  rogamus,  mittas;  postea  si  fecerit, 
nemo  nostrum  pro  illo  rogabit.'   ego,  crudelissimae  severitatis,  non 
potui  me  tenere,  sed  inclinatus  ad  aurem  Agamemnonis 'plane'  in-  20 
quam  'hie  debet  servus  esse  nequissimus;  aliquis  oblivisceretur 
porcum  exinterare?  non  mehercules  illi  ignoscerem,  si  piscem  prae- 


1  agamenon  //  mi  Heinsius  2  nunqiiid  11  erumpnas 

H  3  ciclops  n  podicem  ericio  extersit  Iacobt<ins  qui  penicillo 

adsumere  dehehat  speciose,  podicem  etiam  OrioUus  x>.  26  penicillo 

Eeinesius  non  imjirobahilifer ,  porriciiio  a  imrro  deducta  nota  mentulae 
Oriolio  in  mentem  nenerat,  porri  cinno  aitt  condylo  lac.  Gronomvfty  forcipe 
aut  per  iocum  Students  p.  15.  soricino  id  est  \i\)zl^  Heinsius  et  jjorcino  id 
est  in  porcum  mutato  Antonius  male  Vlixem  co(jitantes.  suhest  enim  ablatiuus 
instnimenti  4  sibillam  H  5  ampolla  //.     Ampelii  VIII  10  bene 

Munckerus  meminerat  6  sibilla  te  thilis  et  in  margins  ti  thelis  i.  quid 

uis  ff  apo  than  in  helo  et  in  margine  apo  thani  tliulo  i.  moriar  H 

7  Nundum  H        efflauerat  II,  non  efHuerat  qua  scriptura  Heinsius,  lahniits, 
ego  ut  cfFutierat  coniceremus  adducti  eramiis.     eftuderat  lacobsius 
9    gallinacium   //  ut  scribitur   in   titulo   Orellii   4330  fortasse   et 

tanto  11  aper  in  cap.  40  appositus:  apparuerat  Heinsius  12  sae- 

c 
uum  Heinsius  14  exinterara  H  16  cucus  H  18  mittas 

Heinsius:  mittes  H  19  ^uidetur  hie  excidisse  metu  uel  re  uel  specta- 

culo,  uel  scribendum  crudelissimae  ergo  seueritatis'  Heinsius.  homo  ad- 
dendum cogitatione  esse  lacobsius  monuit  conlato  Suetonio  Domit.  16  pr, 

me 
20   aurem   aga  /\  nonis  H  22  piscem  teruncii  uel  tressis  perdidisset 

Heinsius.     praeterire  est  obUuiscl  exinterare 


r  \ 


Y 


"< 


K 


1 


> 


H  terisset.'   at  non  ita  Trimalchio,  qui  relaxato  in  hilaritatem  vultu 

'ergo'  inquit  'quia  tam  malae  memoriae  es,  palam  nobis  ilium  exin- 

tera/   recepta  cocus  tunica  cultrum  arripuit  porcique  ventrem  hinc 

atque  illinc  timida  manu  secuit.   nee  mora,  ex  plagis  ponderis  incli- 

5  natione  crescentibus  tomacula  cum  botulis  effusa  sunt. 

plausum  post  hoc  automatum  familia  dedit  et  'Gaio  feliciter'  50 
conclamavit.  nee  non  cocus  potione  honoratus  est,  etiam  argenteam 
coronam  poculumque  in  lance  accepit  Corinthia.    Quam  cum  Aga- 
memnon propius  considererat,  ait  Trimalchio :  'solus  sum  qui  vera 

10  Corinthea  habeam.'  expectabam,  ut  pro  reliqua  insolentia  diceret 
sibi  vasa  Corintho  afferri.  sed  ille  melius  'et  forsitan'  inquit  'quae- 
ris  quare  solus  Corinthea  vera  possideam :  quia  scilicet  aerarius,  a 
quo  emo,  Corinthus  vocatur.  quid  est  autem  Corintheum,  nisi  quis 
Corinthum  habeat?  et  ne  me  putetis  nesapium  esse,  valde  bene  scio, 

15  unde  primum  Corinthea  nata  sint.  cum  Ilium  captum  est,  Hanni- 
bal, homo  vafer  et  magnus  stelio,  omnes  statuas  aeneas  et  aureas 
et  argenteas  in  unum  rogum  congessit  et  eas  incendit;  factae  sunt 
in  unum  aera  miscellanea,  ita  ex  hac  massa  fabri  sustulerunt  et 
fecerunt  catilla  et  parapsides  et  statuncula.   sic  Corinthea  nata  sunt, 

20  ex  omnibus  in  unum,  nee  hoc  nee  illud.  ignoscetis  mihi,  quod  di- 
xero :  ego  malo  mihi  vitrea,  certe  non  olunt.   quod  si  non  frange- 


V 


1  ita  addidi.     non  Trimalchio  [tam  crudelis  erat  sed]  relaxato  proposuit 
Wehlius  p.  24  ilaritatem  II  5  thumatula  H         botulis  Scheferus: 

botulius  H.    cf.  loannes  Saresb.  ad  cap.  40  adlatus  G  automation  male- 

bat  Heinsius  7  portione  lac.  Gronouius  honoratus  Schefferus:  one- 

ratus  H  argenteam  coronam  scrlpsi,  item  Wehlius  p.  24:  argentea  corona 

II  quod  ut  seruaretur  et  pro  etiam  scribendum  erat  8  agamenon  H 

10  Corinthea  forma  etiam  ab  Isidoro  orig.  XVI  20,  4  seruata  est  qui  ha£c 
hinc  exscripsit:  nam  dum  hanc  ciuitatem  (Corinthum)  Hannibal  cepisset, 
omnes  statuas  aeneas  et  aureas  et  argenteas  in  unum  rogum  congessit  et 
eas  incendit.  ita  ex  hac  commixtione  fabri  sustulerunt  et  fecerunt  parapsi- 
des.   sic  Corinthea  nata  sunt,  ex  omnibus  in  unum,  nee  hoc  nee  illud 

11  quaeritis  Wehlius  p.  28.  adloquitur  Agamemnonem  lancem  curiosius  con- 
siderantem  12  fortasse  uera  Corinthea  transponendum  14  po- 
fius  set.  similiter  at  lacobsius  nesapum  secundum  Terentianum 
t^caurum  }).  2251  P.  Studerus  p.  17  15  anibal  H  16  stelio 
Heinsiu^:  scelio  //.     scelero  Reinesius                17  facta  Antoniana 

18  muscillania  II  19  paropsides  H,  Isidori  codex  nullus 

etaddidit  Scheferus  statunculas  Scheferus,     neutrius  generis  de- 

minutiuum  agnoscit  Donatus  artis  gr,  II  4,  3  p.  1747  P,  secundum  San- 
tenianum  librum  20  quod  3Iuncherus:  quid  H,     qui  Schefferus,  si 

quidem  Goesius  certe  non  olunt  conieci,   item  certe  non  olent  ad- 


i    ) 


PETRONII 

51  rentur,  mallem  mihi  quam  aurum;  nunc  autem  vilia  sunt,  fuit  ta-  H 
men  faber  qui  fecit  phialam  vitream,  quae  non  frangebatur.  admis- 
sus  ergo  Caesarem  est  cum  suo  munere;  deinde  fecit  reporrigere 
Caesarem  et  iUam  in  pavimentum  proiecit.  Caesar  non  pote  vahdius 
quam  expavit;  at  ille  sustulit  phialam  de  terra,  collisa  erat  tamquam  5 
vasum  aeneum.  deinde  marceolum  de  sinu  protulit  et  phialam  otio 
belle  correxit.  hoc  facto  putabat  se  solium  lovis  tenere  utique 
postquam  Caesar  illi  dixit:  "numquid  alius  scit  banc  cond.turam 
vitreorum?"    vide  modo.    postquam  negavit,  mssit  lUum  Uesar 

loannes  Saresberiensis  policratici  JV  6  p.  232 : 
apud  Petroirmm  Trimalchio  refert  fabrum  imsse 
qui  uitvea  uasa  facerct  tenacitatis  tantae,  ut  non 
ma-is    quam    aurea    uel    argentea    frangerentur. 
cum  ergo  phialam  huiusmodi  de  uitro  purissimo 
et  solo,  ut  putabat,  dignam  Caesare  fabricasset, 
cum    munere  suo  Caesarem  adieus  admissus  est. 
laudata   est   species    muneris,    commendata   ma- 
nus  artiticis,  acceptata  est  deuotio  donantis.    ta- 
ber  uero  ut  admirationem  intuentium  uerteret  in 
stuporem   et  sibi  plenius  gratiam  conciliaret  im- 
peratoris,  petitam  de  manu  Caesaris  phialam  re- 
cepit,    eamque   ualidius    proiecit   m   pauimentum 
tanto  impetu,  ut  nee  solidissima  et  constantissima 
aeris  materia  maneret  iUaesa.     Caesar  autem  ad 
liaec  non    magis   stupuit   quam  expauit.      at  ille 
de  terra  sustulit  phialam,  quae  quidem  non  fracta 
erat  sed  collisa,  ac  si  aeris  substantia  uitn  spe- 
ciem   induisset.     deinde   martiolum   de  smu  pro- 
fercns  uitium  [uitrum  alii]  correxit  aptissime  et 
tanquam   coUisum   uas   crebris   ictibus   reparauit. 
quo   facto   se  coelura  louis  tenere  [cernere  alif] 


SATIRAE 


59 


Isidorus     origlnum 
XVI  16,  6:    ferunt  au- 
tem sub  Tiberio  Caesare 
(^uendam  artificem  exco- 
gitasse  uitri  temperamen- 
tum   ut  flexibile  esset  et 
ductile,    qui  dum  admis- 
sus fuisset  ad  Caesarem, 
porrexit  phialam  Caesari, 
quam    ille    indignatus   in 
pauimentum  proiecit.  ar- 
tifex  autem  sustulit  phia- 
lam de  pauimento,  quae 
complicuerat  se  tanquam 
uas  aeneum,  deinde  mar- 
culum    de    sinu    protulit 
et  phialam  correxit.    hoc 
facto  Caesar  dixit  artifici 
'numquid  alius  scit  hanc 
condituram  uitrorum  [ui- 
tri ed. ptrinceps]T    post- 
quam ille  iurans   negauit 


scrivtum  ah  Tahnio  inueni:  certe  nolunt  IL     certae  noX^nt  Or  ell  us  cam^ 
iZf'l^malcMonem   Fortunatam  sitam   opinatus ,    certi   uel   certe     nolunt 
Zon^retOriolius  p.  27.  caeteri  nolint  praeeunte  Schefero  He^ns^us 

2  fialam  B,  item  u.  6  et  Q  3  ad  Caesarem  minnus 

4  CaesLm  sdefer^s:  cesari  M.    Pe^,;^ T^^S  ^^1^^::^ 

wXwLi  corrupit  Wehlius  p.  24  5  tamc^  hoc  est  tamque  H 

f  marceo  rm  "ni>i-  martiolum  JI,  Saresberiensis  cuius  hbr^  non  nuUi 
l^ZZZbereferuniur;  marculum  Isidorus.  marcus  marculus  mar- 
^^iTantiqid   dicebant,    t  litteram  substituebant  Bmianenses  cito 

P^siTl  otio  uel  otiose  interpretabantur  Schefferuset  Hemsn. 
iZZm   Heinsiu^:    coleum   mirijice   H.     eoelum   Saresbenensrs ,    Sch^e- 
luT  8  Caesar  addidi  rjuia  ille  in  hac  narrat^one  uU^^ue  ac^j^ 

faber.     ille  pro  Caesare  correxit  Heinsius  nunquid  II  9  uitio- 

rum  Isidorus,  non  H  aut  Saresberiensis 


/' 


/ 


/ 


/  ' 


H  decollari:  quia  enim,  si  scitum  esset,  aurum  pro  lute  haberemus. 
in  argento  plane  studiosus  sum.   habeo  scyphos  urnales  plus  minus  52 
C:  quemadmodum  Cassandra  occidit  filios  suos,  et  pueri  mortui  ia- 
cent  sic  ut  vivere  putes.    habeo  capides  M,  quas  reliquit  patrono 

5  meo  Mummius,  ubi  Daedalus  Niobam  in  equum  Troianum  includit. 
nam  Ilermerotis  pugnas  et  Petraitis  in  poculis  habeo ,  omnia  pon- 
derosa;  meum  enim  intelligere  nulla  pecunia  vendo/ 

haec  dum  refert,  puer  calicem  proiecit.    ad  quem  respiciens 
Trimalchio  'cito'  inquit  'te  ipsum  caede,  quia  nugax  es.'  statim  puer 


alterum  hoc  scire,  iussit 
ilium  [eum  alii  libri] 
Caesar  decollari,  ne  dum 
hoc  cognitum  Hcrct,  au- 
rum pro  luto  haberctur 
et  omnium  metallorum 
pretia  abstrahercntur.  et 
rcuera ,  quia  si  uasa  ui- 
trea  non  frangcrcntur, 
meliora  essent  (iuani  au- 
rum et  argentum. 


arbitratus  est  eo  quod  familiaritatem  Caesaris  et 
admirationem  omnium  se  promeruisse  credebat. 
sed  secus  aceidit.  quaesiuit  enim  Caesar,  an 
alius  sciret  hanc  condituram  uitreorum  [uitrorum 
priora  exemplaria'].  quod  cum  negaret,  eum 
decollari  praecepit  imperator  dicens:  quia  si  hoc 
artilicium  innotesceret,  aurum  et  argentum  ui- 
lescerent  quasi  lutum.  an  uera  sit  relatio  et  fi- 
delis,  incertum  est,  et  de  facto  Caesaris  diuersi 
diuersa  sentiunt. 


2  habo  H  3  C  addidi,  nam  1)  etiam  pro   Trimalchionis  lauti- 

fiis  nimium  uidetur;  item  Wehlius  p.  28.  intercidisse  numerum  Heinsius 
uidit,  addendum  praetcrea  quibus  effictum  Goesius  putauit  4  sic  uti 

uiuere  Heinsius:  sicuti  uere  //.  co^mparauit  lacobsius  Ouidi  met,  X  250 
*uirginis  est  uerae  fades  quam  uiuere  credas*  et  Gallicam  de  Argenfora- 
tensi  illo  monumento  historiolam  hanc  on  parlait  dans  la  petite  feuille  du 
tombeau  du  marechal  de  Saxe  et  Von  disait  avec  ce  ton pricieux  h  la  mode: 
la  figure  de  la  mort  a  tant  d' expression  qu'on  pourrait  dire  qu'elle  est  pleine 
de  vie^  capides  M  scripsi:    capidem  H  unde  quam  Patauina 

patrono  meo  Mummius  scripsi:  patronorum  mens  //.  patrono  meo  Mys 
Heinsius  eruditius  pro  inscitia  Trimalchionis  ut  puto  neque  caelatoris  sed 
diuitis  testatoris  memoriam  desidero,  patrono  Komulus  Burmannus,  patro- 
norum unus  Goesius,  ])atronus  mens  Patauina  quae  inserere  mihi  debebat, 
patronorum  patronus  Wehlius  p>'  16,  Patroclo  Prometheus  Reishius 
b  nyobam  H.     male  Graecam  formam  Nioben  uulgabant  6   iam  Rei- 

nesius ,   etiam    lacobsius  Hermerotis  Reinesius:   hemerotis   H.     mi- 

rum  ni  Hermeronis   Trimalchio  declinauit  pugnas  Schefferus,  et  Bur- 

mannus:  pugnasset  H  petraitis  hie  et  in  cajy.  71  H  quod  gladiatoris 

nomen  cum  quale  sit  nesciam  Patrocletis  conieci.  an  casus  rectus  Petras 
statuendu^ ,  hoc  autem  nomen  comparandum  ad  correpta  talia  Artemas 
Damas  Menas  Thcudas  ?  Pheronactem  Claudianum  libertum  in  luAo  Se- 
necae  cap,  13  inuenies.  Tetraidis  Friedlaenderus  mus.  Rhen.  n.  X p.  553, 
Petronatis  Reiskius,  Petranactis  in  adnotatione  Antonius.  in  cap.  71  Pari- 
dis  Schefferus,  Pacderotis  Hildebrandus  ad  Apulei  met.  XI 21  p.  1065 
7  post  ponderosa  pawca  intercidisse  lacobsio  uidebantur  9  ipm  H  quod 

il)sam  Lucius,  ipsum  Keilius  interpretatur.     rectius  ipsus 


"V 


W' 


c/S-f 


60 


PETRONIl 


15 


demisso  labro  orare.  at  ille'quid  me'  inqu.t'rogas?  tanqu am   go  // 
tibi  molestus  sim.   suadeo,  a  te  impetres,  ne  s.s  nugax     tandem 
ergo  exoratus  a  nobis  missionem  dedit  puero.   ille  d.m.ssus  cuca 
mensam  percucurrit 

et  'aquam  foras,  vinum  intro'  claraavit .    .  excipimus  urba-  5 
nitatem  iocantis,  et  ante  omnes  Agamemnon    1"' -'«'«J 'l"^,";. 
meritis  revocaretur  ad  cenam.    ceterum  laudatus  Tnmalch.o  h.la 
rius  bibit  et  iam  ebrio  proximus  'nemo  inquit  'vest.um  rogat  Fo  - 
tunatam  meam,  ut  saltet?  credite  mihi:  cordacem  nemo  me  .us  du- 
1-   atque  ipse  erectis  supra  frontem  manibus  Syn.mh.strH.nm  to 
exhibebat  concinente  tota  famiiia:  3Id3s,a,  ^^^'^^^^^^^l/J^^^^ 
disset  in  medium,  nisi  Fortunata  ad  aurem  '--«-!  «^'t!\;;^^ 
dixerit  non  decere  gravitatem  eius  tam  humdes  mept.a.j^  n  h.l  autem 
tarn  inaequale  eraf,  nam  modo  Fortunatam  suam  verebatur,  modo 

rpvertebatur  ad  naturam.  .  .  . 

53  [et]  plane  interpellavit  saltationis  libidinem  actuarms,  qu.  tan- 

„«  potest   <iuin  panca  cnusa  -«V«'^«'  "i^^X/f  If  S  »'  «<»•  /"" 
3  circha  H  4  discucuvvt  conl.  cap.  ^^^J^^'^/i^tJannus.     Ucu- 

nam  signijicau.,  nequeenmi    "'^  ^^'^'X,;,?  ,mrrfl(«r.    puer   cucnrrH  per 
this  et  iocatum  esse  Tnmalchionem  statvn  ""'^'''^  /       ,,   „(  jvmm?- 

chio   nescio  q„as  nugas  fecit  et  ad  «r°f2ZTlI  7  ilarias  // 

crito  II  1(^  iioi  nae  pnaimattauu^  niTendit  tamen  y\  cum 

Iraestet  modo  ^^^n'^^'^Xj^ZoZuZtaf,   " d!™   veuercbatu.-  et 
addendum   ronercbatur  Scheffero   »«»"'"   r"i.      ■'g^i.kio.     ceterum  tarn 

jsine  caussa 


4f 


\f 


•I 


<  ■ 


> 


i    \   ■'* 


\     \ 


i 


SATIRAE 


61 


H  quam  urbis  acta  recitavit: '  VII.  kalendas  sextiles  in  praedio  Cumano 
quod  est  Trimalchionis :  nati  sunt  pueri  XXX,  puellae  XL;  sublata  in 
horreum  ex  area  tritici  millia  modium  quingenta;  boves  domiti  quin- 
genti.   eodem  die:  Mlthridates  servus  in  crucem  actus  est,  quia  Gai 
5  nostri  genio  maledixerat.   eodem  die:  in  arcam  relatum  est,  quod 
collocari  non  potuit,  sestertium   centies.    eodem  die:  incendium^ 
factum  est  in  hortis  Pompeianis,  ortum  ex  aedibus  Nastae  villici.' 
'quid?'  inquitTrimalchio'quando  mihiPompeiani  hortiemptisunt?' 
'anno  priore'  iuquit  actuarius  'et  ideo  in  rationem  nondum  vene- 
10  runt.'   excanduit  Trimalchio  et 'quicunque'  inquit'mihi  fundi  empti 
fuerint,  nisi  intra  sextum  mensem  sciero,  in  rationes  meas  inferri 
vetuo.'   iam  etiam  edicta  aedilium  recitabantur  et  saltuariorum  te- 
stamenta,  quibus  Trimalchio  cum  elogio  exheredabatur;  iam  nomina 
viilicorum  et  repudiata  a  circitore  liberta  in  balneatoris  contubernio 
15  deprebensa  et  atriensis  Baias  relegatus;  iam  reus  factus  dispensator 
et  iudicium  inter  cubicularios  actum. 

petauristarii  autem  tandem  venerunt.  baro  insulsissimus  cum 
scabs  constitit  puerumque  iussit  per  gradus  et  in  summa  parte  oda- 
ria  saltare,  circulos  deinde  ardentes  transire  et  dentibus  amphoram 
20  sustinere.  mirabatur  baec  solus  Trimalchio  dicebatque  ingratum 
artificium  esse,  ceterum  duo  esse  in  rebus  humanis  quae  libentis- 
sime  spectaret,  petauristarios  et  cornicines;  reliqua  [animalia]  acro- 
amata  tricas  meras  esse,  'nam  et  comoedos'  inquit ' emeram ,  set 

1  VIl^  H,  rationes  semestres  pida  ut  intra  sex  menses  ante  VII. 
hal.  Augustas  pueri  tot  nati,  tot  sublati  modii,  tot  houes  domiti  sint,  ad 
VII    Goesius  2  XXXta  //  3  orreum  H  4  mitridate  H 

6  sexteixium  H  7  ortis  H  ut  u.  8  orti  9  nundum  H 

12  uetuo  //  q^iod  seruandum  duxi  13  elegio  exheredebatur  H 

14  circitore  scrij^si  quoniam,  una  hac  forma  2ifebantur:  circuraitore  R      _ 
17  satis  praeruptiis   hie  transitus  nee  placet  uerhorum  ordo  ut  cmnpilatio 
pellucere  uideatur  18  ire  per  gradus  Munckerus,  per  gradus  erigi  ?^eZ 

ferri  Heinsius.    potest   eniti  intercidisse  19  malo  transpom  deinde 

circulos  transsilire  Heinsius  20  ingratum  artificium  sic  ut  Flau- 

tus  amicum  castigare  inmoene  /acinus  uocat  22  cornicines  Heinsius 

post  Scheferum   qui   coturnices  praetnlerat:   cornices  H  ita  scripn 

animalia  male  sedulo  interpreti  uindicans:  animalia  cromatancas  meras  H, 
animalia  ac  acroamata  tricas  meras  2^rimo  et  postea  animalia  ac  tomata 
Cid  est  ^avaaru)  caricas  meras  Scheferus,  anilia  uel  anomala  acroamata  ac 
tricas  moras  Heinsius,  omnia  acroamata  tricas  meras  lacohsius.  codici 
patrodnabatur  Oriolius  p.  27  a  chromatario  illud  uocabulum  denuans  et 
res  pictas  quasi  res  nihili  explicans:  miror  quod  non  ad  xP^f^^  «^  "^^PJ" 
X^vHv  rettulit  23  sed  Heinsius  de  re  tamen  falsus  cum  Atellam  fa- 

cessere  cogitaret:  et  H 


*ft 


m 


Ht 


SATIRAE 


63 


62 


PETRONn 


malui  iUos  Atellanam  facere,  et  choraulen  meum  iuss.  Latme  cantare.  H 
54  cum  maxime  haec  dicente  Gaio  puer Trimalch.oms  de- 

lapsus  est.   conclamavit  familia,  nee  minus  convivae,  non  propter 
hominem  tam  putidum,  cuius  et  cervices  fractas  libcnter  v.d.ssent, 
sed  propter  malum  cxitum  cenae,    ne  necesse  haberent  al.enum  5 
mortuum  plorare.  ipse  Trimalchio  cum  graviter  ingemu.sset  super- 
que  brachium  tanquam  laesum  incubuisset,  concurrere  med.c,  et 
inter  primes  Fortunata  crinibus  passis  cum  scypho,  miseramque 
se  atque  intelicem  prodamavit.   nam  puer  quidem,  qu.  cecderat, 
circumibat  iam  dudum  pedes  nostros  et  missionem  rogabat.  pes-  10 
sime  mibi  erat,  ne  his  prccibus  periculo  nostra  ali.iuid  catastrophae 
quaereretur.   nee  enim  adhuc  exciderat  cocus  ille ,  (p..  oblitus  fuerat 
porcum  exinterare.   itaque  totum  circumspicere  triclinmm  coepi,  ne 
per  parietem  automatum  aliquod  exiret,  utique  postquam  servus  ver- 
berari  coepit,  qui  brachium  doraini  contusum  alba  potius  quam  con-  U 
chvliata  involverat  lana.   nee  longe  aberravit  suspitio  mea;  in  v.cem 
enin.  poenae  venit  decretum  Trimalchionis,  quo  puerum  iussit  liberum 
esse    ne  quis  posset  dicere  tantum  virum  esse  a  servo  volneratum.  ^^^ 
55       ll' comprobamus  nos  factum  ||  et  quam  in  praecipiti  res  humanae  h 
essent,  «  vario  sermone  garrimus.  1|  'ita'  inquit  Trimalch.o    non  WO 
oportet  hunc  casum  sine  inscriptione  transire   statimque  cod.c.Uos 
poposcit  et  non  diu  cogitatione  distorta  haec  recitavit :  22 

'quod  non  expectes,  ex  transverse  lit . . .  HL 


1   Atellanam  Sehefferm:  Atellam  II  chomulcm  edebant  fortasse 

1   Atellanam  ,>e«fj'  Sckeferm  mdit.     huUre  udut  haec  bee: 

;r;u  lnnl.us%S"ct\imo  scat  «.-aau  saltabat  _,K.fre^^^^^^^^ 

Ltam  Trimalchionis   dclapsus    est.  .  ~"/«;"» ./''X  J.  ^^  "j  .f^^""  f™l 
!,•„„;.  «j  in  hraoliiiim  eius  noli  lahne  scnpsit   It  eliUus  p.  it  «  P™' 

chionis  el  in  bracmnm  eiu»  nnlmlMlur  ^  concuiere 

turn  «cif  in  marnine  putidum  H  ctiam  mtit/auuiui 

turn  sed       ""i'        1     ;^,,.j;.  i„,„,„r  Encolinus  permdmn  noeans  u   Tn- 

,,■     .■  1!^   fnllUa   hoc   uel  ilhtd  nlmuhnles  mnphctlate  eomauarim 

:.tr r^'peS::e  w......  ..oh  ^j^^.s   ^^^ 

r  ''''f 7:c:nrs",,i,  m::.::tL  n    i«  uuinei.t„m 

f,; .#•,«»    j7e;«r,-liberatum  ei  libcum  nahm  11    ucrberatum  praHerea 
Sekeierii-y  /^"'!":  ';''""„.  .,,•„,  „   .,s  md  mod  in  Hchefferi  emendahone 

?^rar=  I-r  stmone    ^Hmus  {,^^1-^::^:^^^^ 
lunioraIIe.ldbeha>.anle^.^J^J'^^^ 


4!f 


m 
n 

IILO 


. .  et  supra  nos  Fortuna  negotia  curat. 
II  quare  da  nobis  vina  Falerna,  puer.' 
ab  hoc  epigrammate  ||  coepit  poetarum  esse  mentio 


m' 


c^. 


f 


'diuque  summa  carminis  penes  Mopsum  Thracem  commo- 
5  rata  est' 

donee  Trimalchio  'rogo'  inquit '  magister,  quid  putas  inter  Ci- 
ceronem  et  Publilium  interesse?    ego   alterum  puto  disertiorem 
fuisse,  alterum  honestiorem.    quid  enim  his  melius  did  potest? 
"luxuriae  rictu  Martis  marcent  moenia. 
10  tuo  palato  clausus  pavo  nascitur 

plumato  amictus  aureo  Babylonico, 


tamquam  prosae  oratioim  sententiam  Lpt  post  caput  82  et  Jlorilegmm  Pa- 
rlsinum  cxpectas  Lpt  ubique  addit  Heinsius.  Jims  prions  mr- 

sus posterlorisque  exordium  ut  perirent,  factum  est  hoc  emblemate  quod  H 
post  curat  habet  (Disticon  trimalchionis  est  cum  elego  suo).  contra  Leo- 
jwldus  Schmidtius  eos  uersus  sic  disposuit:  -^^-  quod  non  expectes, 
ex  transuerso  i|  fit  et  supra  nos  Fortuna  negotia  curat  uelut  si  maioris  poe- 
matis  eiusque  saiie  non  elegantis  Trimalchio  particulam,  recitaret 

1    nostra  praemittit  Heinsius,  et   supra   nos   Fors   Fortuna   ego  ohm 
conieceram  .     supra  Heinsius:   super   HLpt   cum  fionlegio  ne- 

gocia   H:   negotium   Lpt  cum  fiorilegio  3  ^b,  non    sub    ^ 

epigramate    H  poetarum  coepit   transponunt  ABCDL^i^LFpst  ut 

dixi  antea  mentitio  F  qui  diuque  omisit  lacunam  signijicaui; 

intercidisse  non  nulla  iam  lacoUius  perspexii.  quae  secuntur  Inmal- 
chionis  esse  puto  de  poesis  historia   ridicule  prodocentis  4  poenes 

B  mobsum  BF,   Morsum   Ls   sed  *  Mopsum   u.   c.    margo   L   et  J. 

Mopsum'  Sambucus.  Marsum  Fatissonus,  Morsimum  tragicum  duce  lunio 
Burmannus  trachem   AFH,   om,   cum  ^«<^"^*«/„^*?^^^-^„  , 

commorata  ELs:  meraorata  quod  correctori  debetur  ABCD±(xHlpt.  re- 
raorata  'uetus  codex  Goldasti,  Heinsius  qui  morata  quoque  proposmt;  im- 
morata  Lipsius,  lahnius  *memorata  est  deest  in  ex  Bitur.    Ftthoeus, 

*est  deest  in  u,  c.  Br',    margo  t  6  ante  donee  necesse  est  alia  mt- 

morata  esse  inquid  P  putas  ut  uulgus  loquebatur  unus  H:  pu- 

tes  reliqui  7   Publilium  restitui:  Publium  libri  omnes,  Publicum  Bt- 

turicus  dissertiorem  B,  desertiorem  F  8  fuisse  om.  cum  lacu- 

nae signo  B,  esse  AFGs  enim  om.  G  post  potest  asteriscum 

habent  pt  9  sunt  Syri   uersus   apud  Ribbeckium  com.  lat.  rel.  p- 

258  ritu  AH.    luxurie  et  uictu  Henr.  Sfephanus,  luxurie  uicta  Richar- 

dus,  luxuriae  uictu  Heinsius,  luxuriae  ab  ictu  Moesslerus  marcen  C 

10  pallato  AF  exclusus  Stephanus,  lautus  Scaliger,  Samms  Barthiua, 

oculeus  Heimius  nascitur  ABCDEFGHLPpst:  pascitur  in  margme 

L  coni.  Scaliger,  Douza,  uulgo  U.auro  ABCDFGHP  babi- 

lonico  AH,  babilenico  F 


m 


T 


w 


SATIRAE 


65 


64 


PETRONn 


HLO 


gallina  tibi  Numidica,  tibi  gallus  spado; 
5  ciconia  etiam ,  grata  peregrina  hospita , 

pietaticultrix  gracilipes  crotalistria , 

avis  exul  hiemis,  tituliis  tepidi  temporis, 

nequitiae  nidum  in  caccabo  fecit  modo.  5 

quo  margarita  cara  tribaca  Indica? 
10  an  ut  matrona  ornata  faleris  pelagiis 

tollat  pedes  indomita  in  strato  extraneo? 

zmaragdum  ad  quam  rem  viridem,  pretiosiim  vitrum? 

quo  Carchedonios  optas  ignes  lapideos?  10 

nisi  ut  scintillet,  probitas  est  carbunculus. 
15  aequum  est  induere  nuptam  ventum  textilem, 

palam  prostare  nudam  in  nebula  linea?" 


1    numida    ACJJFG,    ex    F   tamen    mimic Aa    Mommsenus    enofauit. 

t^rJ:::P  ^^^^^  res,  H,  gradHs  pes  AF  et  u,.ude>ur  A, 

4  exul  lie  AFGIILP  hycm.s  O,  ycmis  F  titlus  1  o  ne 

Lde   W  caccabo  J3CP:  cacabo  «%«.  modo  com«  jMo- 

Zm  Syri  aelate  comcdendarum  ckonianm  mum  msMuU  praelanus 
Z7or.  'ider,.  lacobslo  in  ,ne,Uej,.  nenerat :  ra.o  kr.^'^r.e  au^t«^ 
Heinsius  6  cara  nt  s  uidealur  in  /.le   delela  i,  tnbaca 

ACDKFGHP,  tribacca  pt,  tvibacca  ac  a,  tibi  baca  B ,  t.b.  bacca  L  emus 
taraM  Scaliger  'ita  u.  c'  inscrip^U  cum  Biturko  et  margme  t  mde 
S^^  tibi,  baccam  Indicam /orto^.e  nere.  margantae  bacca  tncata  In- 
mcle  Idem  antea,  unibacca  Sahnanns.  tribaca  quod  ternarum  haccanm 
Vemhere  prima  syllaba  corrcpium  metro  repugnaU  uitnbaca  «»«  «- 
Ze    omZsitL  laJe  opiuabar  post   hunc  uersum  .^naedam  exn- 

dUselilbeckius  putabat  miscuisse  Trimakhionem  credo  quos  meminerat 
Suri  iersus;  Inl  uersui  apte  eontinuatur  qui  tertiu,  demceps  seqmtur, 
niThoc  loco  wtixa  quam  post  u.  13  scortans  matrona  comme^wrar,  dcbe- 
Z  Au't  ut  t,  'Non  ut  Muncier.cs  7  onerata  ^^-  ornata  eHam 

raarao  t  faleris  AF:  phalleris  V,  phalens  rehqm  pelaj;«s  J/'Gif, 

■•  „^,  R  sir-ito  B  9  zmaraKdum  B:  smarasdum  relt- 

patagus  margo  t  »  snaio  x>      ,  „  "    .  irri  B 

lui  ad  anuam  H  rci  AF  prec.osum  AIILP 

10  charcbedonios  CO.  fuit  qui  Cbalcedonios  comceret  portas  maluerac 

^e;n.r.  r  aptas  Jacobuus  H  uin    ut   scintillet  Bartluus.     hbrorum 

fcHplrcl  si  Sana  est  sk  intellegenda:  nisi  jorte  problem  ««'•*«"<■«;- 
habueris    qui  scintillare    debeat  ut  om.  G,   aut   F  scintillet 

ABCDGHPp  relat,m  a  lacobsio  ad  matronam  quasi  optat  praecessisset : 
febtillenti'L,  scintiUe  J",  scintilles  //«Wi<s.  pkrumjue  haec  penthe- 
mh^rissuperi^i  uersui  adiuncta  per  interrogationem  ^ff"'ur  pro- 

E  "stl  probita  se  B  carbunculus  EHLst:  earbuneulas  ACDG,  car- 

b  ^ulas  i   carbunculos  BPp  12  acqum  B  e  ^.ro  est  L.    estne 

HeMui  induere  skL,  inducere  ABDFGH  et  vi  mdetur  S  ctm 


M^ 


I 


>     f'-^ 


P 


^M' 


#1  ^ 


<l> 


H       II  quod  autem'  inquit '  putamus  secundum  litteras  difticillimum  56 
esse  artificium?   ego  puto  medicum  et  nummularium:  medicus, 
qui  scit  quid  homunciones  intra  praecordia  sua  habeant  et  quando 
febris  veniat,  etiam  si  illos  odi  pessime,  quod  mihi  iubent  saepe  ana- 

5  tinam  parari;  nummularius,  qui  per  argentum  aes  videt.  nam  mu- 
tae  bestiae  laboriosissimae  boves  et  oves:  boves,  quorum  beneficio 
panem  manducamus;  oves,  quod  lana  illae  nos  gloriosos  faciunt.  et 
facinus  indignum,  aliquis  ovillam  est  et  tunicam  babet.   apes  enim 

9  ego  divinas  bestias  puto,  quae  mel  vomunt,  etiam  si  dicuntur  illud 
HL  a  love  afferre;  ||  ideo  autem  pungunt,  quia  ubicumque  dulce  est,  ibi 

et  acidum  invenies.' 
H       II  iam  etiam  pbilosopbos  de  negotio  deiciebat,  cum  pittacia  in 

scypho  circumferri  coeperunt,  puerque  super  boc  positus  officium 

apopboreta  recitavit.  'argentum  sceleratum':  allata  estperna,  super 
15  quam  acetabula  erantposita.  'cervical':  offla  collaris  allata  est.  'se- 

risapia  et  contumelia':  aecrophagie  saele  datae  sunt  et  contus  cum 


uetere  Pithoei,   enim  ducem  t  textile  ut  j^osterior  mamis  lineolam 

superscripserit  F,  textillcm  A,  tectilem  F  16    u.  c   pala    margo  L. 

sic  P     textili  Palu  margo  t,  ad  uentiim  textilem  pallam  bteplianus 
ac  addehat  lacohsius  prostrare  ACFGP  ^midum  t  linea 

Lpt,  Sambucus:  lunae  BCDFG  uetus  Pitlwei  et  ex   u.  c.    margo  X,  lime 
AFHP  uersus  XVI  subscriptum  A.    ires  asterlsct  cum  mterstitio  haec 

separant  in  Lpt  a  cap,  79  ,    •       tt 

1  putas   Wehlius  p.  28  difficilimum  II  2  numularium  H 

4  quod  H:  edebant  qui  anethinam  lahnius,  aloctinam  Bemesius,  mane 

uomitiuam  Heiiuim  7  o  pro  et  Antoniana.    fortasse  ei  8  est 

et  Statilius  Scheferusque:  esset  H  9  fortasse  quod  mel  dicitur 

H  Patauii  Amstelodamique  editus  et  collatus  a  Keilio:  dicuntur  idem  coL- 
latua  a  Bursiano  adtestante  Frolinero.    dicitur-afferri  Heinsius  10  apes 

ideo  pungunt,   quia  ubicunque  dulce  est  ibi  et  acidum  inuemes  habent  Lpt 
post  cap^82  et  fiorlleglum  Parisinum  in  quo  spes  scriptum  est  12  ne- 

gocio  H  14  apophoreta  et  in  margine  i.  refutata  H      ^        sceleta- 

tum  Heinsius,   celeratum  lacobsius.     latinum  uocabulum  crxtX/Soc  graecae 
simile  elegit  Trimalchio  super  scripsi:  supra  H  15  acitabula 

//.     argentabula  Oriolius  p.  28  colaris  H.     cerui  collans   Wehlius  p. 

29      ceruicale  proprie  uocaiur  quod  ad  collum  p>ert%net  seuisapia 

Heinsius,  seria  sapae  Schefferus  16  sic  H.     ultima  e  sale  interpretor 

cum  Burmanno  ut  aecrophagi  oleris  cibiue  condihui  nomen  effecennt. 
num  agrioraphani  tamquam  moechorum  serisapia  an  xerophagiae  ?  olim 
sarcopha-i  suspicabar  quia  sarcophagus  lapis  gustu  salsus  Assius  Phrygiae 
est  et'sero  sapiunt  Phryges'.  ac  creophagiae  Burmannu3,  acschiophagiac 
solae  Heinsius  sapones  ex  seuo  uel  adipata  in  res  obscoenas  figurata  in- 
telleqens,  meras  nugas  reliqui  comminiscebantur  uelut  Onolius  p.  29  acreo- 
phagiae  id  est  dapes  siyie  came  singulae  aut  Studerus  p.  17  contumelia 
aeschrophagiae  quo  Htulo  'ad  obscoenam  illius  conti  cum  malo  signvficatiO' 
Pelronii  salirae  *' 


■  ^1 


66 


PETRONII 


SATIRAB 


67 


malo.  'porri  et  persica':  flagellum  et  cultnim  accepit'/passeres  et  H 
miiscarium':  uvam  passam  et  mel  Atticum.  'cenatoria  et  forensia': 
offlam  et  tabulas  accepit.  'canale  et  pedale':  lepus  et  solea  est  al- 
lata.  'muraena  etiittera':  murem  cum  rana  alligatum  fascemque 
betae  acce^iU   diu  risimus:  sexcenta  huiusmodi  fuerunt,  quae  iam  5 
exciderunt  memoriae  meae. 
57  ceterum  Ascyltos,  intemperantis  licentiae,  cum  omnia  sublatis 

manibus  eluderet  et  usque  ad  lacrimas  rideret,  unus  ex  conlibertis 
Trimalchionis  excanduit,  is  ipse  qui  supra  me  discumbebat,  et  'quid 
rides'  inquit 'vervex?  an  tibi  non  placent  lautitiae  domini  mei?  tu  10 
enim  beatior  es  et  convivare  melius  soles,  ita  tutelam  huius  loci 
habeam  propitiam,  ut  ego  si  secundum  ilium  discumberem,  iam  illi 
balatum  duxissem.  bellum  pomum,  qui  rideatur  alios;  larifuga, 
nescio  quis  nocturnus,  qui  non  valet  lotium  suum.  ad  summam, 
si  circumminxero  ilium ,  nesciet  qua  fugiat.  non  mebercules  soleo  15 
cito  fervere,  sed  in  molli  came  vermes  nascuntur.  ridet.  quid  ha- 
bet,  quod  rideat?   numquid  pater  fetum  emit  lamna?  eques  Roma- 

nem  allusw    fieret  et  caseoli  dati  sunt  adlatae  cum  Burmanno  Ja- 

cobsiits  contus  Burmannus:  centus  H 

1  porros  secliuos  intellexit  lacohsiua  qui  componerenhir  cum  flageUo 
secanti  terya  hominum.  porr'i  auriyarum  uocem  opinahatur  esse  Studerus 
p.  17  persica  a  persecando  duxif  Studerus.    respici  conjlatas  per    et 

*kca  uoces  censehat  Oriolius,  acinaren  Persicum  Burmannus,  Persei  harpen 
alius  2  mel  cum  aUectans  imjyedieiisque  muscas  perdat  muscani  instar 

est  3  canale  et  pedale  scripsi  pro  rebus  cani  pedique  aptis:  canalem 

et  pedalem  H.     pedale  Hadrianides  4  muraena  et  littera  scripsi: 

murenam  et  litteram  H  alligatam  H  unde  corrigendum  alligata 

5  accepit  addidi  sexcenta  enim  expecto  6  exciderunt  scnpsi 

cum  Hadrianide:  ceciderunt  H  memoria  mea  Patauina  10  ber- 

bex  set  in  maryine  ueruex  H  lauticie  H  12  propiciam  H 

13  alapam  uel  colaphum  in  mente  Petrmiium  habuisse  Scheferus  et  Hein- 
sius  uidenint.  balatu  interdixissem  iTem^ms  an^ea,  palatum  diduxissem  7oc. 
Oronouius,  balatui  indixissem  bellum  lacobsius.  coyitabam  balanum  quod  cm- 
dam  pessulorum  generi  7iomen  erat,  ut  occludendi  notio  inesset,  imayo  autem 
similis  nostrati  de  Jim  petitae  promum  aut  Comum  comissationum  pa- 

tr(mum  Heiwius,  Momum  Beinesius;  pulmoneum  pomum  lacobsius 
rideat  uranios  lacobsius.    fortasse  rideat  nam  actiua  forma  u.  16  et  11  et 
p.l2j\l  repetitur  lucifuga  Scheferus  15  mebercules  scripsi:  me 

herculem  H,  me  hercule  Patauina  '  16  orto  pro  cito  cum  enotatum  esset 
/also,  mi  solet  cor  cito  Heinsius  moUe  H  unde  efficere  moWtx  possis 

17  factum^,  foenum  Tilebomenus.  numquid  paret  id  est  apparet  fatuum 
me?  itane,  eques  Heinsius  lana  H post  emit  interpunyens,  sed  manus  ut 

Bursiano  uisa  est  alia  superscripsit  al.  lena.  illud  lamna  interpretor  cf. 
p.  69,  3.     rusHcum  uidetur  prouerbium  fuisse  de  eo  qui  ouillum  suiUumue 


% 


^ 


? 


H  nus  es:  et  ego  regis  filius.  ^^quare  ergo  servivisti?"  quia  ipse  me 
dedi  in  servitutem  et  malui  civis  Romanus  esse  quam  tributarius. 
et  nunc  spero  me  sic  vivere,  ut  nemini  iocus  sim.  homo  inter  ho- 
mines sum,  capite  aperto  ambulo;  assem  aerarium  nemini  debeo; 

5  constitutum  habui  nunquam;  nemo  mihi  in  foro  dixit  "redde,  quod 
debes".  glebulas  emi,  lamellulas  paravi;  viginti  ventres  pasco  et 
canem;  contubernalem  meam  redemi,  ne  quis  in  sinu  illius  manus 
tergeret;  mille  denarios  pro  capite  solvi;  sevir  gratis  factus  sum; 
spero,  sic  moriar,  ut  mortuus  non  erubescam.   tu  autem  tam  la- 

10  boriosus  es,  ut  post  te  non  respicias.  in  alio  peduclum  vides,  in 
te  ricinum  non  vides.  tibi  soli  ridiclei  videmur;  ecce  magister  tuus, 
homo  maior  natus:  placemus  illi.  tu  lacticulosus  es,  nee  mu  nee 
ma  argutas,  vasus  fictilis,  immo  lorus  in  aqua,  lentior,  non  melior. 
tu  beatior  es:  bis  prande,  bis  cena.   ego  fidem  meam  malo  quam 

15  thesauros.  ad  summam,  quisquam  me  bis  poposcit?  annis  quadra- 
ginta  servivi;  nemo  tamen  sciit,  utrum  servus  essem  an  liber,  et 
puer  capillatus  in  banc  coloniam  veni ;  adhuc  basilica  non  erat  facta, 
dedi  tamen  operam,  ut  domino  satis  facerem,  homini  maiiesto  et  di- 
gnitosso,  cuius  pluris  erat  unguis,  quam  tu  totus  es.  et  habebam  in 

20  domo  qui  mihi  pedem  opponerent  hac  iliac;  tamen  —  genio  illius 
gratias  —  enatavi.  haec  sunt  vera  athla;  nam  [in]  ingenuum  nasci 
tam  facile  est  quam  '"accede  istoc".   quid  nunc  stupes  tanquam  hir- 

cus  in  ervilia?* 

post  hoc  dictum  Giton,  qui  ad  pedes  stabat,  risum  iam  diu  58 
25  compressum  etiam  indecenter  effudit.  quod  cum  animadvertisset 


fetum  paruo  acre  lucratur.  similem  uim  lamellulae  p.  67  w,  6  hahent. 
lana  uidgo.  iunyentes  insequentibus  leuenna  Wehlius  p.  33,  talan  Beithius, 
Lamia  Beinesius 

1  at  Schefferus  4  sum  Burmannus:  suos  H  assarium  la- 

cobsius 7  sinu  post  illius  addidit  Heinsius:  capite  Beinesius,  uillis 

Schefferus  11  ricinum  Tilebomenus,  Beinesius:  ricium  H 

12  natu  Patauina  lacticulosus  Schefferus:  laeticulosus  H,    lendiculo- 

sus  Heinsius  es  addidi  13  arguta  suasus  H:  correxit  Scheffe- 

rus lorus,  non  locus  H  15  tesauros  H  quisnam  Heinsius, 

quis  unquam  lacobsius  16  scit  H  quod  pro  sciit,   sciuit  Schefferus 

habet,  ut  in  monumentis  audit  perpoleit  expolit  seruit  munit  petit  poseit  posit 
perfecta  inscripta  sunt  Henzeniani  uoluminis  n.  5305  7372  6588  6253 
5276  6101  6186,  Mcmviseni  I.  N,  5820  et  5409  18  maiesto  Munckerus: 

raali  isto  H.     malisto   a   ixakia-roq   Schefferus,  macaristo  Beinesius 
21  sunt  per  compendium  H.     est  exemplum  Amstelodamense  in  er- 

ror e  yeminatum  puto  22  accedere  Schefferus 

5* 


<^, 


68 


PETRONII 


SATIRAE 


69 


adversarius  Ascylti,  Oexit  convitium  in  puerum  et'tu  autem'  inquit  H 
'etiam  tu  rides,  caepa  cirrata?    io  Saturnalia,  rogo,  mensis  de- 
cember  est?    quando  vicesimam  numerasti?  ...  quid  faciat,  cru- 
cis  offla ,  corvorum  cibaria.   curabo ,  iam  tibi  lovis  iratus  sit,  et  isti 
qui  tibi  non  imperat.   ita  satur  pane  fiam ,  ut  ego  istud  conliberto  5 
meo  dono;  alioquin  iam  tibi  depraesentiarum  reddidissem.    bene 
nos  habemus,  at  istic  euge  qui  tibi  non  imperat.   plane  qualis  do- 
minus,  talis  et  servus.   vix  me  teneo,  nee  sum  natura  caldicerebnus, 
$et  cum  coepi,  matrem  meam  dupondii  non  facio.   recte,  videbo  te 
in  publicum,  mus,  immo  terrae  tuber,  nee  sursum  nee  deorsum.  10 
non  cresco,  nisi  dominum  tuum  in  rutae  folium  [non]  coniecero, 
nee  tibi  parsero ,  licet  mebercules  lovem  Olympium  clames.    cu- 
rabo ,  longe  tibi  sit  comula  ista  bessalis  et  dominus  duponduarius. 
recte',  venies  sub  dentem ;  aut  ego  non  me  novi ,  aut  non  deridebis, 
licet  barbam  auream  habeas.   Athana  tibi  irata  sit,  curabo,  et  qui  te  15 
primus  deuro  defecit.   non  didici  geometrias ,  critica  et  alogias  me- 

2  turdesIT  cirrata  Eeinesius  pica  pro  caepa  substituens:  pirrata 

K     pipcrata  Schefferus  io  Heinsius:  o  H  3  lacunam  signifi- 

caui.  potest  ncscit  intercidisse  ut  iratus  conuiua  secundam  personam  et 
ierHam  misciierit.  facias  Schefferus  quod  proharem  si  cibariis  scriptum 
esset  4  coruorum  cibaria  suspecta  WeJdio  p.  16  ubi  H  youis 

nominatiui  catis  {lege  casus)  margo  H  isti  Ascylto  cuius  seruus  Giton 

habebatur.    non  recte  cepit  Lachmannus  ad  Lucretium  p.  362  5  con- 

liberto Sche ferns:   cum  liberto  H  6  reddidissem  uicem  Ooesius 

7  nos  non  habemus  Schefferus  at  scripsi  cum  Burmanno:  aut  //. 

haud  Heinsius  istic    euge  scrijysi  ut  fiat  insultatio  cum  ironia:   isti 

geuge  H.     agagae  uel  agagulae  Ileinsius,  gerrae  Jacobsius,  gennaei  Getae 
gangraenae   gengibiae  egregii  alii,  pluratiue  isti  accipientes  omnes 
imperat   scripsi  praeeunte  Scheffero :    imperant   H,     codids  scripturam  m 
hoc  enuntiato  seruans  inter rogaticmis  notam  apposuit  Orellius  8  nee 

lahnius  conl.  p.  66,  1^  apud  Wehlium  p.  14:  et  B  caldicerebrius  set 
scripsi,  caldicerebrius  etiam  lahnius:  caldus  cicer  eius  ff  9  dupundu 

H  recta  uia  dabo  te  in  patibulum  lacobsius  10  pus  uel  fimus  Hetn- 

sius,  fumus  uel  fungus  lacobsius  ymo  H  uulgo  post  tuber,  non 

post  deorsum  incidunt  orationem  11    non   om.   Hadnamdes 

crescam  Hadrianides  non  sustulit  Tilebanienus  coniecero  msp, 

Heinsius:  coniecit  H.  conieci  Schefferus,  conicio  praeter  ilia  He.nsius 
12  parsero  Reinesius:   par  ero  H  Olimpium  H  13  besalis  H 

quod  explicauit  Heinsius  dupunduarius  H  15  Athana  Hexnsius: 

Sathana  H  et  ei  Goesius  16  de  uiro  deiecit  lac.  Oronomus, 

de  cerebro  deiecit  Ooesius,  de  curuo  refecit  Schefferus,  de  coruo  olorem 
fecit  lacobsius,  condocefecit  Reinesius,  de  cureo  (^ro  xoupeiw )  <lefecit  Reis- 
hius ,  oecuro  defecit  hoc  est  sine  o^xoupw  iussit  esse  Burmannus.  decuro 
perperam  ferebahir  in  H  esse  quod  de  puero  ualere  Oriolius  p.  33  credi- 
diU    suspicabar  neruo  desuefecit  malo  geometrica.    geometriam  Tile- 


f  > 


( 


<  > 


f    > 


,    \ 


<  } 


) 


1'* 


f 


H  nias,  sed  lapidarias  litteras  scio,  partes  centum  dico  ad  aes,  ad  pon- 
dus,  ad  nummum.  ad  summam,  si  quid  vis,  ego  et  tu  sponsiun- 
culam:  exi,  defero  lamnam.  iam  scies  patrem  tuum  mercedes  perdi- 
disse.   quamvis  et  rhetoricam  scio.  ecce  qui  de  nobis  "longe  venio, 

5  late  venio.  solve  me.^'  dicam  tibi,  qui  de  nobis  currit  et  de  loco 
non  movetur;  qui  de  nobis  crescit  et  minor  fit.  curris,  stupes,  sa- 
tagis,  tanquam  mus  in  matella.  ergo  aut  tace  aut  meliorem  noli 
molestare,  qui  te  natum  non  putat;  nisi  si  me  iudicas  anulos  buxeos 
curare,  quos  amicae  tuae  involasti.  Occuponem  propitium.  eamus 
10  in  forum  et  pecunias  mutuemur.  iam  scies  hoc  ferrum  fidem  ha- 
bere, vah ,  bella  res  est  volpis  uda.  ita  lucrum  faciam  et  ita  bene 
moriar  aut  populus  per  exitum  meum  iuret,  nisi  te  ubique  toga 


bomenus,   geometricas  Schefferus,  geometriae  secreta  Heinsius  cretica 

H,    creticas  fabvXas  intellegens  Cretensium  Schefferus,  criticen  TUebomenus. 
nihil  hucfa^it  muri  Pompeiani  inscriptio  apud  Garrucdum  17,1  ubi  *nomina 
genice . . .  dotice  onomastice  phyrrice  byzantice  cretice  dym,anice  gymnice 
leguntur  et  inter  geometrias  et  cretica  Burmannus  posuit 

alogas  Schefferus  Heinsiusque,   logicas    lacobsius  menias  uix  possis 

intellegere  quos  menstrua  mercede  pueri  in  ludis  docebantur;  itaqu^  cri- 
tica, alogias  et  nacnias  aut  geometricas  naenias  et  alogias  criticas  proba- 
ueris.  naenias  Schefferus  et  Heinsius  qui  praeierea  inanias  uel  manias  pro- 
posuit,  meras  Tilebomenus 

1  lipidarias  H  3  ecce  Schefferus:  exi  H  probante  Heinsio 

lamnam  aut  annulum  Heinsius:  lana  H  quod  lamna  esse  puto  ut  p.  66, 
17.  lanna  Amstelodamense ,  lana  Patauinum  exemplar,  arrae  nom,en  de- 
siderari  Heinsius  perspexit  qualem  consuetudo  uulgi  solebat  anulum  adhi- 
bere  sponsionibus ;  lamnam  igitur  agrestis  conuiun  armillam  suam  uocat 
qua  brachium  ipsius  sic  ut  Trimalchionis  cap.  32  cultum  fuisse  credemus. 
lana  non  uideo  qui  potuerit  in  subitanea  hac  altercatione  deferri  pro  pi- 
gnore.  lemma  Reiskius,  de  fero  lana  pro  prouerbio  uel  aenigmate  rustico 
Burmannus  habebat  nee  tamen  exi  in  si  mutauit.  post  defero  interpun- 
gentes  sane  aut  sanna  Schefferus,  leuenna  Wehlius  p.  33,  Lamia  Rei- 
nesius 4  quamuis  ]  si  quid  uis  uel  quid  uis  ?  Wehlius  p.  33 
et]  ego  lacobsius  scias  Goesius,  scis  Reishius,  nescio  Tilebomenus. 
mutilata  haec  ego  existimo  quae  nescio  an  hue  ualuerint  quamuis  et  rhe- 
toricam nescio  et  ceteras  ineptias,  plane  tamen  loqui  didici.  secuntur  autem 
aenigmata  popularia  tria  a  nullo  explicataj  a  multis  temere  tentata 
qui  de  scripsi:  quidem  H  nobis  Lucii  exemplar:  nobis  H 
non  dissimili  acumine  pueri  nostrates  de  lana  glomerata  *breit  komm* 
ich  aufs  Dach,  lang  wieder  herunter:  rathe  mich*.  uenio  utrobique  H 
6  curris  non  sanum.  expecto  muttis  u£l  minurris  quod  est  omnium  minu- 
tissimarum  auicularum,  mures  munire,  non  murrire  in  glossariis  dicun- 
tur  9  o  bucconem  Heinsius,  o  cleponem  Reinesius  propicium 
H  11  uolsa  picla  Heinsius,  uolpis  uersuta  Trillerus  12  at 
lahnius  J  aut  ita  Goesius             ubique  toga  transposui:  toga  ubique  ff 


N 


v  I 


\) 


70 


PETRONII 


SATIRAE 


71 


HL 


perversa  fuero  persecutus.  bella  res et  iste  qui  te  haec  do-  H 

cet,  mufrius,  non  magister.  didicimus;  dicebat  enim  magister  "sunt 
veslra  salva.  recta  domum;  cave,  circumspicias;  cave,  maiorem  ma- 
ledicas.  aut  numera  mapalia:  nemo  dupondii  evadet/'  ego,  quod 
me  sic  vides,  propter  artificium  meum  diis  gratias  ago/  5 

59  coeperat  Ascyltos  respondere  convitio,  sed  Trimalchio  delecta- 

tus  colliberti  eloquentia  'agite'  inquit  'scordalias  de  medio,  suaviter 
sit  potius,  et  tu,  Hermeros,  parce  adulescentulo.  sanguen  illi  fervet,  ^ 
tu  melior  esto.  ||  semper  in  hac  re  qui  vincitur,  vincit.  ||  et  tu  cum  ^ 
esses  capo,  cocococo,  atque  cor  non  babebas.  simus  ergo,  quod  10 
melius  est,  a  primitiis  hilares  et  llomeristas  spectemus.'  intravit 
factio  statim  bastisque  scuta  concrepuit.  ipse  Trimaleblo  in  pulvino 
consedit  et  cum  Homeristae  Graecis  versibus  coUoquerentur,  ut  in- 
solenter  solent,  ille  canora  voce  Latine  legebat  librum.  mox  silentio 
facto 'scitis'  inquit 'quam  fabulam  agant?  Diomedes  et  Ganymedes  15 
duo  fratres  fuerunt.  horum  soror  erat  Helena.  Agamemnon  illam 
rapuit  et  Dianae  cervam  subiecit.  ita  nunc  Homeros  dicit,  quemad- 
modum  inter  se  pugnent  Troiani  et  Parentini.  vicit  scilicet  et  Iphi- 
geniam,  filiam  suam,  Achilli  dedit  uxorem.  ob  eam  rem  Aiax  insanit 
et  statim  argumentum  explicabit.'  haec  ut  dixit  Trimalchio,  clamo-  20 


1  praeuersa  Beinesius  est  cim  Hdicida  Gitonis  discipuU  signi- 

ficatioiie  intercidit.  et  tu  et  iste  lacobsins.  et  in  est  mutat  Onolius 
p   35  2   mufrius   Syrum  uocabulum  Beiskio,  ex  mure  fero  natum 

Oriolio  p.  35  uidebatur.  muricidus  aid  muger  uel  murgiso  udrtmrcev 
uerius  Heinsius,  rusmc  rxxm  Muncherus,  TiMhonas  pro  wi^^opzyt;  bchefferus, 
mularius  aul  nesapius  aut  mustum  aut  non  musteus  magister  aht  mufnus. 
nos  magis  didicimus  lacohsius  docebat  Schefenis  3  maiorem 

tic  H  4  magister  dimissum   e  ludo  puerum   ad  frugahtatem  sic 

perqit  cohortari:  'aut  numera  ut  documento  tihi  sint  homines  qui  inordi- 
nate ac  solute  uiuunt,  omnes  non  assis  esse  uidebis  .    aut  tu  mera  Jac.Gro- 
nouius,  sat  numero  mapalia  id  est  satis  ccleriter  nugas  fades  Wehliuf  p.31 
mappalia  //  euadet  scripsi,  item  Wehlius  qui  tamen  p.  32  euasit  praefert 

ut  iam  non  magistri  sed  sua  nomine  libertus  loquatur  6  ascylto  H 

conuicio  H  9  semper  in  hac  re  qui  uincitur,  uincit  habent  Lpt  post 

cap.  82  et  Jlorilegium  Farisinum.    de  iurgio  margo  t.  hac  in  re  unus  t 
10  coco  coco  B;  suppleo  faciebas  uel  sonabas:  cxxQMxnxQ  galh  feruntur  m 
qlossariis.    esses  calo  calo  coco,  aeque  Heinsius;  aeciue  etiam  Jahnius 
habebas  Tilehomenus ;  habeas  E         1 1  a  primitis  K  apprime  mitis  Antomus, 
apti  mites  Schefferus,  a  primitus  conlato  depraesentiarum  Tilebomenus 
13  ut  solent,  insolenter  transposuit  Heinsius.     uti  solent  {delens  insolenter) 
lacobsius  15  ganimedes  H  16  agamenon  H  17  ita  suspectum 

lahnio        1 8  Tarentini  Schefferus        silicet  H.  apta  particula  haec  ineptienli 
Trimalchioni  qui  Agammncmem  cogitai.  Vlixes  lacobsius  Efigeniam  H 


y 


V 


> 


flMr'. 


H  rem  Homeristae  sustulerunt,  interque  familiam  discurrentem  vitulus 
in  lance  denaria  elixus  allatus  est,  et  quidem  galeatus.  secutus  est 
Aiax  strictoque  gladio,  tamquam  insaniret,  concidit,  ac  modo  versa 
modo  supina  gesticiilatus  mucrone  frusta  collegit  mirantibusque 

5  vitulum  partitus  est. 

nee  diu  mirari  licuit  tam  elegantes  strophas;  nam  repente  la-  60 
cunaria  sonare  coeperunt  totumque  triclinium  intremuit.   conster- 
natus  ego  exsurrexi  et  timui,  ne  per  tectum  petauristarius  ahquis 
descenderet   nee  minus  reliqui  convivae  mirantes  erexere  vultus, 

10  expectantes  quid  novi  de  caelo  nuntiaretur.  ecce  autem  diductis  la- 
cunaribus  subito  circulus  ingens,  de  cupa  videlicet  grandi  excussus, 
demittitur,  cuius  per  totum  orbem  coronae  aureae  cum  alabastris 
unguenti  pendebant.  dum  haec  apophoreta  iubemur  sumere,  respi- 
ciens  ad  mensam :  iam  illic  repositorium  cum  placentis  aliquot 

15  erat  positum,  quod  medium  Priapus  a  pistore  factus  tenebat,  gre- 
mioque  satis  amplo  omnis  generis  poma  et  uvas  sustinebat  more 
vulgato.  avidius  ad  pompam  manus  porreximus ,  set  repente  nova 
ludorum  missio  hilaritatem  hie  refecit.  omnes  enim  placentae 
omniaque  poma  etiam  minima  vexatione  contacta  coeperunt  effun- 

20  dere  crocum,  et  usque  ad  os  molestus  humor  accidere.  rati  ergo 
sacrum  esse  peniculum  tam  religioso  apparatu  perfusum,  consur- 


2  denaria  aut  ducenaria  Burmannus:  dunaria  H.  clunaria  Patauini, 
clibanaria  Heinsius^  culinaria  Tilebomenus^  tricliniaria  lac,  Gronouim,  lunari 
pro  curuata  pandaue  lacobsius.    non  longius  abest  duodenaria  et  qui- 

dem galeatus  insequentibus  iungit  H.  num  et  quidem  . . .  hunc  galeatus  secu- 
tus? 3  obuersa  uel  ^xx^r^di  Heinsius  4  supina /ScAe/erw*;  spuma 
H  potius  mucronem  frustra  H  6  scrophas  H  8  petecurista- 
rius  H  10  nunciaretur  H  diductis  Schefferus:  deductus  H 
14  praetermissa  a  librario  puto  rursus  rem  nouam  notaui  uel  similia.  ut 
respicimus  Munchems  aliquod  H  15  gremioque  licentius  cum  pro- 
ximis  copulatum  pro  qui  gremio  16  poma  susp.  Antonius,  pomarium 
lahnius  17  set  scripsi:  et  H  quod  non  licebit  defendere  usu  Apulei  qui 
in  temporalibus  huius  generis  enuntiatis  et  saepius  cum  particulae  loco  ponii. 
en  Heinsius  18  missio  scripsi:  remissio  jET  hie  refecit  corrupta.ne- 
que  sanantur  si  mire  a  lacobsio  aut  sic  adsumpseris  quoniam  contrarium 
rejiciendo  uocabtdum,  infregit  uel  refrigerauit,  subsequentia  flagitant.  an  ante 
et  repente  turbatae  Gai  hilaritatia  mentio  facia  erat?  20  os  scripsi: 
nos  H  accidere  scripsi  sic  ut  aqua  humum  accidere  uel  res  ad  ocu- 
los  aures  animum  accidere  dicebatur:  accedere  H.  molestum  humorem 
adspergere  Wehlius  p.  34  21  peniculum  Schefferus.  is  paulo  ante 
decentius  gremium  appeUabatur :  periculum  H.  fericulum  Beinesius 
perfusi  Heinsius 


72 


PETRONn 


reximus  altiiis  et  'Augusto,  patri  patriae,  feliciter'  diximus.  quibus-  H 
dam  tamen  etiam  post  banc  venerationem  poma  rapientibus  et  ipsi 
mappas  implevimus,  ego  praecipue,  qui  nullo  satis  amplo  munere 
pulabam  me  onerare  Gitonis  sinum.   inter  haec  tres  pueri  Candidas 
succincti  tunicas  intraverunt,  quorum  duo  Lares  bullatos  super  men-  5 
sam  posuerunt,  unus  pateram  vini  circumferens  'dii  propitii'  cla- 
mabat.   aiebat  autem  unum  Cerdonem,  alterum  Felicionem,  tertium 
Lucrionem  vocari.   nos  etiam  veram  imaginem  ipsius  Trimalchio- 
nis,  cum  iam  omnes  basiarent,  erubuimus  praeterire. 
61  postquam  ergo  omnes  bonam  mentem  bonamque  valitudinem  10 

sibi  optarunt,  Trimalcbio  ad  Nicerotem  respexit  et'solebas'  inquit 
'suavius  esse  in  convictu;  nescio  quid  nunc  taces  nee  muttis.  oro 
te,  sic  felicem  me  videas,  narra  illud  quod  tibi  usu  venit.'  Niceros 
delectatus  affabilitate  amici  'omne  me'  inquit 'lucrum  transeat,  nisi 
iam  dudum  gaudimonio  dissilio ,  quod  te  talem  video,  itaque  hila-  15 
ria  mera  sint,  etsi  timeo  istos  scolasticos,  nemerideant.  viderint: 
narrabo  tamen;  quid  enim  mihi  aufert,  qui  ridet?  satius  est  rideri 
quam  derided.'  'haec  ul)i  dicta  dedit\  talem  fabulam  exorsus  est: 

'cum  adhuc  servirem,  babitabamus  in  vico  angusto;  nunc  Ga- 
villae  domus  est.   ibi,  quomodo  dii  volunt,  amare  coepi  uxorem  Te-  20 
rentii  coponis:  noveratis  Melissam  Tarentinam,  pulcherrimum  bac- 
ciballum.   sed  ego  non  mehercules  corporaliter  eam  aut  propter  res 


1  ocyus  Heinsiua  2  ipsi  iis  Eeinsius  cum  ipsius  Amstelodamensis 

expresaisset:  if>as  id  est  ipsas  H  4  onerare  posse  Tilebomenus  gyto- 

nis  unum  JI  5  succiuti  //  6  propicii  H  7  post  clamabat  uereor 

ne  nonnulla  praefermma  sint.  aiebat  enim  iUa,  nisi  ualdefallor,  ipse  Tri- 
malcbio 8  IjncYionam  lieinesius,  Jleinsius:  lucronem  J/  mox  etiam 
Jacobsius  ccrcam  Reinesius,  auream  lahnius.  haec  ut  paullo  obscuriora 
nunc  sint,  factum  puta  culpa  compilatoris  9  errubuimus  H 
12  suauius  H  ut  suauis  corrigeret  nunc  Schefferua:  nee  E 
mutes  Ji  15  dissileo  II  16  rideant  Schefferus,  Heinsius: 
derideant  iT  uiderint  cum  Patauina  Schefferus  qui  riserint  j^rae/ere- 
hat:  uiderit  H.  suspicabar  quid  erit?  simile  iUud  dispensatoris  in  cap.  30 
uerbis  'quid  ergo  estV  17  ridet?  quae  est  interrogatoria  nota  H. 
ridetur  Amstelodamensis  18  deridere  Antonius  celeberrimum 
hemistichium  Lucilianum  Vergilianum  (uelut  Aen.  J  I  790)  19  Au- 
gust© Oriolius  p.  37  21  baccibullum  uulgare  uocabtdum  haud  dubie 
recte  traditum,  ad  plenam  opinor  et  rotundam  formam  spectans ;  a  baccis 
deriuat  illud  Oriolius.  baci  ciballum  hoc  est  Bacchi  cymbalium  j^ro  cymbali- 
stria  Heinsius,  basioballum  basilissam  bascaniballum  fascinabulum  suscita- 
bulum  basiballura  buccibasium  casalbadium  alii  22  eam  Munckerus: 
autem  H.     omisit  Patauina 


\ 


i     > 


»fj 


SATIRAE 


73 


H  venerias  curavi,  sed  magis  quod  bene  morata  fuit.  si  quid  ab  ilia 
petii,  nunquam  mihi  negatum;  fecit  assem,  semissem  habui;  quic- 
quid  hahui,  in  illius  sinum  demandavi,  necunquam  fefellit  ussum. 
huius  contubernalis  ad  villam  supremum  diem  obiit.    itaque  per 

5  scutum  per  ocream  ecraginavi,  quemadmodum  ad  illam  perveulrcm : 
in  angustiis  autem  amici  apparent,   forte  dominus  Capuam  exierat  62 
ad  scruta  scita  expedienda.   nactus  ego  occasionem  persuadeo  ho- 
spitem  nostrum ,  ut  mecum  ad  quintum  miliarium  veniat.   erat  au- 
tem miles  fortis  tanquam  Orcus.   apoculamus  nos  circa  gallicinia, 

10  luna  lucebat  tamquam  meridie.  venimus  intra  monimenta.  homo 
mens  coepit  ad  stellas  facere,  sed  ego  eo  cantabundus  et  Stellas  nu- 
mero.  deinde  ut  respexi  ad  comitem,  ille  exuit  se  et  omnia  vestimenta 
secundum  viam  posuit.  mihi  anima  in  naso  esse,  stabam  tamquam 
mortuus.   at  ille  circumminxit  vestimenta  sua  et  subito  lupus  factus 

15  est.  nolite  me  iocari  putare;  ut  mentiar,  nuUius  patrimonium  tanti 
facio.  sed,  quod  coeperam  dicere,  postquam  lupus  factus  est,  ulu- 
lare  coepit  et  in  silvas  fugit.  ego  primitus  nesciebam  ubi  essem, 
deinde  accessi,  ut  vestimenta  eius  toUerem:  ilia  autem  lapidea  facta 
sunt,   qui  mori  timore  nisi  ego?   gladium  tamen  strinxi  et  in  tota 

20  via  umbras  cecidi,  donee  ad  villam  amicae  meae  pervenirem.   ut 


1  uenerarias   H  unde  uenerarias   iiulgo:   uenerias  Schefferus 
morata  Hadrianidet:  moriar  H.     benemoria   Orellius,   bene  moriarl   larga 
Jacobsius  2  negat  cum  lahnius  fuit  roniungens  cum  negatum  Pa- 

tauina quicquid  habui  exempli  causta  addidi.   post  sinum  inseruit  num- 

mos  uel  omnia  lacobsius  3  fefellit  usum  Schefferus:  fefellitus  sum  et  in 

margine  fefelitus  H.     Ivoc  pro  falsus  accepit  Heinsius  5  scrupum  per 

ocrem  coni.  BurmAinnus  ecraginaui  i^cwHtw:  egiaginaui  S".    aegre  agi- 

taui  uel  aginaui  Heinsius,   machinaui  Jacobsius  6  autem  m  angustiis 

transponit  H  cuius  ab  scriptura  nam  nimis  recederet  Capuam  Schef- 

ferus: Capue  H  Capua  susp.  Antonius  7  scruta  scita  sunt  res  quae  luhet, 

inutiles  utiles,  scite  Schefferus  praestat  ergo  9  Orchus  H  apocu- 
lamus Schefferus:  apoculanius  H post  id  interpungens  quod  etiam  Heinsto 
fraudi  aliquando  fuerat  cum   adscriberet  Orcus   Pacuuianus  circha 

H  10  mala  ut  uenimus  intra  scripsi:  inter  H  11  Stellas 

est  o-TiJXXac  quius  scripturae  testes  sunt  Graecae  inscriptiones  sexcentae 
et  libri  Lactantii  diu.  inst.  J  11  ubi  Ennium  (p.  171  Vahleni)  de- 
scripsit  eo   add.   Heinsius:  sedeo   ego   Schefferus  et  Jahnius 

13  uiam  Schefferus:  iam  H  anima  Munckerus:  in  animo  H.   fortasse 

in  irrepsit  in  locum  coepit  uerbi.    en  anima  uel  animus  Heinsius  in 

ano  olim  Heinsius  16  quod  quod  ceperam  H  19  quis  corn. 

•   •  •  • 

Anto7iius  in   tota   uia    Schefferus:   matauita   tau   H  in   quo  omrma- 

topoeiam  (matau  itatau)  inesse  putabant,  matutinas  Heinsius,  mota  ui  tota 
Antonius  20  ut  larua  scripsi:  In  laruam  H.   ut  in   aream  Heinsius, 

ianuam  Schefferus,  in  tauernam  Jahnius 


,f 


i,  / 


■^=,^r^fWfT  y»TW»-=c,»  t>  ■:>"?■ 


74 


PETRONII 


63 


larva  intravi,  paene  animam  ebuUivi,  sudor  mihi  per  bifurcum  Yola-  H 
bat,  oculi  mortui,  vix  unquam  refectus  sum.  Melissa  mea  mirari 
coepit,  quod  tam  sero  ambularem,  et  "si  ante^'  inquit  Nenisses,  sal- 
tern nobis  adiutasses;  lupus  enim  villain  intravit  et  omnia  pecora  . . . 
tamquam  lanius  sanguinem  illis  misit.   nee  tamen  derisit,  etiam  si  5 
fugit;  servus  enim  noster.lancea  collum  eius  traiecit."  haec  ut  audivi, 
operire  oculos  amplius  non  potui,  sed  luce  clara  Gai  nostri  domum 
fugi  tanquam  copo  compilatus ,  et  postquam  veni  in  ilium  locum, 
in  quo  lapidea  vestimenta  erant  facta,  nihil  inveni  nisi  sanguinem. 
ut  vero  domum  veni,  iacebat  miles  mens  in  lecto  tanquam  bovis,  et  10 
collum  illius  medicus  curabat.    intellexi  ilium  versipellem  esse  nee 
postea  cum  illo  panem  gustare  potui,  non  si  me  occidisses.   vide- 
rint  alii  quid  de  hoc  exopinissent;  ego  si  mentior,  genios  vestros 
iratos  habeam.' 

attonitis  admiratione  universis  *  salvo'  inquit  'tuo  sermone'  15 
Trimalchio  ^si  qua  tides  est,  ut  mihi  pili  inhorruerunt,  quia  scio 
Niceronem  nihil  nugarum  narrare:  immo  certus  est  et  minime  lin- 
guosus.  nam  et  ipse  vobis  rem  horribilem  narrabo.  asinus  in  te- 
guHs.  cum  adhuc  capillatus  essem,  nam  a  puero  vitam  Chiam  gessi, 
ipsimi  nostri  delicatus  decessit,  mehercules  margaritum,  caccitus  et  20 


1  ebuliui  H  colabat  Remesius  5  uerbiim  uelut  lancinavit 

praetermlssum  a  lihrario  est;   turbauit,  inuadens,   percolauit    TilebomenuSj 
HeinsiuSj  lacohsius.    sine  lacitna  o  mea  pecora  lac.  Gronouius  7  C. 

nostri  scripsl   dominuni  intellegens:   hac  nostri  H.     hue  Schefferus 
10  bonis  nominatini  casus  margo  H  12  uiderint  quid  de  hoc  alii  Hein- 

sius,  alii  post  uiderint  ego  jtosui:  uiderint  qui  hoc  de   alibi  H  exopi- 

nassint  uolehat  Ileinsius.   set  eadem  ratione  formaium  exuibrissare  Titinius 
dixerat  18  iam  lacohsius  20  ipsimi  nostri  scripsi:  ipim  mostri 

H.  ipsumus  uel  ipsimus  et  ipsuma  etiam  in  posterionbus  dominus  et  domina 
uocantur.  Plautina  seriia  in  Casina  IV  2,  11  *  ego  eo  quo  me  ipsa  misit  id 
est  domina,  aur^.  Catullus  de  passere  'suarn  norat  ipsam  tam  bene  quam 
puella  matrem*,  idem  de  deliciis  suis  *mea  dulcis  Ipsitilla'.  cum  antiquitus 
ipse  pyrrichium  aequasset  p  littera  sic  ut  in  uoluptate  correpta,  post  adsimi- 
Inntes  isse  pronuntlabant  uulgo.  et  Augustus  guidem  tradebafur  legato  con- 
sulari  successorem  dedisse  *ut  rudi  et  indocto,  cuius  manu  issi  (iwn  ixij  pro 
ipsi  scriptum  animaduertisset'  id  quod  mirabatur  Suetonius  (Aug.  88),  sed 
proximo  saeculo  doctus  Martialis  I  109  *Issa  est  deliciae  cateUa  Publi  et 
compart  sono  delectatus  argute  Uabella  in  qua  tam  similem  uidebis  issam  wi 
sit  tam  similis  sibi  nee  ipsa'  id  est  issa.  ibi  qui  codices  ipsa  et  issa  confun- 
dunt,  medii  aeui  malam  elocutionem  secuntur.  ollae  cineribusque  puellae  in- 
scriptum  est  *issa  haue*  ut  aliis  monumentis  anima  dulcissima  uel  suauis- 
sima  haue^ ;  in  muris  Pompeianis  legitur^ euge  issa'  et^Aprodite  issa  ;  ClaU' 
diae  Gellii  et  Fuluius  *issae  suae',  Aponio  trimulo  infanti  Flauius  et  Aponia 


.  I , 


A-. 


» 


\    y 


\ 


\ 


4'i> 


SATIRAE 


75 


E  omnium  numerum.  cum  ergo  ilium  mater  misella  plangeret  et  nos 
tum  plures  in  tristimonio  essemus,  subito  strigae  ^tri^tr^  coeperunt; 
putares  canem  leporem  persequi.  habebamus  tunc  hominem  Cappa- 
docem,  longum,  valde  audaculum  et  qui  valebat  [poterat]  bovem  ira- 

5  tum  tollere.  hie  audacter  stricto  gladio  extra  ostium  procucurrit, 
involuta  sinistra  manu  curiose,  et  muHerem  tanquam  hoc  loco  — 
salvum  sit  quod  tango  —  mediam  traiecit.  audimus  gemitum ,  set, 
plane  non  mentiar ,  ipsas  non  vidimus,  baro  autem  noster  intro- 
versus  se  proiecit  in  lectum  et  corpus  totum  lividum  habebat  quasi 

10  flagellis  caesus,  quia  scilicet  ilium  tetigerat  mala  manus.  nos  cluso 
ostio  redimus  iterum  ad  officium ,  sed  cum  mater  amplexaret  cor- 
pus filii  sui,  tangit  et  videt  raanuciolum  de  stramentis  factum,  non 
cor  habebat,  non  intestina,  non  quicquam:  scilicet  iam  puerum  stri- 
gae involaverant  et  supposucrant  stramenticium  vavatonem.   rogo 

15  vos,  oportet  credatis,  sunt  mulieres  plussciae,  sunt  nocturnae,  et 
quod  sursum  est,  deorsum  faciunt.  ceterum  baro  ille  longus  post 
hoc  factum  nunquam  colons  sui  fuit,  immo  post  paucos  dies  phre- 
neticus  periit.' 


*is8ulo  et  delicio  siw  fecerunt  titidum.  non  mirum  defiexum  a  reuerentia 
uocabulum  esse  ad  blanditias  neque  mutatum  ipse  in  isse  si  russum  cum 
rursum  aut  passus  cum  pansus  aut  sussulite  am  supsilite  contendiinus 
cat&mitxis  lacohsius,  lahnius,  ego  coniecimus ;  hyacinthus  Heinsius,  galacti- 
tes  Wehlius  p.  35  et  delem  cum  lacohsio,  cirratus  Schefferus ,  eccntus 
Beinesius,  callistus  Beiskius.  kuc  non  ualere  puto  charitosus  blandimen- 
tim  uelut  quinquennis  puer  I.  It.  N.  6902  'musca  charitosus  sisnna  bene' 
dictus"  appeUatur  et  '  charitiosus'  alumnus  nouem  annos  natus  ibid.  3001 
1  nostrum  plures  Ileinsius.  plures  sic  ut  multi  esse  in  aliqua  re 
dicuntur  homines,  nisi  forte  dies  intercidit  2  adesscmus  lahnius 

stridere  add,  lacohsius  crepuerunt  TriUerus  4  poterat  glossam 

omisit  Patauina.    qui  si  uolebat  poterat  Munckerus,  Ileinsius  bouem 

Beiskius:  louem  If  5  ^rocucurnt  ff  ut  coniecerat  Heinsius ,  7i07i  pre- 

cucurrit  6  post  inuoluta  deesse  laenae  uel  amiculo  uel  laccrnae  uel  pallio 

uel  laciniae  Heimio  uidehaiur  manu    sinistra  H  7  gemitum  set 

scripsi:  gemitum  et  H.    sed  itevi  lacohsius,  at  Schefferus  8  ipsam  i^chef- 

ferus  intro  reuersus  Heinsius.  introrsus  est  in  domum  mtenorem 

10  quia  H,  non  quod  11  cum  scripsi:  dum  ff.    non  place^um  mater 

amplexat-et  tangit,  uidet  sed  nescio  an  tangit  et  interpolatum  sit 
12  en  uidet  Schefferus  manupiolum  Heinsius,  maniolam  Tnllerus  sen- 

tentiae  non  ignarus  13  strige  puerum  H  14  stramendtium 

H  uauatorem  a  ua  ua  uoce  infantium   aut  babactonem   uel  babaso- 

nem  a  paPa^siv  aut  balatronem  Heinsius,  bobatorem  a  ^av^nv  aut  blato- 
nem  aut  aiacionem  Varrmis  Aiace  stramenticio  abusus  Munckerus,  larua- 
tionem  aut  plangonem  id  est  nXayyova  TriUerus  17  ymo  H 

freneticus  H 


T^k  r 


76 


PETRONII 


SATIRAE 


77 


64         miramur  nos  et  pariter  credimus,  osculatique  mensam  roga-  H 
mus  nocturnas,  ut  suis  se  sedi'bm  teneant,  dum  redimus  a  cena 

et  sane  iam  lucernae  mihi  plures  videbantur  ardere  totumque 
triclinium  esse  mutatum,  cum  Trimalchio  'tibi  dico'  inquit  *Plocame, 
nihil  narras?  nihil  nos  delectaris?  et  solebas  suavius  esse,  belle  di-  5 
verbia  dicere,  melica  canturire.  heuheu,  abistis  dulcis  caricae/  ^iam' 
inquit  ille  ^  quadrigae  meae  decucurrerunt,  ex  quo  podagricus  factus 
sum.  alioquin  cum  essem  adulescentulus ,  cantando  paene  phthisi- 
cus  factus  sum.  quid  saltare?  quid  diverbia?  quid  tonstrinum? 
quem  parem  habui,  nisi  unum  Apelletem?'  appositaque  ad  os  manu  10 
nescio  quid  taetrum  exibilavit,  quod  postea  Graecum  esse  affirmabat. 

nee  non  Trimalchio  ipse  cum  tubicines  esset  imitatus,  ad  delicias 
suas  respexit,  quem  Croesum  appellabat.  puer  autem  lippus,  sordi- 
dissimis  dentibus,  catellam  nigram  atque  indecenter  pinguem  pra- 
sina  involvebat  fascia  panemque  semessum  ponebat  super  toruro,  15 
atque  hoc  nausea  recusantem  saginabat.  quo  admonitus  officii 
Trimalchio  Scylacem  iussit  adduci^praesidium  domus  familiaeque.* 
nee  mora,  ingentis  formae  adductus  est  canis  catena  vinctus,  admo- 
nitusque  ostiarii  calce,  ut  cubaret,  ante  mensam  se  posuit.    turn 


2  sedibus  addidi.     ut  triuiis  se  aut  triuiis  suis  se    Wehlius  p.  36 
lacunam    significaid.     relatum    erat    de    augescente    conuiuarum    suaque 
ebrieiate  4  plocame  H  ut  coniecerat  Beinesius,  non  plocrime 

5  at  Schefferus  suauius  scripsi:  suauis  H.     cf,  ad  p,  72,  12 

sic  ordinem  mutaui:  canturire  belle  deuerbia,  adicere  melicam  H.  inter- 
pungentes  post  canturire  Schefferus  belle  diuerbia  dicere  melicaue,  Heintius 
belle  diuerbia  adicere  thymelica,  lac.  Gronouius  belle  diuerbia  dicere  mel- 
lea.  interjningens  post  belle  Jacobsius  diuerbia  dicere  mele  canere.  hazid 
inepte  canturire  belle  melicam,  diuerbia  adicere  Goesius.  fit  gradatio  a  pro- 
niiutiatione  diuerbii  ad  modulationem  canticorum  6  ubi  estis  Heinsivs, 

abisti  lacobsius  caricae  Schefferus:  carica  H  8  tisicus  H 

9  deuerbia  //  tonstrinum  H  quod  non  dubium  est  quin  idem  ac  melicum 

hie  ualeat  cf.  J),  ^^t  12.    toni  histrionum  Heinsius  10  qn  H,   id  Bur- 

sianus  quando  iuterpretatur  Apellem  tragoedum  intellegas  ab  Suetonio 

in  uita  Caiigulae   c.  33  memoratum  appositaque   Heinsius:  opposita- 

que  H  11  fortasse  sibilauit  1 2  ante  nee  deesse  pauca  uidentur 

13  respexit  corr.  ex  rexpexit  H  sordidissimis  Schefferus:  sordidissi- 

mus  H  14  prasina  et  in  margine  i.  uiridi  IT  15  semcsum 

Bumiannus:  semissem  H.     semestrem  Heinsius  super  scripsi:  supra 

H  16  hoc  Hadrianides :  hac  H.  an  atque  delendum  et  ac  scribendum 

est'?  banc  praeter  iUud  Hadrianides^  haec  Schefferus  post  recusantem  aste- 
riscum  collocans  nausia  H  officii  scripsi  ut  rideatur  consueta  ho- 

mini  aypouta:  officio  H  17  iubentis  haec  Trimalchionis  uerba  piUa 


;ril 


V  '1 


I) 


H  Trimalchio  iactans  candidum  panem  '^nemo'  inquit  Sn  domo  mea 
me  plus  amat.'  indignatus  puer,  quod  Scylacem  tam  effuse  laudaret, 

catellam  in  terram  deposuit  hortatusque,  ut  ad  rixam  properaret 

Scylax,  canino  scilicet  usus  ingenio,  taeterrimo  latratu  triclinium 
5  implevit  Margaritamque  Croesi  paene  laceravit.  nee  intra  rixam  tu- 
multus  constitit,  sed  candelabrum  etiam  super  mensam  eversum 
et  vasa  omnia  crystallina  comminuit  et  oleo  ferventi  aliquot  convi- 
vas  respersit.  Trimalchio  ne  videretur  iactura  motus,  basiavit  pue- 
rum  ac  iussit  super  dorsum  ascendere  suum.   non  moratus  ille  usus 

10  est  equo  manuque  plena  scapulas  eius  subinde  verberavit,  interque 

risum  proclamavit:  ^bucca,  bucca,  quot  sunt  hie?'   repressus  ergo 

aliquandiu  Trimalchio  camellam  grandem  iussit  misceri  potiones- 

que  dividi  omnibus  servis,  qui  ad  pedes  sedebant,  adiecta  exceptione: 

si  quis'  inquit  'noluerit  accipere,  caput  ilii  perfunde.    interdiu  se- 

15  vera,  nunc  hilaria.' 

banc  humanitatem  insecutae  sunt  matteae ,  quarum  etiam  re-  65 
cordatio  me,  si  qua  est  dicenti  fides,  offendit.   singulae  enim  galli- 
nae  altiles  pro  turdis  circumlatae  sunt  et  ova  anserina  pilleata,  quae 
ut  comessemus,  ambitiosissime  a  nobis  Trimalchio  petiit  dicens  ex- 

20  ossatas  esse  gallinas.  inter  haec  triclinii  valvas  lictor  percussit, 
amictusque  veste  alba  cum  ingenti  frequentia  comissator  intravit. 
ego  maiestate  conterritus  praetorem  putabam  venisse.  itaque  ten- 
tavi  assurgere  et  nudos  pedes  in  terram  deferre.  risit  banc  trepi- 
dationem Agamemnon  et^contine  te'  inquit*^ homo  stultissime.   Ha- 

25  binnas  sevir  est  idemque  lapidarius,  qui  sihi  videtur  monumenta 
optime  facere.' 


2  efuse  H  3  terra  Patauina  suppleo  magnum  tumultum  conci- 

tauit.     nam  omissa  non  nulla  esse  u^l  inde  consequitur  quod  deest  est 
4  praestat  scilicet  canino  5  Margaritam  pro  blando  nomine  catellae 

habeo,  uelut  Martiali  1 109  Issa  catella  carior  Indicis  lapillis  uocatur 

ne/\intra  H  6  super  scripsi:  supra  H  7  cristallina  H 

8  respersit,  non  respexit  H  9  super  scripsi:   supra  H  moratur 

tacite  Antonius  ille  et  Schefferus,  illo  Goesius  10  est  addidi 

plana  Schefferus  inter  quam  cum  Amstelodam^nsis  haberet,  interque 

ea  cum  risu  Munckerus  1 1  buccae  buccae  Beishius ,  bucco  bucco 

cum  Tilebomeno  Heinsius  12  potionesque  scripsi:   potiones  H,     et 

al 
potiones  Antonius  15  nunchilaria  et  in  margine      nunc  ilaria  H 

19  a  add.  Schefferus  20  litor  H  21  amcitusque  H  co- 

missator H  22    conteritus  H  24   agamenon  H  25  sibi 

uideretur  uel  se   retur  Heinsius:  uideretur  H.     uidetur  Schefferus.    potest 


T 


7 


78 


PETRONII 


SATIRAE 


79 


recreatus  hoc  sermone  reposui  cubitum,  Habinnamque  intran-  H 
tern  cum  admiratione  ingenti  spectabam.    ille  autem  iam  ebrius 
uxoris  suae  humeris  imposuerat  manus ,  oneratusque  aliquot  coro- 
nis  et  unguento  per  frontem  in  oculos  fluente  praetorio  loco  se  po- 
suit  continuoque  vinum  et  caldam  poposcit.   delectatus  hac  Trimal-  5 
chio  hilaritate  et  ipse  capaciorem  poposcit  scyphum  quaesivitque, 
quomodo  acceptus  esset.  ^omnia'  inquit  *^habuimus  praeter  te;  oculi 
enim  mei  hie  erant.   et  mehercules  bene  fuit.   Scissa  lautum  no- 
vendiale  servo  suo  misello  faciebat,  quem  mortuum  manumiserat. 
et  puto,  cum  vicensimariis  magnam  mantissam  habet;  quinquaginta.  10 
enim  millibus  aestimant  mortuum.  sed  tamen  suaviter  fuit,  etiam 
si  coacti  sumus  dimidias  potiones  super  ossucula  eius  efiundere/ 
66* tamen'  inquit  Trimalchio  *^quid  habuistis  in  cena?'  ^dicam'  inquit 
*si  potuero;  nam  tam  bonae  memoriae  sum,  ut  frequenter  nomen 
meum  obliviscar.  habuimus  tamen  in  primo  porcum  poculo  coro-  15 
natum  et  circa  savunculum  et  gizeria  optime  facta  et  certe  betam 
et  panem  autopyrum  de  suo  sibi,  quem  ego  malo  quam  candidum; 
et  vires  facit,  et  cum  mea  re  [causa]  facio,  non  ploro.   sequens  fer- 
culum  fuit  scriblita  frigida  et  supra  mel  caldum  infusum  excellente 
Hispanum.   itaque  de  scriblita  quidem  non  minimum  edi,  de  melle  20 
me  usque  tetigi.  circa  cicer  et  lupinum,  calvae  arbitratu  et  mala 


tamen  ut  mutUata  talia  fuerint  qui  non  assis  aestimaretur  nisi  uideretur 

5  fortasse  hilaritate  Trimalchio  8  malo  set  Scissa  mirahile 

nomen  uiri,    Sylla  Tilebomemis,  Scilla  Beinesius,  Stilla  Beiskius  lau- 

cum  noaendialem  ff:  lautam  nouendialem  ffeinsius,  sacrum  nouendiale  7\7e- 
homenus  Scheffenisque  9  misello  nomen  serui  Scheffero  uisum  est,  mi- 

sellus  atisp.  Heinsiua  11  extimant  H  12  super  Amstelodamense 

exemplum :  supra  ff        ossiicula  H  eius  ita  ut  s  uideatur  inducta  H 

13  cena  ^  quae  eat  interrogatoria  nota  H.  edebatur  cenam  ut  in  cenam 
fieri  uel  esse  dicitur  cap.  47  uel  Terentii  Heautonlimorumenu  I  2,  37  *ut 
uideam  in  cenam  quid  nobis  siet*  secundum  Bembinum  14  potero 

Hadrianides  15  porcum  porculo  Beiskius,  porculum  epulo  Heinsius, 

porcum  ferculo  hoc  ut  cum  primo  iungeretur  Schefferus,  porcum  botulo  lac. 
Oronouius  16  sauunculum   scripsi  id  est  sauillum  cf,  homunculvs  et 

homullus:  saucunculum  H  quod  contractum  e  sauilucunculo  Heinsius  pufa- 
bat.  sauiunculum  ffildebrandus  ad  Apidei  met,  X 13  p.  907,  lucunculum 
Beinesius,  Munckerus.  -  saucaptidem  Plautus  jinxit  in  Pseudulo  gi- 

geria  formam  substiiuit  Schefferus  farcta  lahniu^  num  et  circa 

betam?  ex  aceto  betam  Heijisius,  cicerbitam  Beinesius  17  autopirum 

H  18  uices  ff  causa  seclv^i  cf.  ad  p.  54,  3  19  et  20  sci- 

ribilita  H,  quae  potest  rustica  fuisse  elocutio  ut  trichilinium  pro  triclinio 
similiaque  permulta  rectius  super-infusum  20  non  nimium  lac, 

Oronouius  21  me  usque]  nusquam  ffeinsius 


.>•' 


> 


r 


^      K     t 


<i 


H  singula,  ego  tamen  duo  sustuli  et  ecce  in  mappa  alligata  habeo; 
nam  si  aliquid  muneris  meo  vernulae  non  tulero,  babebo  convitium. 
bene  me  admonet  domina  mea.  in  prospectu  habuimus  ursinae 
frustum,  de  quo  cum  imprudens  Scintilla  gustasset,  paene  intestina 
5  sua  vomuit.  ego  contra  plus  libram  comedi,  nam  ipsum  aprum  sa- 
piebat.  et  si,  inquam,  ursus  homuncionem  comest,  quanto  magis 
homnncio  debet  ursum  comesse?  in  summo  habuimus  caseum 
mollem  et  sapam  et  cochleas  singulas  et  cordae  frusta  et  hepatia  in 
catilHs  et  ova  pilleata  et  rapam  et  senape  et  catillum  concacatum, 

10  pax  palamedes.   etiam  in  alveo  circumlata  sunt  oxycomina,  unde 
quidam  etiam  improbiter  nos  pugno  sustulerunt.   nam  pernae  mis- 
sionem  dedimus.   sed  narra  mihi,  Gai,  rogo,  Fortunata  quare  non  67 
recumbit?'  'quomodo  nosti*  inquit 'illam'  Trimalchio '^ nisi  argen- 
tum  composuerit,  nisi  reliquias  pueris  diviserit,  aquam  in  os  suum 

15  non  coniciet.'  'atqui'  respondit  Habinnas  'nisi  ilia  discumbit,  ego 
me  apoculo'  et  coeperat  surgere,  nisi  signo  dato  Fortunata  quater 
amplius  a  tota  familia  esset  vocata.  venit  ergo  galbino  succincta 
cingillo,  ita  ut  infra  cerasina  appareret  tunica  et  periscelides  tortae 
phaecasiaeque  inauratae.   tunc  sudario  manus  tergens,  quod  in  collo 

20  habebat,  applicat  se  illi  toro,  in  quo  Scintilla  Habinnae  discumbebat 
uxor,  osculataque  plaudentem  'est  te'  inquit  'videre?' 

eo  deinde  perventum  est ,  ut  Fortunata  armillas  suas  crassis- 

simis  detraheret  lacertis  Scintillaeque  miranti  ostenderet.   ultimo 

etiam  periscelides  resolvit  et  reticulum  aureum ,  quem  exs  obrussa 

25  esse  dicebat.   notavit  haec  Trimalchio  iussitque  afferri  omnia  et  'vi- 

2  conuicium  H  4  frustrum  H  siutilla  H  gustasset 

corr.  ex  gustaret  H  euomuit  maluit  Heinsius  6  inquam  corr, 

ex  unquam  lineola  una  inducta  H  8  sapam  Tilebomenus:  sapa  U 

cocleas  JT  fordae  Heinsius,  cordis  Schefferus  epatia  H 

9  concacatum  Burmannu^  qui  sine  dubio  recte  et  hanc  dictionem,  explica- 
uit  et  ueniam  precantis  pax  palamedes  fuisse  statuit:  concagatum  H.  con- 
chiclae,  turn  pax  I  pelamides  Heinsius  10  oxycomina  aiue  oxycominia 

Heinsius:  oxicomina  H  11  fortasse  praeeunte  lac.  Gronouio  improbi 

ternos  pugnos  perna  emissionem  H  13  quomodo?  nosti  male 

distinguebat  Heinsius  15  coniiciet  H  16  apocalo  H  cf.  p,  73, 

9;  ab  hoc  eplo  uel  epulo  Heinsius  18  periscelide  stortae  H 

19  maurate  uel  inaurate  H.     neutrum  genus  Schefferus  probauit 

20  scitilla  H  a  Bursiano  conlatus  21  estne  Heinsius  22  ante  eo 
forsitan  multa  perierint           crassissimas  lahnius           23  ostenderat  H 

24  etiam]  edebant  et  quae  Heinsius  ex  sobriissa  H.     obrusso 

uel  obryzo  Scheferus  Heinsiusq^ie 


80 


PETRONII 


detis'  inquit  *^mulieris  compedes :  sic  nos  barcalae  despoliamur.  sex  H 
pondo  et  selibram  debet  habere,  et  ipse  nihilo  minus  habeo  decern 
pondo  armillam  ex  millesimis  Merciirii  factam/  ultimo  etiam  ne 
mentiri  videretur,  stateram  iussit  afferri  et  circulatim  approbari  pon- 
dus.   nee  melior  Scintilla,  quae  de  cervice  sua  capsellam  detraxit  5 
aureolam,  quam  Felicionem  appellabat.   inde  duo  crotalia  protulit 
et  Fortunatae  in  vicem  consideranda  dedit  et'domini' inquit  ^mei 
beneficio  nemo  habet  meliora/  'quid  f  inquit  Habinnas  'excatarissasti 
me,  ut  tibi  emerem  fabam  vitream.   plane  si  filiam  haberem,  auri- 
culas illi  praeciderem.   mulieres  si  non  essent,  omnia  pro  luto  ha-  10 
beremus;  nunc  hoc  est  caldum  meiere  et  frigidum  potare.' 

interim  mulieres  sauciae  inter  se  riserunt  ebriaeque  iunxerunt 
oscula,  dum  altera  diligentiam  matris  familiae  iactat,  altera  delicias 
et  indiligentiam  viri.  dumque  sic  cohaerent,  Habinnas  furtim  con- 
surrexit  pedesque  Fortunatae  correptos  super  lectum  immisit.  'au  15 
au'  ilia  proclamavit  aberrante  tunica  super  genua,  composita  ergo 
in  gremio  Scintillae  indecentissimam  rubore  faciem  sudario  ab- 
scondit. 
68  interposito   deinde  spatio  cum  secundas  mensas  Trimalcbio 

iussisset  afferri ,  sustulerunt  servi  omnes  mensas  et  alias  attulerunt,  20 
scobemque  croco  et  minio  tinctam  sparserunt  et,  quod  numquam 
ante  videram,  ex  lapide  speculari  pulverem  tritum.   statim  Trimal- 


1  mulieris  Tilebonienus,  Schefferus :  mulieres  H.  muliebres  Heinaius 
sic  H,  noil  sit  barcalaede  spoliamur  H:  babaecali  prohahiliter  Hein- 

sius  cf.  p.  41,  1.  baceli  Schefferus,  berbeculi  Beinesius ,  barculae  quasi 
uiri  uxorii  a  (3apxy]  ptidendis  Antonius ,  bariculi  a  barone  Oriolius  p.  41  ^ 
barbulae  uel  baburrae  Hildebrandus  ad  Apulei  met.  JV21  p,  264.  baucalae 
despoliamus  lahnius  2  debent  Schefferus  4  circulatim  lac.  Orono- 

uius:  circulatum  H.     circuralatum  Heinsius  5  scyntilla  H  catel- 

1am  lacobsius  6  filicionem  susp.  Heinsius  8  excatarissasti  et  in 

margine  excatarizasti  H  12  decurtasae  narrationem  compilator  uidC' 

iur.  nam  sauciae  uino  si  intellegantur,  ^i?  tuvtov:  sin  malediciis  HaJbin- 
nae  offensae,  planius  hoc  ipsum  debebat  exprimi  13  matrifamilie  H: 

eniendarunt  Tilebomenus  et  Schefferus  14  indulgentiam  Patauina 

15  correptos  Schefferus:    correctos  H  auan  H  teste  Keilio,     ah  ah 

Schefferus   cum   an   an  Patauina   haberet  16  composita  prioribu£ 

continuat  H  17  indecentissimam  Beinesius:  indecens  imam  Jff.     in- 

censissimam  idem  Beinesius,  decentissimam  uel  iam  deccntissimam  Wehlius 
p.  37,  ingenti  accensam  lacobsius  cui  praeferam  indecenti  incensam 
19  interp5to  H  21  scobemque  Schefferus:  scrobemque  H 

22  trictum  H.    fortasse  permuiato  ordine  tritum  puluerem 


U^^ 


i    i 


1 


SATIRAE 


81 


> 


t      < 


f 


T^ 


(■I 


^ 


H  chio  'poteram  quidem'  inquit  'hoc  fericulo  esse  contentus;  secundas 
enim  mensas  Iiabetis.  set  si  quid  belli  habes,  affer.' 

interim  j,„er  Alexandrinus,  qui  caldam  ministrabat,  luscinias 
coepit  imifari  claraante  Trimalchione  subinde:  'muta'     ecce  alius 
0  ludus.  servus  qui  ad  pedes  Habinnae  sedebat,  iussus,  credo,  a  do- 
mmo  suo  i)roclamavit  subito  canora  voce : 

'interea  medium  Aeneas  iam  classe  tcnebat' 
nullus  sonus  unquam  acidior  percussit  aures  meas;  nam  praeter 
rec.  antis  barbarie  aut  adiectum  aut  dcminutum  clamorem  miscebat 
10  Atellanicos  versus,  ut  tunc  primum  me  etiam  Virgilius  offenderit 
lassus  tamen  cum  aliquando  desisset,  plausnm  adiecit  Habinnas  et 
nunquam  mquit  didicit,  sed  ego  ad  circulatores  eum  mittendo 
audibant.   itaque  parem  non  habet,  sive  muliones  volet  sive  circu- 
latores  imitari.   desperatum  valde  ingeniosus  est:  idem  sutor  est 
15  Idem  cocus,  idem  pistor,  omnis  Musae  mancipium.   duo  tamen  vi- 
t.a  habet,  quae  si  non  haberet,  esset  omnium  numerum:  recutitus 
est  et  stertit.    nam  quod  strabonus  est,  non  euro;  sic  ut  Venus 
spectat    ideo  nihd  tacet,  vix  oculo  mortuo  unquam.  ilium  emi  tre- 
centis  denariis  .    inteipellavit  loquentem  Scintilla  et ' plane' inquit  69 
20  non  omnia  artif.cia  servi  nequam  narras.   agaga  est;  at  curabo, 
stigmam  habeat.    risit  Trimalchio  et  'adcognosco'  inquit  'Cappado- 
cem :  nihil  sibi  defraudat.  et  mehercules  laudo  ilium ;  hoc  enim  nemo 

1  fericulo  sic  H         2  habetis  iensas  H  set  inser,,;-  ,t   T^.^h 

ofoceno,   Vergd^anu  nl^x,os  esm  opinor  10  etiam,  «L  et  H 

n  desisset  «e/.e/-er«s:   dedisset  II  piausum  addidi  \tloaue,rti 

quid  IT     nunquam  Burmannm  13  audibat  ff  non  audicbatur     7«r 

nsse  ahiua  apparet,   deinde  audibat  scritendurn  cxisHvTutle^JZ 
e/%a<„r     erudiebam  lahnhu  habebit  Goesiu^  u  de^e^tum 

scr,ps^  ut    eneanum  ualde'  Plautus  dixerat:  desperatus  IT.     desneratoTad 
circulatores  re/erens  Heinsius  15  mus  emancipium  H  2Th 

}ISr""""  f f £71  <■  "■  '"'  \  o  '""""°™-»  ^  1 "  «^bos„s 

sxcmsius  SIC    et  lahmus  18  exnertn^i  m  I'^^n  ^-u-     i 

^=.  illu„:^  T'"  '—  """'^"^"  "'"^  ^^^'  exoSirtot 
H      '""""ff.^™//"""'"'-        ,      emi  trecentis  Schefferu,:  emit  retenti, 

«e„.     deLa.r,  "L.Jt^^  ^       ^^^^^  "^">  ^ 
Petronii  satirae  g 


^ 


82 


PETROmi 


parentat.  tu  autem,  Scintilla,  noli  zelotypa  esse,  crede  mihi,  et  vos  H 
novimus.  sic  me  salvum  habeatis,  ut  ego  sic  solebam  ipsumam 
meam  debatuere,  ut  etiam  dominus  suspicaretur;  et  ideo  me  in  vil- 
licationem  relegavit.  sed  tace  lingua,  dabo  panem/  tanquam  lau- 
datus  esset  nequissimus  servus,  lucernam  de  sinu  fictilem  protulit  5 
et  amplius  semihora  tubicines  imitatus  est  succinente  Habinna  et  in- 
ferius  labrum  manu  deprimente.  ultimo  etiam  in  medium  processit 
et  modo  harundinibus  quassis  choraulas  imitatus  est,  modo  lacer- 
natus  cum  flagello  mulionum  fata  egit,  donee  vocatum  ad  se  Habin- 
nas  basiavit,  potionemque  illi  porrexit  et'tanto  melior  inquit  'Massa,  10 

dono  tibi  caligas/ 

nee  ullus  tot  malorum  finis  fuisset,  nisi  epidipnis  esset  allata, 
turdi  siligine,  uvis  passis  nucibusque  farsi.  insecuta  sunt  Cydonia 
etiam  mala  spinis  confixa,  ut  echinos  efficerent.  et  haec  quidem 
tolerabilia  erant,  si  non  fericulum  longe  monstrosius  effecisset,  ut  15 
vel  fame  perire  mallemus.  nam  cum  positus  esset,  ut  nos  putaba- 
mus,  anser  altilis  circaque  pisces  et  omnium  genera  avium ,  ...  in- 
quit  Trimalchio  'quicquid  videtis  hie  positum,  de  uno  corpore  est 
factum.'  ego,  scilicet  homo  prudentissimus,  statim  intellexi  quid 
esset,  et  respiciens  Agamemnonem  ^mirabor'  inquam  'nisi  omnia  20 
ista  de  . . .  facta  sunt  aut  certe  de  luto.  vidi  Romae  Saturnalibus  eius- 


l  par  exstat  Schefenis  et  Ileinsius.     j)arentat  hie  non  offert  sed  frui- 
tur  post  mortem  ualere  uidetur  Scyntilla  //  zelotipa  // 

2  ipsum  ammeam  ff.     de  ipsuma  domina  dixi  ad  p.  74,  20  3  dc- 

bat  tuere  //  4  lingua  Schefenis :  linguam  JT,    lingua  iam  Heinsius 

poenam   Wehlius  p.  37  6  simihora  H  7  etiam  H,  non  et 

9  molionum  H  phitta  sine  fitta   Trillerus,  facta  susj).  Antonius 

10  bassiauit  H  uilli  Heinsius  11  calligas  H.  fortasse  Gallicas 
quae  lacernatum  condecent  cf.  Ciceronls  Philipp.  II  30,  76  13  tur- 
dis  iligine  ff.  turdi  siliginei  Heinsius,  turdis  siligineis  Beckerus  Oalli  III 
p.  199  micibusque  H  farsi  slue  farti  Heinsius:  farsis  H prohante 
BecJcero               cidonea  H.    fortasse  etiam  cydonia  transponendum 

14  ^chinos  et  in  margine  o   H  effingerent  Heinsius  15  edehant 

monstruosius  efecisset  H  16  malemus  H  17  circhaque  H 

potius  omnium  generum  aues.  conturbasse  hie  librarium  inde  patet  quod 
auium,  inquit  trimalchio  quicquid  scripsit.  intercidisse  amici  aliudue  credere 
malui  quam  inquit  post  quicquid  tramferre  20  agamenonem  H 

21  defacta  et  in  margine  ^  defuncta  H.  addendum  fimo  uel  caeno:  de 
cera  ficta  Heinsius,  de  farina  lac.  Gronouius  et  lahnius,  de  facto  ego  olim 
quia  facere  uerecundlus  dicehatur  cum  aliis  naturae  necessitatibus  parens 
turn  cacans  (cap.  62  ad  stelas  facere)  unde  etiam  illud  *iste  mulus  me  ad 
factum  dablC  Id  est  'ad  Incitas  redigeC  deductum  uidetur 


> 


tl    > 


1    r 


i       > 


i; 


\ 


SATIRAE 


83 


10 


H  mod.  cenarum  mag.nem  fieri.'  necdum  finieram  sermonem.  cum  70 
T„maIch.o  a.,:  '.ta  crescam  patrimonii  non  corpore,  ut  ista  cocu" 
meus  de  porco  feat,  non  potest  esse  pretiosior  homo,   volueris 
de  vulva  faciei  piscem,  de  lardo  palumbum,  de  perna  turturem,  de 

5  CO     p.o  galhnam.   e.  ideo  ingenio  meo  impositum  est  illi  nomen 

at  ul,  .11.  Roma  munus  cultros  Norico  fe.ro.'  quos  statim  iussit  af- 
ferr.  .nspectosque  miratus  est.  etiam  nobis  potestatem  fecit,  ut 
mucronem  ad  buccam  probaremus. 

subito  intraverunt  duo  servi,  tanquam  qui  rixam  ad  lacum  fe- 
cssent;  certe  .n  collo  adhuc  amphoras  habebant.  cum  ergo  Tri- 
malch.o  .us  .nter  litigantes  diceret,  neuter  sentcntiam  tulit  decer-    ' 

•  Z^-  '"k         '"'  '"''P'»°''«'"  f"«te  Percttssit.   consternati  nos  in- 
sole„t.a  ebnorum  .ntentavimus  oculos  in  proeliantes  notavimusque 

cumtuht.   has  laut.t.as  aequavit  ingeniosus  cocus;  in  craticula  enim 
argentea  coch  eas  attulit  et  tremula  taeterrimaque  voce  cantavit. 
pudet  referre,  quae  secuntur:  inaudito  enim  more  pueri  capil- 

20  unx^  lir"     ""^r"'""'  '"  «'-8«"t««Pelvepedesquerecumbentium 
20  unxerunt,  cum  ante  crura  talosque  corollis  vinxissent.   hinc  ex  eo- 

dem  unguento  in  vinarium  atque  lucernam  aliquantum  est  infusum 

nl-.„d'r.  ""■*"■■*  ^"r"""*"  ''"•'  ''"'"■•''  "•»  Scintilla  frequentius 
plaudeba  quam  loquebatur,  cum  Trimalchio  'pe.-mitto'  inquit  'Phi- 

largyre  e^Carr.0^  etsi  prasinianus  es  famosus,  die  et  Menophilae, 

<Ulantur  ehrii  ebrii.  ne,ue  ojn^  eU  in  «eruor„m  tl"        '"'* KZZ 

16  lauticias  ff  n  cocleas  ff  18  inauditu   ff  .o      .  • 

I'atau.na  20  c-u™  pedes,ue  ta.os.ue   'i  '"^^Lf  pedes,ue 'e/t' 

ntrr  r.xttror r^^^"\,  ,•  --•' ^^^  i^  - — 

quatum   H  J  coionis  H  21  aliquantum  Heinsim:  li- 

bris  Gloriosi  pLXfi\^'      n  ^""'''^  '"^"^''^  ^^^*  '^ribitur  in  li- 

P  SzTaTe  iTr^  Tl^-^^^^^^  ^'^^^'^^^  '"'^"^  '''-  et  quia  Wehlius 

riis:  prasimanus  7/   ^^^J/^'^*,^.^^'^^^      ^  ^  prasmianus  aut  prasianus  Schefe- 
prasimanus  H        Menophilae  post  Scheferum  Bmmannus :  minophuf  ^ 

6* 


A    > 


^ 


PETROiMI 

contubernali  tuae,  discumbat/  quid  miilta?  paene  de  lectis  deiecti  // 
sumus,  adeo  totum  triclinium  faniilia  occupaveiat.  certe  ego  notavi 
super  me  positum  cocum,  qui  de  porco  anserem  fecerat,  muria  con- 
dimentisque  fetentem.  nee  contentus  fuit  recumbere,  sed  continuo 
Ephesum  tragoedum  coepit  imitari  et  subinde  dominum  suum  spon-  5 
sione  provocare  'si  prasinus  proximis  circeusibus  primam  palmani . 
71  diifusus  bac  contentione  Trimalcbio  'amici'  inquit  'et  servi  bo- 

mines  sunt  et  aeque  unum  lactem  biberunt,  etiam  si  iUos  malus  fa- 
tus  oppressit.   tamen  me  salvo  cito  aquam  bberam  gustabuut.   ad 
summam,  omnes  illos  in  testamento  meo  manumitto.   Pbdargyro  10 
etiam  fundum  lego  et  contubernalem  suam ,  Carrioni  quoque  msu- 
1am  et  vicesimam  et  lectum  stratum,   nam  Fortunatam  meam  here- 
dem  facio,  et  commends  illam  omnibus  amicis  meis.   et  haec  ideo 
omnia  publico,  ut  familia  mea  iam  nunc  sic  me  amet  tanquam  mor- 
tuum.'   gratias  agere  omnes  indulgenliae  coeperant  domini,  cum  15 
ille  oblitus  nugarum  exemplar  testamenti  iussit  afferri  et  totum  a 
primo  ad  ultimum  ingemescente  familia  recitavit.   respiciens  deinde 
Habinnam  'quid  dicis'  inquit 'amice  carissime?  aedilicas  monumen- 
tum  meum,  quemadmodum  te  iussi?   valde  te  rogo,  ut  secundum 
pedes  statuae  meae  catellam  fingas  et  coronas  et  uuguenta  et  Pe-  20 
traitis  omnes  pugnas,  ut  mihi  contingat  tuo  benelicio  post  mortem 
vivere;  praeterea  ut  sint  in  fronte  pedes  centum,  in  agrum  pedes 
ducenti.   omne  genus  enim  poma  volo  sint  circa  cineres  meos,  et 
vinearum  largiter.   valde  enim  falsum  est  vivo  quidem  domos  cul- 
tas  esse,  non  curari  eas  ubi  diutius  nobis  habitandum  est.  et  ideo  25 
ante  omnia  adici  volo:  "hoc  monumentum  heredem  non  sequitur". 
ceterum  erit  mibi  curae,  ut  testamento  caveam,  ne  mortuus  iniuriam 
accipiam.   praeponam  enim  unum  ex  libertis  sepulcro  meo  custo- 
diae  causa,  ne  in  monumentum  meum  populus  cacatum  currat.    te 
rogo,  ut  naves  etiam  . . .  monumenti  mei  facias  plenis  velis  eun-  30 

6  ni  Bimnannus  in  fine  iniercidisse  aliqua  lacohsius  pufahat  prae- 

ter  rem  8  humanum  lactem  conieci  9  oppressit  scr'qm:  opprcsse- 

rit  H  10  philargiro  //  13  hecAomnia  publico  ideo  //.     rectius 

tamen   et  ideo  haec  arbitror  17  r  respiciens  H  20  hngas 

Sche ferns,  Ilehmus:  pingas  IT.    possis  etiam  ponas  scribere  petrai- 

tis  ff.     uide  ad  p.  59,  6  23  etiam  Reineslus  poma  correctum 

in  pomor)  et  in  margine  pomorum  H.     inde  pomorum  uuhjo  circlia 

H  24  insulsum  Heinsius  2G  adiici  H  sequitur  scrqm:  se- 

quatur  //  30  suppleas  in  lateribus  aut  in  aliqua  parte:  m  monumento 

meo   Weldius  p.  38 


li    ^ 


SATIRAE 


85 


H  tes,  et  me  in  tribunali  sedentem  praetextatum  cum  anulis  aureis 
quinque  et  nummos  in  publico  de  sacculo  efTundentem;  scis  enim, 
quod  epulum  dedi,  binos  denarios.  faciatur,  si  tibi  videtur,  et  tri- 
clinia,  facias  et  totum  populum  sibi  suaviter  facientem.    ad  dexte- 

5  ram  meam  ponas  statuam  Fortunatae  meae  columbam  tenentem :  et 
catellam  cingulo  alligatam  ducat:  et  cicaronem  meum,  et  amphoras 
copiosas  gypsatas ,  ne  efttuant  vinum.  et  urnam  licet  fractam  scul- 
pas,  et  super  eam  puerum  plorantem.  horologium  in  medio,  ut 
quisquis  boras  inspiciet,  velit  nolit,  nomen  meum  legat.   inscriptio 

10  (luoque  vide  diligenter  si  baec  satis  idonea  tibi  videtur:  "C.  Pom- 
peius  Trimalcbio  Maecenatianus  bic  requiescit.  huic  seviratus  absenti 
decretus  est.  cum  posset  in  omnibus  decuriis  Romae  esse,  tamen 
noluit.  pius,  fortis,  fidelis,  ex  parvo  crevit,  sestertium  reliquit  tre- 
centies,  nee  unquam  phiiosopbum  audivit.   vale:  et  tu  . 

15  baec  ut  dixit  Trimalcbio',  flere  coepit  ubertim.    flebat  et  For-  72 

tunata,  flebat  et  Habinnas,  tota  denique  familia,  tanquam  in  funus 
rogata,  lamentatione  triclinium  implevit.  immo  iam  coeperam  etiam 
ego  plorare,  cum  Trimalcbio  'ergo'  inquit 'cum  sciamus  nos  mori- 
turos  esse,  quare  non  vivamus?   sic  vos  felices  videam,  coniciamus 

20  nos  in  balneum,  meo  periculo,  non  poenitebit.  sic  calet  tanquam 
furnus.'  'vero,  vero'  inquit  Habinnas  'de  una  die  duas  facere,  nihil 
malo'  nudisque  consurrexit  pedibus  et  Trimalcbionem  plaudentem 

subsequi  coepit. 

ego.  respiciens  ad  Ascylton  'quid  cogitas?'  inquam'ego  enim 

25  si  videro  balneum,  statim  expirabo'.  'assentemur'  ait  ille'et  dum 

illi  balneum  petunt,  nos  in  turba  exeamus'.   cum  haec  placuissent, 

ducente  per  porticum  Gitone  ad  ianuam  venimus,  ubi  canis  catena- 

rius  tanto  nos  tumultu  excepit,  ut  Ascyltos  etiam  in  piscinam  ceci- 


3  in  epulum  Heinsim.     conlunctio  omissa  uidehatur  Scheffero 
triclinia  H  feminine  tanquam  cenatio:  neutraliter  accepit  Goenius  faciantur 
corrlqens.     trichila  quae  in  lapidihus  triclia  uel  triclea  est  Orelhus 
4  facias  scripsi:  facies  II  5  collumbam  H  6  et  cicaronem  meum 

in  a.  6  post  tenentem  tramtullt  Goesius  7   gipsadas  H  effluat 

Fafauina  urnam  lac.  Gronouius:  unam  H.     sed  unam  Henmus 

13  noluit,  non  uoluit  H  pius  Heinsius:  plus  H  sextercmm  H 

17   etiam,  non  et  7/  19  coniiciamus  H  21  furnus    4*  Vero  H 

uere  uere  Schefferus  22  plaudentem  scripsi,  item  lacohsius  et   Weli- 

lius  p.  38:    gaudentem  II.     gradicntem  Reinesius  23  coepit  addidit 

Burmannus  25  in  margine  *^  absentemur  II  28  ascyltus  H, 

celerum  haec  in  angustum  coacta  ab  excerptore  uidentur 


ri,   \ 


86 


PETROOT 


derit.  nee  non  ego  quoque  ebrius,  qui  etiam  pictum  timueram  ca-  H 
nem,  dum  natanti  opem  fero,  in  eundem  gurgitem  tractus  sum. 
servavit  nos  tamen  atriensis,  qui  interventu  suo  et  canem  placavit 
et  nos  trementes  extraxit  in  siccum.  et  Giton  quidem  iam  dudum 
se  ratione  acutissima  redemerat  a  cane;  quicquid  enim  a  nobis  acce-  5 
perat  de  cena,  latranti  sparserat.  at  ille  avocatus  cibo  furorem  sup- 
presserat.  ceterum  cum  algentes  utique  petissemus  ab  atriense,  ut 
nos  extra  ianuara  emitteret,  '^erras'  inquit'si  putas  te  exire  hac  posse, 
qua  venisti.  nemo  unquam  convivarum  per  eandem  ianuam  emis- 
73  sus  est:  alia  intrant,  alia  exeunt."*  quid  faciamus  homines  miserrimi  10 
et  novi  generis  labyrintho  inclusi,  quibus  lavari  iam  coeperat  votum 
esse?  ultro  ergo  rogavimus,  ut  nos  ad  balneum  duceret,  proiectis- 
que  vestimentis ,  quae  Giton  in  aditu  siccare  coepit,  balneum  intra- 
vimus,  angustum  scilicet  et  cisternae  frigidariae  simile,  in  quo  Tri- 
malchio  rectus  stabat.  ac  ne  sic  quidem  putidissimam  eius  iactatio-  15 
nem  licuit  effugere;  nam  nihil  melius  esse  dicebat,  quam  sine  turba 
lavari,  et  eo  ipso  loco  aliquando  pistrinum  fuisse.  deinde  ut  lassa- 
tus  consedit,  invitatus  balnei  sono  diduxit  usque  ad  cameram  os 
ebrium  et  coepit  Menecratis  cantica  lacerare,  sicut  illi  dicebant,  qui 
linguam  eius  intelligebant.  ceteri  convivac  circa  labrum  manibus  20 
nexis  currebant  et  gingilipho  ingenti  clamore  exonabant.  alii  autem 
aut  restrictis  manibus  anulos  de  pavimento  conabantur  tollere  aut 
posito  genu  cervices  post  terga  flectere  et  pedum  extremos  pollices 
tangere.  nos,  dum  alii  sibi  ludos  faciunt,  in  solium,  quod  Trimal- 
chioni  parabatur,  descendimus  25 


I  exterritus  lalinim  5  sc  ratione  Sc7icfern.<i :  seruationc  H         6  et 

WeJdms  p.  38,  ita  Heinsiiis  11  labcrintho //         ian /T  12  fortasse 

ante  proiectisque  descripta  erat  nice  ad  balneum  et  ilia  pars  domus  in  qua 
balneum  crat  14  quo  scripsi:  qua//"  15  ncc  rectus  ?^e/ uix  rectus 

Heinsius         conieci  hie         eius  iactationem  Heimius :  ei  actionem  H 

16  efugcre  H  in  tnrba  Reineslus  17  loco  ipso  11  ut  coniecerat 

Heinsius  19  menetratis  Jf.     Maccenatis  cum  Reinesio  Heinsius 

20  circha  H  21   ginj^ilipho  Indicat  ut  puto  cantilenam  quam  dum 

nexis  manibus  in  orbem  eurrunt  canebanf,  slue  a  ytyyXvixoQ  profectum  est 
sine  a  yiyyLkia-fxoQ ,  quo  usus  gingilismo  Sclieffents  proposuit  cum  deberet 
proponere  gingilismon ,  sine  aliunde,  aliam  uiam  Ileinsiits  ingressus  sin- 
guli  sophos  coniccit  cui  praeferrem  Gai  sophos  fortasse  sonabant 

MM 
"^" 

autem  aut  II.  bis  autem  librarius  scripturus  erat  in  quo  si  arclietypon 
seqicebaturj  suspectum  aut  ulderl  debet  22  conabatur  H  uellere 

Heinsius.     dentibus  uel  ore  excidlsse  Bumiannus  existimabat  24  so- 


fl> 


^. 


^    r 


w 


< 


SATIRAE 


87 


H         ergo  ebrietate  discussa  in  aliud  triclinium  deducti  sumus,  ubi 
Fortunata  disposuerat  lautitias  [suas]  ita  ut  supra  lucernas  .  .  . 
aeneolosque  piscatores  notaverim,  et  mensas  totas  argenteas  cali- 
cesque  circa  fictiles  inauratos,  et  vinum  in  conspectu  sacco  defluens. 
5  tum  Trimalchio  ^amici'  inquit  'hodie  servus  mens  barbatoriam  fecit, 
homo  praefiscini  frugi  et  micarius.   itaque  riyye  Ttveiifiovag  facia- 
mus et  usque  in  lucem  cenemus.'    haec  dicente  eo  gallus  gallmaceus  74 
cantavit.   qua  voce  confusus  Trimalchio  vinum  sub  mensa  lussit  ef- 
fundi  lucernamque  etiam  mero  spargi.   immo  anulum  traiecit  m 
10  dexteram  manum  et  ^non  sine  causa^  inquit  'hie  bucinus  signum 
dedit;  nam  aut  incendium  oportet  fiat,  aut  aliquis  in  vicmia  ammam 
abiciet.   longe  a  nobis,   itaque  quisquis  hunc  indicem  attulerit,  co- 
rollarium  accipiet.'   dicto  citius  de  vicinia  gallus  allatus  est,  quem 
Trimalchio  . . .  iussit,  ut  aeno  coctus  fieret.   laceratus  igitur  ab 
15  illo  doctissimo  coco,  qui  paulo  ante  de  porco  aves  piscesque  fece- 
rat,  in  caccabum  est  coniectus.   dumque  Daedalus  potionem  ferven- 
tissimam  haurit,  Fortunata  mola  buxea  piper  trivit.  ^ 

sumptis  igitur  matteis  respiciens  ad  familiam  Trimalchio  qmd 

vos'  inquit 'adhuc  non  cenastis?  abite,  ut  ahi  veniant  ad  officium. 

20  subiit  igitur  alia  classis,  et  illi  quidem  exclamavere:  Wale  Gai ,  hi 

autem:  'ave  Gai'.   hinc  primum  hilaritas  nostra  turbata  est;  nam 

cum  puer  non  inspeciosus  inter  novos  intrasset  ministros,  invasit 


al 


lium  scripsi:  solo  ff.     solio   Scheferus  "^^'^^^^ZT  ^^iff'.^Z' 

uapatur  ff  quod  hand  scio  an  uaporabatur  sit.     praeparabatur  at.«  tempe- 
rabatur  SeLus,  pyriabatur  Beinesius  desedimus  Orelhus  praeter 

cmsuetudinem  loquendi  ^^,-h,^  9  lanti- 

1  deesse  aliquid  uel  ergo  ostendit  pnmo  loco  positum  2  laut^ 

cias  suas  H  unde  suas  seclusi  3  alueolosque  lac  Grcmomus,  aeneolos 

anoqxiV  Goesius.     ego  lacunam  indicaui  5  Turn,  ^^^^^unc^ 

Croesus  mens  WebUus  p.  39  barbatoriam  Scheferus :  babatonam  ff 

fScit  H  6  micarius  est  Jldus,  tanquam  quicum  etiam  in  tenebru  mices. 

mi  carus  Schefferus,  amicarius  lahnius  tango  «»er|as  ^  i^/ane  urn 

cap.  34  ubi  dixi  de  correpta  hac  locutione  8  efundi  H  9  etiam, 

nmi  et  //.     est  autem  etiam  hie  aptum,  post  immo  necessartum  an- 

nulum  S  12  abiiciet  IT.   ebuUiet  lahnius  longe  -t  &  M 

corolarium  H  14  addendum  occidi  aut  iugulari.     uulgata   scnptura 

derideri  Trimalchionis  grauitatem  Wehlius  p.  42  statuit  oenococtus 

Oriolius  p.  24.  cf.  p.  55,  2  fiero  ex  H  enotamt  Bur^va^n^  lo  de 

porco  omiserat  Lucius  16  cacabum  H  18  matheis  M  20  lUe 

ita  ut  e  in  i  correcta  sit  H 


) 


\ 


i; 


88 


PETRONII 


eum  Trimalchio  et  osculari  diutius  coepit.   itaque  Fortunata ,  ut  ex  ^ 
aequo  ius  firmum  approbaret,  male  dicere  Trimalchionem  coepit  et 
purgamentum  dedecusque  praedicare,  qui  non  contineret  libidinem 
suam.    ultimo  etiam  adiecit: 'canis^    Trimalchio  contra  olTensus 
convitio  calicem  in  faciem  Fortunatae  immisit.   ilia ,  tanquam  ocu-  5 
lum  perdidisset ,  exclamavit  manusque  trementes  ad  faciem  suam 
admovit.   consternata  est  etiam  Scintilla  trepidantemque  sinu  suo 
texit.   immo  puer  quoque  officiosus  urceolum  frigidum  ad  malam 
eius  admovit,  super  quem  incumbens  Fortunata  gemere  ac  flere 
coepit.   contra  Trimalchio  'quid  enim?'  inquit ' ambubaia  non  me-  lo 
minit,  sed  de  machilla  illam  sustuli,  hominem  inter  homines  feci,   at 
inflat'se  tanquam  rana,  et  in  sinum  suum  non  spuit,  codex,  non 
mulier.  sed  hie,  qui  in  pergula  natus  est,  aedes  non  somniatur. 
ita  genium  meum  propitium  habeam,  curabo,  domata  sit  Cassandra 
caligaria.    et  ego,  homo  dipondiarius,  sestertium  centies  accipere  15 
potui.  scis  tu  me  non  mentiri.    Agatho  unguentarius  here  proxime 
seduxit  me  et"suadeo"  inquit"non  patiaris  genus  tuum  interire". 
at  ego  dum  bonatus  ago  et  nolo  videri  levis,  ipse  mihi  asciam  in  crus 
imp'egi.  recte,  curabo,  me  unguibus  quaeras.   et  ut  depraesentiarum 


1  auidius  Wehlms  p.  39  2  Trimalchionem  uitiosum  in  oratione  En- 

colp'iL  non  iocosum  ut  opinatur  Wehlms  p.  42.  nee  Trimalchioni  corngere 
malo  quam  pro  interpretamento  nonien  habere  ut  ei  male  dicere  scribenduvi 
tit  3  domus  2JOSt  purgamentum  addehat  Heinsius  4  contra  confusus 

offensus  U  ut  dudum  conieceram.  offensus  delerant  Scheferus  et  Hein- 
sius  5  conuicio  //  7  ScyntiUa  IT  8  malum  jff  9  quam 

Ilevuius  10  meminit  Heinsius:  me  misit  //  11  sed  de  scnpsi:  sede 

B.     si  de  Scheferus,  sed  e  lieiskius,  sc  (quod  coniungendum  cum  memi- 
nit esse)   de   Heinsius  machilla  Bumiannus   unico   quidem   exemplo 
sed  7ion  magis  suspecto  quam  restitiita  nuper  Plauto  Persae  687  crumilla: 
machillam  //.     machina  EeisUus,  mactrilla  Reinesius  12  non  spuit 
Reishius:  conspuit  H.     nec-conspuit  lacohsius             14  propicium  // 
si  H.     sis  Oriolius  p.  45              casaura  alicaria  Reinesius  prohante  Hein- 
810    '         15  depundiarius  sextercium   //               IG  agato  //  herae 
Scheferus  qui  debebat  proximae  quoque  scribere             18  bonatus  qui  0/?- 
ponitur  leui  est  tergiuersatus ,   sine  contraclum  ex  bouinatus  ut  x^omns  pro 
nouimus   apud   Ennium   et   in   Mummiano    titulo   uouerat    bisyllabum   (cj. 
mus.  Rh.  n.  XV  p.  434)  sine  quod  i  producebatur  mutandum  m  bouina- 
tus est.     bouinator   tergiuersator  a  Lucilio   et   apud  Gellium  XI  7  appel- 
latur.     non   credo  a  bono  ductum  uocabidum  hominem  bona  menle  Jideue 
praeditum  indlcare.    bona  aliis  lac.  Gronouius,  bene  natus  ant  bonis  progna- 
tus  Heinsius,    bonus  esse   satago   Munckerus,    umbonatus   aut  bona   nitus 
Schefferus,  honoratus  Haasius  p.  20,  aporiatus  Reinesius,  ^ouXaiw?  Reis- 
hius           asciam  corr.  in  assiam  H 


^r 


/ 


SATIRAE 


89 


NL  irasci,  et 
H  non  dei'. 


//  intelligas,  quid  tibi  feceris:  Habinna,  nolo,  statuam  eius  in  monu- 
mento  meo  ponas,  ne  mortuus  quidem  lites  habeam.  immo,  ut  sciat 
me  posse  malum  dare,  nolo,  me  mortuum  basiet.' 

post  hoc  fulmen  Habinnas  rogare  coepit,  ut  iam  desineret  75 
'nemo'  inquit  'nostrum  non  peccat.   homines  sumus, 

^ ^  idem  et  Scintilla  flens  dixit  ac  per  genium  eius  Gaium 

7  appellando  rogare  coepit,  ut  se  frangeret  non  tenuit  ultra  lacrimas 
Trimalchio  et  'rogo'  inquit  'Habinna,  sic  peculium  tuum  fruniscaris : 
si  quid  perperam  feci,  in  faciem  meam  inspue.  puerum  basiavi  fru- 

10  galissimum,  non  propter  formam,  sed  quia  frugi  est:  decem  partes 
dicit,  librum  ah  oculo  legit,  Thraecium  sibi  de  diariis  fecit,  arcisel- 
lium  de  suo  paravit  et  duas  trullas.  non  est  dignus  quem  in  oculis 
feram?  sed  Fortunata  vetat.  ita  tibi  videtur,  fulcipedia?  suadeo, 
bonum  tuum  concoquas,  milva,  et  me  non  facias  ringentem,  ama- 

15  siuncula;  alioquin  experieris  cerebrum  meum.  nosti  me:  quod  se- 
mel  destinavi,  clavo  tabulari  fixum  est.  sed  vivorum  meminerimus. 
vos  rogo,  amici,  ut  vobis  suaviter  sit.  nam  ego  quoque  tam  fui 
quam  vos  estis,  sed  virtute  mea  ad  hoc  perveni.  corcillum  est  quod 
homines  facit,  cetera  quisquilia  omnia,  "bene  emo,  bene  vendo"; 

20  alius  alia  vobis  dicet.  felicitate  dissiUo.  tu  autem,  sterteia,  etiam- 
num  ploras?  iam  curabo,  fatum  tuum  plores.  sed,  ut  coeperam 
dicere,  ad  banc  me  fortunam  frugalitas  mea  perduxit.  tam  magnus 
ex  Asia  veni,  quam  hie  candelabrus  est.   ad  summam,  quotidie  me 


2  mortuus  quocjue  alic2ii  in  mentem  uenit.     quiddam  litis  lac.  Grono- 
uius 5  nemo   nostrum  non  peccat.     homines  sumus,    non  dii  habent 
Lpt  post   caput  82    et  fiorilegium  Parisinum  non  nostrum  transpo- 
nit  H,   non  om.  fiorilegium                 G  dei   //  et  fionlegium  7  se 
frangeret    Heinsius:     cffrangeret    //.      effrangeretur     Patauiria     unde    uti 
frangeretur  olim  Heinsius                8  frunis  canis  aut  ut  Keihus  dubitanter 
testatur  frunis  cauis  H             H  didicit  Goesius             libram  abaculo  Hem- 
sius  adscripserat             thrctium  //  id  est  armatura  Thraects.     thraecidica 
earn   appellauit  Cicero,     thoracium    Orellius  p.  7   qui  tamen  uenim  simul 
uidil,  teruncium  Heinsius,   pretium  Scheferus           ,    arcis Aim  Remesuis 
et  Heinsius  pro  arcuata  sella:   artissellium  H.     ambisellium  Hildebrandus 
ad  Arnobium               13  falcipedia  Reinesius               14  bohim  susp.  Hein- 
sius            facias   Tilebomenus:   tacies  //            amazoniuncula  maluit  Hein- 
sius              16  trabali  Scheferus              17  ita  nobis  Heinsius              tenuis 
post  tam  addehat  Heinsius ,    tantum    fui  quantum  Haasi^is  p.  20 
IS  coricillum  H  si  credas  Hadrianidi  quasi  x^pvxl^tov           19  intellegas  qm 
bene  emit,  is  bene  uendit            20  fortasse  ego  post  dicet  intercidit 
sterceia  Oriolius  p.  46  a  stercore           23  summam  Tilebomenus,  Schefferus, 
Heinsius :  summa  //.    i?esmte  tam  magnus  -  ad  summa  conectebant 


90 


PETRONII 


solebam  ad  ilium  metiri,  et  ut  celerius  rostrum  barbatum  haberem  H 
labra  de  l.icerna  ungebam.  tamen  ad  delicias  femina  ipsimi  [dommi] 
annos  quattuordecim  fui.   nee  turpe  est,  quod  dommus  mbet.   ego 
tamen  et  ipsimae  [dominae]  satis  faciebam.  scltis,  quid  d.cam:  ta- 
76  ceo,  quia  non  sum  de  gloriosis.  ceterum,  quemadmodum  d,  volunt  5 
dominus  in  domo  factus  sum,  et  ecce  cepi  ipsimi  cerebellum,  quid 
multa?  coheredem  me  Caesari  fecit,  et  accepi  patrimonium  latic  a- 
vium    nemini  tamen  nihil  satis  est.   concupivi  negotiari.  ne  multis 
vos  morer,  quinque  naves  aedificavi.  oneravi  vinum  -  et  tunc  era 
contra  aurum  -  misi  Romam.  putares  me  hoc  lussisse:  omnes  10 
naves  naufragarunt ,  factum,  non  fabula.  uno  die  Neptunus  trecen- 
ties  sestertium  devoravit.    putatis  me  defecisse?  non  mehercules 
mi  haec  iactura  gusti  fuit,  tanquam  nihil  facti.   alteras  fee.  ma.ores 
et  meliores  et  feliciores,  ut  nemo  non  me  virum  fortem  d.ceret. 
sciUs  magna  navis  magnam  fortitudinem  habet.  oneravi  rursus  vi-  15 
num,'lardum,fabam,  seplasium,  mancipia.  hoc  loco  Fortunate  rem 
Diam  fecit:  omne  enim  aurum  suum,  omnia  vest.mentavend.dit  et 
mi  centum  aureos  in  manu  posuit.  hoc  fuit  peculii  me.  fermentum. 
cito  fit,  quod  di  volunt.  uno  cursu  centies  sestertium  corrotundav.. 
statim  redemi  fundos  omnes,  qui  patroni  mei  fuerant.   aed.fico  do-  20 
mum,  . . .  venalicia,  coemo  iumenta;  quicquid  tangebam,  crescebat 
tanquam  favus.   postquam  coepi  plus  habere,  quam  tota  patria  mea 
habet  manum  de  tabula:  sustuli  me  de  negotiatione  et  coep.  per  1.- 


.•  •   <;-.;..«•»««•  mc  uri  H  2  femina  uereor  ne  interpret 

ft.«,.  ■  icc.mii  H  9  u  num,  nm  uineam  II  1"  a"™  aeriejferiui 

11  ncptunno  .ff -Z»^^  nescio  an  uulgarem  ^om^ni. /ormam  Neptuno  r«^- 
Lie"  Crm  Incubo  et  Incubus  dicehalur  v^l  Talasio  et  Talasms 

12  tex^rcfum  //  13   facti   ita  ut  in  fine  rasura   -Im^dfJ- 
factum  Schefferm  et  po^t  fait  plene  rnUrpunger^  Iahmu»  ^  1»  sc.fs 

.rri»«-  scis   H  18  J'o<"'»  mihi.    fortasse  in  codice  m  seribehamr  ut 

:S.,e  mi  Vd*.r,  restiLndun,  mihi  sit  1 9  fit  mefferus :  „o  H^ 

dii  n  sed  Burnano  teste  di  manu  prima  sextercium  JI  ^O       pa- 

frimoniTmarl  H  2 1  ucnalicia  sunt  seruornm  greges.   ttaqueaut  mmen- 

^esZendum  ant  uerhum  uelut  paro  intercidisse  statuendum 
^Li^Zo  mutabat  aut  sustuli  me  de  negotiatione  foMa«Se.n,.u» 
negoc  a  io^  H  coegi  ScUffer,,..  ego  per  add^d^  cum  fle.n..o 


SATIRAE 


91 


n 


^     > 


'    r 


<  j> 


.r 


4' 


i    'y 


\> 


H  bertos  faenerare.  et  sane  nolentem  me  negotium  meum  agere  ex- 
hortavit  mathematicus,  qui  venerat  forte  in  coloniam  nostram,  Grae- 
culio,  Serapa  nomine,  consiliator  deorum.  hie  mihi  dixit  etiam  ea, 
quae  obHtus  eram;  ab  acia  et  acu  mi  omnia  exposuit;  intestinas 
5  meas  noverat,  tantum  quod  mihi  non  dixerat,  quid  pridie  cenave- 
ram.  putasses  ilium  semper  mecum  habitasse.  rogo,  Habinna  — 
puto,  interfuisti  — :  ^^tu  dominam  tuam  de  rebus  illis  fecisti.  tu  pa- 
rum  felix  in  amicos  es.  nemo  unquam  tibi  parem  gratiam  refert. 
tu  latifundia  possides.   tu  viperam  sub  ala  nutricas"  et,  quod  vobis 

10  non  dixerim,  et  nunc  mi  restare  vitae  annos  triginta  et  menses 
quattuor  et  dies  duos,  praeterea  cito  accipiam  hereditatem.  hoc 
mihi  dicit  fatus  mens,  quod  si  contigerit  fundos  Apuliae  iungere, 
satis  vivus  pervenero.  interim  dum  Mercurius  vigilat,  aedilBcavi 
hanc  domum.   ut  scitis,  cusuc  erat;  nunc  templum  est.  habet  quat- 

15  tuor  cenationes,  cubicula  viginti,  porticus  marmoratas  duas,  susum 
cenationem,  cubiculum  in  quo  ipse  dormio,  viperae  huius  sesso- 
rium,  ostiarii  cellam  perbonam ;  hospitium  hospites  capit.  ad  sum- 
mam,  Scaurus  cum  hue  venit,  nusquam  mavoluit  hospitari,  et  habet 
ad  mare  paternum  hospitium.   et  multa  alia  sunt,  quae  statim  vo- 

20  bis  ostendam.  credite  mihi:  assem  habeas,  assem  valeas;  babes, 
habeberis.   sic  amicus  vester ,  qui  fuit  rana ,  nunc  est  rex.   interim, 

1  nolentem  Scheferus  Heinsiusque:  nolente  IT.  uolente  Btirmannus 

negocium  H  exhortauit  margo  H:  exorauit  H,  Nulgo  2  grecul/\^o 

JI.     Graeculus  Scrapio  Heinsius  3  'mihi  dixit  hie  temere  inculcatum 

Heinsius  4  exposcit  II  5  tantum  quod  H  a  Keilio  collatus  ut 

coniecerat  Burmannus:  edehaiit  tantumquc  non  et  in  margine  mihi 

H.     unde  mihi  non  Biirmannus,  non  mihi  Heinsius  expecto  dixit 

6  Habinna,  nam  puto  Heinsius  7  domum  aut  potiu»  domininm  tuum 

Heinsius  pusillis  Heinsius.    rebusillis  corruptum  8  amicis  Sckef- 

ferus  9  quid  Scheferus  fortasse  uere  si  sic  distinguitur  et,  quid  no- 

bis non  dixerim?  et.    Heinsius  quo,  Patauina  cur  10  etiamnunc  lah- 

7iius  potius  mihi  1 1   qnatuor  //  12  quid  ?  Heinsius 

13  satis  diues  Beinesius,  si  at  ffi  uiuus  Heinsius  prouenero  Muncherus. 

tu  explices  *  satis  diu  uixero'   conl.    Vergili  eel.  IX  2  14  cusuc  Sy- 

riaee  latihidum  tenebrieosum  aptpellari  a  Trimalehione  Orellius  putat  p.  7. 
casa  Patauina,  casula  Heinsius,  cauus  lacohsius,  gurgustium  aut  uicus  Weh- 
lius  p.  40  quatuor  H  15  marmoratis  duos  H  xustum  Hein- 

sius 16  cenationem  Sehefferus:    cellationcm   H  qua  seriem  cellarum 

designari  Heinsius  existimauit  1 7  hostiarii  H  hospicium  H 

hospites  c  Heinsius,  m  hospites  Sehefferus.  numero  non  addito  hospitium 
tantum  esse  dieitur  ut  sufjiciat  numero  hospitum  summam  Sehefferus 

ad  p.  89,  23:  summa  H  18  'mauolt  Heinsius  hospicium  H 

21  post  rex  duhito  an  nonnulla  praetermiserit  librarius 


77 


Stiche,  profer  vitalia,  in  quibus  volo  me  efferri.     profer  et  unguen-  H 
turn  et  ex  ilia  amphora  gustum,  ex  qua  iubeo  lavari  ossa  mea.' 
78  non  est  moratus  Stichus,  sed  et  stragulam  albam  et  praetex- 

tam  in  triclinium  attulit 

iussitque  nos  tentare,  an  bonis  lanis  essent  confecta.  tum  5 
subridens  Wide  tu'  inquit '  Stiche,  ne  ista  mures  tangant  aut  tineae; 
alioquin  te  vivum  comburam.  ego  gloriosus  volo  eft'erri,  ut  totus 
mihi  populus  bene  imprecetur/  statim  ampullam  nardi  aperuit 
omnesque  nos  unxit  et'spero'  inquit  'futurum  ut  aeque  me  mor- 
tuum  iuvet  tanquam  vivum/  nam  vinum  quidem  in  vinarium  iussit  10 
infundi  et'putate  vos'  ait 'ad  parentalia  mea  invitatos  esse.' 

ibat  res  ad  summam  nauseam,  cum  Trimalchio  ebrietate  tur- 
pissima  gravis  novum  acroama,  cornicines,  in  triclinium  iussit  ad- 
duci,  fultusque  cervicalibus  multis  extendit  se  super  torum  extre- 
muni  et  'fmgite  me'  inquit  'mortuum  esse,  dicite  aliquid  belli.'  15 
consonuere  cornicines  funebri  strepitu.  unus  praecipue  servus  li- 
bitinarii  illius,  qui  inter  hos  honestissimus  erat,  tam  valde  intonuit, 
ut  totam  concitaret  viciniam.  itaque  vigiles,  qui  custodiebant  vici- 
nam  regionem,  rati  ardereTrimalchionisdomum  eflregerunt  ianuam 
subito  et  cum  aqua  securibusque  tumultuari  suo  iure  coeperunt.  20 
nos  occasionem  opportunissimam  nacti  Agamemnoni  verba  dedi- 
mus  raptimque  tam  plane  quam  ex  incendio  fugimus 

79       II  neque  fax  ulla  in  praesidio  erat,  quae  iter  aperiret  errantibus,  L 
nee  silentium  noctis  iam  mediae  promittebat  occurrentium  lumen, 
accedebat  hue  ebrietas  et  imprudentia  locorum  etiam  interdiu  ob-  25 
scura.   itaque  cum  bora  paene  tota  per  omnes  scrupos  gastrarum- 

lefcrri//       ungentum^       3  ptextam  sic  7/       4  jyaiica  interculerunt. 
et  Trimalchio  et  uitalia  commemorata  erant  5  an  e  bonis  Hemsias 

conlectac  Fatauina  G  uideto  susj).  Hehinus  7  efcrri  H 

8  appollam  H  9  omnesque  uenas  Scheferus,  unguesque  siios  liei- 

nesiiis  10  tan(iiiam  uinum  lacohsius  nardini  quid  iiule  in  llein- 

siu.s.  uinum  est  uustua  u.  2  memoratus  13  cornicipes  7/ 

14  super  scripsi:  supra  77  thorum  77  16  cornices  77  U- 

bitiuarii   Scheferus:    libertinarii  77     niinirwn  lulu  Froculi  in  cap.  38  no- 
iatl  19  efre«;erunt  H  20  inter  aqua  et  securibusque  nota  ct  par- 

ticnlae  deleta  in  H  21  oportunissimam  H  agamcnoni  7r 

22  plane  tamquam   Tahnius  aliqiia   sed  non    multa   inter  duos  has 

compilationis  partes  Interciderimt.     in  proximis  plura  contrahendo  depra- 
tiata  25  obscurorum  Burmannus.    man  obstatura  uel  obfutura  . 

26  Ueg.  scrupos'  margo  L:   scirpos   libri.     scruptos  'exemplar  mcmhrana- 


t/7 


K 


■>' 


> 


'. 


' 


b 


r 


SATIRAE 


93 


L  que  eminentium  fragmenta  traxissemus  cruentos  pedes,  tandem  ex- 
pliciti  acumine  Gitonis  sumus.  prudens  enim  pridie,  cum  luce  etiam 
clara  timeret  errorem,  omnes  pilas  columnasque  notaverat  creta, 
quae  liniamenta  evicerunt  spississimam  noctem  et  notabili  candore 
5  ostenderunt  errantibus  viam.  quamvis  non  minus  sudoris  babuimus 
etiam  postquam  ad  stabulum  pervenimus.  anus  enim  ipsa  inter  de- 
versitores  diutius  ingurgitata  ne  ignem  quidem  admotum  sensisset. 
ct  forsitan  pernoctassemus  in  limine,  ni  tabellarius  Trimalchionis 
intervenisset . . .  vebiculis  dives,  non  diu  ergo  tumultuatus  stabuU 
10  ianuam  eflVcgit  et  nos  per  eandem  . . .  terram  admisit 

* 
qualis  nox  fuit  ilia,  di  deaeque, 
quam  mollis  torus,   haesimus  calentes 
et  transfudimus  hinc  et  hinc  labellis 
errantes  animas.   valete,  curae 
15  mortaHs.   ego  sic  perire  coepi. 

sine  caussa  gratulor  mihi.  nam  cum  solutus  mero  amisissem  ebrias 
manus,  Ascyltos,  omnis  iniuriae  inventor,  subduxit  mihi  nocte  pue- 
rum  et  in  lectum  transtulit  suum,  volutatusque  liberius  cum  fratre 
non  suo,  sive  non  sentiente  iniuriam  sive  dissimulante,  indormi- 
20  vit  alienis  amplexibus,  oblitus  iuris  humani.   itaque  ego  ut  exper- 


ceinn    Douzae,  Puteanus  gastrarumque  Lt  et  praeposito  asterisco  p : 

gastrorumque  Woim-erius,  testorumquc  I.F.Gronouius,  glarearumque  7)oit2a, 

grumorum(iue  Bourdelofiis,  caricumque   Toniaesius 

1  eminentia  Muncherus  2  Gnitonis  L  pridie  pt:  prudens 

o 
Lj  prude  iietus   Puteani  3  pranes  L  creta  quae  Puteanus, 

mar(jo  t:    certaq.  7>,   certaquc  pt.     'sic   uetus,    non   creta   quae'   Pithoeus. 

caque  Munckerus  4  linimenta  Heinsius  5  quanuis  L 

6  diuersitores  libri.     diuersat.    et  diriuitores    sed  deleta  margo  L 

7  auidius  Heinsius,  lautius  lacohsius  9  interuenisset  p,  margo  L  cut 
etiam  ui  ucnisset  inscrip>tum  est:  inuenisset  Lt  asteriscum  interponit 
tf  X  7y,  X.  p  wide  decern  insidse  inculcarunt.    plane  haec  lacerata  sunt 

10  eandem  ||  *  t~  ram  L  ita  ut  asteriscus  primo  uersui  praepositus  sit,  ean- 
dem terram  pf;  Intro  Bourdelotus ,  fenestram  Richardus.  melius  per  ean- 
dem in  cellam  nostram  puto  quam  in  tabernam  asteriseos  tres  et 
quattuor  interptommt  Lpt  11  dii  lihri  12  calentis  ut  mihi  ui- 
debatur  L  15  curae  Mortales  margo  t,  nempte  post  curae  interpun- 
gunt  lihri  mortalis  ego  sum.  sic  perire  LT:  mortales  ego  sic  pirc 
margo  L,  mortalis  ego  sic  perire  pt.  mordaces  Burmannus  secundus  anthol. 
Ill  226;  fuit  qui  suspirare  adnotaret  neglegens  numerorum  16  remi- 
sissem  lacohsius  19  non  ante  suo  om.  L  iniuriam  suam  sine  L 
indormitauit  t,  non  T            20  ut  praetermiserant  uulgo 


I  &&L^i£ji;luu£aAn>< 


94 


PETROJNn 


rectus  pertrectavi  gaudio  despoliatum  torum si  qua  est  amanti-  L 

bus  fides,  [ego]  dubitavi,  an  utrunque  traicerem  gladio  somnumque 
morti  iungerem.  tutius  demum  secutus  consilium  Gitona  quidem 
verberibus  excitavi,  Ascylton  autem  truci  intuens  vultu  'quoniam' 
inquam  ^fidem  scelere  violasti  et  communem  amicitiam,  res  tuas  5 
ocius  tolle  et  alium  locum ,  quem  polluas ,  quaere.'  non  repugnavit 
ille,  sed  postquam  optima  fide  partiti  manubias  sumus,  *^age'  inquit 
80 'nunc  et  puerum  dividamus/  iocari  putabam  discedentem.  at  ille 
gladium  parricidali  manu  strinxit  et  *^non  frueris'  inquit  'hac  praeda, 
super  quam  solus  incumbis.  partem  meam  necesse  est  vel  hoc  gla-  10 
dio  contemptus  abscindam/  idem  ego  ex  altera  parte  feci  et  intorto 
circa  brachium  pallio  composui  ad  proeliandum  gradum.  inter  banc 
miserorum  dementiam  infelicissimus  puer  tangebat  utriusque  genua 
cum  fletu  petebatque  suppliciter,  ne  Thebanum  par  humilis  taberna 
spectaret,  neve  sanguine  mutuo  pollueremus  familiaritatis  clarissi-  15 
mae  sacra,  'quod  si  utique*  proclamabat'facinore  opus  est,  nudo 
ecce  iugulum,  convertite  hue  manus,  imprimite  mucrones.  ego 
mori  debeo,  qui  amicitiae  sacramentum  delevi.'  inhibuimus  ferrum 
post  has  preces,  et  prior  Ascyltos  'ego'  inquit  Ymem  discordiae  im- 
ponam.  puer  ipse,  quem  vult,  sequatur,  ut  sit  illi  saltem  in  eligendo  20 
fratre  salva  libertas.'  ego  qui  vetustissimam  consuetudinem  putabam 
in  sanguinis  pignus  transisse,  nihil  timui,  immo  conditionem  prae- 
cipiti  festinatione  rapui  commisique  iudici  litem,  qui  ne  deliberavit 
quidem,  ut  videretur  cunctatus,  verum  statim  ab  extrema  parte  verbi 
consurrexit  et  fratrem  Ascylton  elegit,  fulminatus  hac  pronuntia-  25 
tione,  sic  ut  eram,  sine  gladio  in  lectulum  decidi,  et  attulissem  mihi 
damnatus  manus,  si  non  inimici  victoriae  invidissem.  egreditur  su- 
perbus  cum  praemio  Ascyltos  et  paulo  ante  carissimum  sibi  com- 


1  pertractaui  t  dispoliatum  lihri  lacunam  sfatui  lahnio  auctore 

supplens  illosque  una  dormientes  uidi  2  ego  additicium  traiicerein 

libri  3  morti   ingererem  et  in  margine  mortis  t  demum  jpt:  dein 

L  Gnitona  L  5  sceleste  Nodotus  7  postquam]  pauca  omisisse 

excerptor  uidetur  9  parricidiali  t  11  contemtus  Burmannus:  con- 

tentus  libri,  continuo  margo  t.     dimidio  contentus  lacohsius  abscindam 

L  idem  nalde  molestum  est  ad  strictum  gladium  referre,    uide  igitur  an 

talia  perierint  simulque  puerum  ad  se  trahens  dimicationi  se  praeparauit 
15  carissimae  Oonsalius  21  salua  om.  L  qui  ^>;  om,  Lt 

22  transiisse^^  imo  X  23  scribendum  ^xrv^m  25  consurrexit. 

et  in  prindpio  noui  uersus  fratrem  L.  ego  et  addidi;  fratremque  Nodotua 
26  cinctus  gladio  lacobsius  27  damnatas  t  inuiderem  L 


^1 


^    '• 


T^ 


d.y 


SATIRAE 


95 


L  militonem  fortunaeque  etiam  similitudine  parem  in  loco  peregrino 
destituit  abiectum. 
LO  II  nomen  amicitiae  sic,  quatenus  expedit,  haeret; 

calculus  in  tabula  mobile  ducit  opus. 
5  cum  fortuna  manet,  vultum  servatis,  amici; 

cum  cecidit,  turpi  vertitis  ora  fuga. 


10 


grex  agit  in  scaena  mimum:  pater  ille  vocatur, 
filius  hie,  nomen  divitis  ille  tenet. 

mox  ubi  ridendas  inclusit  pagina  partes, 
vera  redit  facies,  adsimulata  perit. 


nee  diu  tamen  lacrimis  indulsi,  sed  veritus,  neMenelaus  etiam  81 
antescolarius  inter  cetera  mala  solum  me  in  deversorio  inveniret, 


3  octo  hos  ueraus  coniunctos  adfert  Joannes  Saresb.  poL  III  7  p.  179  sic 
praefatus  hoc  ipsum  Arbiter  noster  ingemiscit,  etsi  alterius  uideatur  induisse 
personam,    ait  euim:  nomen*  e<76*.,  quattuor  priores  Jlorilegium  Parisinum 
nodus  Burmannus  amicicie  A  sic  Munckerus:  si  testes  omnesj 

quod  qui  seruabant  debebant  amicitia  est  scribere.  nisi  quatenus  expedit, 
haerent  Heinsius  Ouidianp  memor  uersiculi  *  nomen  amicitiae,  nomen  inane 
fides*  4  ut  tabulae  Heinsius,  ut  tabula  Munckerus  nobile  ACDEFOps, 
non  BLPt  aut  uetus  Pithoei  ludit  Jfunckerus  5  et  6  adferunt 

Vincentius  Bel.  I,  s.  et  laudatus  a  Goldasto  lacobus  Magni  Zophil.  IV  8 
et  sine  nomine  Petronii  loannes  Saresb.  pol.  VIII  3  p.  213  5  dum 

lahnius  6  cedidit  Parisinus  6842  D,  cedit  Richardus  7  hos 

uersus  asteriscis  a  prioribus  separauit  p.  ex  alio  loco  hue  inlati  sunt; 
respexit  eos  loannes  Saresb.  pol.  Ill  8  p.  180:  fere  totus  mundus  ex 
Arbitri  nostri  sententia  mimum  uidetur  implere  et  p.  183:  non  duco  con- 
tentionis  funem,  dum  constet  inter  nos  quod  fere  totus  mundus  iuxta  Pe- 
tronium  exerceat  histrionem  {quaedam  exemplaria  histrioniam)  ait 

ACDEFGPS  cena  ACFP,  c^na  D,  coena  EG  mymum  G, 

munum  P,  minimum  F,  nimium  T  8  iste  Reiskius  9  inclusit  iu- 

clusi  A  pagina  cum  siparium  ualere  nequeat  corruptum.  fortasse  ma- 

china  id  est  pegma  scaenicum  10  uerba  C  dedit  G  faces  C 

assimulata  Douza:  dissimulata  ABCFGLPpst  cum  Saresberiensi  neque  in 
DE  esse  assimulata  ex  silentio  collegerim.    erat  qui  et  simulata  coniceret 
uersus  VIII  subscriptum  A.    in  uocem  perit  hodie  desinit  B  cf.  praefatio 
1 1  Haec  G  tn  id  est  tamen  etiam  A :  tum  s  lacrymis  G  et  corr. 

ex  lacrimis  L,  lacrymas  t.  ad  hoc  uerbum  Sambucus  adnotauit  ^uidentur 
deesse  non  nulla^  uerum  quamquam  de  fietu  supra  relafum  non  est,  haec 
tamen  nihil  obstat  quo  mimes  uersui  6  continuemus  indusi  F,  inclusi 

G  nee  P  12  antescholarius  Orellius  p.  7  ex  inscriptione  suae 

collectionis  1175:  antescolanus  praeter  T  et  Altissiodurensem  L  cuius 
margo  in  al.  c.  aut  scol.*  et  */.  Asculanus  Ausculanus  Osculana  pugna* 
adscripta  habet,  antescholanus  ^>,  aut  scolarius  P  cum  Memmiano,  aat 
scolanus  /,  aut  scolanius  ACDGs,  aut  scholanius  E,  aut  scilanius  F 


96 


PETRONll 


::^:,Jl^^^^^  aegru™  planctibus  pectus  «  et  imer  tot  a  -  . 
SIS  gemitus  frequenter  etiam  P-cla-bam:  ergo  r^e  n  n rum 
terra  potuit  haurire.  ^''^^^^^IZ^^^^  r^- 

iudicium,    -"- '"f^  ;"',;J:;^^^^^^^^^^^  urbis  iacerem  deser- 

mnamendicus,  exul,  in  aeversouu  ^HnWrnns  omni 

tus'   et  quis  banc  mihi  solitudinem  .mposu.t?    "Jolesccns  omn. 
ibidine  impurus  et  sua  quoque  confessione  d.gnus  ex.l.o,  stupro 
tr  stupro  ingenuus,  cuius  anni  ad  tesseram  vaenierunt  quem  tan-  10 
?uam   I  am  conduxit  etiam  qui  virum  putavit.    qmd  die  a  ter? 
T.inMaml  die  to-ae  virilis  stolam  sumpsit;  qui,  nc  v.r  esset,  a 
*•  liro™;  e  tlui  opus  muliebrc  in  ergastulo  fecit,  qmpost- 
Im  com"  a  itt  lldinis  suae  solum  vertit,  reliquit  vetens  am.- 
r  nol  et.  prob  pudor,  tanquam  mu.ier  -ut^----;^ 
tactu  omnia  vendidit.   iacent  nunc  amatores  obl.gat.  no<=t.bus  tot^, 
et  fors  tan  mutuis  libidinibus  attriti  derident  sobtudmem  meam^ 
fed  non  impune.  nam  aut  vir  ego  liberque  non  sum,  aut  nox.o 

S,  ^^"te?i:rrgl^^^^^^^^^^^^  et  ne  inOrmitas  mi.itiam  per-  . 


'al,  aut  scolanus  et  paulo 


me    etiam  diuersior  1\     cUuersorio  omnes 

•post  inuenire'   rithoeus                                            ^  maestus  aut  mc- 

1  com  C            sarcmul^  P            Wton  Ai.  ^^^DFOPS.    in- 

rluso  SUSP.  Antonius             roaemc  inim  ^  „o-rum  C            P^an- 

«b»s  p    ^  tot  «''r;f  sri/ 1  a  1"^^^^^  *•  /-'--  ■'",  't 

num   margo  t               mare   auiu^i.  audaciae 

«  aronac  e(  .«  m«r,.«e  M-M  ^^^.^^  ,  .„,ieitadi„em 

exitio  p  10  uen.eru„t  -?«"'»«««'  d-r;rLi.o»«i  et  tanquam  ««  emre 

Xll  uenierunt  margo  h  i£  sic   uik.  i,       r 

ii,  alter  *  ^-P-<^^lJ^'ZTo%^7^^'r.  JA,,sins  et  togam  uiri- 

Cic.  Phihpp.  II  18,  44.     alter   o          i  ^.^  ^^  ^^  ffetimm, 

lem   corr«,e,«  Jn<o««<«,   ^'f  „f  .,.^'' ^ V2a.    nee  sane  incredibUe  est 
1?  soUdtudinem  .ed  m  margins  solitudmem  t 


SATIRAE 


97 


> 


<   If 


> 


L  deret,  largioribus  cibis  excito  vires,  mox  in  publicum  prosilio  fu- 
rentisque  more  omnes  circumeo  porticus.  sed  dum  attonito  vultu 
efferatoque  nihil  aliud  quam  caedem  et  sanguinem  cogito  frequen- 
tiusque  manum  ad  capulum,  quem  devoveram,  refero,  notavit  me 
5  miles,  sive  ille  planus  fuit  sive  nocturnus  grassator,  et  "^quid  tu'  in- 
quit  ^commilito,  ex  qua  legione  es  aut  cuius  centuria?'  cum  con- 
stantissime  et  centurionem  et  legionem  essem  ementitus.  'age  ergo* 
inquit  ille  '^in  exercitu  vestro  phaecasiati  milites  ambulant?'  cum 
deinde  vultu  atque  ipsa  trepidatione  mendacium  prodidissem,  po- 
10  nere  me  iussit  arma  et  malo  cavere.  despoliatus  ergo,  immo  prae- 
cisa  ultione  retro  ad  deversorium  tendo  paulatimque  temeritate  la- 
xata  coepi  grassatoris  audaciae  gratias  agere 

* 

non  bibit  inter  aquas  poma  aut  pendentia  carpit 
Tantalus  infelix,  quem  sua  vota  premunt. 
15  divitis  haec  magni  facies  erit,  omnia  cernens 

qui  tenet  et  sicco  concoquit  ore  famem. 


1  largioribus  om.  t,  non  T  2  circueo  L  3  nil  pt.    ante  nihil  la- 

cunam  statuit  lahnius  6  ccnturia  L  uetus  Pithoei:  centuriae  pt 

8  phaecasiati  L,   Turnehus:  Un  u.  c.  phocas.*    margo  Z,  phocasiati  pt 
10  me  addidi  dispoliatus  t  imo  L.    omni  Scriuerius.  an  deposita 

praetermissiun  est?  1 1  diuersorium  Zt6ri  \&xa.ta  JIunckerus:  lassata 

libri  12  aster iscus  in  p,  nullum  lacunae  signum  in  Lt  13  hi  uersus 

ex  mediocri  aliqtio  ingenio  exierant  inter  cap.  20  et  34  in  deperdita  libri 
parte,  demonstrat  lllud  ordo  quem  in  excerpendo  sententias  Vincentius  Belu, 
I.  s.  sequiiur,  quipjje  qui  quattuor  hos  uersus  inter  p.  2'2^  A  et  p.  Zl  ^  b  in- 
uenerit.  hue  autem  in  Lpt  cum  aliis  reliquiis  congesti  aunt,  exhibent  eo8 
Fulgentius  quoque  myth.  JI  18  his  uerbis:  hanc  de  Tantalo  fabulam  Pe- 
tronius  breuiter  exponit  dicens  et  Jlorllegium  Parisinum  Nee  Fvl' 

gentius,  margo  t  nee  poma  pendentia  codices  Fulgentii,  nee  poma  paten- 

tia  Fulgentius  editus  et  ex  Fulgcntio  margo  L,  neque  poma  margo  t.  aut 
poma  natantia  et  nee  carpit  peiidula  poma  alii  Pithoeo  teste,  poma  aut  fu- 
gientia  uel  nee  poma  fugacia  Muncherus  sumit  Scaliger  cum  natantia 

ederet,  captat  nescio  quis  secundum  Iloratium  sat.  11,  68  14  post  Tan- 

talus incidit  orationem  Barthius  15  omnia  late  Fulgentius  et  secundum 

ilium  margo  L.    aeeruos  (immo  aeeruans)  lacobsius.    fortasse  cireum 
16  quae  sed  in  margine  qui  t  tenet  Fulgentius  laudatus  in  margine  L, 

Vincentius,  florilegium :  timet  Z,j>^  frustra  defensi  ab  Orellio  ^;.  7  et  a  Gold- 
asto  appellaius  Jacobus  Magni  Zophil.  VI  8  conquirit  aut  conquerit  pro 

conquoquit  exempla   Vincentii,  conquerit  Jlorllegium  post  famem  dv^s 

asteriscos  habent  Lt,  tres  p.  subsecuntur  deincejys  in  Lpt  septem  sentential 
asteriscis  inter  se  separatae  quas  descripserant  ex  cena  Trimalchionis.  eas 
II suis  sedibus  adsignauit  cap.  43  p.  47,  18 :  cap.  44  p.  50,  1 ;  cap.  45  p.  50,  9; 
cap.  55  p.  C2,  23 :  caj).  56  p.  65,  10 ;  cap,  59  p.  70,  9;  cap.  75 p.  89,  5.  itaque 

Pclrunii  salirae  "7 


k 


:,-•«« 


/■<>^^jKJ)i,wimT  g-^-jg 


98 


PETRONIT 


non  multum  oportet  consilio  credere,  quia  suam  habetfortuna  L 
rationem 

83         in  pinacothecam  perveni  vario  genere  tabularum  mirabilem. 
nam  et  Zeuxidos  manus  vidi  nondum  vetustatis  iniuna  v.ctas ,  et 
Protogenis  rudimenta  cum  ipsius  naturae  veritate  certantia  non  5 
sine  quodam  horrore  tractavi.   iam  vero  Apellis,  quam  Graec.  ^o- 
voy^vvaov  appellant,  etiam  adoravi.  tanta  enim  subt.l.tate  extremi- 
tates  imaginum  erant  ad  sin.ilitudinem  praecisae,  ut  crederes  et.am 
animorum  esse  picturam.  hinc  aquila  ferebat  caelo  subl.m.s  daeum, 
iUinc  Candidas  Hylas  repellebat  improbam  Naida.   Jamnabat  Apollo  10 
noxias  manus  lyramque  resolutam  modo  nato  flore  honoraba  .  in- 
ter quos  etiam  pictorum  amantium  vultus  tanquam  m  solitudme 
exclamavi:  'ergo  amor  etiam  deos  tangit.   luppiter  in  caelo  suo  non 
invenit  quod  eligeret,  set  peccaturus  in  terris  nemmi  tamen  iniu- 
riam  fecit.  Hylan  Nympha  praedata  imperasset  amon  suo ,  si  ven-  15 
turum  ad  interdictum  Ilerculem  credidisset.   Apollo  pueri  umbram 
revocavit  in  florem,  et  omncs  fabulae  quoque  sine  aemulo  habuerunt 

octouo  Uco  quae  adpmitur  supra  expresm,  ea  olim  aut  inter  oap.JSet 
sTZulincap.  TOhodie  vmtUato  aut  hoc  ipso  loco  legelatur  meanar- 
rafione  quae  pinacothecae  descriptionem  antecessit  ,„k„i„,™ 

2  <M(en«ci  tres  in  libris  3  fabiHavum  sed  m  margme  tabularum 

,  ^  Tcuzidos  r  5  ucritate  cum  deesset  in  t,  ipsa  natura  .^argo 

i     illud  addidit  T.     uarictate  Douza  6  fortasse  ucro  Venerem.     Ja- 

•o6.SDiaul  uero  c<n^cit  epitheton  ad  rr;fr'J'^''"lZl<Z. 
pede  nixam  quem  ;.  Graeci  dehbat  lalmu^        „,Zot 

'finlTm^rgiTZ  L.  C^ZrlsZarsius,  lacobsrus.  pin- 
?;™LXidUrr  tercidlsse  .;p.  OreUins  p7  tegebat-de^am  ««.« 
lacobsius  id  est  'louem  qui  sub  aqmlae  spenelalebal  10  ^^^'^J^' 

non  T  n  coTonnbM  Paschali^is  cm  praestabat  omJ^»xt  12  eUamJ 

ego  turn  SUSP.  lacobsius  yiciorMe,nrnianus.    ^^'^''vnmCupen^ 

lusus  Heinsius  soUicitudinc  Memmianua  13  cxclamans  sed  in 

X.-^  W..  u.  c'  L  tangit?  ««?^o  U  diligeret  £o«,am«., 

lacLius  set  scripsi,  item  lacobs'us:  et  Lpt  m  ca.l>s  i 

tam  L  15  Hylan  marjo  L:  Hylam  p,  margo  ' -•  '"'^"  ;f  "f  «*  ^' 

thoei,  Hylan  t  16  interceptum  margo  t  ""'.''"Av?„l, 

17  omncs  I4,,  6s  T:  os  t,  hos  tabulae  margo  t.  sues  com.  Goldastu, 
denique  lacobsius,  quoscumque  Jahnius;  n,»»  suos  quaeque?     „„„„  tX 
dineL  sine  ^maio  subducta  linea  notans  ,nargoque  exm   al.  quam  mclg. 
Sic  alibi'  hahet:  habuerunt  sine  aemulo  »>« 


I 


t  It 


< 


r 


<  i> 


<  J  > 


SATIRAE 


99 


L  complexus.     at  ego  in  societatem  recepi  hospiteni  Lycurgo  crude- 
liorem.' 

ecce  autem,  ego  dum  cum  ventis  litigo,  intravit  pinacothecam 

senex  canus  exercitati  vultus  et  qui  videretur  nescio  quid  magnum 

5  promittere,  sed  cultu  non  proinde  speciosus,  ut  facile  appareret 

eum  ex  liac  nota  litteratorum  esse,  quos  odisse  divites  solent.   is 

ergo  ad  latus  constitit  meum 

* 

'ego'  inquit'poeta  sum  et  ut  spero,  non  humillimi  spiritus,  si 

modo  coronis  aliquid  credendum  est,  quas  etiam  ad  imperitos  de- 

10  ferre  gratia  solet.  'Square  ergo"  inquis  "tarn  male  vestitus  es?" 

propter  hoc  ipsum.    amor  ingenii  neminem  unquam  divitem  fecit, 

^^  II  qui  pelago  credit,  magno  se  faenore  tollit; 

qui  pugnas  et  castra  petit,  praecingitur  auro; 
vilis  adulator  picto  iacet  ebrius  ostro, 
^^  et  qui  sollicitat  nuptas,  ad  praemia  peccat: 

sola  pruinosis  horret  facundia  pannis  5 

atque  inopi  lingua  desertas  invocat  artes. 
non  dubie  ita  est:  si  quis  vitiorihm  omnium  inimicus  rectum  iter  84 


I  hospitem  om.  t,  non  T.     hospite  Sdojypius  Ligurgo  j),  ligargo 

Tolosanm  3  ego  suspectum  de  repetitione  4  Eumolpus  ante 

senex  addit  L.     margini  id  nomen   apposuit  Tornaesius  ^rugosi 

austeri'  interpretatur  margo  t:  excitati  lahnms         5  specioso  Heinsius 
6  ex  add.  Douza  lileratorum  Douza:  litcratum  et  litteratum  Lf,  lit- 

terarum  p  literates  odisse  diuites  solent  descripsit  Jlorileglum  Parisi- 

num  quod  margo  t.    'al  quod  genus  odisse'  Pithoeus.    restituendum 

quam  7  lacunam   aster isco  indicat  t,   non  Lp.     sine  lacuna  ct  ego 

Goldastiana,  ut  ad  latus  Burmannus.    praetermissa  pauca  uidentur 
S  et  om.  L  d  fortasse  immeritos  10  inquio  t  11  'ut  did 

solety   amor  ingenii  -  jquam  liominem  diuitem  fecit'  Joannes  Saresb.  pol. 
VII  15  p.  140  inquam  L  Memmianus  12— p.  100,  4  ipsi  t'enent 

habet  florilegium  Parlsinum.     sex  hos  uersus  eis  qui  in  pag.  15  leguntur 
codex   Vossianus  subicit  sic  i^iscrijUos  item  eiusdem  pcllcgo  F 

magno  om.  F  13  et  ante  petit  deletum  G  petis  C.     capit 

scriptum  erat  in  L  sed  super  illo  et  in  margine  petit  14  ante  13 

collocat  florilegium   qua  permutatione  factum  est  ut  12  praecingitur  ostro 
e^  13  ebrius  auro   T  haberet  hunc  uersum  usurpat  loannes  Saresb. 

pol.  Ill  13  p.  204  adolator   Vossianus  \nctor  florilegium 

15  solicitat  AG  nuptias  G,  nuptias  C  Vossianus,  innuptas  P 

proemia  spectat  al  peccat  ab  eadem  manu   Vossianus,   spectat  o.  l.  margo 
L  16  pruniosis  C  heret  AF  prudcncia  aut  prudentia  pannis 

Vossianus,  prudentia  o.  l.  margo  L  17  disertas  AT  Vossianus 

arces  Vossianus  uersus  VI  subscriptum  A         18  dubio  Lp         si  LPpt 

7* 


100- 


PETRONn 


SATIRAE 


101 


vitae  coepit  insistere,  piimum  propter  morum  differentiam  odium  LO 
habet;  quis  enim  potest  probare  diversa?  deinde  qui  solas  extruere 
divitias  curant,  nihil  volunt  inter  homines  melius  credi,  quam  quod 
ipsitenent.  insectantur  itaque ,  quacunquerationepossunt,  httera- 
rum  amatores,  ut  videantur  illi  quoque  infra  pecuniam  positi  5 

II  'nescio  quo  modo  bonae  mentis  soror  est  paupertas'  ^ 

♦ 
^ellem,  tarn  innocens  esset  frugalitatis  meae  hostis,  ut  deliniri 

posset,   nunc  veteranus  est  latro  et  ipsis  lenonibus  doctior 

* 
85  "  in  Asiam  cum  a  quaestore  essem  stipendio  eductus,  hospitium 

Pergami  accepi.  ubi  cum  libenter  habitarem  non  solum  propter  10 
cultum  aedicularum,  sed  etiam  propter  hospitis  formosissimum  h- 
hum,  excogitavi  rationem,  qua  non  essem  patri  famihae  suspectus 
amator.  quotiescunque  enim  in  convivio  de  usu  formosorum  men- 
tio  facta  est,  tam  vehementer  excandui,  tam  severa  tristitia  violari 
aures  meas  obscoeno  sermone  nolui,  ut  me  mater  praecipue  tanquam  15 
unum  ex  philosophis  intueretur.    iam  ego  coeperam  ephebum  m 


cum  norilenlo:  sed  reliqui,  set  F  ut  assolet  quis  ACDFGLPj>t  fiorde- 

7^m^Z^^E8  uiciomm  A  inter  G.   uitae  iter  transpomt  fiordegnm 

^       iTnsittere    E  si  sllentio  fides,  'alias  insistere'  Brassicanus:  .nsj.ceve 
ACDFGLFps  et  transponens   inspieere   coerit  t.     ^^^Pf  ^'^.  ^^^^^^ 
alum  mori  fiorilegium  2  uniuersa  Memmianus      diu^a  {lU  semel 

ZLii  errores  ipelL)  S  non  magis  ,ua.^A  de  .nde  ^-  -  >- 

leaium  quis  G  extruere,  non  exstruere  ACFL  et  inuertens  ai 

uitias  extruere  G,     instruere  Bituricus     fortasse   solum    extruei-e 
3  curauit  P,  cubant  F  quaro  credi  transpomt  D  quod  om.  Ji£ 

et  exZplum  loannis  Saresh.  qui  poL  VII  16  p.  140  coniecHcra  ma  sup. 
l^rVui  solas  diuitias  eongerere  curant,  nihil  in  uita  potms  cred.  uolunt 
^ia  quam  ceteris  praetulerunt.  ut  eis  indigentia  expleatur,  dm  rsa  proban- 
tur  a  diuersis  4  post  tenent   habet  asteriscum  ei  lactantur  --  5  positi 

omittit  L  insectantur  scrlpsi:  iactantur  omnes,  lactantur  Lr 

5  uideant  G  asteriscos  duos  interponit  in  uersu  uacuo  t    unum  p 

6  W  senientiam  hahent  Vince^itius  Belu.  I  s,  etflordegmmPar.smum, 
dixit  earn  Eumolpus  modo]  non  ex  uetere  codtce  '^'f'^J'T^^^^^ 
asteriscum  interponunt  Lpt,  quae  secuntur  ea  de  poetica  dixuse  Eumolpus 
Uhnio  uidetur  8  nune  a  posset  diimdii  uersus  spat^o  semngit  quasi 
lacuna  intercederet  lenonibus  p:  leonibus  Lt,  latronibus  mar^o  t 
laTunam  indicant  asteriscis  duohus  X,  uno  pt,  deinde  ut  Eumolpumnar- 
rare  appareat,  Eumolpius:  praemittit  L,  EVMcrvs  mmargme  addunt  j^ 

9  conductus  t,  non  T  U  esset  L  15  obscaeno  I.  uiden 

uolui  incertus,  dolui  Gruterus,  'proprhim  esset  simulam    lacohsius,  uetm 
lahniua  16  ergo  pt 


p 


v 


(' 


^> 


i 


11 


^M  } 


L  gymnasium  deducere,  ego  studia  eius  ordinare,  ego  docere  ac  prae- 
cipere,  ne  quis  praedator  corporis  admitteretur  in  domum 

« 
forte  cum  in  triclinio  iaceremus,  quia  dies  sollemnis  ludum 
artaverat  pigritiamque  recedendi  imposuerat  hilaritas  longior,  fere 

5  circa  mediam  noctem  intellexi  puerum  vigilare.  itaque  timidissimo 
murmure  votum  feci  et"domina"  inquam  "Venus,  si  ego  hunc  pue- 
rum basiavero,  ita  ut  ille  non  sentiat,  eras  illi  par  columbarum  do- 
nabo".  audito  voluptatis  pretio  puer  stertere  coepit.  itaque  aggres- 
sus  simulantem  aliquot  basiolis  invasi.    contentus  hoc  principio 

10  bene  mane  surrexi  electumque  par  columbarum  attuli  expectanti  ac 
me  voto  exolvi.   proxima  nocte  cum  idem  liceret,  mutavi  optionem  86 
et  '^si  hunc''  inquam  '*^tractavero  improba  manu  et  ille  non  sense- 
rit,  gallos  gallinaceos  pugnacissimos  duos  donabo  patienti.^  ad  hoc 
votum  ephebus  ultro  se  admovit  et,  puto,  vereri  coepit,  ne  ego  ob- 

15  dormiscerem.  indulsi  ergo  soUicito  totoque  corpore  citra  summam 
voluptatem  me  ingurgitavi.  deinde,  ut  dies  venit,  attuli  gaudenti 
quicquid  promiseram.  ut  tertia  nox  licentiam  dedit,  consurrexi  ad 
aurem  male  dormientis  et  "dii''  inquam  "immortales,  si  ego  huic 
dormienti  abstulero  coitum  plenum  et  optabilem,  pro  hac  fehcitate 

20  eras  puero  asturconem  Macedonicum  optimum  donabo,  cum  hac 
tamen  exceptione,  si  ille  non  senserit."  nunquam  altiore  somno 
ephebus  obdormivit.  itaque  primum  implevi  lactentibus  papillis 
manus,  mox  basio  inhaesi,  deinde  in  unum  omnia  vota  coniunxi. 
mane  sedere  in  cubiculo  coepit  atque  expectare  consuetudinem 

25  meam.  scis,  quanto  facilius  sit  columbas  gallosque  gallinaceos 
emere  quam  asturconem,  et  praeter  hoc  etiam  timebam,  ne  tam 
grande  munus  suspectam  faceret  humanitatem  meam.  ego  aliquot 
horis  spatiatus  in  hospitium  reverti  nihilque  aliud  quam  puerum 


2  tres  asteriscos  inserit  L,  unum  p  et  uacuo  relicio  uersu  t 
3  solennis  L  4  arctauerat  L  recitandi  inepte  lungermannus 

5  itaque  pt:  et  Z  8  precio  libri  adgressus^  12  fortasse 

si  ego  hunc  ut  Cuperus  14  obdormiscerem  3/w7ic^erw« ;  obdor- 

missem  L,  obdormiissem  pt  17  immo  quod  promiseram.     denique  ut 

tertia  nox  licentiam  eandem  dedit  18  et  addidi  20  optimum  Ma- 

cedonicum L  24  sic  redintegranda:  puer  proximo  mane  sedere 

25  gallinacios  L  2G  haec  L  27  haberet  Memmianus  ergo 

pt.     sed   quotiens  narrationi  haec  particula  adhibciur^    fotiens  non  primo 
loco  ponitur;  8up>pleas  itaque  ego 


''*^y^g"gigy'i  '*'-a~7.~»i"jyy5Ba' 


Si 


102 


PETRONII 


basiavi.   at  iUe  circumspiciens  ut  cervicem  meam  iunxit  amplexu,  L 
"rogo"  inquit  "domine,  ubi  est  asturco?" 

* 
87  cum  ob  banc  offensam  praeclusissem  mibi  aditum,  quem  fece- 

ram    iterum  ad  licentiam  redii.    interpositis  enim  paucis  diebus, 
cum'  similis  casus  nos  in  eandem  fortunam  retulisset,  ut  mtellexi  5 
stertere  patre^i,  rogare  coepi  ephobum,  ut  reverteretur  m  gratiam 
mecum,  id  est  ut  pateretur  satisfieri  sibi,  et  cetera  quae  bbido  di- 
stenta  dictat.    at  iUe  plane  iratus  nihil  aliud  dicebat  msi  hoc:    aut 
dormi,  aut  ego  iam  dicam  patri."  nihil  est  tarn  arduum,  quod  non 
improbitas  extorqueat.  dum  dicif.'patrem  excitabo'',  irrepsitamen  10 
et  male  repugnanti  gaudium  extorsi.  at  ille  non  indelectatus  nequi- 
tia  mea,  postquam  diu  questus  est  deceptum  se  et  derisum  tra- 
ductumque  inter  condiscipulos,   quibus  iactasset  censum  meum, 
"videris  tamen"  inquit  "non  ero  tui  similis.  si  quid  vis,  fac  iterum. 
ego  vero  deposita  omni  ofl'ensa  cum  puero  in  gratiam  redii  usus-  15 
que  beneficio  eius  in  somnum  delapsus  sum.   sed  non  fuit  conten- 
tus  iteratione  ephebus  plenae  maturitatis  et  annis  ad  patiendum  ge- 
stientibus.    itaque  excitavit  me  sopitum  et  "numquid  vis?'   m- 
quit.  et  non  plane  iam  molestum  erat  munus.  utcunque  igitur  mter 
anbelitus  sudoresque  tritus,  quod  voluerat,  accepit,  rursusque  in  20 
somnum  decidi  gaudio  lassus.   interposita  minus  bora  pungere  me 
manu  coepit  et  dicere:  "quare  non  facimus?"   tum  ego  totiens  ex- 
citatus  plane  vehementer  excandui  et  reddidi  illi  voces  suas:     aut 
dormi,  aut  ego  iam  patri  dicam" 


1   circunspicicns  L  uinxit  aUuius  amplcxui  pt       ^  duos 

asteriscos  praeponit  L,  unnm  p  et  in  uacuo  uersu  t     ^  4  haec  Libri 

non    potest  nuin   mutilata  exhibeanf,  quia  mox  tamcn  iterum  aut  alia  uia 
Jlagitat  narrafionis  continuitas  5  nos  casus  Iransponunt  pt 

reduxisset  /.  F.  Gronouius  6  stertere  ut  in  fine  s  iiideatur  deleta  L 

ut  pateretur  |1  pateretur  L  9  nihil  tarn  arduum  est  quod  non  improbitas 

extorqueat  habent  fiorilegium  Farisinum  et  Vincentius  Belu.  I  s.  et  in  spe- 
cula doctrinali  IV  17  ubi  Duacensis  nihil  tamen  tam  arduum  10  Lib. 
improbus'  margo  L.  importunitas  alii  nescio  qui  13  censum  Daniel 
et  Bichardus:  sensum  Uhri  suum  /.  1\  Gronouius  14  uides  t, 
non  T.  uidc  sis  Falmerius  15  redii  *  usque  t  cum  Memmiano, 
xedii.  usque  L:  ususque  p,  margo  t,  Futeanus  praeter  unam  syllabam 
quae  deerat  etiam  ueteri  Fithoei  abesse  nihil  confido  18  "^e  excita- 
uit  inuertit  t  19  igitur  p,  margo  t:  is  t;  om.  L  20  tutus  t, 
non  T  rursusque  ex  russusque  corr,  L  quae  potest  scriptura  prima- 
rii  Ulri  fuisse          22  iixcitatus  tot'ies  L          24  dicam  patri  Zr,  et  prtsii- 


V 


1A 


tri 


'r 


(• 


T> 


SATIRAE 


103 


L  erectus  his  sermonibus  consulere  prudentiorem  coepi,  aetates  88 

tabularum  et  quaedam  argumenta  mihi  obscura  simulque  caussam 
desidiae  praesentis  excutere,  cum  pulcherrimae  artes  perissent,  in- 
ter quas  pictura  ne  minimum  quidem  sui  vestigium  reliquisset. 
LO  tum  ille 'pecuniae'  inquit 'cupiditas  haec  tropica  instituit.  ||  priscis 

6  enim  temporibus,  cum  adhuc  nuda  virtus  placeret,  vigebant  artes 
ingenuae  summumque  certamen  inter  homines  erat,  ne  quid  pro- 
futurum  saeculis  diu  lateret.  itaque  herbarum  omnium  succos  De- 
mocritus  expressit,  et  ne  lapidum  virgultorumque  vis  lateret,  acta- 

10  tem  inter  experimenta  consumpsit.  Eudoxos  quidem  in  cacumine 
excelsissimi  montis  consenuit,  ut  astrorum  caelique  motus  depre- 
henderet,  et  Chrysippus,  ut  ad  inventionem  sufficeret,  ter  elleboro 

nus  ordo  uersu  9  probatur  asteriscos  interponunt  tres  L,  duos  ua- 

cuo relicto   uersu   t,   unum  p.     mvi.ta  dksvxt  margo  L.    pergunt  autem 
Encolpius  Eumolpusque  in  pinacotheca  confabulari 

1  experrectus  Futschius  et  aetates  conieci  dubitans  an  eHam  in- 

terrogare    compilator   omiserit.     nisi  is  forte  totum  hoc  principium  compo- 
suit  Fetronianis  uerbis  sua  admiscens  2  mih"  argui'uenta  L 

potius  caussas  3  praesentis  desidiae  inuertit  Memmianus  cur  Sciop- 

pius  5  instituit  LTp ;  fecit  t  priscis—^.  104,  6  tantum  docemus  ha- 

bet  fiorilegium  Farisinum.    Ariscis  P  6  enim  om.  Q  fiorilegium 

partes  fiorilegium  7  ingenii  summumque  P,  ingenuissimumque  A  unde 

Heinsius  ingenuae  spississimumque  cum  tamen  P  homines  mortales 

erat  G  prefuturum  C  8  diutius  Farisinus  Q842  D  post  itaque 

inserunt  hercula  DF  et  praeposito  asterisco  p  cum  Altissiodurensi ,  hercla 
C,  harcula  St,  liedera  G,  genera  quod  est  correcioris  AF:  omittunt  talia  EL 
cumfiorllegio  sed  * /\ hercula  u.  c.  leg.  hercule*  margo  L,  hercule  item  margo  t. 
.  'in  quibusdam  deest  haec  uox"  Fithoeus.  puto  librarium  cum  herbarum 
scripturus  esset  hercules  cogltasse  ut  expressum  hercula  herbarum  in  arche- 
typofuerit.  genere  aut  in  pergula  aut  torculo  uel  torculari  Heinsius,  surculo- 
rum  omnium  herbarumque  succos  Reiskius  omnium  herbarum  transpo- 

nit  unus  L  9  lapidis  P  uirgutorum  sine  que  L  sed  '  /\q.  al.  u.  c. 

margo  L  ius  ut  uidetur  C  haereret  adscriptum  exemplari  Al- 

meloueniano  ob  u.  8.     sed  ego  non  praesto  de  solida  plenaque  documento- 
rum  Eumolpi  integritale  10  consumpsit  sic  AFGLF:  consupresit  C 

eudoxos  P:  Eudoxius  L  sed  'Endoxus  al.  c.  u.  Eudoxos*  margo  L,  e^doxus 
G,  eudosus  C,  Eudoxus  reliqui  quidem  om.  L  et  fiorilegium,  et  ut  nunc 

conectuntur  documenta,  nihil  ualet.     quoque  G.     quidam  alii  apud  Gold- 
astum  in   excelsissimi   montis   cacumine   transponit  fiorilegium   cum 

Memmiano  in  cacumcn-conscendit  st,   non  ST.     coniecturam  esse 

Sambuci  opinor  11  *uet.  lexicon  excelsissimus  dicitur  a  Petronio  in 

primo  Satyrarum*   Daniel,  ubi  in  I  id  est  libro  pro  in  I  reponendum  cen- 
set   Wehlius  p.  61:  exccUentissimi  LT  astorum  F  cell  sine  que 

AEF  12  et  om.  fiorilegium  Crisipus  AF  post  sufficeret 

addit  *  /\rerum   al.  u.  c'  margo  L  idque  pro  ter  habet  P.     acerui  id  est 


\ 


V*"  .  -^  V 


Bagg^^i' 


} 


104 


PETRONII 


SATIRAE 


105 


animum  detersit   verum  ut  ad  plastas  convertar,  Lysippum  statuae  LO 
unius  liniamentis  inhaerentem  inopia  extinxit,  et  Myron,  qui  paene 
animas  hominum  ferarumque  aere  comprehenderat,  non  invenit  he- 
redem.    at  nos  vino  scortisque  demersi  ne  paratas  quidem  artes 
audemus  cognoscere,  sed  accusatores  antiquitatis  vitia  tantum  do-  5 
cemus  et  discimus.  ubi  est  dialectica?  ubi  astronomia?  ubi  sapien- 
tiae  consultissima  via?  quis,  inquam,  venit  in  templum  et  votum  fe- 
cit, si  ad  eloquentiam  pervenisset?  quis,  si  philosophiae  fontem  at- 
tigisset?   ac  ne  bonam  quidem  mentem  aut  bonam  valitudinem  pe- 
tunt,  sed  statim  ante  quam  limen  Capitolii  tangant,  alius  donum  10 
promittit,  si  propinquum  divitem  extulerit,  alius,  si  thesaurum  ef- 
foderit,  alius,  si  ad  trecenties  sestertium  salvus  pervenerit.    ipse 


(Twpet'Tou  3Iunc1cerus  tcter  uetus  PUIioei:  ter  mei  omnes  praeter  G 

QUI  iter  habet  et  P.    l^go  ueri  nam  inuentio  ueri  est  Jims  dialecticon  togi- 
coriQue  elleboro  sic  CG :  helleboro  L,  eleboro  A,  ct  lebro  i^   elcborum  P 

1  aluum    a  F,  Hemianmis  philologi   III  p.   102.     cf.  Gelhus  n.  a, 
XVII  15  detersit  Eudosus  quidem  uerum  C  ut  om.  fiorile- 

ginni  plastes  CG  reuertar  ACDEFGPs,  'uetas  .i    r^rx^n^v' 

Pithoeus.  praeuertar  Orellius  p.  8  Lysippum  am.  ACDEFGs 

2  liniamentis  sic  ACFGLP  cum  fiorilegio  inedia  C.  I .  Hermannua 

extinxit  sic  AFGLP  et  om,  fiorilegium  Miron  AI  ^5  ani- 

mas \ioiax^\xm  LPp  florilegium  Memmianus:  hominum  animas  ceieri;  omnmm 
animas  feriarum  acre  G  aere  om.  fioriUgium;  here  F     -     comprehen- 

deratLTw;   comprehendit  reliqui  cum  fiorilegio  et  Altissiodurensi ,  conpre- 
hendit  FP  4  uos  fiorilegium  demersis  si  C  5  auemus  com. 

Sambucus;  inde  t,  non  T  iniquitatis  ACDEFGs.     iniqui  antiqmtatis 

Heinsius  uicia  A  tamen  ELP  6  dialetica  AF(? 

ubi  astronomia  -  7  uia  addita  in  margine  G  sapientia  AEFGs    s^v^tn- 

tissimae   sed  in  margine  sapientiae  t  7  cultissima  Parmnus  6842  D. 

id  cmiiecit  I.  F.  Gronouius  et  ego  probo,  consuetissiraa  Burmannus,  quon- 
dam  tritissima  aut  inclutissima  lacobsius  uiam  CU      ohm  mt&  suspi- 
cabar   ut  poeta  Eumolpus  similiter  loqueretur  atque   Iloratius    msanienhs 
dum   sapientiae   consultus   erro'                    quis -i).  105,    3    exov&t   habet 
fiorilegium  Parisinum                 unquam    Ppt,    comecit  Sambucus.     dudum 
fiorilegium,   'alius'    Pithoei.   quod   non  huic  sententiae  uidetur  mcluden- 
dum  esse  sed  fortasse  omissae  ab   excerptore  tali:  periere  dudum 
8  elloquentiam  A,  eloquentia  P                P^ye  AF  inuenisset  natum 
ex  peruenisset  LTp:  attigisset  ceteri  cum  Biturico         ^      9  at  L 
mentem  aut  bonam  habent  LPpt  fiorilegium:^  om.  reliqui      ^       ualitudmem 
AFGP:  ualetudinem  reliqid           10  statim]    pctunt  al.  u.  c.   margo  L 
quam  et  tangant  om.  A             tangunt  Hadrianides  alius  —  1 1  extu- 
lerit addita  in  margine  G                alii  fiorilegium,  aliter  P  domum 
AFP            11  &\\i  fiorilegium             effoderet  D,  efoderit  A            12  alius 
81  ad  trecenties  sestertium  om.  E              ad  om.  F              trescenties  sester- 
cium  P.    sexteriium  FG  fiorilegium,  sextercium  A 


LO  senatus,  recti  bonique  praeceptor,  miUe  pondo  auri  Capitolio  pro- 
mittere  solet,  et  ne  quis  dubitet  pecuniam  concupiscere,  lovem  quo- 
que  peculio  exornat.  noli  ergo  mirari,  si  pictura  defecit,  cum 
omnibus  diis  hominibusque  formosior  videatur  massa  auri,  quam 
5  quicquid  Apelles  Phidiasque,  Graeculi  delirantes,  fecerunt.  sed  vi-  89 
deo  te  totum  in  ilia  haerere  tabula ,  quae  Troiae  halosin  ostendit. 
itaque  conabor  opus  versibus  pandere: 

iam  decima  maestos  inter  ancipites  metus 
Phrygas  obsidebat  messis  et  vatis  fides 
10  Calcbantis  atro  dubia  pendebat  metu, 

cum  Delio  profante  caesi  vertices 
Idae  trahuntur  scissaque  in  molem  cadunt  5 

robora,  minacem  quae  figurarent  equum. 
aperitur  ingens  antrum  et  obducti  specus, 


recti 


1  recti  fiorilegium,   pst:    aequi  L,   rectique  ACDEFGP  quo  uersua 
clausula  efficeretur  bonique  cum  fiorilegio  ELPpt,  uetus  S.  Diony- 

sii  et  Danielis  liber:  hominique  DFG,  o  hominique  C,  hominisque^.    ho- 
nestique  s  pretector  C  pondera  mutatum  ex  pondo  P 

Capitolino  coni.  Sambucus  2  iouemque  pecculio  P      peculio  i. 

3  exornat  corii.  Sambucus:  cxorat  omnes  nolite  LT.     ^ed  pra^^r 

Encolpium   sermoni  nullum  interfuisse   uerisimile  est      nolito  1 ,  Bourae- 
lotus  defecit  ZPp.     c/.  ^.  103,  4:  deficit  ce^en  ^  ^"^"^p^- 

£  5  quicquid  sic  AFGLP  appelles  CF,  appellas  P  Fhi- 

diasque  ADEGLst:  fidiasque  F,  phidiesque  P,   ^^^  „^^-  ^-  .  ^ii^^^!^''';  f!' 
^X  sed -6  tabula]  'hoc  in  uet.  lexico  S.  Benedicti  Flonacerw^ 

citatur   ex  lib.  XV.     Petronii  ArbitrV  Daniel  in  praefatione  tamen  ilia 
Quoque    quae    Troiae    halosin    ostendit    ibidem    legi    testatus  b    to- 

tluut£uo    4  frnvnp  C  trovc  F  alosm  F,  anolosim 

tum  te  transponunt  Lp  troyae  c,  iioyt  j.  ^-^   ti  7  ^n 

et  in  margine  analosim  i.  destructionem  A      -      ostendint  i<  /  co- 

nabar  G  cataclasmos  (cataclusmos  Burmannus)  iliacos  nescw  an 

ex  Floriacensi  libro  adscripsit  Daniel  8  decuma  j)  9  trigas 

A    Fricridas  F  D^viras  P  obsedcbat  CDEFP  messes  G 

ACDG  a  tuo  A.    atrox  lungermannus  dulcia  A  J,' 

bat  ACDFa  11  profante  Fp:  praefante  aut  prefantc  CDELPstcim 

uetere  Pithoei,  presante  A,  praestante  G         ferro  ante  caes,  addunt  AFGF^ 
'Aal.  ferro.  male    margo  L.    pro  glossa  Sambucus  hnbebal  celsi 

ne  corrigas,  nide  de  condendis  carminibus  qmd  hw  poeta  -rndtcet  cap. 
Tin  12  Inde  P  trahunt  G  spissaque   manmcrtptus 

Douzae  13  Roboraq;  J^  nimacem  C  figura^nt  p:  figu- 

rant E,  figurabant  LPsl  cum  uetere  Ptthoei,  flgarabat  ACJJJ'G 
equumus  F  U  aperitur  omnes:  operitur  uetus  ^amel^     num  pa™, 

tur  «  antrum  pi,  margo  L:  atrum  LP,  castrum  ACDEtGa.    lane 

claustrum  Sambucus,  uulno  obductis  pecis  P,  obductum  specis  ueto. 

Puteani 


105  PETROiMI 

qui  castra  caperent.   hue  decenni  proelio 
irata  virtus  abditur.   stipant  graves 

10       equi  recessus  Danai  et  in  voto  latent. 
0  patria,  pulsas  mille  credidimus  rates 
solumque  bello  liberum :  hoc  titulus  fero 
incisus,  hoc  ad  furta  compositus  Sinon 
firmabat  et  mendacium  in  damnum  potens. 

15  iam  turba  portis  libera  ac  bello  carens 

in  vota  properant.   fletibus  manant  genae 
mentisque  pavidae  gaudium  lacrimas  habet. 
quas  metus  abegit.   namque  Neptuno  sacer, 
crinem  solutus ,  omne  Laocoon  replet 

20       clamore  vulgus.   mox  reducta  cuspide 
uterum  notavit,  fata  sed  tardant  manus, 
ictusque  resilit  et  dolis  addit  fidem. 
iterum  tamen  confirmat  invalidam  manum 
altaque  bipenni  latera  pertentat.  fremit 

25       captiva  pubes  intus,  et  dum  murmurat, 


LO 


10 


15 


1  decern  F,  decuni  a  primo  P  2  durata  Burmannus,  firmata  la- 

cobsius,  iurata  Douza.    proprium  hac  in  re  uerbum  experta  addi- 

tur  P  3  equi  pt:  om.  ACDEFGLPs  ut  equi  non  minvs  suspitionis 

haheat  quam  quod  legitur  in  L  Danai  recessus.  in  suo  uoto  latent,  ego 
hue  e  pag.  105,  11  ferro  reuocandum  censeo  danay  F.     donari  in 

uoto  P  4  e  patria  P  credimus  OP  Memmianu^  5  hie 

margo  L.     hostili  fore  Daniel  ferro  A  6  intus  ADEFGs.    in- 

scriptus  Burmannus;   iuratus  Sambucus,  Daniel  hoc  Pp:  hec  aut 

haec  ACDEFGLst  furta  scripsi:  fata  libri,  fata  et  t  sion  C 

7  hei  Douza  J  en  SteicecMus  m  semper  pro  mens  ut  Pithoeo  uisum 

est  Altissiodurensis.  mendaeii  margo  t,  ffeinsius;  mendacio  Brassica- 
nu8  dampnum  P,  danaum  F  8  turbata  ACDEFGP 

9  iam  Lst  fata  editio  prima  properat  Colbertinus  habere  falso 

tradebatur  stertibus  P  10  lacrymas  GL  habet  uix  sa- 

num.    fortasse  ciet  11  abeget  CG  nanque  L.     iamque  lunger- 

mannus  neptuno  A,  netuno  F  sicer  aut  sicut  P  12  cri- 

men P  omen  A,  omnem  P  Laocoon  X;  Lacoon  ACD EG Ppst, 

locon  et  in  margine  lacoon  F  13  uox  G  14  uteri  ADFGLs, 

ueteri  E.     unde  uteri  notauit  furta  olim  conieceram  tardant  Lpt,  ex 

coniectura  Sambucus:  tradunt  ACDEFGP  15  ictusque  p  secundum 

Altissiodurensem:  letusque  aut  laetusque  ACDEFGLPst,  latusque  nullus. 
telumque  Faber^  lentusque  Stephanus,  laesusque  Sambucus,  metusque  cum 
superiore  uersu  conectens  et  post  id  distinguens  Abreschius  adit  F 

17  alta  et  bipenni  t  bipendi  F  pertemptat  Pp,  praetemptat 

i  tremit  Abreschius  18  captiua  suspectum  mihi  ob  repetitam 

hanc  sententiam  post  secundum  uersum,     Achiua  suapicabar  mur- 

murant  Lst 


fj 


fj' 


S" 


y  V 


/ 


30 


35 


40 


SATIRAE  107 

IQ  roborea  moles  spirat  alieno  metu. 

ibat  iuventus  capta ,  dum  Troiam  capit , 
bellumque  totum  fraude  ducebat  nova. 

ecce  alia  monstra.   celsa  qua  Tenedos  mare 
5  dorso  replevit,  tumida  consurgunt  freta 

undaque  resultat  scissa  tranquillo  minor: 
qualis  silenti  nocte  remorum  sonus 
longe  refertur,  cum  premunt  classes  mare 
pulsumque  marmor  abiete  iraposita  gemit.  ' 
10  respicimus:  angues  orbibus  geminis  ferunt 

ad  saxa  fluctus,  tumida  quorum  pectora, 
rates  ut  altae,  lateribus  spumas  agunt. 
dat  Cauda  sonitum,  liberae  pontem  iubae 
consentiunt  luminibus ,  fulmineum  iubar 
15  incendit  aequor  sibilisque  undae  tremunt. 

stupuere  mentes.  infulis  stabant  sacri 
Phrygioque  cultu  gemina  nati  pignora 
Lauconte.   quos  repente  tergoribus  ligant 

1  robora  A  motu  G  hunc  uersum  secuntur  in  P  uersus 

53  —  58  peritura  — solet,  deinde  uersus  27  —  52  ibat  — sacris,  turn  uersus 
60  -  65  ceruicem  -  sacra,  denique  uersus  59  nodo  -  iugi.  uersus  27  et  28 
vost  53  ponendi,  praeterea  quaedam  excidere    lahnius  2  iba  Lt 

iuuentus  iuuentu«;  F,  iuuentus      iuuet'  CG,  iuuentus      iuuentas  D  cepta 

ACEF  cepta  D  troyam  C,  tyam  F  3  bellum  totum  intellegit  omnes 

Graecdnl  capias  4  exce  P,  caede  G  '^''''T\Tn'^%trpTZ 

nus  5  dorse  an  dorso  L  habeat  incertum  repleuit  ACDEFGPpset 

praeposiio  asterisco  L.   dorsum  usitata  metaphora  congenem  scopulorum  di- 
xit :  repellit  margo  L,  t  cum  surgunt  Sambucus  6  undae  singulae 
dum  scinduniur  ab  anguibus  tanquam  nauibus ,  mmoresfiunt  quam  dum 
mare  tranquiUum  est,   nee  Umgo  interuaUo  sed  per  crebnores  uieesreso- 
nant:    tranquillo    mari    Tollius;    unda    et  resultat   scissa   tranquiUo   fremor 
Jacobsius  peccans  cum  Beiskio               7  resilcnti  CDE,  rescUenti  F,  resi- 
Unti  A,  resilienti  G           9  abiecte  G             10  geminis  aut  geminus  orbi- 
bus  transponit  P.     geminis  'per  hypaUagen  pro  angues   orbibus    gemini 
Antonius^          12  ^Me  uel  aM^e  ACDEFG            spumis  (?         J.^  ^ant 
P             sonitu  E,  solitum  F            pontem  LPp  cum  uetev£  Pithoei.  pon- 
tum  reliqui  libri,  ponto   st.     f  niento   margo  L ,  ponti    ut  m  uno  horum 
nuibus  ilus  Scaliger  codice  legebatur'  Heinsius,  mihi  ut  emendarem  non 
contiqit               14.  fortasse  fulminibus  anguineum  nam  fulmmeum  uilwsum. 
igneum  margo  L,  Douza  /.  qui  debebant  ignifluum  15  tremuit  P 
16  sacris  G             17  Phrigioque  A,  Frigioque  F,  phryoque  C  culta 

P  gemini  ACDFGS 

coonti  ACDFGPps 


18  La/\Conte  margo  L:   Laconti  Et,  La- 


PETRONII 

angues  corusci.   parvulas  illi  manus 

45      ad  ora  referunt,  neuter  auxilio  sibi, 
uterque  fratri:  transtulit  pietas  vices, 
morsque  ipsa  miseros  mutuo  perdit  metu. 
accumulat  ecce  liberum  funus  parens, 
infirmus  auxiliator.   invadunt  virum 

50      iam  morte  pasti  membraque  ad  terram  trahunt. 
iacet  sacerdos  inter  aras  victima 
terramque  plangit.    sic  profanatis  sacris 
peritura  Troia  perdidit  primum  deos. 

iam  plena  Phoebe  candid um  extulerat  iubar 

55       minora  ducens  astra  radianti  face, 

cum  inter  sepultos  Priamidas  nocte  et  mero 
Danai  relaxant  claustra  et  effundunt  viros. 
tentant  in  armis  se  duces,  ceu  ubi  solet 
nodo  remissus  Thessali  quadrupes  iugi 

60       cervicem  et  altas  quatere  ad  excursum  iubas. 
gladios  retractant,  commovent  orbes  manu 
bellumque  sumunt.   hie  graves  alius  mero 
obtruncat  et  continuat  in  mortem  ultimam 
somnos ,  ab  aris  alius  accendit  faces 

65       contraque  Troas  invocat  Troiae  sacra/ 


10 


15 


20 


3  utriq.  r.  l.  {*  Pithoei  liber""?)  margo  L  pietas  FGL,  pias  tj 

pietas  V.  et  infra   hoc  pias  et  supra  *nam  hoc  in  pictura  nan  ostenditur 
margo  L  aiaces  P  4  nee  moxque  nee  moraque  opus  est  cor- 

rigi  mutatio  P  pordet  ACDFG  6  infirmius  CQ,  infirmis  Pt: 

infirmus  etiam  margo  t  7  iam  ALPpt:  im  F,  in  reliqui  pasti 

ALPpt:   pasci  reliqui.     parci   alii   apud   Ooldastum   qui  iam  non  reparci 
p)roposuit,  iam  artusque  pasti  lacobsius  que  om.  F  8  lucet  F 

10  —  15  hie   amittit  P  quod   ante  uersum  27  p.  107,  1  inseruit 
troya  F  prodidit  F  11  phebo  F,  Phoebo  s  13  cur  ^ 

primidas  super  addita  &  G  14  danay  F  castra  P  efun- 

dunt  A,  eflfudunt  P  uires  AF  15  temptant  Ft.    Homen  nupr\- 

Btv  comparat  in  margine  L  Scaliger  ceu  ubi  anapaestus.     ceu  utl 

F;   ceu  solet  libi  codex  Douzae,  Memmianus  solent  A,  selet  E 

16  de  P  uide  ad  p.  107,  I  nodo  Douza:  nudo  libri.     duro   Wou- 

tcerius,  nudus  remisso  Bumiannus  thesali  AF  quadrupedes 

ADFGP  ixxgo  Lpst  17  qua  rem  P  excnssnm  ACDEFGs 

ungulas  lacobsius  18  retranctant  uetus  Danielis  conaouet  F 

orbes  explicat  scuta  margo  t  manu  LPpt:  manus  reliqui 

19  summunt  C  grauius  G  20  noctem  Douza  ultimos 

Douza  f,  21  ab   aris  Eptj  margo  Lj  Sambucus:   at  aris  S^  auaris 


) 


yr 


:> 


SATIRAE 


109 


I       II    . .  ex  is,  qui  in  porticibus  spatiabantur,  lapides  in  Eumolpum  90 
recitantem  miserunt.   at  ille,  qui  plausum  ingenii  sui  noverat,  ope- 
ruit  caput  extraque  templum  profugit.  timui  ego,  ne  me  poetam 
vocaret.   itaque  subsecutus  fugientem  ad  Htus  perveni,  et  ut  primum 

5  extra  teli  coniectum  licuit  consistere,'rogo'  inquam  qmd  tibi  vis 
cum  isto  morbo?  minus  quam  duabus  horis  mecum  moraris,  et 
saepius  poelice  quam  humane  locutus  es.  itaque  non  miror,  si  te 
populus  lapidibus  persequitur.  ego  quoque  sinum  meum  saxis  one- 
rabo,  ut  quotiescunque  coeperis  a  te  exire,  sanguinem  tibi  a  capite 

10  mittam'.  movit  ille  vultum  et^o  mi'  inquit  ^adolescens ,  non  hodie 
primum  auspicatus  sum.  immo  quoties  theatrum,  ut  recitarem  ali- 
quid  intravi,hac  me  adventiciaexciperefrequentia  solet.  ceterum 
ne  [et]  tecum  quoque  habeam  rixandum,  toto  die  me  ab  hoc  cibo  ab- 
stinebo.'  Mmmo'  inquam  ego  'si  eiuras  hodiernam  bdem,  una  ce- 

15  nabimus* 

mando  aedicularum  custodi  cenulae  officium 

* 
video  Gitona  cum  linteis  et  strigilibus  parieti  applicitum  tristem  91 

confusumque.  scires,  non  libenter  servire.  itaque  ut  expenmentum 

oculorum  caperem convertit  ille  solutum  gaudio  vultum  et 

20 'miserere' inquit'frater.  ubi  arma  non  sunt,  libere  loquor.  enpe 


ADFG    aaarus  C,  auaias  L,  arfaxas  P  22  contraue  lacob^ui 

troIf'f^TZ  P,  Troiam  U  T.oia  in«ocat  sacra  Lt.^  .  S«« 

cum  FOP  inuocant  habet  troye  F  sacrc  C  uersus  h}L\ 

^umCZiuenHlus  p.  narrationi  nihil  deeU,  enu,U^aUo,n  m.nm«». 
niiulam  aut  non  nulli.      WelUius  p.  43  ccce  qui 

rmrao  in  me  quoque  inuolarent  Jacohnns.  Ivmuil  iUe  ne  /»»'«'/'«» 
rSn  m  lapidul  euitaturus  recilatu,n  car,nen  ,u>n  suum  sed  Encolpn 
IZZularef.  cetencm  haec  ^uogue  excerplor  ut  Mat  c^rcu,r^d^ 
uidetur  8  prosequitur  pt  9  e  cap.tc  Me,>mumus  n  "»» 

i  reeitem  i>(,  «<m  r  12  em^intraui  i  h^c  Douza: 

hici   haec»>«.   sic  lahivius  aduentitia  fiiri  excipere  com  e«  esci- 

cere  i         Llo  solebat  13  et  dekndum         rixam  Buhardus  dum  ante 

Lndo  in  u.  1 6  collocans  nc  intcrpunpunt  fiin,  post  d.e  4'~ 

14  imo  /.     iuro  Memmianus  unde  imo  luro  Douza  f.  ego  inquam 

14  imo  1..    1  ^^^  ^^^  astensci  m 

transpomt  L,  euras  t  i>'  "»  _  Onitona 

Lvt  16  duo  asterisci  cum  matore  spatio  m  Itbns  17  l^nitona 

L  18  seires]  dee««  eum  19  mfemdere /ere  Aaeo:  propms  ac- 

cessi  et  intuebar  puerum 


no 


PETRONn 


me  latroni  cruento  et  qualibet  saevitia  poenitentiam  iudicis  tui  puni.  L 
satis  magnum  erit  misero  solatium ,  tua  voluntate  cecidisse.*   sup- 
primere  ego  querellam  iubeo,  ne  quis  consilia  deprehenderet,  re- 
lictoque  Eumolpo  —  nam  in  balneo  carmen  recitabat  —  per  tene- 
brosum  et  sordidum  egressum  extraho  Gitona  raptimque  in  hospi-  5 
tium  meum  pervolo.   praeclusis  deinde  foribus  invado  pectus  am- 
plexibus  et  perfusum  os  lacrumis  vultu  meo  contero.   diu  vocem 
neuter  invenit;  nam  puer  etiam  singultibus  crebris  amabile  pectus 
quassaverat.  'o  facinus'  inquam  '  indignum ,  quod  amo  te  quamvis 
relictus,  et  in  hoc  pectore,  cum  vulnus  ingens  fuerit,  cicatrix  non  10 
est.    quid  dicis,  peregrini  amoris  concessio?    dignus  hac  iniuria 
fui?'   postquam  se  amari  sensit,  supercilium  altius  sustulit 

« 
'nee  amoris  arbitrium  ad  alium  iudicem  tuli.    sed  nihil  iam 
queror,  nihil  iam  memini,  si  bona  fide  poenitentiam  emendas'.  haec 
cum  inter  gemitus  lacrimasque  fudissem,  detersit  ille  pallio  vultum  15 
et  'quaeso'  inquit'Encolpi,  fidem  memoriae  tuae  appello:  ego  te 
reliqui,  an  tu  me  prodidisti?   equidem  fateor  et  prae  me  fero:  cum 
duos  armatos  viderem,  ad  fortiorem  confugi."  exosculatus  pectus 
sapientia  plenum  inieci  cervicibus  manus,  et  ut  facile  intelligeret 
redisse  me  in  gratiam  et  optima  fide  reviviscentem  amicitiam,  toto  20 
pectore  adstrinxi. 
92  et  iam  plena  nox  erat  mulierque  cenae  mandata  curaverat,  cum 

Eumolpus  ostium  pulsat.    interrogo  ego:  'quot  estis?'  obiterque 
per  rimam  foris  speculari  diligentissime  coepi,  num  Ascyltos  una 
venisset.   demum  ut  solum  hospitem  vidi ,  momento  recepi.   ille  ut  25 
se  in  grabatum  reiecit  viditque  Gitona  in  conspectu  ministrantem, 


1  sauitia  L  pe^nitentiam  corr.  ex  sententiam  L.     idem  ualet  ac 

poenitentem  iudicem  tuum  3  nirsus  deest  ilium  querelam  L 

quaenam  consilia  ?  fugae  scilicet   qualia   a  Petronio  in   coUoquio  Gitonis 
Encolpiique  exposita  librarius  neglexit  5  Gnitona  L  6  meum 

om,  Memmianua  7  contergo  sine  exemplo  Puteanus ,  Douza 

9  quanuis  L  11  concessor  margo  i.     accessio   Verburgius,  confessio 

Burmannus  12  sustulit  ♦  nee  p:  sustulit,  nee  Z^     in  t  tamen  u.  13 

post  tuli   asteriscus  est.     rediit  oraiio  ad  Encolpium  13  tulit  L 

Memmianus.    fortasse  detuli  16  Eucolpi  pt  17  me  om.  Lp 

pro  me  sed  in   margine  prae  me   L  19    sapientia   ex  sapientiae 

corr.  L  20  et  delehat  Antonius  fortasse  reuiuiscere 

21  pectus  ualde  placuit  scriptori  quinquiens  in  hoc  capite  nominatum 
desideratur  hie  puerum  sed  abesse  etiam  plura  puto  22  plane  i^no- 

iu8  25  deinde  L  se  ut  inner  tit  Hadrianides  26  Gnitona  L 


> 


/h 


SATIRAE 


111 


L  movit  caput  et  *  laudo'  inquit  'Ganymedem.  oportet  hodie  bene  sit.' 
non  delectavit  me  tam  curiosum  principium  timiiique,  ne  in  contu- 
bernium  recepissem  Ascylti  parem.  instat  Eumolpus,  et  cum  puer 
illi  potionem  dedisset,  'malo  te'  inquit 'quam  balneum  totum'  sic- 

5  catoque  avide  poculo  negat  sibi  unquam  acidius  fuisse.  *^nam  et 
dum  lavor'  ait^paene  vapulavi,  quia  conatus  sum  circa  solium  se- 
dentibus  carmen  recitare,  et  postquam  de  balneo  tanquam  de  thea- 
tro  eiectus  sum,  circuire  omnes  angulos  coepi  et  clara  voce  Encol- 
pion  clamitare.    ex  altera  parte  iuvenis  nudus ,  qui  vestimenta  per- 

10  diderat,  non  minore  clamoris  indignatione  Gitona  flagitabat.  et  me 
quidem  pueri  tanquam  insanum  imitatione  petulantissima  derise- 
runt,  ilium  autem  frequentia  ingens  circumvenit  cum  plausu  et  ad- 
miratione  timidissima.  habebat  enim  inguinum  pondus  tam  grande, 
ut  ipsum  hominem  laciniam  fascini  crederes.   o  iuvenem  laborio- 

15  sum:  puto  ilium  pridie  incipere,  postero  die  finire.  itaquestatim 
invenit  auxilium;  nescio  quis  enim,  eques  Romanus  ut  aiebant  in- 
famis,  sua  veste  errantem  circumdedit  ac  domum  abduxit,  credo, 
ut  tam  magna  fortuna  solus  uteretur.  at  ego  ne  mea  quidem  vesti- 
menta ab  officioso  recepissem ,  nisi  notorem  dedissem.   tanto  ma- 

20  gis  expedit  inguina  quam  ingenia  fricare.^  haec  Eumolpo  dicente 
mutabam  ego  frequentissime  vultum,  iniuriis  scilicet  inimici  nostri 
hilaris,  commodis  tristis.  utcunque  tamen,  tanquam  non  agnosce- 
rem  fabulam,  tacui  et  cenae  ordinem  explicui 

* 
'vile  est,  quod  licet,  et  animus  errore  lentus  iniurias  diligit.      93 

25  ales  Phasiacis  petita  Colchis 

et  pictis  avis  renovata  pennis 

3  recepissem  ut  r  ex  a  correcta  sit  L  partem  libri:  Ascylto 

parem  margo  t.    'al.  patrem'  Pithoeus  ille  ante  Eumolpus  deletum 

in  L  illi  puer  L  7  et  Ooldasttis :  At  aut  at  libri  tanquam  de 

theatro  mihi  suspecta.    c/.i>.  109,  11  8  Eucolpion  p,  Eucolpum  t 

10  clamoris  si  absit  non  requiras  Guitona  L  12  circunuenit  L 

13  libidinosissima  lacobsius  qui  non  iniellexit  timidissimam  admirationem  op- 
poni  derisioni  petulantissimae  14  \ascim&m  margo  t,  lacunam  J/emmia- 

nus  IQ  aiebsLnt  Douza,  Barthius:  aichat  libri  17  circundeditZ^ 

19  officioso  pro  ofjiciali ;  capssLxius  adscripsit  JScaliger.    an  intercidit  b&\ne&- 
tore  ?  noto  rem  sed  deleta  margo  L  20  expedit  p :  impedit  Lt 

21  inimici  ante  iniuriis  deletum  in  L  nostri  pt:  mei  L;  om.  Memmia- 

nus 23  quattuor  tresue  asteriscos  habent  Lpt  24  lenitus  margo  L 

mentis  /.  F.  Gronouius,  laetus  Graeuius,  tentus  Reishius  haec  sententia 

num  nullo  intemallo  separata  fuerit  a  uersibus  illis  ualde  dubito         25  car- 
men hoc  transcriptum  in  florilegium  Parisinum  26  hoc  loco  hunc  uer- 


i 


v: 


;--=7aj^ggegiS5-  rt  sg-s" 


r 


112 


PETRONn 


SATIRAE 


10 


atque  Afrae  volucres  placent  palato ,  L 

quod  non  sunt  faciles:  at  albus  anser 

plebeium  sapit.   ultimis  ab  oris 

attractus  scarus  atque  arata  Syrtis 

si  quid  naufragio  dedit,  probatur.  5 

muUus  iam  gravis  est.   arnica  vincit 

uxorem.   rosa  cinnamum  veretur. 

quicquid  quaeritur,  optimum  videtur.* 
'hoc  est'  inquam  'quod  promiseras,  ne  quern  hodie  versum 
faceres?  per  fidem,  saltem  nobis  parce,  qui  te  nunquam  lapidavi-  10 
mus.   nam  si  aliquis  ex  is,  qui  in  eodem  synoecio  potant,  nomen 
poetae  olfecerit,  totam  concitabit  viciniam  et  nos  omnes  sub  eadeni 
caussa  obruet.   miserere  et  aut  pinacothecam  aut  balneum  cogita. 
sic  me  loquentem  obiurgavit  Giton,  raitissimus  puer,  et  negavit 
recte  facere,  quod  seniori  convitiarer  simulque  oblitus  officii  men-  15 
sam,  quam  humanitate  posuissem,  contumelia  tollerem,  multaque 
alia  moderationis  verecundiaeque  verba ,  quae  formam  eius  egregie 
decebant 


113 


« 


94       II  'o  felicem'  inquit  'matrem  tuam,  quae  te  talem  peperit:  macte  LO 


mm  habet  t,  duohus  post  uersibus  inter  anser  et  plebeium  LTp  cum  fiorilegio, 
sed  pauo  quern  pictae  pennae  indicant  in  delicatioribus  dbis  numerabatur 
nee  facilis  erat  paratu  ams  Jlorilegium:  &n&s  LTp  renouata 

LT  uetus  Pithoei,  Jlorilegium :  cnouata  p.  enotata  lungermannus,  mcho- 
ata  nempe  anas  BartUus.     num  innouata  ?  et  pictis  atagen  opaca 

peniiis  et  ct  pictis  renouata  nassa  pennis  margo  L  quorum  pnus  receptum 
in  t  est 

1  afrac  pt,  margo  X,  Puteanus:  aeriae  XT,  &ene  Jlorilegium 
3  horis  Jlorilegium  4  tetra  lacobsius  Syrtis  pt,  margo  L  cum 

Jlorilegio:  Sitis  X,  syris  i/ewmauMS  5  probamus  L  Memmianus 

G  mulus  Jlorilegium  9  ncq,  sed  in  margine  ne  quern  L  hodie 

I  uersum  sic  L  11  iis  X,  his  pt  synaecio  et  in  margine  gj- 

naecio  t  potant  i^;  potarit  Lt  nomen  poetae]  Eumolpum   Weh- 

lius  p.  42  13  causa  otu.  Memmianus.     casa  Jungermannus 

pinnothccam  sed  in  margine  pinacothecam  X.  aminothecam  reppererat 
Puteanus  14  Guiton  X  15  conuiciarer  X  16  quam  corr, 

ex  quanta  X  U  ex  praegresso  negauif/aa7e  hue  dixit  adsumitur 

18  tres  asteriscos  interponunt  Lt,  unum  p.  pauca  tamen  deesse  quibua 
Eumolpum  Oitonis  humanitate  delectatum  Juisse  dixerat'  lacobsius  ad- 
notauit.  evmolpvs  ad  gvitonem  praescripsit  X,  eadem  gytonem  exhiben- 
tes  margini  imposuerunt  pt  19  inquit  ow.  X;  inquid  P  tuam 

om,  AF  te  om,  X 


fur 


1  > 


/ 


I 


t 


LO  virtule  esto.    raram  fecit  mixturam  cum  sapientia  forma,    itaque 
ne  putes  te  tot  verba  perdidisse,  amatorem  invenisti.   ego  laudes 
tuas  carminilms  in.plebo.    ego  paedagogus  et  custos  etiam  quo  non 
lusseris,  sequar.   ncc  iniuriam  Encolpius  accipit,  alium  amat.'  pro- 
5  fu.t  etiam  Eumolpo  miles  ille,  qui  mihi  abstulit  gladium ;  alioquin 
quern  aniraum  adversus  Ascylton  sumpseram,  eum  in  Eumolpi  san- 
gumem  exercuissem.   nee  fefellit  hoc  Gitona.   itaque  extra  cellam 
proccssit,  tanquam  aquam  pcteret,  iramque  meam  prudenti  absen- 
tia extmxit.   paululum  ergo  infepescente  saevitia  'Eumolpe'  inquam 
10  lam  malo  vcl  carminibus  loquaris,  quam  eiusmodi  tibi  vota  propo- 
nas.   et  ego  iracundus  sum,  et  tu  bbidinosus:  vide,  quam  non  con- 
veniat  b,s  moribus.  puta  igitur  me  furiosum  esse,  cede  insaniae, 
L  Id  est  ocius  foras  exi.  ||  confusus  hac  denuntiatione  Eumolpus  non 
quacsut  iracundiae  caussam,  sed  continuo  limen  egressus  adduxit 
15  repente  ostium  celiac  meque  nihil  tale  expectantem  inclusit,  exemit- 
(|ue  raptmi  clavem  et  ad  Gitona  investigandum  cucurrit. 
^     inclusus  ego  suspendio  vitam  finire  constitui.    et  iam  semi- 

P.;„ ' /'T'",  I"'v  "?''^"'™'"  «'"»   sapiontia  forma  dcscrimere  Vincentius 
Jidu.       s.  H  ftordeg,um  Paruinum  ratam  P  fecit  TcTOP 

ftma  fW6.w;„,<.  2tco»..  .1  i„Listi  G  ego-3implebo 

>;-eeo,.„s  p!  e^op^.  .,  ^^ ^^^  tl^I^^ 
Vms  CG  alius  A  5  eumolpi  us  A,  eumos  CD£FGs  iste 

so<».5  A  qui  om.  O  q„oque  post  alioquin  addunt  AEF, 

aschZTp  ^o-rT;"'  ^^?^^'«-    1-™  -imaduersurus  P^^lL 
aschj Iton  1 ,  ascilton  CF  Ascyltan  ,  sumpseram  «c  ACLP:  supreseram 

G  eum  ante  m  addtdit  p  cum  Parmno  6842  D :  abest  ab  ACSFolprt 

cheese  a  D  rwn  adnotatum  est  in  om.  O  eumolp''i  A,  eumopli 

is'.P„,       J^nshuinem  C  7  excrenissem  L  teste  Mommseno.  exseru- 

isscm  Snopptus ;  sangume  extinxissem  Scriuerim  ne  P  cZ 

tona  L,  gythona  A,  gvtona  G  itaque  om.  L  8  tamqaam  ACP 

aquam  o,„.  P  i^am  itaque  ACDEFOs  pudenti  L  9  extin- 

^0  tL^f'^''^'  •""''"^''„^  "SO  L,  intepe.?ente  O 

Z,ZTZr'         f      ,■     "''•^•-^  modi)  nomini  ^(7i)^, 

nomuie  «,  no  6-  nota  sed  zn  marylne  uota  X  11  sum  om    /■ 

•^tonu  ACJJEFG,  unde  p-  12  puta  iP^^-  putos  „wf 

'mI^S  fid      "'''°  1^"'  ^^'''"/'  '"'"^^  '^  ''  -'  W  idem 

AtUJ,M.S,Mcm3         foras  otius/,  denuneiatione  ?i4W.   cnunciatioue 

Mc,nr,nanvs.    renunt.atione  lahnius  14  obdux  r,mrgo  L  TguN 

sZ       "  '"^^;°"«/«;'  G"""""  ''  *'■"«•««  'i^iliter  alibi  iden,  teste  AtZm- 

seno  7  ergo  Putsc/uus        semieinetio  Lp:  semicineio  T,  me  hemieyelo  t 

Petronii  salirae  J        • 

o 


y 


♦"^'^I 


114 


PETRONII 


SATIRAE 


115 


cinctio  stanti  ad  parietem  spondae  me  iunxeram  cervicesque  nodo  L 
condebam,  cum  reseratis  foribus  intrat  Eumolpus  cum  G.tone  me- 
que  a  fatali  iam  meta  revocat  ad  lucem.   Giton  praec.pue  ex  dolore 
in  rabiem  efferatus  toUit  clamorem,  me  utraque  manu  .mpulsum 
praecipitat  super  tectum,  'erras'  inquit  'Encolpi,  si  putas  contmgere  5 
Lsse  ut  ante  r«e  moriaris.  prior  coepi;  in  Ascylt.  hosp.t.o  g  ad.um 
Juaesivi.   ego  si  te  non  invenissem,  periturus  per  praec.p.t.a  fu.. 
et  ut  scias  non  longe  esse  quaerentibus  mortem,  specta  mv.cem, 
quod  me  spectare  voluisti.'  haec  locutus  mercenano  Eumolp.  no- 
vacuiam  rapit  et  semel  iterumque  cervice  percussa  ante  pedes  col-  10 
labitur  nostros.  exclamo  ego  attonitus,  secutusque  iabentem  eodem 
ferramento  ad  mortem  viam  quaero.   sed  neque  Giton  uUa  erat  su- 
spitione  vulneris  laesus,  neque  ego  uUum  sentiebam  doloreni.  ru- 
dis  enim  novacula  et  in  hoc  retusa,  ut  pueris  discentibus  audac.am 
tonsoris  daret,  instruxerat  thecam.  ideoque  nee  mercenanus  ad  ra-  15 
ptum  ferramentum  expaverat,  nee  Eumolpus  interpellaverat  mimi- 

cam  mortem.  ...  .    r/> 

95       II  dum  haec  fabula  inter  amantes  luditur,  deversitor  cum  parte  LO 
cenulae  intervenit,  contemplatusque  foedissimam  volutationem  la- 
centium 'rogo'  inquit 'ebrii  estis,  anfugitivi,  anutrumque?  quis  au-  20 


1  stanti  »,•   stantis  Lt.    senucinctium  aulem  zonula  est,  nmi  tnsMa 
restiL  spondae;   erexerat  ad  parietem  spondam  ,ndeque  se  suspendera 
ce^TJbuT  semicnctio  iUigatis  spondae   me   margo  L:  «P<"><iae J^ 

'Zi^Lp  uinxeram  L.     semieinctium  stanti  ad  panetem  spondae 

an"eram  Ferrarias,  semicinctio  institam  ac  parieti  spondam  mnxeram  /«c. 
Gr^Zs,  semicinc'tio  stantem  ad  parictem  spondam  u.nxevam  Gonsahu, 
•/^Zebam  Burmannm  Guitone  L  3  fataU  tram.te  /«'"'«« 

reuocauit  vt  G"iton  L  4  sic pt:  clamorem  et  m  nouo  uersu  me  i. 

meque t-odo/«.,  me  in  et  mutabat  lacobsius;  praeferendum  clamorem  dam- 
nae  me  6  me  addidi  cum  Nodoto  morgans  L  7  rxehus  ego 

ante  prior  in  u.  6  collocaretur,  hie  auUm  et  Ugeretnr         .pctiturns  £  cor- 
TcJfortasse  ex  periturus  etp  per  om.  L  nnde  praecpu.o  ah.   apud 

PaHssJium  9  Enmolpi  i  10  a^uc  iterum  Memvuanus 

frsacTamenno  Menmianus  Guiton  L  13  uulnens  susp.c.one 

ILZZut  13  tonsor  is  t  'tl.ecam  L.     erat  qm  enthecam 

transpomt  t  i  ,  mimicam  p :  inimicam  Lt  cum 

suspicaretur  lo  tnmoipus  jj  r  f„_„i,.  , 

■uetere  Pithoei  17  mortem  inimicam  Iransjyomt  t  18  tamula  » 

I^TaCdTfGPs  uetus  Pithoei  deuersitor  uetus  PUhoe^:  dmersUor 

Li  omnes,  diuersator  P,  diribitor  sed  dektum  et  g='«S»XJ«  ^f  f 
parte]  altem  add.  Nodotus  19  que  <,»..  D  hd.s  .mam  A 

uolatitionem  iacentium  .l£JXs<:  iacentium  uolutationem  C^OPp.    uolupta- 
tioncm  FP,  uoluntatem  G  20  inquid  P  qmd  E 


r 


? 


^ 


LO  tem  grabatum  ilium  erexif ,  aut  quid  sibi  vult  tam  furtiva  molitio' 
vos  mehercules  ne  mercedem  cellae  daretis,  fugere  nocte  in  publi- 
cum voluistis.  sed  non  impune.   iam  enim  faxo  sciatis  non  viduae 
banc  msulam  esse  sed  M.  Mannicii.'  exclamat  Eumolpus  'etiam  mi- 
5  nans?   simulque  os  hominis  palma  excussissima  pulsat.    ille  tot 
hospitum  potionibus  liberum  urceolum  lictilem  in  Eumolpi  caput 
laculatus  est  solvitque  clamantis  frontem  et  de  cella  se  proripuit 
tumolpus  contumeJiae  impatiens  rapit  ligneum  candelabrum  sequi- 
turque  abeuntem  et  creberrimis  ictibus  supercilium  suum  vindicat 
10  ht  concursus  familiae  hospitumque  ebriorum  frequentia.  ego  autem 
nactus  occasionem  vindictae  Eumolpum  exclude,  redditaque  scor- 
Ualo  vice  sine  aemulo  scilicet  et  cella  utor  et  nocte. 

interim  coctores  insulariique  mulcant  exclusum  et  alius  veru 

extis  stndentibus  plenum  in  oculos  eiiis  intentat,  alius  furca  de  car- 

15  nario  rapta  statum  proeliantis  componit.    anus  praecipue  lippa 

sordidissimo  praecincta  linteo,  soleis  ligneis  imparibus  imposita,  ca- 

nem  mgentis  magnitudinis  catena  trabit  instigatque  in  Eumolpon. 

Hrin  r  '"'"'  '^o'""  ,f'  r""  ^"^'"'"^  """  o^-  ^CDEFGs  mol- 

T         ■     .  r.D     *^*''*  ^  ^  ■'»"'  d^Pli'^o^nt  LP  fate  P 

4  mmci  AFP  mannicii  ACDFps=  manicii  E,  mammicii  P,  mamicii 

G,  Wamucn  uetus  Pithoei,  Manucii  t,  Mannitii  L  eumolp !;  us  ^ 

minatus  €  5  similitpi'  n«    P   ««=  r*  •    •  '^ 

AriFirn  s'm""ef  os  /-.  cos  G  excusissmia  t  6  hostium 

ZJ        .  ■ '"''"'""  ^'^'   '''"^'■;  P-    "''«>•   ««»  ceteris  marao  t     ad 

ostium  stans  protin^us  libratum  lacobsius,  neque  ego  sana  ilia  Zto 

eumolp^  i  A,  eumopi  G  capud  P  7  est  <m.  F  claman- 

i'ncL  ADFFrr^''"!^-  <'»""'""="''  ^«  i"P«i<="s  ^Z  inpatiens  etiam  P 

cisse  9  celcberrumis  P  uendicat  ^,  indicat  £  10  hosDitiumaue 

CF.  que  abesta  Parisino  6842  D,  Memmiano,  Douzae  libro         uZZl 

reditaqae  F  scorclalo  G,  scortillo  ,t,  sed  scordalo 

^n  Pithoev  ms.  Petronio  legihtr  scardalo'  Daniel,  sardalo  Memmia- 
lismenescMubtrepperitetemendamtPitkoeus  ceB&  A 

13  H  post  mtmm  addunt  Tp  coctores  libri  cum  T:  cortores  G    licto- 

/.        multant  CDGL,  mulctant  A  E  margo  t,  mutant  F         '  muclSt  exclu- 

«7  ^    \    V      T,>  """  ^'^*^<''  a-'^'i^  ""'e  Sambucnm  qui  escis  conie- 
c'  ZT'a  ,'ntentant^P  furela  ff  15  componis 

li.,„„„    jf   "^   •  Ifi  Iinteo  praecincta  ^ra)i«ponMn<  is/,     precinta  i^, 

om.  AtJJEFGPs  impar  iiiribns  imposuit  s  17  in^entcs  P 

cathena  ACG.    trah.t  cath6na  L  cuius  margo  catena  ««,  exlare  in  al.  u. 
c.  testalur,  m  Colbertmo  scUicet  eumolpon  P.-  Eumolpum  ceten 

8* 


pVum  A 

etiam  S. 
nus 


SATIRAE 


117 


96  sed  ille  candelabro  se  ab  omni  periculo  vindicabat.   videbamus  nos  LO 
omnia  per  foramen  valvae,  quod  paulo  ante  ansa  ostioli  rupta  laxa- 
verat,  favebamque  ego  vapulanti.   Giton  autem  non  oblitus  miseri- 
cordiae  suae  reserandum  esse  ostium  succurrendumque  periclitanti 
censebat.  ego  durante  adhuc  iracundia  non  continui  manum,  sed  ca-  5 
put  miserantis  stricto  acutoque  articulo  percussi.  et  ille  quidem  flens 
consedit  in  lecto.   ego  autem  alternos  opponebam  foramini  oculos 
iniuriaque  Eumolpi  ||  velut  quodam  cibo  me  replebam  ||  advocatio-  ^^ 
nemque  commendabam,  cum  procurator  insulae  Bargates  a  cena  ex- 
citatus  a  duobus  lecticariis  in  mediam  rixam  profertur;  nam  erat  10 
etiam  pedibus  aeger.   is  ut  rabiosa  barbaraque  voce  in  ebrios  fugi- 
tivosque  diu  peroravit,  respiciens  ad  Eumolpon  *^o  poetarum'  inquit 
'disertissime,  tu  eras?  et  non  discedunt  ocius  nequissimi  servi  ma- 
nusque  continent  a  rixa? 


I   se  (wn.  AEF,  post  omni  collocanl  at  defendebat  pro  uindica- 

bat  AEFs  2  uulne  F  pauUo  L  ante  *non  extat  in  al. 

u.  c'  margo  L  causa  C,  ansia  sed  s  a  correctore  G  hostioli  P, 

ostiali  AJJ,  ostiariili  C,  ostiali  mutatum  in  hostiali  G,  hostiali  FF,  hostialis 
princeps  editio,  liostii  disrupta  «  laxauerant  ADFG,  laxanerant  F 

3  fauebamque  ex  fauebantque  corr.  F  ego  am.  P;  eo  C\  ergo  G 

gyfon  GL,  gython  A  4  reseredum  P  esse  ACFGLPs:  om. 

reliqui  hostium  AFPs  pericuU  tanti  G  5  adhuc  om.  C 

coniumii  F  raanus  ACFGs  6  que  om.  ACDEFGs  prcssi  I.  F.  Gro- 
nouius  quidem  flens  A:  flens  quidem  ceteri;  et  flens  ille  quidem  F 

7  cum  sedit  P  lectum  u.  c.  Douzae  alternos  oni.  G  apponebam 

Burmannus  8  sic  composui  luxata  in  libris  membra:  iniuriara  Eu- 

molpi aduocationemque  commendabam  cum  mei  Uhri  praeter  pt  nisi  quod 
iniuriamque  ZP,  eumolpjji  A,  Eumolpo  de  coniectura  Sambucus,  commo- 
dabam  P,  cumendabam  »  #  cum  L  praebet.  'in  bono  cod.  iniuriaq.  Eu- 
molpi uelut  quodam  cibo  me  replebam'  margo  L  eamque  scripturam  a 
Pithoeo  quoque  memoratam  sequitur  t  ueluti  scribens.  coniunxil  iUa  j) 
hoc  modo  iniuriamque  Eumolpi  aduocationemque  commendabam  et  ueluti 
quodam  cibo  me  replebam  cum.  praeeunte  Richardo  iniuriaeque  Eumolpi 
aduocationem  commodabam  Scaliger  coniecit.  maligne  EncoliriiLS  ipse  recu- 
sans  aduocati  ofjicium  Eumolpo  aduocationem  commendat,  qua  re  in  cap. 
98  meritissima  proditio  iUustratur ,  nee  uero  nego  posse  plura  intercidisse 
uelut  reseratis  foribus  in  limine  cellar  stantem  Encolpium  clara  uoce  lu- 
dibrio  habuisse  uapulantem.  aduocationem  commodare  tanquam  otiosus 
spectator  non  apte  did  uidetur  qui  iniuria  alterius  simid  delectatur.  fa- 
uerat  Eumolpo  a  principio  sed  nimia  Gitonis  misericordia  rursus  aduer- 
svs  ilium  exacerbatus  est  9  exercitatus  G  10  lectuariis  F 

rissam  F.    *u.  c.  nexam.  lege  noxam.  Auson^  margo  L  profertur 

A:  perfertur  reliqui  11  etiam  erat  transponit  A,     iam   Weldius  p. 

52  ebrinm  intellegens  12  parauit  F  eumolpon  P;  emolpum  Cr, 

Eumolpum  ceteri  inquid  P  13  disertissimi  C,  disertussume  P 


t> 


* 


1 


f 


r 


/ 


L       II  'contubernalis  mea  mihi  fastum  facit.  ita,  si  me  amas,  maledic 
illara  versibus,  ut  habeat  pudorem* 

* 
dum  Eumolpus  cum  Bargate  in  secreto  loquitur,  intrat  stabu-  97 
lum  praeco  cum  servo  publico  aliaque  sane  modica  frequentia,  fa- 
5  cemque  fumosam  magis  quam  lucidam  quassans  haec  proclamavit: 
*^puer  in  balneo  paulo  ante  aberravit,  annorum  circa  xvT,  crispus, 
mollis,  formosus,  nomine  Giton.  si  quis  eum  reddere  aut  com- 
monstrare  voluerit,  accipiet  nummos  mille.'  nee  longe  a  praecone 
Ascyltos  stabat  amictus  discoloria  veste  atque  in  lance  argentea  in- 

10  dicium  et  fidem  praeferebat.  imperavi  Gitoni,  ut  raptim  grabatum 
subiret  annecteretque  pedes  et  manus  institis,  quibus  sponda  culci- 
tam  ferebat,  ac  sic  ut  olim  Mixes  pro  . . .  arieti  adhaesisset,  exten- 
tus  infra  grabatum  scrutantium  eluderet  manus.  non  est  moratus 
Giton  imperium  momentoque  temporis  inseruit  vinculo  manus  et 

15  Vlixem  astu  simillimo  vicit.  ego  ne  suspitioni  relinquerem  locum, 
lectulum  vestimentis  implevi  uniusque  hominis  vestigium  ad  corpo- 
ris mei  mensuram  figuravi. 

interim  Ascyltos  ut  pererravit  omnes  cum  viatore  cellas ,  venit 
ad  meam ,  et  hoc  quidem  pleniorem  spem  concepit,  quo  diligentius 

20  oppessulatas  invenit  fores,  publicus  vero  servus  insertans  commis- 
suris  secures  claustrorum  firmitatem  laxavit.   ego  ad  genua  Ascylti 


tu  om.  A  discendunt  uel  discendum  F.  discedunt  honus  P 

14  continet  AC,  continerent  F  a  rioca  F  tres  asteriscos  Z, 

unum  in  iiersu  uacuo  pt  habent.    uargates  puocvratok  ad  evmolpvm  prae- 
ponit  L,  eadem  {sed  KVMOLr.  t)  margines  pt 

1  itaque  alii  apud  Patissonum  2  duos  asteriscos  intericiunt  li- 

brl  3  Bafgate  L  4  sane  non  modica  coni,  Pithoeus  5  ma- 

gisq.  lucidam  fuerat  in  L   sed  q.   deletum  et  in  margine  quam  scriptuvi 
est  pronunciauit  ante  proclamauit  deletum  in  L  6  pauUo  L 

XVI  p/  7  Guiton  L  8  ualuerit  adscripserat  Heinsius 

10  Guitoni  L  11  spondam  culcita  t,  uetus  Pithoei.    culcitram  L 

12  Vlyxes  L  pro  .  .  .  arieti  scripsi  ut  pro  salute  aut  procero  aut 

pro  sarcina  suppleatur:   pro  ariete  libri.     in  ariete  scriptus  Boschii  id  est 
liber  commenticius,  imo  ariete  AhmckeruSy  utero  arietis  atoitw^  Heinsius 
14  Guiton  L  uinculis  Nodotus  15  Viyxem  L  suspicioni 

libri  17  figuram  ante  mensuram  deletum  in  L  19  hie  Bur- 

manniana  quo  margo  L :  quod  libri  20  commissuras   secure 

et  in  margine   securi  L  quasi  insecans  scripium  fuerit  21  firmitatem 

chirographus  Douzae:  infirmitatem  Lpt        Ascylti  pt:  Ascyltos  X,  Ascylto 
margo  L 


118 


PETRONII 


procubui  et  per  memoriam  amicitiae  perque  societatem  miseriarum  L 
petii,  ut  saltern  ostenderet  fratrem.    immo  ut  fidem  haberent  lictae 
preces,  'scio  te'  inquam  'Ascylte,  ad  occidendum  me  venisse.   quo 
enim  secures  attulisti?  itaque  satia  iracundiam  tuam:  praebeo  ecce 
cervicem,  funde  sanguinem,  quem  sub  praetextu  quaestionis  petisti.'  5 
amolitur  Ascyltos  invidiam  et  se  vero  nihil  aliud  quam  fugitivum 
suum  dixit  quaerere,  mortem  nee  hominis  concupisse  nee  supplicis, 
98  utique  eius  quem  post  fatalem  rixam  habuisset  carissimum.   at  non 
servus  publicus  tam  languide  agit,  sed  raptam  cauponi  harundinem 
subter  lectum  mittit  omniaque  etiam  foramina  parietum  scrutatur.  10 
subducebat  Giton  ab  ictu  corpus  et  reducto  timidissime  spiritu 

ipsos  sciniphes  ore  tangebat 

* 

Eumolpus  autem,  quia  effractum  ostium  cellae  neminem  pote- 

rat  excludere,  irrumpit  perturbatus  et  'mille'  inquit  'nummos  inveni; 

iam  enim  persequar  abeuntem  praeconem  et  in  potestate  tua  esse  15 

Gitonem  meritissima  proditione  monstrabo.'  genua  ego  perseveran- 

tis  amplector,  ne  morientes  vellet  occidere,  et'merito'  inquam  'ex- 

candesceres,  si  posses  perditum  ostendere.  nunc  inter  turbam  puer 

fugit,  nee  quo  abierit,  suspicari  possum,   per  fidem,  Eumolpe,  re- 

duc  puerum  et  vel  Ascylto  redde/   dum  haec  ego  iam  credenti  per-  20 

suadeo,  Giton  collectione  spiritus  plenus  ter  continuo  ita  sternuta- 

vit,  ut  grabatum  concuteret.   ad  quem  motum  Eumolpus  conversus 

salvere  Gitona  iubet.  remota  etiam  culcita  videt  Vlixem,  cui  vel  esu- 


2  imo  L  7  mirae  istae  argutiae :  an  nee  supplicis  mortem  ho- 

minis concupisse  utique  ?  olim  tentabam  nee  mortem  hominis  concupisse 
nee  supplicium  itt  mors  ad  priuatam  clandestinamque  ultionem,  sup2)liciiau 
ad  imblicam  raptoris  receptatorisque  punitionem  refer retur  8  post] 

ante  Boschius.  praeter  interpretabatur  Reishius  habuisset  scripsi: 

habuit  libri.     habuerit  lacobsius  9  publicus  seruus  transponit  L 

arundinem  L  11  Guiton  L  12  scyniphes  2)t.     cimices  Gon- 

saliusy  scimpodes    Womoerius  lacunam  non  significatam  in  LT  slgni- 

jicauere  asterisco  pt  14  perturbaturus  Barthius  15  sua  ^i 

16  Guitonem  L  uerissima  margo  t  proditione  Bichardus:  pro- 

positione  libri,    pOst  id  aliquid  iielut  esse  erasum  in  L  17  excan- 

desceres  p ;  excandescens  Lt ,  excandescis  margo  t.  ceterum  distorta  sunt 
a  librario  ac  peruersa  Petroniana  uerba,  lacunam  post  excandescens 
lacobsius  statuerat  18  perditum  scripsi,  item  lacobsius:  proditum 

Lpt.     te  proditum  Nodotus  quo  aptius  proditorem  19  redde  puerum 

t  20  ego  om.  t  21  Guiton  L  plenus  tollebat  nescio  quis 

ter  om,  pt,  non  T  22  quem  sonitum  lahnius  23  saluere  corr. 


'     I 


f 


^. 


t 


■f 


) 


r    I    > 


^'  I    > 


SATIRAE 


119 


L  riens  Cyclops  potuisset  parcere.   mox  conversus  ad  me '  quid  est' 

inquit  'latro  ?   ne  deprehensus  quidem  ausus  es  mihi  verum  dicere. 

immo  ni  deus  quidam  bumanarum  rerum  arbiter  pendenti  puero 

excussisset  indicium,  elusus  circa  popinas  errarem' 

* 

5  Giton  longe  blandior  quam  ego ,  primum  araneis  oleo  maden- 

tibus  vulnus,  quod  in  supercilio  factum  erat,  coartavit.  mox  palliolo 
suo  laceratam  mutavit  vestem ,  amplexusque  iam  mitigatum  osculis 
tanquam  fomentis  aggressus  est  et*^in  tua'  inquit*^ pater  carissime, 
in  tua  sumus  custodia.   si  Gitona  tuum  amas,  incipe  velle  servare. 

10  utinam  me  solum  inimicus  ignis  hauriret  aut  bibernum  invaderet 

mare,   ego  enim  omnium  scelerum  materia,  ego  caussa  sum.  si  per- 

irem,  conveniret  inimicis 

* 

*  ego  sic  semper  et  ubique  vixi ,  ut  ultimam  quamque  lucem  99 
tanquam  non  redituram  consumerem' 

15  profusis  ego  bcrimis  rogo  quaesoque,  ut  mecum  quoque  re- 

deat  in  gratiam :  neque  enim  in  amantium  esse  potestate  furiosam 
aemulationem.  daturum  tamen  operam,  ne  aut  dicam  aut  faciam 
amplius,  quo  possit  offendi.  tantum  omnem  scabritudinem  animi 
tanquam  bonarum  artium  magister  deleret  sine  cicatrice.  *incultis 

20  asperisque  regionibus  diutius  nives  haerent,  ast  ubi  aratro  dome- 


ex  saluera  L        Guiton  sed  in  margine  Guitona  L        malo  transponi  et  iam 
remota  eulcitra  L  Vlyssem  L  uel  pt:  et  L,  etiam  Memmianus 

1  immo  uoluisset  2  dicere]  per  exclamationem  t,  per  interroga- 

tionem  Lp  efferunt  3  irao  L  4  quattuor  asteriscos  habent  Lt, 

unum  p  5  Guiton.   longe   sic  interpungens  L  ut  nomen  uideatur 

snpplementum  7  mitigatum  LTp:  mihi  gratum  t,  amplexu  et  gratus 

inargo  t  8  adgressus  p  9  Guitona  L  10  num  soils  ini- 

ctts  ?  aut  margo  L:  ut  L,  et  utinam  t,  utinam  p  hibemum  #, 

hiber^um  L:  hiberum  Tp,  uetus  Pithoei  11  caussa  sum  corr.  ex 

caussarum  L  12  9X£l\€\%  Goldastus  lacunam   significant  duobus 

asteriscis  Lp ,  trlbus  t.  turn  kvmolpvs  in  contextu  uerborum  i,  in  mar- 
gine pt  13  hanc  sententiam  descripserunt  Vincentius  Belu.  I.  s.  et 
fiorilegium  Farisinum  ergo  unum  exemplar  Vincentii  quanque  L, 
Vincentius  14  quattuor  tresue  asteriscos  interponunt  Lpt 
15  lacrjmis  X  17  legendum  daturum  me  18  tantum  pt:  ta- 
men L  scabitudinem  libri.  scabritiem  aut  scabredinem  alii  dicebant 
animi  scripsi:  animo  libri  19  cicatrice  pt:  dolore  L  incultis-— 
p.  120,  3  prelabitur  habet  fiorilegium  Parisinum  20  ast  tolerabile  in 
sublimi  tumidaue  oratione  ubi  fiorilegium,  Munclerus ;  ubi  ea  Lpt, 
ubi  ex  Scheferus            mansuefacta:  domita  margo  t 


b 


120 


PETRONIl 


facta  tellus  nitet,  dum  loqueris,  levis  pruina  dilabitur.  similiter  in  L 
pectoribus  ira  considit:  feras  quidem  nientes  obsidet,  eruditas  prae- 
terlabitur/  'ut  scias'  inquit  Eumolpus  Serum  esse,  quod  dicis,  ecce 
etiam  osculo  iram  finio.  itaque,  quod  bene  eveniat,  expedite  sarci> 
nulas  et  vel  sequimini  me  vel,  si  mavultis ,  ducite/  adhuc  loqueba-  5 
tur,  cum  crepuit  ostium  impulsum,  stetitque  in  limine  barbis  hor- 
rentibus  nauta  et'moraris'  inquit  'Eumolpe,  tanquam  propudium 
ignores/  baud  mora,  omnes  consurgimus,  et  Eumolpus  quidem 
mercenarium  suum  iam  olim  dormientem  exire  cum  sarcinis  iubet. 
ego  cum  Gitone  quicquid  erat,  in  alter  compono  et  adoratis  sideri-  10 

bus  intro  navigium 

* 
100         'molestum  est  quod  puer  hospiti  placet,  quid  autem  non  com-  , 
mune  est  quod  natura  optimum  fecerit?  sol  omnibus  lucet.  luna  in- 
numerabilibus  comitata  sideribus  etiam  feras  ducit  ad  pabulum,  quid 
aquis  dici  formosius  potest?   in  publico  tamen  manant.    solus  ergo  15 
amor  furtum  potius  quam  praemium  erit?   immo  vero  nolo  ba- 


1  uelut  pruina  dilabuntur  Cuperut 


similiter  pt:  similis  Jlorile- 


gmni, 


simul  L 


2  humanis  jwst  pectoribus  addidit  Jiorileg'uim 


ubi  ira  conligitur  lahnius  quidem  om,  jiorileglum  obsidit  florlle- 

glum  set  addendum  censeo  praeterliibitur  t:  praehihitur  Z/)  cumjio- 

Hlegio  3  Enmolpus  L  Ecce  enim  osculo  L  4  surcinulas  exi')C- 

dite  L  6  cum  crepuit^/:  concrepuit  L  impulsum] /oWwi'se  uchemeu- 

tius  aut  simile  appositum  neglexit  excerptor  'uerbis  {iiel  barba  liorridus)' 

margo  t  7  moraris  Lp,  margo  t:  miriiris  t  properandum  margo  t, 

propedem  a  Turpilio  215  R.  memoratum  et  podiam  hue  {ad  propodion) /acere 
Filhoeus   putabat,  prope  diem  liichardus,  proludium  tanquam  j^ortisculum 
Bongarsius,  prolubium  Cuperus.  admutilata  redintegrare  non  potiii 
8  ignores?  edehant  hac  mora  * liogertianus  codex^  unde  nee  Douza. 

'noil  dubium  quin  desint  multa'   Bongarsius  9  expectaueris  dormien- 


tem excitat  et  praeire  cum 


10  Guitone  L 


alt     L,  alt.  uetufs 


Pithoei,  altum  <,  alutam  p  et  margo  t,  ^u.sced.  ms.  ad  altum  comporto' 
Wouicerius.  inlatum  Salmasius,  elatum  Jleimiufs,  in  arctum  Burmaiint/s, 
in  uiaticum  cum  Scriuerio  aut  in  uidulum  Beishius.  fcstinanter  olim,  nunc 
in  iter  ego  adoratis]  adscripsit  in  margine  L  ScaUger  uersum  Bra- 

pertianum  I  17,  3  11   tres  aster iscos  Inserit  L,  duos  t,  unum  p 

12  est  omittebant  placet?  i  quid  — 15  manant  habet  florilegium 

Parisinum,  quid  — 13  fecerit   Vincentius  Belu.  I.  s.  autem  om.    Vin^ 

centius  et  jlorilegium  13  fecerit   Vincentius:   fecit  reliqui,  quod  de- 

fensurus  post  autem  debebit  interpungere  14  comita  Jlorilegium 

feras  ad  pabulum  mittit  Jlorilegium,  *al.  mittit'    Tornaesitts  et  Pithoeus 
non  opus  stabulum  substituere,    spectaculum  Barthius,  delebat  ad  pabulum 
lacobsius  post  quid  littenda  deleta  in  L  15  formosius  dici 

transponit  Jlorilegium  manent  Jlorilegium  1 6  furtum  quam 

praemium  potius  erit  Memmianus  imo  L 


11 


^ 


SATIRAE 


121 


L  bere  bona,  nisi  quibus  populus  inviderit.   unus,  et  senex,  non  erit 
gravis;  etiam  cum  voluerit  aliquid  sumere,  opus  anhelitu  prodet.* 
haec  ut  infra  fiduciam  posui  fraudavique  animum  dissidentem,  coepi 
somnum  obruto  tunicula  capite  mentiri. 
5  sed  repente  quasi  destruente  fortuna  constantiam  meam  eius- 

modi  vox  supra  constratum  puppis  congemuit:  *^ergo  me  derisit?* 
et  haec  quidem  virilis  et  paene  auribus  meis  familiaris  animum  pal- 
pitantem  percussit.  ceterum  eadem  indignatione  mulier  lacerata 
ulterius  excanduit  et  ^si  quis  deus  manibus  meis'  inquit  *^Gitona  im- 

10  poneret,  quam  bene  exulem  exciperem.'  uterque  nostrum  tam  inex- 
pectato  ictus  sono  amiserat  sanguinem.  ego  praecipue  quasi  somnio 
quodam  turbulento  circumactus  diu  vocem  collegi  tremebundisque 
manibus  Eumolpi  iam  in  soporem  labentis  laciniam  duxi  et  ^per  ii- 
dem'  inquam  'pater,  cuius  hgec  navis  est,  aut  quos  vehat,  dicere  po- 

15  tes?'  inquietatus  ille  moleste  tulit  et  *^hoc  erat'  inquit*^ quod  pla- 
cuerat  tibi,  ut  supra  constratum  navis  occuparemus  secretissimum 
locum,  ne  nos  patereris  requiescere?  quid  porro  ad  rem  pertinet, 
si  dixero  Licham  Tarentinum  esse  dominum  buiusce  navigii,  qui 
Tryphaenam  exulem  Tarentum  ferat?'   intremui  post  boo  fuImenlOl 

20  attonitus,  iuguloque  detecto  'aliquando'  inquam  *^totum  me,  Fortuna, 
vicisti*.   nam  Giton  quidem  super  pectus  meum  positus  diu  ani- 

1  uietus  margo  i  etiam  senex  X.    fortius  et  quam  et  iam 

2  prodet  t,  ms,  codex  Douzae:  pcrdet  Lp  3  haec  L:  hoc  pt 

intra  margo  t,    persuadebat  sibi  ilia  citra  Jiduciam  firmaui  ma:rgo 

t.  fefellit  animum  suum  dissidentem  ab  illius  meditationis  lenociniis  aut 
2>olius  modo  hue  modo  illuc  inclinantem  diftidentem  Douza 

5  dubito   num   haec  continuo  exceperint  priora  quasi]  as  ex  cor- 

rectione  L  fortuiia  destruente  L.     destituentc  Cuperus  6  supra 

L:  super  pt  7  et  haec  scripsi  cf,  p.  127,  20:  at  haec  lihri  et  owi. 

Memmianus  penc  Lt,  p^nc  p.    corrigendum  plane  palpantem  Mem- 

mianus 8  lancinata  margo  t  9  nauibus  margo  t  inquit 

super  uersu  scriptum  in  L  Guitona  h  10  exciperem  margo  t: 

excipcrct  Ijpt.     exciperent  Beiskius.     malo  cum  Douza  accipercm 
expectato  L  12  circumactus  Cuperus:  circuaniictus  et  circumamictus 

libri  quod  Douza  composuit  cum  Tibulli  III  4,  55,  circumictus  Gesne- 
rus    qui    debebat    circumiactus  tremulisque   pt  *  13    somnum 

soporem  L  traxi  margo  t,  adduxi  Douza  15  erat  et  quod  om. 

I,  non  T  ItJ  supra  scripsi:  super  libri  18  Lycam  margo  /, 

Lye  Licham  L;   Licas   constanter  p,   uefus  Pithoei,  Memmianus 

dominum]  diii  L  19  Triphaenam  ^^^;  Triphena  constanter  uelus  Pi- 

thoei  exulem]  uxorcm  margo  t,  meretriculam  lacobsius.    exulem  com- 

probabis  collatis  c.  106  extr,  et  damnata  c.  108  21  Guiton  L 

meum  pectus  transponit  t  diu  omiserant:  paene  Nodolus 


122 


PETRONII 


mam  egit.   deinde  ut  effusus  sudor  utriusque  spiritum  revocavit,  L 
comprehendiEumolpi  genua  et 'miserere' inquam'morientiumet  pro 
consortio  studiorum  commoda  manura.   mors  venit,  quae,  nisi  per 
te  non  licet,  potest  esse  pro  munere/   inundatus  hac  Eumolpus  in- 
vidia  iurat  per  deos  deasque  se  neque  scire  quid  acciderit,  nee  ullum  5 
dolum  malum  consilio  adhibuisse,  sed  mente  simplicissima  et  vera 
fide  in  navigium  comites  induxisse,  quo  ipse  iam  pridem  fuerit  usu- 
rus.  'quae  autem  hie  insidiae  sunt'  inquit  'aut  quis  nobiscum  Han- 
nibal navigat?  Lichas  Tarentinus,  homo  verecundissimus  et  non 
tantum  huius  navigii  dominus,  quod  regit,  sed  fundorum  etiam  ali-  10 
quot  et  familiae  negotiantis,  onus  deferendum  ad  mercatum  condu- 
cit.   hie  est  Cyclops  ille  et  archipirata,  cui  vecturam  debemus;  et 
praeter  huncTryphaena,  omnium  feminarum  formosissima,  quae 
voluptatis  caussa  hue  atque  illuc  vectatur.'   'hi  sunt'  inquit  Giton 
'quos  fugimus'  simulque  raptim  caussas  odiorum  et  instans  peri-  15 
culum  trepidanti  Eumolpo  exponit.  confusus  ille  et  consilii  egens 
iubet  quemque  suam  sententiam  promere  et  'fingite'  inquit  'nos 
antrum  Cyclopis  intrasse.    quaerendum  est  aliquod  effugium,  nisi 
naufragium  ponimus  et  omni  modo  nos  periculo  liberamus.'  'immo' 
inquit  Giton  'persuade  gubernatori,  ut  in  aliquem  portum  navem  20 
deducat,  non  sine  praemio  scilicet,  et  affirma  ei  impatientem  maris 
fratrem  tuum  in  ultimis  esse,   poteris  banc  simulationem  et  vultus 
confusione  et  lacrimis  obumbrare,  ut  misericordia  permotus  gu- 
bernator  indulgeat  tibi.'   negavit  hoc  Eumolpus  fieri  posse:  'vix 


2  et  pro]  et  margo  t:  i.  t,  id  est  Lp  3  mors  uenit  in  margine 

add.  L  4  non  super  uersu  scriptum  L :  om.  iH,     si  per  te  licet  Sciop- 

plus  post  munere  iiamus  uersus   cum  asteriscis  in  t,  nulla  lacuna 

in  Lp  5  dolum  ilium  transpmit  t.    ilium  etiam  L:  ullum  margines  Lt 

cum  p  6  malo  margo  t.  consilio  est  ad  consilium  suum  ut  id  nauigitm 
seam  intrarent  8  nobiscum  J9^•  nobis  L.  nouus  Rulmkenius  Anni- 

bal  iy  10  tam  iy  11  ncgotiatorum  margo  t  conducit  pt 

id  est  conducere  solet,   conduxit  L:   conduxit  margo  t  13  foemina- 

rum  L  .14  atque  hue  //  Guiton  L  15  omnis  dolos  ante 

caussas  deletum  in  L  17  quenque  L  proponere  clam  importa- 

uit  Bourdelotus  19  naufragi  uel  naufragio  imponimus  id  est  decipi- 

mus  Scioppius  omnimodo  scripsi  id  est  una  qualuhet  ratione:  omni 

Ubri.  et  periculo  uel  et  uno  periculo  omni  nos  periculo  incertus  apud  Ha- 
drianidem,  aut  morte  nos  et  postea  et  communi  nos  lacobsius,  et  omnium 
pemicie  nostro  nos  ego  olim  imo,  inquit,  Gniton  L  22  et  lacnmis 

et  uultus  confusione  transponunt  pt  24  uix  scnpsi:  quia  libri.    post 

curuatis  addebat  non  Cottericius,  non  facile  Btirmannus 


> '' .. 


r 


->'  l> 


<■  > 


I 

\ 


< 


SATIRAE 


123 


L  magna'  inquit  'navigia  portubus  se  curvatis  insinuant,  nee  tam  cito 
fratrem  defecisse  veri  simile  erit.  accedit  his,  quod  forsitan  Lichas 
officii  caussa  visere  languentem  desiderabit.  vides,  quam  valde  no- 
bis expediat,  ultro  dominum  ad  fugientes  accersere.  sed  finge  na- 
5  vem  ab  ingenti  posse  cursu  deflecti  et  Licham  non  utique  circumi- 
turum  aegrorum  cubilia:  quomodo  possumus  egredi  nave,  ut  non 
conspiciamur  a  cunctis?  opertis  capitibus,  an  nudis?  opertis,  et 
quis  non  dare  manum  languentibus  volet?  nudis,  et  quid  erit  ahud 
quam  se  ipsos  proscribere?'  'quin  potius'  inquam  ego 'ad  teme-102 

10  ritatem  confugimus  et  per  funrm  lapsi  descendimus  in  scapham 
praecisoque  vinculo  reliqua  fortunae  committimus?  nee  ego  in  hoc 
periculum  Eumolpon  arcesso.  quid  enim  attinet  innocentem  alieno 
periculo  impendere?  contentus  sum,  si  nos  descendentes  adiuverit 
casus.'  'non  imprudens'  inquit  'consilium'  Eumolpos  'si  aditum  ha- 

15  beret,  quis  enim  non  euntes  notabit?  utique  gubernator,  qui  per- 
vigil  nocte  siderum  quoque  motus  custodit.  et  utcunque  imponi  vel 
dormienti  posset,  si  per  aliam  partem  navis  fuga  quaereretur:  nunc 
per  puppim,  per  ipsa  gubernacula  delabendum  est,  a  quorum  re- 
gione  funis  descendit  qui  scaphae  custodiam  tenet,   praeterea  illud 

20  miror,  Encolpi,  tibi  non  succurrisse,  unum  nautam  stationis  perpe- 
tuae  interdiu  noctuque  iacere  in  scapha ,  nee  posse  inde  custodem 
nisi  aut  caede  expelli  aut  praecipitari  viribus.  quod  an  fieri  possit, 
interrogate  audaciam  vestram.  nam  quod  ad  meum  quidem  comi- 
tatum  attinet,  nullum  recuso  periculum,  quod  salutis  spem  ostendit. 

25  nam  sine  caussa  quidem  spiritum  tanquam  rem  vacuam  impendere 

1  inquit  neglexit  Antouius  portibus  pt  curatis  margo  t, 

grauatim  Lipsius  2  forsan  L  3  uidc  sis  incertus  apud  Hadri- 

nidem  4  /.  domum.   dm'  Tnargo  L.    Jigura  sumpta  a  seruis  fugiti- 

uis  accersere  sci-ijysi,  item  arcesscrc  lacobsius:  accedere  libri.     ac- 

cire  incertus  apud  Hadrianidem  5  ab  incepto  conieci,  ab  urgente 

Beiskius  circuiturum  L  6  aegrotorum  t  8  ecquid  lacob- 

sius 9  inquam,  ergo  L  12  Eumolpum  pt  13  impendere 

scripsi  cum  lacobsio:  imponcre  libri  nos  nocentes  Wehlius  p.  43 

post  adiuueriL  distinguendum,  casus  deprauatum  uidefur  14  consilium 

inquit  transponunt  pt  Eumolpus  pt  lt>  quaque  margo  t 

utique  margo  t  uel  non  dormienti  /.  F.  Gronouius :  ut  unam  uiam  in- 

dicem,  si  dormire  eum  statuamus  17  possit  L  fuga  quoque  quaere- 

retur Jv  18  dilabendum  libri:  emendauit  Burmannus  19  guber- 

nacula sed  in  margine  custodiam  t.     neutrum  a  Petronio  scriptum 
20  Eucolpi^^  21  noctuque  margo  L,  Douza:  noctisque  libri  22  pos- 

set t  23  conatum  margo  L  24  saluis  L  ostendat  t 

25  quidem  mihi  suspectum  impenderem  alii  a  Patissono  memorati 


124 


PETRONII 


ne  vos  quidem  existimo  velle.    videte,  numquid  hoc  placeat:  ego  L 
vos  in  duas  iam  pelles  coniciam  vinctosque  loris  inter  vestinienta 
pro  sarcinis  habebo,  apertis  scilicet  aliquatenus  labris,  quibus  et 
spiritum  recipere  possitis  et  cibum.   conclamabo  deinde  nocte  ser- 
vos poenam  graviorem  timentes  praecipitasse  se  in  mare,    deinde  5 
cum  ventum  fuerit  in  portum,  sine  ulla  suspitione  pro  sarcinis  vos 
efferam/  Mta  vero'  inquam  ego  'tanquam  solidos  alligaturus,  quibus 
non  soleat  venter  iniuriam  facere,  an  tanquam  eos  qui  sternutare 
non  soleamus  nee  stertere,  an  quia  hoc  genus  furti  semel  antea  fe- 
]iciter  cessit?  sed  linge  una  die  vinctos  posse  durare:  quid  ergo,  10 
si  diutius  aut  tranquiUitas  nos  tenuerit  aut  adversa  tempestas?  quid 
facturi  sumus?   vestes  quoque  diutius  vinctas  ruga  consumit,  et 
cartae  alligatac  mutant  figuram.  iuvenes  adhuc  laboris  expertes  sta- 
tuarum  ritu  patiemur  pannos  et  vincla?' 

'adhuc  aliquod  iter  salutis  quaerendum  est.  inspicite,  quod  15 
ego  inveni.  Eumolpus  tanquam  Htterarum  studiosus  utique  atramen- 
tum  habet.  hoc  ergo  remedio  mutemus  colores  a  capilHs  usque  ad 
ungues,  ita  tanquam  servi  Aethiopes  et  praesto  tibi  erimus  sine 
tormentorum  iniuria  hilares,  et  permutato  colore  imponemus  ini- 
micis.'  'quidni?'  inquit  Giton'etiam  circumcide  nos,  ut  ludaei  vi-  20 
deamur,  et  pertunde  aures,  ut  imitemur  Arabes,  et  increta  facies,  ut 

1  nee  Uhrl  quod  correxi  nunquid  libri  2  eoniieiam  Ilhri 

consuam  Bourdelotus.    fortasse  in  duas  eoniciam  pelles  impedimenta 

Cupema  3  habebo  pt,  habebo  mar  go  L :  habeo  L  4  conclamo 

L  7  ego  am.  L  alligaturus  es  lahnms  8  ucntus  L 

9  antea  Sdoppius:  mea  p,  mca  rejyetitis  jnmctis  quam   deletoriam   no/am 

Fronto  dixit  in  margine  L,  mihi  U     Menelao  lahniua  secundum  Odgssiae 
nil  435  10  fortasse  quid  uero  11  nos  delebat  Sciopinus.   for- 

tasse nauem  12  uestes   <liutius   uinctas   ruga   consumit   et   carte  alli- 

gate  mutant  tiguram  hahet  Jiorilegium  Farisinum  iunctas  sed  in  mar- 

gine uinctas  L  13  arete  lacobsius  14  uiucula  pt  tribus 

duobusque   asteriscis  complent  uersum  Li:  lactinam  non  agnouit  p,    quo 
jwobato  aliud  recipi  debebat  15  adhuc  om.  t,  add.  margo  t 

aliquod  Lp:  aliud  aliquod  t.     aliud  quod  Goldastus  quid  L 

IG  literarum  et  sic  constanter  L  17  remedio  demjmt  incertus  apud 

ffadrianidevi  colorem  Xodotus  18  itaque  Memmianus 

etiam  L  tibi]  iUi  Nodotus  20  quid  ni?  L:  quid  tu  pt,  quin  margo 

t.  quidni  etiam  T  in  quo  tamen  tu  additum  fuisse  e  notula  Tornaesii 
concludas.  quid  tum  Scioppius,  quin  tu  Goldastus;  irridet  dum  adjirman- 
tem  simulal     «      Guiton  L  etiam  L:  et  pt  circuncide  t  et  Momm- 

seno  teste  L  21  et  pertunde]  et  pt:  etiam  L 


•* 


7> 


i(> 


■<  i> 


lit 


<l 


SATIRAE 


125 


L  suos  Gallia  cives  putet:  tanquam  hie  solus  color  figuram  possit 
pervertere  et  non  multa  una  oporteat  consentiant  [et  non]  ratione, 
ut  mendacium  constet.  puta  infectam  medicamine  faciem  diutius 
durare  posse;  finge  nee  aquae  asperginem  imposituram  aliquam 
5  corpori  maculam,  nee  vestem  atramento  adhaesuram,  quod  frequen- 
ter etiam  non  accersito  ferrumine  infigitur:  age,  numquid  et  labra 
possumus  tumore  taeterrimo  implere?  numquid  et  crines  calami- 
stro  convertere?  numquid  et  frontes  cicatricibus  scindere?  num- 
quid et  crura  in  orbem  pandere?   numquid  et  talos  ad  terram  de- 

10  ducere?   numquid  ef  barbam  peregrina  ratione  figurare?   color  arte 
compositus  inquinat  corpus,  non  mutat.   audite,  quid  dementi  suc- 
currerit:  praeligemus  vestibus  capita  et  nos  in  profundum  mer- 
gamus.'  'ne  istud  dii  hominesque  patiantur'  Eumolpus  exclamat  "^ut  103 
vos  tam  turpi  exitu  vitam  fmiatis.   immo  potius  facite,  quod  iubeo. 

15  mcrcenarius  mens,  ut  ex  novacula  comperistis,  tonsorest:  hiccon- 
tinuo  radat  utriusque  non  solum  capita,  sed  etiam  supercilia.  se- 
quar  ego  frontes  notans  inscriptione  sollerti,  ut  videamini  stigmata 
esse  puniti.  ita  eaedem  litterae  et  suspitionem  declinabunt  quaeren- 
tium  et  vultus  umbra  supplicii  tegent.^ 

20  non  est  dilata  fallacia,  sed  ad  latus  navigii  furtim  processimus 

capitaque  cum  superciliis  denudanda  tonsori  praebuimus.   implevit 
Eumolpus  frontes  utriusque  ingentibus  litteris  et  notum  fugitivorum 


2  oporteat  Ileinsius :  oportct  libri  consentiant  ratione  ut  men- 

dacium scrijm:  consentiant  et  non  natione  mendacium  Lt  et  ratione  exhi- 
bens  pt'  nouatione  deletum  margo  L,  oratione  margo  t.  ut  non  una  ra- 
tione Heinsius  quem  una  ante  oporteat  oportet  induxisse ,  ut  omni  ratione 
Crusiu^,  ut  nationis  Murickems.    et  non  error e  repetita  4  aliquam  im- 

posituram L  5  atramentum  adhaesurum  quae  et  inficitur  Munckerus 

6  arcessito  L.  fortasse  accersita  ferrugine  nunquid  pt:  inquit  L 

et  p)t:  etiam  L  7  humore  margo  t  teterrimo  implere  tumore 

non  male  * ckirographum   exemplar^  Douzae  nunquid  L  ut  S  utro- 

bique  et  9  et  10,  item  p,  niiquid  sed  deincepts  nunquid  t  8  com- 

burere  margo  t  9  etiam  crura  L  etiam  talos  L  10  et 

Memmianus:  om.  L^)^  harhdm  2>t:  harhsLra  L,  margo  t,  Tolosanua 

peregrina  ratione  margo  t:  percgrinationc  libri,     pari  ratione  ffeinsiua 
color  — ^11  mutat  excerpsit  Jiorilegium  Farisinum  1 1  dementi  chirogra- 

pthae  membranae  Douzae:  timcnti  Lpt  13  nee  libri  quod  correxi 

14  imo   L  15  mcrcenarius,  inquit,  meus  j)f  nafum  fortasse  ex  -n' 

id  est  enim  1 6  no  post  radat  delettim  in  L  17  notatus  L.   praue 

notaturus  coniceres  stigmati  pt  18  puncti  JJouza  queren- 

tiura  L  19  supplicii  y>>ot«i;a:  supplici  libri.     *  siraplici,  alii  duplici  ror- 

surae  et  notarum*  margo  t  tcget  Bourdelotiana 


124 


PETRomr 


SATIRAE 


125 


ne  vos  quidem  existimo  velle.    videte,  numquid  hoc  placeat:  ego  L 
vos  in  duas  iam  pelles  coniciam  vinctosque  loris  inter  vestimenta 
pro  sarcinis  habebo,  apertis  scilicet  aliquatenus  labris,  quibus  et 
spiritum  recipere  possitis  et  cibum.  conclamabo  deinde  nocte  ser- 
vos poenam  graviorem  timentes  praecipitasse  se  in  mare,    deinde  5 
cum  ventum  fuerit  in  portum,  sine  ulla  suspitione  pro  sarcinis  vos 
elTeram.'  'ita  vero'  inquam  ego  'tanquam  solidos  alligaturus,  quibus 
non  soleat  venter  iniuriam  facere,  an  tanquam  eos  qui  sternutare 
non  soleamus  nee  stertere,  an  quia  hoc  genus  furti  semel  antea  fe- 
liciter  cessit?  sed  tinge  una  die  vinctos  posse  durare:  quid  ergo,  10 
si  diutius  aut  tranquilhtas  nos  tenuerit  aut  adversa  tempestas?  quid 
facturi  sumus?   vestes  quoque  diutius  vinctas  ruga  consumit,  et 
cartae  aUigatac  mutant  figuram.  iuvenes  adhuclaboris  expertes  sta- 

tuarum  ritu  patiemur  pannos  et  vincla? 

* 
'adhuc  aliquod  iter  salutis  quaerendum  est.    inspicite,  quod  15 
ego  inveni.  Eumolpus  tanquam  litterarum  studiosus  utique  atramen- 
tum  habet.   hoc  ergo  remedio  mutemus  colores  a  capillis  usque  ad 
ungues,    ita  tanquam  servi  Aethiopes  et  praesto  tibi  erimus  sine 
tormentorum  iniuria  hilares ,  et  permutato  colore  imponemus  ini- 
micis.'  'quidni?'  inquit  Giton'etiam  circumcide  nos,  ut  ludaei  vi-  20 
deamur,  et  pertunde  aures,  ut  imitemur  Arabes,  et  increta  facies,  ut 

1  nee  Ubrl  quod  correxi  nunquid  Uhrl  2  coniiciam  Uhri, 

cousuam  Bourdelotus.    fortasse  in  duas  coniciam  pelles  impedimenta 

Ctcj>e7'us  3  habebo  pt,  habebo  margo  L :  habeo  L  4  conclamo 

L  7  ego  owi.  L  alligaturus  es  lahnins  8  ucntus  L 

9  antea  Scioppiua:  mea  j),  mea  repetitis  punctis  qnam  deletonam  notam 
Fronto  dixit  in  manjine  L,  m'ihi  U  Menelao  lahimLS  secundum  Odyssiae 
JIII435  10  fortasse  quid  uero  11  nos  delebat  Sctoppms.   for- 

tasse nauem  12  uestes   diutius   uinctas   ruga   consumit   et   carte  alli- 

Kate  mutant  figuram  hahet  florilegium  Parlsinum  iunctas  sed  m  mar- 

nine  uinctas  L  13  arete  lacohsius  U  mncula  pt  tnbm 

duobusque  asteriscis  complent  uersum  Lt:  lacunam  non  agnomt  p,  quo 
probata  aliud  recipi  debebat  15  ad  hue  am.  f,  add.  margo  t 

aliquod  Lp:  aliud  aliquod  t.     ahud  quod  Goldastus  quid  J. 

16  literarum  et  sic  ccmstanter  L  17  remedio  dempsit  mcertus  apud 

Hadrianideni  colorem  yodotus  18  itaque  JWuan?;. 

etiam  L  tibi]  illi  Nodotus  20  quid  ni?  />:  quid  tu  pt,  qum  margo 

t.  quidni  etiam  T  in  quo  tamen  tu  additum  fume  e  nolida  Tornaesu 
cancludas,  quid  tum  Scioppius,  quin  tu  Goldastus;  ,rndet  dumadjirman- 
tem  simulat     »      Guiton  L  etiam  L:  et  pt  circuncide  t  et  Momm- 

seno  teste  L  21  et  pertunde]  et  pt:  ctiam  L 


L 


\ 


y  r  . 


<        r 


> 


L  suos  Gallia  cives  putet:  tanquam  hie  solus  color  figuram  possit 
pervertere  et  non  multa  una  oporteat  consentiant  [et  non]  ratione, 
ut  mendacium  constet.  puta  infectam  medicamine  faciem  diutius 
durare  posse;  finge  nee  aquae  asperginem  imposituram  aliquam 

5  corpori  maculam,  nee  vestem  atramento  adhaesuram,  quod  frequen- 
ter etiam  non  accersito  ferrumine  infigitur:  age,  numquid  et  labra 
possumus  tumore  taeterrimo  implere?  numquid  et  crines  calami- 
stro  convertere?  numquid  et  frontes  cicatricibus  scindere?  num- 
quid et  crura  in  orbem  pandere?   numquid  et  talos  ad  terram  de- 

10  ducere?   numquid  efbarbam  peregrina  ratione  figurare?   color  arte 
compositus  inquinat  corpus,  non  mutat.   audite,  quid  dementi  suc- 
currerit:  praeligemus  vestibus  capita  et  nos  in  profundum  mer- 
gamus.'  'ne  istud  dii  hominesque  patiantur'  Eumolpus  exclamat  'ut  103 
vos  tam  turpi  exitu  vitam  fmiatis.   immo  potius  facite,  quod  iubeo. 

15  mcrcenarius  meus,  ut  ex  novacula  comperistis,  tonsor  est:  hie  con- 
tinuo  radat  utriusque  non  solum  capita,  sed  etiam  supercilia.  se- 
quar  ego  frontes  notans  inscriptione  sollerti,  ut  videamini  stigmate 
esse  puniti.  ita  eaedem  litterae  et  suspitionem  declinabunt  quaeren- 
tium  et  vultus  umbra  supplicii  tegent.' 

20  non  est  dilata  fallacia,  sed  ad  latus  navigii  furtim  processimus 

capitaque  cum  superciliis  denudanda  tonsori  praebuimus.   implevit 
Eumolpus  frontes  utriusque  ingentibus  litteris  et  notum  fugitivorum 


2  oporteat  Jleinsius :  oportet  libri  consentiant  ratione  ut  men- 

dacium scrijisi:  consentiant  et  non  nationc  mendacium  Lt  et  ratione  exhi- 
bens  p.  nouatione  deletum  margo  L,  oratione  margo  t.  ut  non  una  ra- 
tione Jleinsius  quern  una  ante  oporteat  oportet  induxisse ,  ut  omni^  ratione 
Crusius,  ut  nationis  Munchenis.    et  non  errore  repetita  4  aliquam  im- 

posituram L  5  atramentum  adhaesurum  quae  et  inficitur  Munckerus 

6  arcessito  L.  fortasse  accersita  fcrrugine  nunquid  pt:  inquit  L 

ct  pt:  etiam  L  7  humore  margo  t  teterrimo  implere  tumore 

ncm  male  ^  chirographum   exemplar    Douzae  nunquid  L  ut  S  utro- 

bique  et  9  et  10,  item  p,  nuquid  sed  deinceps  nunquid  t  8  com- 

burere  margo  t  9  etiam  crura  L  etiam  talos  L  10  et 

Memmianus:  om,  LjH  barham  pt:  barbava  L,  margo  t,  Tolosanus 

peregrina  ratione  viargo  t:  peregrinationc  libn.     pari  ratione  ffeinsius 

001©? 1 1  mutat  excerpsit  florilegium  Farisinum  1 1  dementi  chirogra- 

phae  membranae  Douzae:  timenti  Lpt  13  nee  libri  quod  correxi 

14  imo  L  15  merccnarius,  inquit,  meus  pt  natum  fortasse  ex  -n- 

id  est  enim  16  no  post  radat  deletum  in  L  17  notatus  i.   praue 

notaturus  coniceres  stigmati  p  18  puncti  JJouza  queren- 

tium  L  19  supplicii  yJoit,^a:  supplici  libri.    *  simplici,  alii  dupliei  ra- 

surae  et  notarum'  margo  t  tcget  Bourdelotiana 


126 


PETRONII 


SAXraAE 


127 


epigramma  per  totam  faciem  liberali  manu  duxit.  unus  forte  ex  L 
vectoribus ,  qui  acclinatus  lateri  navis  exonerabat  stomacbum  nau- 
sea gravem,  notavit  sibi  ad  lunam  tonsorem  intempestivo  inbaeren- 
tem  ministerio,  execratusque  omen,  quod  imitaretur  naufragorum 
ultimum  votum,  in  cubile  reiectus  est.  nos  dissimulata  nauseantis  5 
devotione  ad  ordinem  tristitiae  redimus ,  silentioque  compositi  re- 
liquas  noctis  boras  male  soporati  consumpsimus 

* 
104         Sidebatur  mibi  secundum  quietem  Priapus  dicere:  ''Encol- 
pion  quod  quaeris ,  scito  a  me  in  navem  tuam  esse  perductum. 
exborruit  Trypbaena  et  'putes'  inquit'una  nos  dormiisse;  nam  et  10 
mibi  simulacrum  Neptuni,  quod  Baiis  in  tetrastylo  notaveram,  vi- 
debatur  dicere: '' in  nave  Lichae  Gitona  invenies/'  'bine  scies   m- 
quit  Eumolpus  'Epicurum  esse  bominem  divinum,  qui  eiusmodi  lu- 
dibria  facetissima  ratione  condemnat' 

ceterum  Licbas  ut  Trypbaenae  somnium  expiavit/quis'  inquit  15 
'probibet  navigium  scrutari,  ne  videamur  divinae  mentis   opera 
damnare?' 


1  literali  exemplar  manuscripium  Douzae  5  nos  Douza,  Bar- 

thim :  non  libri  6  religione  ante  deuotione  deletum  m  L  ex- 

pmunt:  ad  soUtam  tristitiam  compositi  nesao  qms:  composito  li- 

bri 7  »  *  LicHAs  in  fne  uersus   L ,    duos    iiel   tres   astenscos   et 

in  margine  mcas  uel  lichas  habent  pt  8  Eucolpion  Lt,  ueUis  Pi- 

thoei  9  quod  p,  uetus  Pithoei:  quid  Lt,     quern  margo  t,    Memm. 

et  nth.  cod:  Boschius  certe   de  Pithoeano  falsus  productum  < 

10  nos  una  L  H  post   quod   astenscum  insemnt  pt,  non  lacunae 

sed  corruptelae  signum  liaistor  asylo  libn:  Bais  separauit  Scahger 

cestro  ac  ,  •     •       j  ^ 

in  marqine  L  stylo  et  torosula  adludens,  in  tetrastylo  ego  scripsi.  tetra- 
8tvl(m  uel  aedicula  tetrastyla  uariorum  deorum  reperitur  m  littens  epigra- 
phicis.  in  peristylo  Hei^isius,  in  peristylio  /.  F.  Gronouius;  torali  nouo  orna- 
ueram  lacobsius  quo  dono  longe  opportunias  topazion  fuisset;  ceteri  m- 
sana  multa,  nemo  quod  sanum  quidem  est  pro  asylo  commendami 
12  naui  pt  Guitona  /.  13  Enmolpus  inquit  mutato  ordme  L 

esse  hominem  c^  L:  hominem  esse  pt  U  acutissima  Hemsius  con- 

temnat  Heinsius  lacunam  significaui:  enarraidt  Encolpius  facetissimam 

illam  raiianem  nescio  an  uersibus;  itaque  hue  B our delotus  rettuht  carmen 
de  scmniis  quod  in  appendice  feci  fr.  XXX  15  caetcrum  Lychas  L 

somnum  /.  quid  uere  opinor  Burmannus  U  'lege  ^^cana  opera 

damnarc.   Mem.   cod.'   Boschius.     ai-canu  operto  Heimms.    praeferendum 
operam 


^1   y 


^\    T 


L  is  qui  nocte  miserorum  furtum  deprehenderat,  Hesus  nomine, 
subito  proclamat:  'ergo  illi  qui  sunt,  qui  nocte  ad  lunam  rade- 
bantur  pessimo  medius  fidius  exemplo?  audio  enim  non  licere 
cuiquara  mortalium  in  nave  neque  ungues  neque  capillos  deponere, 

5  nisi  cum  pelago  ventus  irascitur.'  excanduit  Lichas  hoc  sermone  105 
turbatus  et  'itane'  inquit '  capillos  aliquis  in  nave  praecidit,  et  hoc 
nocte  intempesta?  attrahite  ocius  nocentes  in  medium,  ut  sciam, 
quorum  capitibus  debeat  navigium  lustrari.'  'ego  inquit  Eumolpus 
'hoc  iussi.  nee  in  eodem  futurus  navigio  auspicium  mihi  feci,  sed 

10  quia  nocentes  horridos  longosque  habebant  capillos,  ne  viderer  de 
nave  carceiem  facere,  iussi  squalorem  damnatis  aufern;  simul  ut 
notae  quoque  litterarum  non  adumbratae  comarum  praesidio  totae 
ad  oculos  legentium  acciderent.  inter  cetera  apud  communem  ami- 
cam  consumpserunt  pecuniam  meam,  a  qua  iUos  proxima  nocte  ex- 

15  traxi  mero  unguentisque  perfuses,  ad  summam,  adhuc  patrimomi 
mei  reliquias  olent' 

itaque  ut  tutela  navis  expiaretur,  placuit  quadragenas  utrique 

plagas  iraponi.    nulla  ergo  fit  mora,    aggrediuntur  nos  furentes 

nautae  cum  funibus  tentantque  vilissimo  sanguine  tutelam  placare. 

20  et  ego  quidem  tres  plagas  Spartana  nobilitate  concoxi.  ceterum  Gi- 

ton  semel  ictus  tam  valde  exclamavit,  ut  Trypbaenae  aures  notissi- 

ma  voce  repleret.   non  solum  ergo  turbata  est  sed ancdlae 

etiam  omnes  familiari  sono  inductae  ad  vapulantem  decurrunt.  lam 

1  ante  is  non  nulla  perlisse  arUtror  laesus  omine  margo  t  pro- 

habiliter.     neque  enim  opus  erat  namen  homini  illi  in  transcursu  memo- 
rato  mdere;  quod  si  tamen  indiderat,  tale  fuisse  credas  ex  quo  lucuali- 
quid  aut  iJdiae  in  mores  kominis  reclderet  -^^-^/f.^'^l':^^^ 
uel  Herius  cogitauit  Beislcius,  meliuscule  Theseus  eciidi^;  Aesius  Goiisalius 
cui  non  cesserint  Hedys  Helius   Haemus   Nessus  Rhesus  Hesperus 
2  rogo  lacobsius  6  aliquis  inquit  capiUos  sme  .ianoMemmianus 

9  ir^scripsi:  non  libri.     nee  rem  ominosam  duxi,  si  qmdemomen  etiam  in 
me  ualeret  una  cam  ceteris  naufragio  interfuturum  mihi]  tnste  mar^o 

t  et  Antmxius  10  longos  horridosque  Memmianus  11  post  si- 

mul aliquid  erasum  in  L  12  non  pt:  n_o  margo  L,  ne  L ;  om.  Memmia- 

nus immo  obumbratae         13  acciderent  Heirisius:  accederent  libn 

immo  nraeter  cetera  H  consumserunt  L.     consumpserant  Jfemmia- 

nT  '      16  XIhscu.  in  pt,  non  in  L  17  utrique  scripsi:  utnsque 

libri.     de  omisso  nostrum  cf.  p.  125,  16  et  22  20  spartana  Lt,  cor- 

rectum  Spartana  /.  excoxi  fuerat  a  pnmo  m  L  ^""'^^J"^^.^  .. 

22  sola  incertus.     ego  post  sed  lacunam  notaui:  ^^^'^^^^^^^^^'^^^ 
acrius  uociferantem  intuetur  23  etiam  TL  quorum  hic  etum  anciUae. 

quoque  pt  omnes  om,  L 


/■ 


/ 


t.yt^^l  iv"T]rr'^''_^-'fgf:t!V>frrTKn 


128 


PETROINII 


SATIRAE 


129 


Giton  mirabili  forma  exarmaverat  nautas  coeperatque  etiam  sine  /. 
voce  saevientes  rogare,  cum  ancillae  pariter  proclamant:  ^Giton  est, 
Giton,  inhibete  crudelissimas  manus;  Giton  est,  domina,  succurre  . 
deilectit  aures  Tryphaena  iam  sua  sponte  credentes  raptimque  ad 
puerum  devolat.   Lichas,  qui  me  optime  noverat,  tanquam  et  ipse  5 
vocem  audisset,  accurrit  et  nee  manus  nee  faciem  meam  conside- 
ravit,  sed  continuo  ad  inguina  mca  luminibus  dcflexis  movit  officio- 
sam  manum  et 'salve'  inquit 'Encolpi'.  miretur  nunc  aliquis  Vlixis 
nutricem  post  vicesimum  annum  cicatricem  invenisse  onginis  in- 
dicem,  cum  homo  prudentissimus  confusis  omnibus  corporis  orisque  10 
liniamentis  ad  unicum  fugitivi  argumentum  tam  docte  pervenent. 
Tryphaena  lacrimas  effudit  decepta  supplicio  —  vera  enim  stigmata 
credebat  captivorum  frontibus  impressa  —  sciscitarique  summis- 
sius  coepit,  quod  ergastulum  intercepisset  errantes,  aut  cuius  tam 
crudeles  manus  in  hoc  supplicium  durasscnt.   meruisse  quidem  lo 
contumeliam  aliquam  fugitivos,  quibus  in  odium  bona  sua  yenissent 
106  .  concitatus  iracundia  prosiliit  Lichas  et  'o  te  inquit  feminam 

simplicem,  tanquam  vulnera  ferro  praeparata  litteras  biberint.   uti- 
nam  quidem  hac  se  inscriptione  frontis  maculassent:  haberemus 
nos  extremum  solatium,    nunc  mimicis  artibus  petiti  sumus  et  20 
adumbrata  inscriptione  derisi.' 

volebat  Tryphaena  misercri,  quia  non  totam  voluptatem  per- 
diderat,  sed  Lichas  memor  adhuc  uxoris  corruptae  contumeliarum- 
que,  quas  in  Hcrculis  porticu  acceperat,  turbato  vehementius  vultu 
proclamat:  Mcos  immortales  rerum  humanarum  agere  curam,  puto,  25 


1   Guiton  L  miscrabili  marffo  t  2  et  ^  Guiton   nhique  L 

3  est  ante  inhibete  BrmickJiusius  addi  uolult  5  etiam  L  »  ii^a- 

IZl  UM  Vlvxis  pt,  Vlyssis  L  10  pudentissimus  JJou.a,  mipru- 

de n'tissimus  Scioppi.         oris.uc  ^cripsun^orurn^y^atumexpr^ 
indieem  libri.     faciei  que  maroo  t  12  lacrymas  L  U  inter  su.ce 

pissct  L  in  prima  uersu  16  aliqdam  contumeliam  X;  antiquam  iVem- 

^Tanus    tamquam  JJouza  17  lacimam  posui  cum  sme  duUo  pmdo 

^Z' oUm\rypnaena.  oratio  fuerlt  saltern  Jus  -^<^'^- ^^' -^^]^^^^^ 
bam  19  haccc  inscriptione  Irontes  Juwjermannus  20  mimicis 

p-  inimicis  uetns  rithoel,  inimici   U  21  abumbrata  Mcmmianus 

i2  nondum  maluit  Dou.a  23  iniuriarumque  p  et  ^^^----'^'J";^ 

ccnnmendauerim  canl.  u.  IG  24  port.cu  Ilercubs  ^^T^"  />.    j;^ 

nnmdo  lUa  fuerit  prorsus  incertum:  Tihuris  menttonem  miecit  Iiihoeus, 
Et  DJrffeiulane^.m  dcprehendi.se  siln  ^''<lelaturmnJ.el.^^ 
ma^jis   de   Tarento  cocjitauerun  25  ante   rerum    lUtenda  deleta  ^n 

Jj  habere  Memmlaniis 


/ 


V 


\! 


) 

i 

i 


^ 


L  intellexisti,  o  Tryphaena.  nam  imprudentes  noxios  in  nostrum  in- 
duxere  navigium,  et  quid  fecissent,  admonucrunt  pari  somniorum 
consensu,  ita  vide,  ut  possit  illis  ignosci,  quos  ad  poenam  ipse 
deus  deduxit.    quod  ad  me  attinet,  non  sum  crudclis,  sod  vereor, 

5  ne  quod  remisero,  patiar.'  tam  superstitiosa  oratione  Tryphaena 
mutata  negat  se  interpellare  supplicium,  immo  accedere  etiam  iustis- 
simae  ultioni.  nee  se  minus  grandi  vexatam  iniuria  quam  Licham, 
cuius  pudoris  dignitas  in  concione  proscripta  sit 


* 


'me,  ut  puto  hominem  non  ignotum,  elegerunt  ad  hoc  officium  107 
10  [legatum]  petieruntque,  ut  se  reconciiiarem  aliquando  amicissimis. 
nisi  forte  putatis  iuvenes  casu  in  has  plagas  incidisse,  cum  omnis 
vector  nihil  prius  quaerat,  quam  cuius  se  diligentiae  credat.  flectite 
ergo  mentes  satisfactione  lenitas,  et  patimini  liberos  homines  ire 
sine  iniuria,  quo  destinant.  saevi  quoque  implacabilesque  domini 
15  crudelitatem  suam  impediuut,  si  quando  poenitentia  fugitivos  redu- 
xit,  et  dediticiis  hostibus  parcimus.  quid  ultra  petitis  aut  quid 
vultis?  in  conspectu  vestro  supplices  iacent  iuvenes  ingenui,  ho- 
nesti,  et  quod  utroque  potentius  est,  familiaritate  vobis  aliquando 
coniuncti.  si  mehercules  intervertissent  pecuniam  vestram,  si  fidem 
20  proditione  laesissent,  satiari  tamen  potuissetis  hac  poena,  quam  vi- 
detis.  servitia  ecce  in  frontibus  cernitis  et  vultus  ingenuos  volun- 
taria  poenarum  lege  proscriptos.'  interpellavit  deprecationem  sup- 
plicis  Lichas  et'noli'  inquit 'caussam  confundere,  sed  impone  sin- 
gulis modum.   ac  primum  omnium,  si  ultro  venerunt,  cur  nudavere 


1  o  siiper  scriptum  L  2  ammonuerunt  L  3  possit   Tolo- 

sanus:  prosit  Lpt  cui  non  couuenit  nisi  ij^noscere  C  imo  L 

8  uxoris  dignitas  lacohsius  cuius  ad  Licham  referens.  fortasse  pudor  et 
di"-nitas  asteriscos  tres  inserunt  llbri.  kvmoi.pvs  ante  Me  />,  in  margine 
pt  9  ut  puto  Lt:  utpote^?,  Gulielmus  fortasse  uere  idiotam  rtwHn- 

i\oci\m\  lacobsius  10  legatum  X^  Tolosanus:  om.  p.     agitur  nunc  non 

de  repentina  hac  Eumolpi  legatione  uerum  de  meditata  et  praeparata  Encol- 
pii  Gitonisque  cum  Eumolpo  in  nauem  conscensione.  glossam  puto  ortam  ex 
^9.  130,  2  11  asteriscum  ante  ms'i  interposuit  Bourdelotus  12  prorsus 

Memmianus  13  patimini  ut  ni  super  uersu  scriptum  sit  L  14  immo 

destinarunt  16  dedititiis  libri  19  pecunia  manuscriptae  mem- 

branae  Douzae  qui  mehercule  uos  interuortissent  pecunia,  uestram  si  su- 
spicabatur  se  Memmianus  21   scruitii  indicia  Burmannus,  stig- 

mata Muncherus;  seruilia  ecce  in  frontibus  stigmata  lacobsius.  ego  Bur- 
manno  asseniior  uestigia  tamen  praeferens  22  poenarum  omissum 

in  L,  additum  in  margine  L  depregationem /werai  in  L 

supplicis  om.  tj  non  T  24  at  Z» 

Pelronii  satirae  9 


\ 


130 


PETRONII 


SATIRAE 


131 


crinibus  capita  ?  vultum  enim  qui  permutat,  fraudem  parat,  non  sa-  L 
tisfactionem.    deinde,  si  gratiam  a  legato  moliebantur ,  quid  ita 
omnia  fecisti,  ut  quos  tuebaris,  absconderes?   ex  quo  apparet  casu 
incidisse   noxios  in  plagas  et  te  artem  quaesisse,    qua  nostras 
animadversionis  impetum  eluderes.  nam  quod  invidiam  facis  nobis  5 
ingenuos  honestosque  clamando,  vide,  ne  deteriorem  facias  confi- 
dentia  caussam.   quid  debent  laesi  facere,  ubi  rei  ad  poenam  con- 
fugiunt?   at  enim  amici  fuerunt  nostri.   eo  maiora  meruerunt  sup- 
plida;  nam  qui  ignotos  laedit,  latro  appellatur,  qui  amicos,  paulo 
minus  quam  parricida.'   resolvit  Eumolpos  tam  iniquam  declama-  lo 
tionem  et  Sntelligo'  inquit' nihil  magis  obesse  iuvenibus  miseris, 
quam  quod  nocte  deposuerunt  capillos:  hoc  argumento  incidisse 
videntur  in  navem,  non  venisse.    quod  velim  tam  candide  ad  aures 
vestras  perveniat,  quam  simpliciter  gestum  est.    voluerunt  enim 
ante  quam  conscenderent,  exonerare  capita  molesto  et  supervacuo  15 
pondere,  sed  celerior  ventus  distulit  curationis  propositum.    nee 
tamen  putaverunt  ad  rem  pertinere,  ubi  inciperent,  quod  placuerat 
ut  fieret,  quia  nee  omen  nee  legem  navigantium  noverant.'  'quid' 
inquit  Lichas  'attinuit  supplices  radere?  nisi  forte  miserabiliores 
calvi  solent  esse,   quamquam  quid  attinet  veritatem  per  interpretem  20 
quaerere?  quid  dicis  tu,  latro?  quae  salamandra  supercilia  tua  exs- 
ussit?   cuideo  crinem  vovisti?   pharmace,  responde.' 
108         obstupueram  ego  supplicii  metu  pavidus,  nee  quid  in  re  ma- 
nifestissima  dicerem,  inveniebam,  turbatus  et  deformis  praeter  spo- 
liati  capitis  dedecus  superciliorum  etiam  aequali  cum  fronte  calvitie,  25 
ut  nihil  nee  facere  deceret  nee  dicere.   ut  vero  spongia  uda  fades 
plorantis  detersa  est  et  liquefactum  per  totum   os  atramentum 
omnia  scilicet  liniamenta  fuliginea  nubc  confudit,  in  odium  se  ira 
convertit.    negat  Eumolpus  passurum  se,  ut  quisquam  ingenuos 

8  nostri  LTj),  uetus  Pithoei:  mei  t  eo  pt:  et  L,  margo  t 

10  Eumolpos  /.  a  Mommseno  collatus:  Eumolpus  i?f.  Graeca  forma  ubique 
restihienda  13  in  nauem  uidentur  transjwnunt  pt  aurcs  vras  L,  aures 
nostras  i?:  nostras  aures  t  20  quanquam  L  21  sola  salamandra  hbri: 

so\si  induxit  Bichardus.  qnaeso  subsHtuit  Heinsius ;  latro?  a  te  quaeso  an  Ja- 
cobsius         excussit  tua  inuertit  Antmiius        exussit  Douza:  excussit  hbn 
25  ot  id  est  etiam  primo  uersui  praepositum  L         aequali  et  caluitie  3Iuncke- 
rus:  aequalis  et  caluities  libri  27  est  ante  per  add.  L  in  pnncipio  uer- 

8U8  28  scilicet  interpretor  ^Xovoti :  an  s\ma\  scribendum'?  mimis  recte 

ante  omnia  interpungebant  luliginis  margo  t  confusa  redierunt,  in 

iram  se  odium  margo  t,     misericordia  pro  ira  J.  F.  Gronouius 


^ 


<u» 


I 


L  contra  fas  legemque  contaminet,  interpellatque  saevientium  minas 
non  solum  voce  sed  etiam  manibus.  aderat  interpellanti  mercena- 
rius  comes  et  unus  alterque  infirmissimus  vector,  solatia  magis  litis 
quam  virium  auxilia.    nee  quicquam  pro  me  deprecabar,  sed  inten- 

5  tans  in  oculos  Tryphaenae  manus  usurum  me  viribus  meis  clara 
liberaque  voce  clamavi,  ni  abstineret  a  Gitone  iniuriam  mulier 
damnata  et  in  toto  navigio  sola  verberanda.  acconditur  audacia  mea 
iratior  Lichas,  indignaturque  quod  ego  relicta  mea  caussa  tantum 
pro  alio  clamo.    nee  minus  Tryphaena  contumelia  saevit  accensa 

10  totiusque  navigii  turbam  diducit  in  partes,  hinc  mercenarius  [ton- 
sor]  ferramenta  sua  nobis  et  ipse  armatus  distribuit,  illinc  Tryphae- 
nae familia  nudas  expedit  manus.  ac  ne  ancillaruni  quidem  clamor 
aciem  destituit,  uno  tantum  gubernatore  relicturum  se  navis  mini- 
sterium  denuntiante,  si  non  desinat  rabies  libidine  perditorum  col- 

15  lecta.  nihilo  minus  tamen  ])erseverat  dimicantium  furor,  illis  pro 
ultione,  nobis  pro  vita  pugnantibus.  multi  ergo  utrinque  sine  morte 
labuntur,  plures  cruenti  vulneribus  referunt  veluti  ex  proelio  pe- 
dem ,  nee  tamen  cuiusquam  ira  laxatur.  tunc  fortissimus  Giton  ad 
virilia  sua  admovit  novaculam  infestam,  minatus  se  abscissurum  tot 

20  miseriarum  caussam,  inhibuitque  Tryphaena  tam  grande  facinus  non 
dissimulata  missione.  saepius  ego  cultrum  tonsorium  super  iugu- 
lum  meum  posui,  non  magis  me  occisurus,  quam  Giton,  quod  mi- 
nabatur,  facturus.    audacius  tamen  ille  tragoediam  implebat,  quia 

24  sciebat  se  illam  habere  novaculam,  qua  iam  sibi  cervicem  praecide- 

LO  rat.  II  stante  ergo  utraque  acie,  cum  appareret  futurum  non  trala- 


2  etiam  L:  et  pt 
iniuriam  om.  Antoniana 


G  abstineat  Memmiamis 
7  liberanda  uerberandu  L 


Guitone  L 

8  irritatior 


nescio  quis  indignatusque  uitinm  Antonianae  tantum  pt:  tamen 

L  9  non  minus  L  10  tonsor  seclusi  cwn  Burmanno.     tonsoria 

superuacaneum  foret  11  etiam  ipse  jL  13  tanto  Z  16  semi- 

mortui  'uetus  codex'  Wouwerli,  sine  mora  Pfiuglas.    mimicam  tu  pugnam 
credas  17  cruenti  sine  uulneribus  I.  F.  Gronouius  18  Guiton  L 

19  infestam  Bichardus:  Mnfertam  uetus,  non  infectam'  Pithoeus;  infertam 
p,  infertam  Lt,  infectam  margo   t  20  caussam  tot  miseriarum  trans- 

ponit  L  21   oflfensione  margo  f,  miseratione  ego  olim  et  Haasius  p. 

20.   promptum  prae  se  tulit  ad  missionem  animum  22  Guiton  L 

23  supplendum  facturus  erat  ille  tamen  transponil  t  24  cer- 

uicem  ut  prior  c  ex  correctione  sit  L  praeciderit  L  25  state 

G  cui  F  apparet  G,  pareret  P  non  tralaticium  *  sic  Al- 

tissiodurensis.    oZ.  stlatarium  e^  statarium'  Pithoeus,  non  tralatitiiim  _p.     non 
uulgare  aut  hue  signijicatur :  non  tlaticium  P,  n  {Mommseno  t\  uisum  est) 

9* 


\ 


132 


PETRONII 


ticium  bellum,  aegre  expugnavit  gubernator,  ut  caduceatoris  more  LO 
Tryphaena  indutias  faceret.   data  ergo  acceptaque  ex  more  patrio 
fide  protendit  ramum  olivae  a  tutela  navigii  raptum,  atque  m  collo- 
quium venire  ausa 

"  quis  furor'  exclamat '  pacem  convertit  in  arma?  6 

quid  nostrae  meruere  manus?   non  Troius  heros 
hac  in  classe  vehit  decepti  pignus  Atridae , 
nee  Medea  furens  fraterno  sanguine  pugnat. 
5     sed  contemptus  amor  vires  habet.    ei  mihi  fata 

hos  inter  fluctus  quis  raptis  evocat  armis?  10 

cui  non  est  mors  una  satis?   ne  vincite  pontum 
aurgitibusque  feris  alios  immittite  lluctus.' 
109  haec  u^  turbato  clamore  mulier  elludit,  baesit  paulisper  acies 

revocataeque  ad  pacem  manus  intermisere  bellum.    utitur  poeni- 
tentiae  occasione  dux  Eumolpos  et  castigato  ante  vehementissime  16 
Licha  tabulas  foederis  signat,  quis  baec  formula  erat:  'ex  tui  animi 


st^latariam  et  in  margine  r.o  stlat  L  ortum  fortasse  a  translaticinm  non 
stlatarium  et  in  margine  nee  cessaturam  t,  s tlalaturum  /eriur  Memmza- 
nus  habuisse;  omittunl  ACDEFGs 

1  cacluccarisP  2  Tryphaena  —  more  om.  G^.     tnphena  ^Ci<« 

indutias  ex  scriptls  unm  C  fecerct  P  ^'^'^f'^J^  ^'^IT  -' 

et  inuertens  acfepta  dataque  F  ex  more  patrio  ACFPs   ueus  P^.AoeK  ex 

patrio  more  t,  patrio  more  Lp  cmnDE  3  oliuae  uel  oh^oADLFG.. 

ofeae  LPpt  c^L  C  tutelal  'nota  pro  hoc  loco  quod  Porphyrzo  ^n 

fforatiuJ  scribit  I  5 ,  12.     in  glossario  S.  Benedicii   m   uerbrs  Petronu 
Troiae  halosin^  qbscure  obscurus,  secundum  Burmannum  Delbenus 
5  exclamat]  o  ciues  Isidorus  originum  II  21,  19  hunc  uersum  sine  auco^ 
ris  nomine  describens  conaertis  ACDFFGs  lU  post  turor  zncidafur 

oraiio  G  troyus  /'  heros  ACDFGs  Altissiodurensts  Bituricus,    al. 

c  heros  ^  margo  L:  eros  P  Memmianus,  hostis  FLpt.  hospes  Wehhus  p. 
44  7  ueit  F,  ucnit  A  8  mcdeutn  P  superno  Bifmncus 

9  contemptus  cum  p  GLP:  contentus  AF  ei  scripsi:  et  hbri 

10  'al.  qui*  Pithoeus  in  lemmate  quis  captis  praescribens  annis  ahi  a 
Patlssono  memorati  11  nee  F  a  Manimseno  collatus  Lst ;  uos^: 
ne  cum  reUquis  margo  t,  coni.  Sambucus  potum  ^^.^^f;  P^"/""^ 
coniecit  etiaii  Sambucus  12  altos  P,  Goldastiana  mimittite  Lpt: 
imponite  ceteri  Altissiodurensis ,  inponite  FP  natahaec  opinor  ex  pon- 
turn  superioris  uersus            fructus  C           versus  V  II  subscrnpium  A 

13  ubi^  turbata  Richardus  hesitque  ADEFGPs  utab  utitur 

incipiat  apodosis  U  reuocareque  P,  reuocate  sine  que  i' 

intermiscere  F,  inter  miserere  P  utitur  cm^i  cetens  margo  t:  Imtae 

t    Iratus  L    Vi  P  15  ocasione  P,  occasionem  fuerat  m  J^ 

Eumolpos  ^P.:  eumolphos  C,   Eumolpus   reliqui  ^  \«  Liebha  setm 

marline  Licha  A,  liebha  et  in  margine  lyca  £,  hcbha  G,  bebHa  D,  lycha 


f 


> 


i 


f 


y 
» 


/ 


0 


SATIRAE 


133 


LO  sententia,  ut  tu,  Tryphaena,  neque  iniuriam  tibi  factam  a  Gitone 
quereris,  neque  si  quid  ante  hunc  diem  factum  est,  obicies  vmdi- 
cabisve  aut  uUo  alio  genere  persequendum  curabis;  ut  tu  nihil  im- 
perabis  puero  repugnanti ,  non  amplexum ,  non  osculum,  non  coi- 

5  tum  venere  constrictum ,  nisi  pro  qua  re  praesentes  numeraveris 
denarios  centum,  item,  Licha,  ex  tui  animi  sententia,  ut  tu  Encol- 
pion  nee  verbo  contumehoso  insequeris  nee  vuhu,  neque  quaeres 
ubi  nocte  dormiat,  aut  si  quaesieris,  pro  singulis  iniuriis  numerabis 

9  praesentes  denarios  ducentos.'   in  haec  verba  foederibus  composi- 

L  tis  arma  deponimus  |1  et  ne  residua  in  animis  etiam  post  iusiuran- 

dum  ira  remaneret,  praeterita  aboleri  osculis  placet,    exhortantibus 

universis  odia  detumescunt,  epulaeque  ad  certamen  prolatae  conci- 

LO  liant  hilaritate  concilium.  H  exonat  ergo  cantibus  totum  navigmm, 

et  quia  repentina  tranquillitas  intermiserat  cursum,  alius  exultantes 

15  quaerebat  fuscina  pisces,  alius  hamis  blandientibus  conpellebat  prae- 

C  signat  foederis  inuertit  G.     'al.  u.  c.  fidei'  margo  D  quis 

ACDFGP:  quels  reliqui.    fortasse  cuius  animi  tm  transponit  t 

1  ut  tu  Ppt,  margo  L  ut  intexerentur  post  sententia:  omitiunt  hJ^, 
ubi  ACDG;  Tryphena,  uti  Sambucus  legi  in  S  ubi  testatus.  praesfat  uti 
tu  triphena  G,  trifena  AF  Gytone  GLs,  gythone  A  ^ 

2  quereris  margo  L:  queraris  libri  omnes  obities  P,  obucies  ceten, 

om    F  uindicabisque  sed  in  margine     bisue  u.  c.    L,  ludicabis  ue 

A  3  ut  aut  ^  nllo  modo  alio  G  non  omittens  genere 

et  tu  Fs,  margo  t;  tu  om.  C;  et  ut  Parisinus  6842  D  niWl  inter- 

cidit  in  Antoniana.     nichil  P  4  obsculum  C    ob  osculum  F 

5  constructum  iMemmianus  nisi  om.  F  qua]  hac  margo  t    quaque 

Scioppius  numerabis  margo  t  6  denarios  centum  LPpt:  cen- 

tum  au<  C  denarios  ACDFFGs  post  centum  spatio  uersus  rehcto  tres 

asteriscos  habet  t  lycha  CDG,  lica  F  am  mi  tui  L  u.  c. 

coscientia'   margo  L  encholpion   G,  eucolpion   Apt,   eumolpion   F 

Eumolpon  s  7  contumeliose  P  inseques  G,  insequans  pt  neque 

uultu  LP  8  quaesiueris  FGL,  queris  P  num  et  pro  ? 

9  ducenos  recte  unus  Altissiodurensis  12  ad  certamen  sicdzciturut 

ad  primum  nuntium  aut  ad  lucernam;  ob  Bourdelotus  13  concilium 

libHmei:  consilium  Memmianus.  conuiuium  margo  t,  Sc^opp^u8^\^^.xx^^^'■ 
tem  lacobsius  delens  concilium  quod  natum  ex  concihant  mihi  urdetur  ea> 
pulisse  concordiam.  ceterum  quae  secuntur  usque  ad  ^^^j^-^^^^^^^;  ^ 
nm  puto  nisi  particulam  esse  plenioris  descnptwnis  exonat  AEF.  exonat 
TiLiargine  o^at  D,  exsonat  (^,  exsonat  CPp  uetu.  P^thoe^,  exonerat  X^ 
exornatur  6cZ.  princeps;  personat  cantu  coni.  Tornaesius  ergo  om,  Lpt. 

M^um  ceteris  uetus  Pithoei  cantus  Lt.    'in  u.  c,  exsonat  ergo  cantib. 

triu  totti  nauig;  margo  L.   tritum  pro  totum  P  U  quo  A  ^^^J^^^' 

niam  G  tranquiUitate  margo  t  cursu  P  exultantes  Lpt     exsul- 

tantes  E.  exultans  ACFGPs,  margo  t,  Altissiodurensis  ;c^sn\tans  D 
15    caplabai    u.   c.   Brit.    Tomaesii    et  in    lemmate   Pithoeus.      euerrebat 


"-V 


-  -■,t-'.-v-y:-.-y:T^,?-;>;^j;-T--:--^,ajf-/;,-^^«ihjg« 


> 


134 


PETROmi 


SATIRAE 


135 


dam  repugnantem.   ecce  etiam  per  antenDam  pelagiae  consederant  LO 
volucres,  quas  textis  harundinibus  peritus  artifex  tetigit.  illae  visca- 
tis  illigatae  viminibus  deferebantur  ad  manus.   tollebat  plumas  aura 
volitantes,  pennasque  per  maria  inanis  spuma  torquebat. 

iam  Lichas  redire  mecum  in  gratiam  coeperat,  iam  Tryphaena  5 
Gitona  extrema  parte  potionis  spargebat,  cum  Eumolpus  et  ipse 
vino  solutus  dicta  voluit  in  calvos  stigmososque  iaculari,  donee 
consumpta  frigidissima  urbanitate  rediit  ad  carmina  sua  coepitque 
capillorum  elegidarion  dicere: 

'quod  summum  formae  decus  est,  cecidere  capilli, 

vernantesque  comas  tristis  abegit  hiems. 
nunc  umbra  nudata  sua  iam  tempora  maerent, 
areaque  attritis  ridet  adusta  pilis. 
5     0  fallax  natura  deum:  quae  prima  dedisti 

aetati  nostrae  gaudia,  prima  rapis.*  15 


10 


Jacohaius  fuscina  ELPpt:  fuscinas  ACDG,  fuscinis  Fs  alius 

pisces  A,  pices  P  hannis  P.     hamis/\conuellebat  conuellebat   et  in 

margine/\  blandientibus  L  compellebat  ACDGs:  opellabat  F,  conuellebat 

ELPpt.     conuertebat  alii  apiid  Patissonum 

1  eccel  quin  margo  t  etiam]  autem  E  immo  super 

antemnam  LP,  antenam  a  prlmo  F  pelagi  ante  Sambucum 

consedere  ACDFGs  2  qua  G  testis  F,  tectis  Lps.    litis  /.  F.  Gro- 

nouius  harundinibus  sic  A:  aurundinibus  C  penitus  F 

3  inligatae  L,  alligate  F         in  uiininibus  Ij         plurimas  C.  tempestatis  haec 
praesagia  Petronio  esi^e  Gonsalius  obseruauit  A  uiditantes  G  pinnas- 

que  Lpt  per  inania  Es,  non  S  inanis  I^pt:  inani  reliqui         pluma 

Lt  sed  'al.  u.  c,  spuma'  margo  L,  spira  s.    immani  spira  Delbenus  tor- 

quebant  F  5  Lychas  G,  Lycas  uidetiir  D  habere  ridere  P         gra- 

tia C  gythona  ti^iphena  A.   triphena  EG.   Guitona  Z,  gytona  G 

7  solutus  om.  F  ucluerit  ACDFGs.     coepit  dixisset  scriptor  nisi  hoc 

uerbo   et  paiilo  ante   et  j^f^ulo  post  utereiur.     uoluere  et  Lipsius,  uolult- 
iocularia  Wouwerius  stigmosesque  CDP,  stigmos  aesque  G,  stiginosesque 

AE  et  ante  Sambucum,  stiginosque  osque  F  8  consumpta,  non  con- 

sumta  AEG  LP  que  mn.  0  9  capillo  F,  in  capillos  suos  LT 

Tolosanus  ellegidarion   .1,    elegidario   F,    elegiarion    t.     elegeidion 

Brassicanus  10  elegiacos  uersus  habet  jlorllegium  Parisinum 

summum  florilegium,  ms.  liber  Donzae :  solum  ceteri  omnes,     forme  solum 
A ;   solum  decus  forme  decus  est  P  deus  C  est  om.  florile- 

gium 1 1  uernatesque  F  abeigit  C,  adegit  ms.  liber  Douzae 

unde  is  adedit  coniecit,  ademit  Jlorilegium  hyems   CG,  yems  F 

12  mereret  F.     marcent  adscriptum  margini  luniani  libri  13  Ae- 

raque  A,  Aureaque  P  atritis  Jlorilegium,  acti'itis  F,  attrictis  A.    extritis 

margo  t  *al.  aret'  Pithoeus,  sordet  uel  aret  Junius,  luget  margo  t, 

ridentem  aream  lubuit  illi  maerentibus  opjtonere  temporibus  adista  P. 

fortasse  adulta   id   est  quae  increuit  demptis  crinibus.     friget  adesa  Hein- 


T 


> 


f 


< 


( 


>» 


/ 


LO 


Mnfelix,  modo  crinibus  nitebas 
Phoebo  pulcrior  et  sorore  Phoebi. 
at  nunc  levior  aere  vel  rotundo 
horti  tubere,  quod  creavit  unda, 
5  ridentes  fugis  et  times  puellas.  5 

ut  mortem  citius  venire  credas , 
scito  iam  capitis  perisse  partem, 
plura  volebat  proferre,  credo,  et  ineptiora  praeteritis,  cum  an-  110 
cilia  Tryphaenae  Gitona  in  partem  navis  inferiorem  ducit  corymbio- 
10  que  dominae  pueri  adornat  caput,   immo  supercilia  etiam  profert 
de  pyxide  sciteque  iacturae  liniamenta  secuta  totam  illi  formam 
suam  reddidit,   agnovit  Tryphaena  verum  Gitona,  lacrimisque  tur- 
L  bata  tunc  primum  bona  fide  puero  basium  dedit.  ||  ego  etiam  si  re- 
positum  in  pristinum  decorem  puerum  gaudebam,  abscondebam 

~^,  ^n^is  St  gaudial  a  in  rasura  F  prima  dedisti 

Et  tanti  nostre  gaudia  prima  rapis  florilegium  iterans  ^^^;^'^^ ^''^^idem 
nprsus  VI  subscriptum  A  tres  asteriscos  mterpomt  t.     sane  qmdem 

IZTa  leg^Sibrarius  uidetur  uelut  haec:  deinde  ad  Gitona  resp.c.ens 

'^X:1^s  rS't  2  3  45  67  Tumebi  Sambucique  c^e^u- 

ris  repertoLpst,  hoc  1  S  5  2  4  6  7  ACDEFG,  ^^^^^  ^J^Y^ZZTp' 
7ursus  capiat  a  Phoebo,  tertium  et  quintum  uersus  <mitut;  hoc  ordme  P. 


1 
5 
2 


3 
4 

6 
7 


apparet  in  pHn^ario  lihro  secundum  ^-''^^^J^^^^^Z^'et^H  eTn 
Hum  quintum  uersus  scnptos  fume  2    alter  Mercurwf  «»*  "  ' 

Z  alplius,  esApoUo  Phoebojue  pulchrior  et  sorore  n.oeb.    lourme^  Sa- 
resb.  pol.  HI  8  p.  178  P»lcrior  FP:  p«  chnor  re&jm  a»   L 

I  nnnoVaere  uel  rotundoVleuior  A  rotnmdo  C  4  horci  cuoerei 

F     Z^IaFG  quid  C  »«ida  C,  uauda  G,  in  uda  4,  mada 

:„.,rr iier  /..»«*'     .  5  pa„es  mturicus         6  cjcius  A,  c.e..s  P 

deberi  arhitror.   praeteris  P  9  tr.phene  AG,  tnphen  F  T'TPhena  . 

T>/^        ,X««o    4    fiiiitona  L  conmbioque  AISlx,  connoie- 

gytona  BGs,  gythona  A,  Guitona  J.  i  ^^ 

one  F  10  adorna  capud  P  imo  IjJ-,  ymo  ^  v 

V  \r-r.Ann\t  T     suncrciUo  CG.    xyrohrt  uersui  praepositum  m  margme  Ji 
haproducitX.    ^"P^^^^^^^^^  P     ^^.  S,  ante  Sambucum;   scytaeque 

B    Sque^  '  tctura  F,  natuJe  margo  A  idemque  c^iecit  Sam- 

bucTZLnra.  aut  scripturae  incertus,  «e  ductura  ato  ^^^     l-a- 
menta  sic  ABEGL:  luniamenta  P  sequuta  CG  12  redidit  J^ 

JJiphena  AEG  Gitona]  lihH  ut  u.  9  lacrymisque  GL 

basium 
13  haustii  P 


I'M  ' 


|:^f*H 


:/•* 


136 


PETROiMI 


taraen  frcqucntius  vultum,  iiitelligebamque  mc  non  tralaticia  defor-  L 
mitate  esse  insignitum,  quein  allocjuio  (lignum  ne  Liclias  quidem 
crederet.   sed  liuic  trislitiae  eadem  ilia  succurrit  ancilla,  scvocatum- 
que  me  non  minus  dccoro  cxornavit  capillamento;  immo  commen- 
datior  vuitus  euituit,  quia  flavum  corymbion  crat  5 

II  ccterum  Eumolpos,  et  periclilantium  advocatus  et  praesentis  LO 
concordiac  auctor,  ne  silcrct  sine  fabulis  bilarilas,  multa  in  mulie- 
brcm  Icvilatem  cocpit  iactaro:  quam  facile  adamarent,  quam  cito 
etiam  liliorum  oblivisceientur,  nullamquc  esse  feminam  tarn  pudi- 
cam,  quae  non  peregrina  libidine  usque  ad  furorem  avcrteretur.  10 
ncc  se  Iragoedias  vclcrcs  curare  aut  nomina  saeculis  nota,  scd  rem 
sua  memoria  factam,  quam  expositurum  se  esse,  si  vellemus 
audire.  conversis  igitur  omnium  in  se  vultibus  auribusque  sic  ex- 
orsus  est: 

111         'matrona  quaedam  Epbcsi  lam  notae  crat  pudiclliae,  ut  vicina-  15 

1  fortasse  quod  intclle^'cbam         tralatitia  libri  2  ne  L  Memmia- 

nus:  TiQc  pt  3  scuocatumque  Goldastiana:  cuocatumqiic  libri 

4  imo  L  fortasse  emcndatior  conl.  cap.  120  5  llauum  inargo 

t:  flaucor.  m«.  codex  Dotizae,  Haucoram  Lt  et  iiraepoaito  asterisco  p. 
praue  geminata  cor  syllaba  turbos  viouit.  l-lauiorum  inargo  L,  glaucum 
aut  Chaucorum  simileue  nonien  Doiiza,  flauicomum  Barlhius;  flauo  orna- 
tuin  corymbio  Casaubonus  5  duos  trcsue  asfcriacos  inlcrponunt  J  A  nacuo 

interiecto  spado,  nnum  p         G  Kuinolpos  7? /'>//,/»/»;  KiiiiioIpuM  rc/iV/itt 
pcriclitantum    r  7   actor    /.  liilluritns    f  K  ml  umareient 

F,  adainarct  7*  9   ct  carissiinoruiu  J/unckcrus,  (idissiiiiorum  J.  F.  (Jrouo- 

tiius,  philoruin  Jfeinsiua  (luc  am.  P  rocmiimm  esse  transponit 

I  J  10  aduerterctur  C,   aduertcretur  /',    auclloretur   inargo  t.     in   mu- 

licbrem   Icuitatcm    ab    auctoribus   ]»assim    mulra  scribiintur liquet  quam 

facile    ament,    quanta  odcrint  Icuitatc,  qunin  cito  obliuiscantur  alVectuum  et 

naturae  imujcmores  interduiu  in  lilios  arniontur licet  satyricus  dicat 

et  tragicus,  nullam  esse  Icniinam  tarn  jiudicani  «iuae  non  pcrcgriim  libidine 
usque  ad  lurorein  inccndatur  loannes  ,^'aresb.  pol.  VIII  11  p.  208  s.  non 
ampliore  libro  usus  sed  Fetroniana  dilatans;  tragicuni  ille  forsitan  ex 
tragoediis  ueter^^bus  collegeriL  Tetronius  de  inulicbri  leuitate  dicit  qiu  fa- 
cde  amatur.  qilfi  cito  etiam  tiliorum  obliuiscitur.  nullamque  esse  feminam 
tarn  pudicam  quae  non  peregrina  libidine  usque  ad  fuiorem  auertatur  co- 
dex Mazarinaeus  1261  saeculi  XII  1 1  non  se  Colbertinus 
traiedias  P              sclis  IS,  scclus  F,  solis   P  rem  om.  st,  non   T 

12  suam  memoriam  P  facta  quae  «^  factam  sine  quam  LT  et  ul  uidetur 
C:  habent  quam  ABDEFaPp  expositarum  D,  expoiturum  P 

13  igitur  m.  ADFGs  14  orsus  BLPpt  15  descripsere  hanc 
htstonolam  cap.  Ill  el  112  loannes  Sarcsb.  I.  s.  sic  pergens:  matrona 
quaedam    referente  Petronio    Ephcsi,  codex  Mazarinaeus  rrodo  niemoratus, 

flonlegium  Parmnum  nocte  FP  et  n  primo  G  pudicicic  A 

pudicia  Mazarinaeus  ' 


...r.i 


»v 


ir 


I. 


•I 


SATIRAI5 


137 


LO  rum  quoque  gentium  feminas  ad  spectaculum  sui  evocaret.  haec 
ergo  cum  virum  extulisset,  non  contenta  vulgari  more  funus  passis 
proseciui  crinibus  aut  nudatum  pectus  in  conspectu  frequentiae 
plangere,  in  conditorium  etiam  prosecuta  est  defunctum,  positum- 
5  que  in  hypogaeo  Graeco  more  corpus  custodire  ac  flere  totis  nocti- 
bus  diebusque  coepit.  sic  adllictantem  se  ac  mortem  inedia  perse- 
quentem  non  parentes  potuerunt  abducere,  non  propinqui;  magi- 
stratus  ultimo  repuisi  abicrunt,  complorataque  singularis  exempli 
femina  ab  omnibus  quintum  iam  diem  sine  alimento  trahebat.   ad- 

10  sidebat  argrae  fidissima  ancilla,  simulque  et  lacrimas  commodabat 
lugcnti  et  quotienscuntpie  defecorat  posilum  in  monumcnlo  lumen 
renovabat.  una  igitur  in  tota  civitate  fabula  erat:  solum  videlicet 
illud  adfulsisse  verum  pudicitiae  amorisque  exemplum  omnis  ordi- 
nis  homines  conlitebantur,  cum  interim  imperator  provinciae  latro- 

1  spectaculum  sui  ABCDKFGPst,  loannes,  fiorileginm :  sui  fpcctacu- 
lum  Lp  2  funus  —  5  more  cuvi  deerrantibus  ocvlis  praeterviisis- 

set  Scaliqer,  supplenit  ilia  in  margine  L  funeris  officium  Ls 

passis  BPpt:   sparsis    reliqui.     funus    prosc(iui    crinibus    sparsis    ct    turbatis 
loannes  3  sparsis  (juoiiuc  prosecpii  C  4  plangore  EF  per- 

secuta  A,  Jlorilegium,  Memminnus.    vialo  secuta  5  hypogaeo  per  di- 

phthongum  BL:  hypogato  loannes,  y\)ocr\o  Jlorilegium,  liyppogeo  O,  yppogeo 
correcta  g  ex  x  F,  ippogyo  et  in  margine  ippogeo  A         more  Graeco  trans- 

c 
ponit  F         condire  urtus  DanieliH         f.  Ri  addictantcm  It.  afflictantem  relir 
qui         ad  mortem  P  morte  media  proHCJiuentem  /''  7   ad  ante  abdu- 

cere deletum  L,  adduccrc  P  non  magistratus.    ultimo  Wehlius  p.  18 

8  ult^o  A  comprobata(iue  ab  omnibus  mediis  omissis  C  hoc  or- 

dine  ABDEFGPps,  loannes:  ab  omnibus  singularis  exempli  femina  Lt 
cum  florilegio.     ah  om.    T  9  sine]  se  yiys/''  subtrahcbat  A'/" 

•adsidebat,  \\on  assidebat  B  in  fabula  Phacdro  adaignaia  codicis  Pe- 

rotlini  XIV  uersu  17:  uidctque  acgram  et  facie  pulchra  feminam  noli 
aegram  Petronianis  his  defendere  sed  corrige  egregiam  facie  conl.  Phaedro 
III  4,  7  et  8,  3  lO'similitcrqne  lacrimas  P.    et  om.  O  lacinias 

Lj  *al.  c.  lacrymas*  margo  L;  sic  G  commodabat  CDE,  Bitters- 

husius:  commedabat  G,  coinmQnd&hat  ABFLPpt,  Jlorilegium.  commundabat 
lugentis  coni.  /Sambucus  11   lugentesi   C  quotiescunque  loannes, 

quotiensque  P,  quoties  L  cum  Jlorilcgio,  quoticns  Ppt.  hoe  et  dcfeccrat 
om.  ACDEFGs  quoties  positum  lumen  in  monumcnto  defecerat  L; 

defecerat  in  monimcnto    sine  positum  P  limcn  F  12  resonabat 

P  erit  P  et  solum  p  uidelicct  illud  composui:  uidelicet 

DEFGs,  '\l'  A  illud  omittentes;  illud  BCLPpt  cum  loanne  et  forilegio 
omittentes  uidelicct  13  adfulsisse   BPpst:  aflfulsisse  L  cum  loanne  et 

jlorilegio,  affluxisse  ^/)i?7''G,  afluxisset  C  pudicicic  ^IG^  14  homi- 

nes om.  ACDEFGs;  inde  omncs  ordincs  s  ocofitebantur  L,  confite- 

buntur  P  cum  delet  lahnius         -  imper.  sic  E.     procurator  lacobsius 


I'r:' 


fei 


m 


(?! 


Fi.* 


--»• 


-4 


I 


3 

^ 
Ik 


p' 

i'J 

fe:;:. 

m 

138 


PETRONII 


nes  iussit  crucibus  adfigi  secundum  illam  candein  casulam ,  in  qua  LO 
recens  cadaver  matrona  deflcbat.   proxinia  ergo  nocte,  cum  miles, 
qui  cruccs  asscrvabal,  no  (|uis  ad  sr|nilluram  corpus  dclraherot,  no- 
tassct  sibi  et  Junicn  inter  nionimcnla  clarius  fulgens  et  gemitum  lu- 
genlis  audisset,  vitio  gcntis  humanae  concupiit  scire,  quis  aut  quid  5 
faceret.    descendit  igilur  in  conditorium ,  visaque  pulcherrima  mu- 
lierc  primo  quasi  quodam  monstro  infernisque  imaginibus  turbatus 
substitit.   deinde  ut  et  corpus  iacentis  conspexit  et  iacrimas  consi- 
deravit  faciemque  unguibus  sectam,  ratus  scilicet  id  quod  erat,  dcsi-   , 
derium  extincti  non  posse  feminam  pali,  adtulit  in  monumentura  10 
cenulam  suam  coepitque  liortari  lugentem,  ne  perseveraret  in  do- 
Jore  supervacuo  ac  nihil  profuturo  gcmitu  pectus  diducercl:  omnium 
eundem  esse  exitum  [sed]  et  idem  domicilium,  et  cetera  quibus  ex- 
ulceratae  mentes  ad  sanitatem  revocantur.   at  ilia  ignota  consola- 
tione  percussa  laceravit  vchcmentius  pectus  ruptosque  crines  super  15 


1  crucibus  iussit  transponit  Joannes  affigi  scripti  praeter  B 

illam  corr.  ex  illud  B  eam]cm  florilegium,  jH:  oni.  relinui 

2  ergo]  uevo  LT,  autem   w.  c.   Bitlershusii,  Memmianus  3  crucem 

ACFOs  asscruabat   Ljyf,  florilcqinm:   scruabat   ceteri  ncuuc 

A  ad  om,  a  corpus   BCDEFGPs,    Joannes:   corpora   LpL 

florikfjium.     om.  A,  Orcllius  p.  i)  4  ibi  sibi  s  aut  delendmn 

ct  aut  iransponc7i(lum  et  lumen  notasset  sibi  moninicnta  per  i  solus 

B  5  audirct  /v,  audissc  F  uicio  AP  concupiuit  KF 

nut  om.  llcisHvs  6  cr^o  p,  Mnnmianus ;  ituipic  Joannes  iussa.iuc 

r  7  (luondam  B  mostro  /'  inCeniiquc  i*  8  subsistit 

Joannes  ut]  ubi  Joannes  aspexit  Joannes  lacryinas  G  et 

y  ex  i  corrccta  /,,  lachrymas  constanter  Joannes  9  septam  i'' 

imitafus  fortasse  Petronium  est  Sulpichts  Seucnis  chronicorum  J  3  ' Koe 
cum  iam  imbrem  deslUisse  ac  qnieto  in  salo  arcam  circumferri  inteiligerel, 
ratus  id  quod  crat,    aquas  decedere,  coruum  primum  . . .  emisW  id 

om,  /,  non  T  10  extincti  sic  ABFGJ.P  cum  Joanne  feminam 

pati  non  posse  Joannes  adtulit  B:  actulit  F,  contulit  J,p  Memmia- 

nus, attulit  ceteri  11  ccdulam  />  ortari  C  pcrscuerct  7* 

12  ac  ABCDFFPst,  Joannes:   ct  J.pt  cum  jlorilcgio,    aut  G  nichil 

P  defuturo  florilegium  fortasse  neue  gemitu  deducerct 

Gs,    deduccrent  P.     diduccrc  Junrjcrmannus  13  can.lem  i?,  eadcm 

Joannes;  communcm  uetus  Boschii  esse  exitum  AVDEFGPst:  ex- 

itum esse  J.p,  Jlorilcr/ium.  exitum  om.  B  et  Joannes  quorum  memoriam 
ad  eandem  esse  scdem  specfare  jfotueris  opinari  sed  et]  set  ct  FG 

sed  in  P;   sed  om.  A,  et  om.  0;   sctl  c  B,  scilicet   Joannes  cxul-' 

tante  P  14  ilia  om.  P  inopinala  susp.  Bittershusius  tarn  inuti- 

liter  quam  ohm  ego  ignoti  15  pcrculsa  margo  t  Inccrauit  uehc- 

mcntius  pectus  lacerauit  G 


pectus  om.  florilegium 


ucUcmentis  P 
raptosquc  Joannes 


ruptosque  crines  super 
cincs  A  unde  omncs 


5^ 


^ 


I 


; 


SATIIIAE 


139 


10 


pectus  iacentis  imposuit.  non  recessit  tamen  miles,  sed  eadem  ex- 
bortatione  temptavit  dare  mulicrculae  cibum,  donee  ancilla  vini 
ccrtc  ab  co  odorc  corrupta  primum  ipsa  porrcxit  ad  liumanitatcm 
invilantis  victam  manum,  dcindc  refecta  potione  et  cibo  expugnare 
dominae  pertinaciam  coepit  et^'quid  proderit"  inquit"hoc  tibi,  si 
soluta  inedia  fueris,  si  te  vivam  sepelieris,  si  ante  quam  fata  po- 
scant,  indemnatum  spiritum  ed'uderis? 

id  cinercm  aut  manes  credis  curare  sepultos? 
vis  tu  revivescere?  vis  [tu]  discusso  muliebri  errore,  quam  diu  li- 
cuerit,  lucis  commodis  frui?  ipsum  te  iacentis  corpus  ammonere 
debet,  ut  vivas."  nemo  invitus  audit,  cum  cogitur  aut  cibum  sumere 


exemplum  Amstelodamensc  super  corpus  et  ego  conieci  et  edidit  No- 

dotus.  cf.  u.  8  et  p.  139,  10 

V 

1  iacentis  'posuit  Jj  non  ABCDFFGJ^Ppst,  Joannes:  ncc  flo- 

rilegium, Goldastiana  ccssit  G  turn  A,     miles  tamen  transponit 

P  eandem  B  2  tentauit  libri  praeter  BFP  multicredcrc 

P  donee  ancilla  super  uersu  addita  B.    uereor  ne  liaec  ita  congluii- 

nauerit  excerptor  uini]  liumi  Joannes  3  certc  ab  eo  corrupta 

om.  LT,  florilegium,  Memmiamui,  liber  Douzae;  sed  *al.  c.  u.  ccrte  ab  eo* 

•margo  L.  ccrta  (a  in  rasura)  abco  ego  nolaui  e  B,  certii  ab  eo  Momm- 
senus  et  ccrto  ab  eo  JHthoeus  ex  eodem.  certum  habco  Joannes  nuper 
editus,  incertum  liabeo  idem  olim  editus  et  i  cuius  margo' ah  eo  exhibet, 
nectareo  7.  /•'.  Gronouius,  meraco  Jacobsitm,  incertum  an  Jiongarsius,  adco 
JJouza,  ccrte  fjruto  Nodotus,  uini  cibique  Bourddotas  cuius  * manuscriptos* 
mireris  non   cenubicbc  potius  quam  uici  citi  habuisse  corepta  vut- 

tatum  in  corupta  G  ipsa  om.  ACDEFGs  4  immitantis  F, 

inuitanti  Antonius  xncta.  florilegium,  s;  uitam  C,  totum  om.  P 

referta  FG  5  pertinatiam  AJ\  pertinaciem  florilegium,  pertinentiam 

L,    aL  u.  c.  pcrtinanliam  al.  pertinaciam'  margo  Jj  coepit  post  ex- 

pugnare  transtulere  ADFGst,  item  C  qui  habet  expugnarc  fecit  ccpit 

ecquid  coixi.  Sambucus  inquid  P,  florilegium  hoc  inquit  Jj,  tibi 

hoc  Joannes  transmutat  6  solita  P  sepellieris  G  7  indampna- 

tum  P  effudcris  spiritum  transmutat  Joannes,  effunderis  F  8  Vergi- 
lianus  uersus  Aen.  JJJI  34  id  om.  t,  non  T         cineres  ABCDEFGs, 

ciueres  P  et  mnnas  florilegium  sic  Joannes  et  florilegium  cum  pt:  cre- 
dis sentire  sepultos  BLPT  cum  uetere  Pithoei  sed  Un  u.  c.  superinductum 
cnrare*  margo  Jj,  sepultos  credis  sentire  ACDEFGs.  curare  ut  legitur  apud 
Vergilium  ita  adloquium  ancillae  flagitat  9  Vbi  tu  F  reuiuisccre 

praeter  BG  omnes.  post  id  addit  Joannes  cum  t  reluctantibus  fatis  ex- 
tinctum  *quod  decni  in  ueteribus  nostris  exemplaribus  omnibus*  ut  PUJu)eu* 
ait.  prorsus  autem  cum  interpolaret  ilia  aberrauit  Joannes  a  mente  Pc' 
tronii  tu  om.  BJjPp,  Joannes  et  florilegium;  uis  nc  t  muliere 

CTore  florilegium  <piandiu  Jj  10  ammonere  B:  admonerc  p  et 

Joannes,   commoncrc  CEJj  cum  florilegio,  commouere  ADFGPst 
11  potest  JjT  sed  *al.  c.  debet'  margo  L  ct  uiuas /onfe^mwi 


in^i 


^ 


SATIRAE 


141 


aut  vivere.  itaque  inulier  aliquot  dicrum  abstinentia  sicca  passa  est  LO 
frangi  pertinaciam  siiam,  ncc  minus  avidc  replevit  sc  ciho  quam 
112anciila,  quae  prior  victa  est.  cctorum  sdtis,  quid  plcrumquo  soleat 
temptare  Iiumanam  salietalcni.  quibus  biandiliis  impelraverat  miles, 
ut  matrona  vellet  vivere,  isdem  ctiam  pudicitiam  cius  adgressus  est.  5 
nee  deformis  aut  infacundus  iuvenis  castae  videbatur,  conciiiantc 
gratiam  ancilla  ac  subinde  dicente: 

"placitone  ctiam  pugnabis  amori?'' 
[ncc  venit  in  mentem,  quorum  consederis  arvis?] 
quid  diutius  moror?  ne  banc  quideni  partem  corporis  mulier  absli-  10 
nuit,  victorque  miles  utrumque  persuasit.  iacuerunt  ergo  una  non 
tantum  ilia  noctc,  qua  nuptias  fecerunt,  sed  postero  etiam  ac  tertio 
die,  praeclusis  videlicet  conditorii  foribus,  ut  quisquis  ex  notis  igno- 


quum   ui- 


nemo— ^;.  140,  1  uiuerc  ovi.  Jlorllei/ium  dum  ACFG 

uere  cogitur  aut  sumeic  cibum  Joannes 

1   biberc  comniemoratum    a  Scioppio  2  partinaciam  F  re- 

pleuit  se  BLPp ,  Joannes  ct  floriler/ium:  sc  rcplcuit  re%u«;  *uetus  iinplc- 
uit  sc  cibo:  et.  in  glos.  rcpl/   JJanlcl  :\  scis  a  prlmo  O  .pioU 

ACJJ/'JFa  plciuiiuiuo  solciu  tcntarc  AnCJJFUJ'sf:    plcninu|uc  tcn- 

tarc  soleat  Ji:  Joannes,  tentarc  pleruniqiic  soleat  Zp,  tcntarc  soleat  nt  de- 
sit  plcrumquc  flcrilegium  plcrunquc  FL ,  *  duo  u.  c,  pluriraumq.* 
marffo  L              4  temptare  sic  BP:  temtare  F  sacictatem  G,  socio- 

tatcm  AF,  socictatcm  D  impctrauit  ACDFGs  ft  ucllct  uiuerc 

AnnFGPsf,  Jlorilcghnn:  uiuerc  uellot  relifjui  isdem  /?P;  hisdcm  Z', 

cisdeni  Joannrs,   ii^lem  ^',  uhm  Jlorilrf/lnm ,  iisdcni  cctcri  pudititiam 

B,  pudiciciam  A  adgressus  sic  B:  agressus  AF  est  am.  s 

(i  aut]  ac  7.  facundus  aut  facundiis  P  ancilla  gratiam  conciiiantc 

transmutat  Joannes,     conciiiantc  F  8  placidonc  A.     sunt   Vergiliana 

Aen.  JJJJ  38  el  30  9   totuvi  uersum  om.  florilegium,  Memmianus ; 

nee  sane  hic  quid  declaret  facile  dictu  est.    consucueris  Cnperus  ut  ualeat 
uersus  in  nuptias  lurpiter  coiisideris  P  10  diucius  P 

ncc  Z,  membranae  Douzae  quidem]  primam  et  in  margine  priuam 

i*  mulicr  corporis  partem  transmutat  Z,  mulicr  i)artem  corporis  jk 

muhcr  additum  in  margine  G  nc  hacc  quidem  pucrilem  partem  cor- 

pons  JJeimius   nalde  Unepfa  loci';    corporis   delebat  Jacohsius.     amplexus 
viihtis    non   magis   recusanit   et  ahstinuit  quam  cibum  eius  mulicr 

moror  abstinuit  C  abstinuit  prima  littera  correcta  L  II  utrun- 

quc  FL.     noli  utcunque  probare  latuerunt  CFGs ,  latuerunt  s'd  in 

margine  iacuerunt  A  12  cpiam  FP  sed  ct  po.^cro  ac  florilegium, 

sed  et  postero  ctiam  ac  Memmianus  postcra  et  tertia  Joannes 

nc  om.  L;  et  G  tercio  A  U  predusus  F  scilicet  Z 

quisquis  L,  fiorilegium,  Memmianus,  codex  Douzae:  quisque  BPpt  Joannes, 
si  quis  reliqui  ignotesquc  P.    ex  ignotis  cognitisquc  ACDFG,  ex  igno- 

tis  cognotisqne  E,  ex  ignotis  cognatisquc  s  ubi  notis  coni.  Sambucus 


f 


I 


n 


i 


".  ( 


LO  tisque  ad  monimentum  venisset,  putaret  expirasse  super  corpus  viri 
pudicissimam  uxorem.  ceterum  delectatus  miles  et  forma  mulieris 
ct  secrelo,  (luicciuid  boni  per  facultates  poterat,  coemebat  et  prima 
statim  node  in  moiiumenlum  ferebat.  itaque  unius  cruciarii  pa- 
5  rentes  ut  viderunt  laxatam  custodiam,  detraxere  nocte  pendentem 
supremociuc  mandaverunt  oflicio.  at  miles  circumscriptus  dum  de- 
sidet,  ut  postero  die  vidit  unam  sine  cadaverc  cruccm,  veritus  sup- 
plicium  mulieri,  quid  accidisset,  exponit:  nee  se  expectaturum  iudi- 
cis  sententiam,  sed  gladio  ius  dicturum  ignaviae  suae,   commodaret 

10  ergo  ilia  perituro  locum  ct  fatalc  conditorium  .  .  .  familiari  ac  viro 
facerel.  mulicr  non  minus  misericors  quam  pudica"^nc  istud  in- 
quit  "dei  sinant,  ut  eodem  tempore  duorum  mibi  carissimorum  ho- 
minum  duo  funera  spectem.   malo  mortuum  impcndere  quam  vi- 


1   monimentum  per  i  B  ucniens  Joannes  sua  coniectura,  uc- 

nissc  F  putaret  scripsi:  putasset  libri  expirasse  sic  ABFGLP 

cum  Joanne  uiri  corpus  inuertit  L  2  ceterum]  ct  inde  P 

mulieris  om.  A(l)EJVPTs  3  ct  om.  t,  non   T      ^        quiccpud  sic 

AUFGLP  cum  Joanne  habere  ante  i)Otcrat  add.  «    el  quatunr  aln 

codices  Boschii.     item  /,  non   T  4  momentum  B  absorpta  ni  syl- 

laba  ferebat  post  noctc  j^osuit  Joannes  unius  cruciarii  />;  unius 

crucaria  B,  unius  crucarie  P,  unius  cum  clo.aric  (',  unius  cruciati  /oan- 
«c»,   cruciarii   unius  Apt  cum  Jlorilcgio  sed   cruciati  margo  A^   cruciuncu- 

lus  aric  J'  sed  cruciarii  unius  margo  J\  cruciunculu  aric  D,  cruciarii  unius 
ftric  (i\  cruciati  unius  s;  purentcs  cruciarii  unius  arte  ut  F  parentis 

Jiorilcgium  5  laxatum  custodia  /''  dctraxcrc  ABCUEGPsl  cum 

Jlorilcgio:  dctraherc  F,  dctraxcruiit  J.p  cum  Joanne,  Memmianus 
nocte  sujjer  uersu  scripium  J)  G  ct  supremo  Joannes  ^  supprcmo- 

quc  i'^P,  que  super  scriptum  G  mandarunt  />  ac  t  cir- 

cunscriptus  Jj,  circum  pectus  t  cuius  margo  circunscriplus  el  pecus  Itabet, 
W.  circumspcctus'  Pithoeus  idque  placuit  JJeinsio ;  miles  diligcns  appella- 
tur  in  fnbula  Pcrollina  XJV  25  dcsidct   Lpl,  Joannes,  Jiorilcgium: 

residet  reliqui  7  'uidit  'postero  die  A  8  ([uod  ADFGs;  B  discre- 

pare  cum  A  ego  non  notaui  accidit  P  expectaturum  sic  ABFGL 

cum  Joanne  sententiam  iudicis  transmutante  »  commodaret  BPTp: 

commodct  CD  J  A  cum  Jlorilcgio  et  Memmiano,  commode  GS,  commendaret 
sed  in  margine  o  F,  commcndct  .1,  commcndat  JtJ,  commendans  Joannes 
post  locum  interpolans  prouidcret  10  ergo  AC  D  EG  St:  modo  ex  prae- 

cedenle  uoce  natum  BJ^PTp  cum  Joanne  et  Jicrilegio  et  Memmiaiw,  made 

sed  in  margine  g^  F  ilia  om.  BP  Joannes,  ilia  perituro  om.   F  sed 

add.  margo  /*'  periturum  Ji  commune  puto  inlercidisse 

11   facial  Z  Memmianus  no  JJeinsiiLS:  ncc  libri  inquid /ort/«- 

gium;  om.  ABCFGJ*s  ,  12  desinantP,  dii  sinant  ceteri,  dii  sciant  (?, 
dii  sumant  i*  carissimorum]  Izimorum  A  hominum  duo  om, 

Jjf  Jiorilcgium,  Memmianus,  chirographus  Douzae 


PETRONn 

Tum  occidere.'"  secundum  banc  orationem  iubet  ex  area  corpus 
mariti  sui  tolli  atque  illi,  quae  vacabat,  cruci  adGgi.  usus  est  miles 
ingenio  prudentissimae  feminae,  posteroque  die  populus  miratus 
est,  qua  ratione  mortuus  isset  in  crucem/ 
113  risu  excepere  fabulam  nautae,  [et]  erubescente  non  mediocri- 
ter  Tryphaena  vultumque  suum  super  cervicem  Gitonis  amabiliter 
ponente.  at  non  Lichas  risft,  sed  iratum  commovens  caput  'si 
iustus'  inquit  'imperator  fuisset,  debuit  patris  familiae  corpus  in 
monimentum  referre,  mulierem  adfigere  cruci'. 

non  dubie  redierat  in  animum  hedile  expilatumque  libidinosa 
migratione  navigium.  sed  nee  foederis  verba  permittebant  memi- 
nisse,  nee  bilaritas,  quae  praeoccupaverat  mentes,  dabat  iracundiae 
locum,  ceterum  Tryphaena  in  gremio  Gitonis  posita  modo  imple- 
bat  osculis  pectus,  interdum  concinnabat  spoliatum  crinibus  vul- 
tum.  II  ego  maestus  et  impatiens  foederis  novi  non  cibum ,  non  po- 
tionem  capiebam,  sed  obliquis  trucibusque  oculis  utrunque  specta- 

1  sed  A  rationem  E  Joannes;  om,  D  ex  area  post  iubet 

collocant  ABCDFGPst  cum  Joanne  et  fiorilegio:  post  tolli   EJ^p.     area 
BCDGL  Joannes  et  florilegium,   aurea  F:  area  etiam  margo  L 
2  atque]  et  ACFGs  cruci  post  illi  Iransponunt  ACDFGs  ad- 

figi  sic  B  usus  corr.  ex  uisus  B  4  inaritus  esset  G;  esset^ 

quoque.     isset  mortuus   transmutat  L  ad   crueem  AFGs.     subicit 

Joannes  p,  27 1 :  tu  historiam  aut  fabnlam,  quod  his  uerbis  rcfert  Petronius, 
pro  libitu  appellabis.  ita  tamen  ex  facto  accidisse  Epliesi  et  Flauianus 
auctor  est  mulieremque  tradit  impietatis  suae  et  sceleris  parricidalis  et  ad- 
ulterii  poenas  luisse.  non  quidem  solus  est  in  mulierum  ineptiis  ridendis  aut 
exprimendis  Petronius;  scribit  beatus  Hieronymus  et  cetera  5  rursu 

C,  risum  G  fabule  AF  et  om,  LPp  6  triphena  AJ\ 

triphea  G  uultumq. — ponente  praetemilssa  in  L  add.  margo  L 

uultumque  BLPpt:  uultum  reliqui  suum  om.  L  Gytonis  BGL, 

gythonis  A  7  ponente  BJjPpt:  posuit  reliqui  lichas  ALst:  licas 

CFp,  lychas  B,  lycas  G  cum  DF,  lucas  P  comouens  G  8  in- 

quid  P  patrfamilie  super  scripta  is  syUaha  F,  patris  familias  P 

9  monimentum  per  i  B  et  mulierem  Memmianus  adfigere  per 

d  B  y.  quid  deesC  Sambucus  10  hedile  BLT  ut  errore  ex  AU 

tiasiodurensi  ele  Pithoeus  adposuerit:  edile  ADEFPst,  aedile  G,  ele  prae- 
posito  asterisco  p.  cubile  margo  t,  Bipontina  a  qua  diuersum  C  esse  twn 
notatum  est.  fortasse  Hedyle  quod  potest  Lichae  uxori  {cf.p.  128,  23)  nomen 
fuisse,  nam  haedile  7iec  res  est  nee  nomen  expiatumque  super  scripta  I 

F;  que  om.  G  libidinos  D,  libidines  A,  libidinosum  G  11  fidens 

P  permittebat  s,  permittebatur  CJ)E,  permictebatur  F,  permitebatur 

Q  12  ilaritas  A,  hylaritas  F  qua  ACT  occupauerat  BLPp, 

Memmianus  13  cetero  P  triphena  AFG  ingenio  CDG 

Gitonis]  libri  ut  u.  6  14  oculis  G  interdum  ABCDFGPp: 

modo  ELSt  concumabat  P,  concernebat  ante  Sambucum  spo- 

Uatis  p,  Memmianus  uultum  om.  P  15  nee  potionem  Memmianui 


10 


14 
L 


> 


1 J 


t  J^' 


SATIRAE 


143 


L  bam.  omnia  me  oscula  vukierabant,  omnes  blanditiae,  quascunque 
mulier  libidinosa  fingebat.  nee  tamen  adhuc  sciebam,  utrum  magis 
puero  irascerer,  quod  amicam  mihi  auferret,  an  amicae,  quod  pue- 
rum  corrumperet:  utraque  inimicissima  oculis  meis  et  captivitate 

5  praeterita  tristiora.  accedebat  hue,  quod  neque  Tryphaena  me 
alloquebatur  tanquam  familiarem  et  aliquando  gratum  sibi  amato- 
rem,  nee  Giton  me  aut  tralaticia  propinatione  dignum  iudicabat, 
aut  quod  minimum  est,  sermone  communi  vocabat,  credo,  veritus 
ne  inter  initia  coeuntis  gratiae  recentem  cicatricem  rescinderet.  in- 
10  undavere  pectus  lacrimae  dolore  paratae,  gemitusque  suspirio  tectus 
animam  paene  submovit 

in  partem  voluptatis  tentabat  admitti,  nee  domini  supercihum 
induebat,  sed  amici  quaerebat  obsequium 

* 
'si  quid  ingenui  sanguinis  babes,  nonpluris  illam  facies,  quam 
15  spurcam.   si  vir  fueris,  non  ibis  ad  spintriam' 

« 
me  nihil  magis  pungebat  quam  ne  Eumolpus  sensisset,  quic- 
quid  illud  fuerat,  et  homo  dicacissimus  carminibus  vindicaret 

iurat  Eumolpus  verbis  conceptissimis 

7  Guiton  Jj  tralatitia  Ubri  8  "^deleo  uocabat  aut  scribe 

sermoni  communi  uacabat'  incertus  apud  JJadrianidem  10  lacrymae 

L  11  pene  X  asteriscos  duos  interponunt  Lt^  unum  p 

12  JJchas  intellegitur  13  ires  duoue  asteriscos  habent  libri.     v^ncilla 

V 

TRYPHAENAK  AD  K^vox.vw ^v  interpouit  J^,  margini  imponunt  pt  14  prae- 

mittebant  dum  ancilla  restitans  in  haec  erupit  quod  'sublestae  fidei  fragmen- 
tum  Parisinae  editionis  iam  supra  laudatae'  quam  anno  1595  adsignat 
ut  similia  alibi  'hie  haud  importune  inseri  ^mssus'  est  primus  Gonsalius. 
in  Bourdelotianis  a.  1618  et  1645  hoc  et  similia  nondum  reperiuntur  ut 
quis  ea  nugatus  sit  nesciam  15  spurcam  margo  J^:  sportam  libri  mei, 

sportum  Memmianus,     scortum  Putschius,  spuriam  Gonsalius  spin- 

thriam  margo  t:  spuicam  et  in  margine  spingem  Z,  spuitam  praeposito 
asterisco  p,   spurcam  t,  spinthum  Memmianus  complures  asteriscos 

interponunt  libri  16  haec  animi  pendentcm  angebant  sed  ante  me 

inseruit  Gonsalius.    uide  ad  u.  14  pungebat  scripsi:   pudcbat  libri. 

urebat   Douza  17  asteriscos  duos   habent  Lt ,   unum  p.     creditam 

noxiam  barbare  explebant  inde  a  Gonsalio.  uide  ad  u.  14  18  uer- 

bis  Eumolpus    inuertit  Jj.    frustum  hoc    ut  seruaretur,    superlatiuus    in 
■     ca,ussa  fuit  duos  tresque  asteriscos  interponunt  Lt,  uersiculum  aste- 

riscis  expletum  p 


iV 


7  r-r^-^yy  yqf  ^  ^t>r^?»-^i^yac5fen^^i[ 


i 


144 


PETRONII 


dum  haectaliaqueiactamus,  inhorruit  mare  nubesque  undique  L 
adductae  obruere  tenebris  diem,   discurrunt  nautae  ad  oflicia  trepi- 
dantes  velaque  tempestati  subducunt.   sed  nee  certus  fluctus  ventus 
impulerat,  nee  quo  destinaret  cursum,  gubernator  sciebat.    Siciliam 
modo  ventus  dabat,  saepissime  [in  orara]  Italici  litoris  aquilo  posses-  5 
sor  convertebat  hue  illuc  obnoxiam  ratem,  et  quod  omnibus  pro- 
celiis  periculosius  erat,  tam  spissae  repente  tenebrae  lucem  sup- 
presserant,  ut  ne  proram  quidem  totam  gubernator  videret.  itaque 
hercules  postquam  manifesta  *  convaluit,  Lichas  trepidans  ad  me 
supinas  porrigit  manus  et'tu'  inquit'Encolpi,  snccurre  penditan-  lo 
tibus,  id  est  vestem  illam  divinam  sistrumque  redde  navigio.  per 
fidem,  miserere,  quemadmodum  quidem  soles.' 

et  ilium  quidem  vociferantem  in  mare  ventus  excussit,  repeti- 
tumque  infesto  gurgite  procella  circumegit  atque  hausit.   Tryphae- 
nam  autem  prope  iam  . . .  lidelissimi  rapuerunt  servi.  scaphaeque  15 
impositam  cum  maxima  sarcinarum  parte   abduxere  certissimae 
morti 

applicitus  cum  clamore  flevi  et '  hoc'  inquam  'a  diis  meruimus, 


2  officia  L  lineola  super  ia  ducta  in  fine  versus  3  cottnslunger- 

mannns:  certos  liiri;  emu  Memmianm.     agitur  de  auris  uaganhbus 
TZtmse  modo  Siciliam  notus.    UcobA^u  quoque  notus  comecera.     uehe- 
tJtZ  nauis  a  Campano  Uttore  Tarentum,   naufrag^  paulo  post  Grotma 
deZuntur      itaque   dum   nauigant  per  f return  Stculum,   afnco   sxmul  et 
UrZoLxiileriditali  uidentur  5  ostendebat  margo  t  mao 

IZZs  in  Oram  t:  om.  Lp,  uulgo  possessor]    uentts  aim juU.- 

Xr'   marao  (  6  ad  noxiam  Memmianus  r^l^mOMastiana. 

mrtem  aw.     proram  margo  t  7  procellosius  t,  u.  c.  Douzae 

TXc  LZerLum  in  mlrgine  repetens:  Hercules  postquam  .  mamfes  a 
conTaluit»(.  in  tam  lacera  sententia  exphraui  mhd,  ludebam  uehU  haec 
Tque  po^stquam  manifesta  gubernatoris  imprudent.a  pmculum  conua  mt 
mX  Hercules  tolerartmt  o«mes:  postquam  mans  aestus  au<  tempestas 
ronualuitpiMoe,,.,  postquam  spcs  omnis  manifesto  euolau.t  Bourd^U.tu., 
^ox  addidU  ReiMus.     inualuit  Meursn.  trep.dus  /.  10  t,»- 

coloi  libri  11  W  estj  corrigendum  et  12  quondam  aliquis 

tudatm  a  Boschio,  fortJse  Douza.     probo  solebas  plura  ue- 

^n7 interciderint  in  quibus  ullinw  Lichas  uociferans  .ndu^eretur 
Ts  rama  urn  pme  repetitum  improbat  Heinsius  15  exan.matam  aut 

sLiUpeZse  stat,n:  vrov^ri,"^  Ouiielmm,  propcrantes  Cuperu.,  <nt,  prae- 
7ZLl?oZ  Licham  Lntem  16  post  abduxere  m(.r^unj,(  cert,ss.- 

mle^or  i  applicitus  copulans  t:  post  morti  interpungunt  Lp     i><,m«  sub- 
ZLT  17  laminae  signum  i^didit  p.    addidit  Uomahus  ego  Giton, 

quorum  iUud  Putschius  hoc  Bourdelotus  muemt 


! 


f 


( 


-< 


f 


^ 


r 


SATIRAE 


145 


L  ut  nos  sola  morte  coniungerent?  sed  non  crudelis  fortuna  concedit. 
ecce  iam  latem  fluctus  evertet,  ecce  iam  amplexus  amantium  iratum 
dividet  mare,  igitur,  si  vere  Encolpion  dilexisti,  da  oscula,  dum  li- 
cet, et  ultimum  hoc  gaudium  fatis  properantibus  rape.'   haec  ut  ego 

5  dixi,  Giton  vestem  deposuit,  meaque  tunica  contectus  exeruit  ad 
osculum  caput,  et  ne  sic  cohaerentes  malignior  fluctus  distraheret, 
utrunque  zona  circumvenienti  praecinxit  et^si  nihil  ahud,  certe 
diutius'  inquit '  iunctos  nos  mare  feret,  vel  si  voluerit  misericors  ad 
idem  litiis  expellere,  aut  praeteriens  aliquis  tralaticia  humanitate  la- 
10  pidabit,  aut  quod  ultimum  est  iratis  etiam  fluctibus,  imprudens 
arena  componet.'  patior  ego  vinculum  extremum,  et  veluti  lecto 
funebri  aptatus  expecto  mortem  iam  non  molestam.  peragit  inte- 
rim tempestas  mandata  fatorum  omnesque  reliquias  navis  expugnat. 
non  arbor  erat  relicta,  non  gubernacula,  non  funis  aut  remus ,  sed 

15  quasi  rudis  atque  infecta  materies  ibat  cum  fluctibus 

* 

procurrere  piscatores  parvulis  expediti  navigiis  ad  praedam 

rapiendam.   deinde  ut  aliquos  viderunt,  qui  suas  opes  defenderent, 

mutaverunt  crudelitatem  in  auxilium 


* 


audimus  murmur  insolitum  et  sub  diaeta  magistri  quasi  cu-115 
20  pientis  exire  beluae  gemitum.    persecuti  igitur  sonum  invenimus 


1  interrogatiuam  formaui  enuntiationem  sed  ne  hoc  quidem 

uoluerat  Burmannus.     si   modo   hoc   ego   ientaui,   modo  ut  nihil  omiserit 
excerptor  3  diuidit  L  Eucoipion  libri  da  lungennannus : 

ad  Lt  et  praeposito  asterisco  p.  admoue  Reiskius ;  exere  caput  ad  Bourde- 
lotus 4  et  ab  eodem  puto  lungemianno  Goldastiana:  om,  libri 
5  Guiton  L  6  distraheret  margo  t:  detraheret  libri  7  circun- 
uenienti  L  8  iunctos  nos  mare  Faber,  Daniel:  iuncta  nos  mors  libri 
quibus  seruatis  misericors  unda  ad  lacobsius.  iuncta  nos  morte  fiuctus 
feret  Reiskius.  si  non  seruemur,  tamen  iuncta  corpora  mare  feret:  sin 
uoluerit  ad  littus  expellere,  iuncta  aut  praeteriens  religionis  ergo  aut  for- 
tuito  harena  sepeliet.  et  alterum  quidem  hoc  utique  eueniet  etiam  si  mi- 
sericors mare  esse  noluerit  9  expellet  Reiskius  post  uoluerit  distin- 
guens.  debebat  autem  continuare  ubi  nos  aut  tralatitia  libri 
humatione  impugnatus  aliquis  a  Gonsalio  tumulabit  margo  t.  in  illo 
uerbo  faceta  est  ironia  14  non  malus  erat  reUctus  incertus  apud  Ha- 
drianidem  15  ires  asteriscos  interiecto  uersus  spatio  L,  unum  pt 
habent  16  procurrere  L,  Richardus:  percurrere  pt  18  cupidi- 
tatem  lacobsius  de  lacuna  L  sic  ut  u.  15 ;  duos  asteriscos  habent 
pt  20  beluae  super  uersu  additum  et  in  margins  repetitum  L 
persequuti  libri 

Petronii  satirae  10 


•V^-M. 


146 


PETRONII 


Lt:  :r"  r*  ,t».l — >*.,«.  ci,». ..  > 

cedere  et  in  terrain  trahere  poetam  mugientem 

hoc  opere  tandem  elaborate*  casam  Pi-*«"7J";;™,;;^^;, 

..=    riuLue  naufraeio  corruptis  utcunque  curat,  tiistissimam 

rentes,  «''>'^'i;^  "™     ^-^  J^^  poneremus  consilium,  cu.  nos 

exegimus  noctcm.   postero  die,  cu"' P         humanum  circumactum  10 

.egioni  crederemus    r^ejUe  .^eo  umanum         ^^^^^._ 

r  iSUri   fi  em  ^^^^^^^^^  hun^c  forsitan'  proclamo '  in  ali- 

rp:;:™^sec.raLpe.^^^^^^^^^^^ 

T:^^:^Z:^Z!i£^-  vl  magnamm  co-  . 

.  tinn  1      n  homo  quemadmodum  natat/   adhuc  tanquam  .gno- 
gitationum.   en  nomo  q  convertit  in  terram,  agno- 

"■"  't  Srjalt       t°::;^^^^^^^^     Llcham  pedibus  meis 
v,que  ternbdem  paulo  a  J  ^^^^.^^^  j^^o  percussi 

paene  subiectum.  non  tenui  'd"»'  .  innuam '  iracun-  20 

u    ««  .«o  /  uersum  3Iemmianu8  2  quid 

,„,  codex  ports-  P;<Aoe„»  p.  62,  porcam  i^  ;^  P^»^»^  .„^,^,,'^.     clamauerat 
..annus  muticntem  ^"  '^],  7;„"  ,",«;T  (r«/«mr  plane  mngit        . 

ires   asteriscos  In  uersu  «''^f"^l^^;';,„TZlaticiuM  in  hac  diction 

nerbum  uelut  capcyemns  ant  •"  «™»  ^   <=     j^^  i„e  t:  uertice;.*       , 

littus  L         'al.  OS",,^!"""'"' .  „,  S"»  diligentibus  Iunaerr,iannus.  sen- 
,naryo  t:  uiuentibus  hbn   ^^'^'^2o^'lZleZMunclerJ        VZ  exclamo 

i6a(;  i<em  lacobsius:  pattern  &6^  J^"l»«^^^  ,  19  i^. 

Memmianus,  manmcnptus  -^"^""^^^^     .  22  imperiil  medi«  »2/«o*« 

crymas  L  "^°      i,aoue  et  ««per  posllum  in  L 

rum  persptcue  scnpta,  itaque  et  »»/";>  r 


f*     I 


y'I> 


r 


«'  \ 


r^ 


*^      r 


il^ 


\/ 


1  r 


SATIRAE 


147 


L  ne  tabulam  quidem  naufragus  habes.   ite  nunc  mortales,  et  magnis 
cogitationibus  pectora  implete.    ite  cauti,  et  opes  fraudibus  captas 
per  mille  annos  disponite.  nempe  hie  proxima  hice  patrimonii  sui 
rationes  inspexit,  nempe  diem  etiam,  quo  venturus  esset  in  patriam, 
5    animo  suo  fmxit.    dii  deaeque,  quam  longe  a  destinatione  sua  iacet. 
sed  non  sola  mortalibus  maria  banc  fidem  praestant.  ilium  bellantem 
arma  decipiunt,  ilium  diis  vota  reddentem  penatium  suorum  ruina 
sepelit,  ille  vehiculo  lapsus  properantem  spiritum  excussit.   cibus 
avidum  strangulavit,  abstinentem  frugalitas.    si  bene  calculum  po- 
lo nas,  ubique  naufragium  est.   at  enim  fluctibus  obruto  non  contin- 
git  sepultura.   tanquam  intersit,  periturum  corpus  quae  ratio  con- 
sumat,  ignis  an  fluctus  an  mora,    quicquid  feceris,  omnia  haec 
eodem  ventura  sunt,    ferae  tamen  corpus  lacerabunt.    tanquam 
melius  ignis  accipiat;  immo  banc  poenam  gravissimam  credimus, 
15  ubi  servis  irascimur.    quae  ergo  dementia  est,  omnia  facere,  ne 
quid  de  nobis  relinquat  sepultura?' 

et  Licbam  quidem  rogus  inimicis  coUatus  manibus  adolebat. 
Eumolpus  autem  dum  epigramma  mortuo  facit,  oculos  ad  arces- 
sendos  sensus  longius  mittit 


} 


* 


20 


hoc  peracto  libenter  offlcio  destinatum  carpimus  iter  ac  mo- 116 
mento  temporis  in  montem  sudantes  conscendimus,  ex  quo  baud 
procul  impositum  arci  sublimi  oppidum  cernimus.   nee  quod  esset, 


2  partas   margo  ^  raptas  Boschius  3  rationes   patrimonii   sui 

X  5    fixit   Oeueringius  6    ilium   bellantem— 10    est    habet 

Horilegium  Parisinum  7  solucntem  fiorilegium  penatium  fiori- 

legium,  Memmianus ;  penatum  Lpt  sepelit]  cocperit  in  chirographo 

'meminerat  lectitare     coniecitque    cocperit   Douza  9   astrai.gulamt 

Memmianus  iv^gM^s  fiorilegium  10  est  07«.  /.  obruti 

Mevimianus  unde  obrutis  aliquis,  non  Douza  contingit  Goldastiana: 

contigit  lihri.     continget  Barthius  U  nihil  interest -13  sunt  hahet 

fiorilegium  Parisinum  ratio  quae  inuertU  fiorilegnim.     ro  et  m  mar- 

qine  ratio  L,  natio  margo  t         12  terra  Crusius.    fortasse  am-B.  compara- 
tis  Lucretianis  ignis  an  umor  an  aura  16  de  scripsi  cum  lacohsio: 

e  libri  adfingehant  quando  etiam  ita  de  inuitis  fata  statuant.     nide  ad 

p   143    14.    quattuor  asteriscos  in  uersu  paginam  fimente  L,  tres  t,  duos 
p  hahet  18  legebatur  oinnor  et  oculos  quae  particula  cum  praeter- 

mitteret  apodosin  librarius  periit  19  tres  asteriscos  habcnt  IJ,  duos 

«,  praeterea   L   uersum   uacuum.    '  deest   ast.  in  u.  c.    margo  t 
22  expositum  Memmianus  arci  f.  arce  Lp.     impositam  arcem  subli- 

mem  oppido  Cuperus  quid  libri  quod  correxi 

10* 


I    1 


•"f-y- 


■:■ :- ■v.?£°gt.?'ygiw»?*  -;i^a'>^*'^^wt?jiyiiip^Tq-j7 1'. 


r  ;• 


148 


PETROJNIl 


SATIRAE 


149 


sciebamus  errantes,  donee  a  villico  quodam  Crotona  esse  cognovi-  L 
nius,  urbem  antiquissimam  et  aliquando  Italiae  primam.  cum  deinde 
diligentius  exploraremus,  qui  homines  inhabitarent  nobile  solum, 
quodve  genus  negotiationis  praecipue  probarent  post  attritas  bellis 
frequentibus  opes,  'o  mi'  inquit'hospites,  si  negotiatores  estis,  mu-  5 
tate  propositum  aliudque  vitae  praesidium  quaerite.    sin  autem  ur- 
banioris  notae  homines  sustinetis  semper  mentiri,  recta  ad  lucrum 
curritis.   in  hac  enim  urbe  non  litterarum  studia  celebrantur,  non 
eloquentia  locum  habet,  non  frugalitas  sanctique  mores  laudibus  ad 
fructum  perveniunt,  sed  quoscunque  homines  in  hac  urbe  videritis,  10 
scitote  in  duas  partes  esse  divisos.   nam  aut  captantur  aut  captant. 
in  hac  urbe  nemo  liberos  tollit,  quia  quisquis  suos  heredes  habet, 
non  ad  cenas,  non  ad  spectacula  admittitur,  sed  omnibus  prohibe- 
tur  commodis,  inter  ignominiosos  latitat,   qui  vero  nee  uxores  un- 
quam  duxerunt  nee  proximas  necessitudines  habent,  ad  summos  15 
honores  perveniunt,  id  est  soli  militares,  soli  fortissimi  atque  etiam 
innocentes  habentur.    adibitis'  inquit  'oppidum  tanquam  in  pesti- 
lentia  campos,  in  quibus  nihil  aliud  est  nisi  cadavera,  quae  laeeran- 

tur,  aut  corvi,  qui  lacerant' 

« 

117         prudentior  Eumolpus  eonvertit  ad  novitatem  rei  mentem  ge-  20 

nusque  divinationis  sibi  non  displicere  eonfessus  est.    iocari  ego 

senem  poetica  levitate  credebam,  cum  ille  'utinam  quidem'  inquit 

*sufficeret  largior  seaena,  id  est  vestis  humanior,  instrumentum  lau- 


7  semper  delebat  lacobsius  9  laudibus  eflferuntur  et  ad  Jacob- 

eius  10  in  hac  urbe  otiosa.    cf .  u,  S  et  12  12  haeredes  L 

13  uec  pro  non  ufroblque  pt  quod  ne  probem,  uetat  omlssa  u.  14  copula^ 
coen&s  Bongardus :  scenas  libri  prohibitus  lacobsius  14  et  \b  nee 

pt:  non  L         14  mmo  uxorem  16  id  est]  et  praestat.    h\i  3Iemmianus 

nude  15  i  ad  eM6  i  soli  restituendum  esse  antea  suspicabar         17  *  Videbitis 
^*  Adibitis'  margo  L,  Puteanus:  Audebitis  X,  uetus  Pithoei;  Videbitis  p< 
immo  itaque  19  asteriscus   iimis  in  Lp,  duo  in  t.     desvxt  mvi.ta 

margo  L,  tulerat  Giton  aut  monstrauerat  earn  conditionem  ut  tanquam 
diuinatores  urbem  intrarent  20  Prudentior  LjJ^j  '"^^^9^  *'-  Pru<len- 

ter  t  Enmolpus  potius  quam  Eumolpus  L  fei  nouitatem  L 

21  diuinatio  appellatur  diuinonim  fraudulentum  artijicium:  diuitionis  Mein- 
mianus,  ms.  IJouzae.  dilationis  Douza ,  diae  uel  liquidae  rationis  oscitans 
Heinsius,  simulafionis  I.  F.  Gronouius ,  mendicationis  lacobsius,  id  iuuita- 
tionis  Haasius  p.  21  22  inquit  inserui  23  scena  libri:  scema 

uitiose  aliquando  Douza  post  recordalus  Plinii  epist.    ^  II  17,  9 
instrumentum  L,  margo  t:  uestimentum  ^/.    et  instrumentum  recte  commen- 


r^ 


ih 


-<[ 


r 


i^fcr 


f  i^ 


L  tius,  quod  praeberet  mendacio  fidem.  non  mehercules  poenam 
istam  difierrem,  sed  continuo  vos  ad  magnas  opes  dueerem.  atquin 
promitto,  quicquid  exigeret,  dummodo  plaeeret,  vestis  rapinae  co- 
mes, et  quicquid  Lyeurgi  villa  grassantibus  praebuisset.  nam  num- 

5  mos  in  praesentem  usum  deum  matrem  pro  tide  sua  reddituram' 

^quid  ergo'  inquit  Eumolpus  ^cessamus  mimum  componere? 
faeite  ergo  me  dominum,  si  negotiatio  placet.'  nemo  ausus  est  ar- 
tem  damnare  nihil  auferentem.  itaque  ut  duraret  inter  omnes  tu- 
tum  mendacium,  in  verba  Eumolpi  sacramentum  iuravimus:  uri, 

10  vinciri,  verberari  ferroque  necari,  et  quicquid  aliud  Eumolpus  ius- 
sisset.  tanquam  legitimi  gladiatores  domino  corpora  animasque  re- 
ligiosissime  addicimus.  post  peractum  sacramentum  serviliter  ficti 
dominum  consalutamus,  elatumque  ab  Eumolpo  filium  pariter  eon- 
discimus,  iuvenem  ingentis  eloquentiae  et  spei,  ideoque  de  civitate 

15  sua  miserrimum  senem  exisse,  ne  aut  clientes  sodalesque  filii  sui 
aut  sepulerum  quotidie  eaussam  lacrimarum  eerneret.  aceessisse 
huie  tristitiae  proximum  naufragium,  quo  amplius  vicies  sestertium 
amiserit.  nee  ilium  iactura  moveri ,  sed  destitutum  ministerio  non 
agnoscere  dignitatem  suam.    praeterea  habere  in  Africa  trecenties 

20  sestertium  fundis  nominibusque  depositum.  nam  familiam  quidem 
tam  magnam  per  agros  Numidiae  esse  sparsam,  ut  possit  vel  Car- 
thaginem  capere.   secundum  banc  formulam  imperamus  Eumolpo, 


dauit  Antonius  lautius  Gulielmus :  latius  libri.    uestimentum  latins  pro 

glossemate  habuit  et  correxit  quae  Douza 

1  poenam  t  cum  uetere  Pithoei:  penam  L,  peram^  cum  chirographo 
Douzae.  operam  manus  docta  in  codice  lunii,  scenam  I.  F.  Gronouius,  spem 
lacobsius.   fortasse  pompam  2  differrem  Lt,  uetus  Pithoei ;  deferrem  p. 

peram-diu  ferrem  Heinsius  atqui  t.   haec  particula  si  uere  traditur,  ante 

non  nulla  perierunt:  alioquin  atque  corrigendum,    ad  quae  Heinsius.    cer- 
turn   autem   est  Eumolpum   haec  loqui ,   non  quem  uulgo   loqu^ntem  fade- 
bant  Encolpium  3  exigeret  et  in  margine . .  L  ut  exigere  Scaliger 
legi  iusserit.     imperfectum  reliquisse   et  hoc  et  subsequens  enuntiatum  ex- 
cerptor  nidetur           rapina  t  correctum  in  margine  4  Ligurgi^ 
5  deum  j^i;  domini  L                lacunam  significaui.     Galhrum  opinor  con- 
ditionem aspematis  aliam  proposuit  Eumolpus          6  mimum  p:  in  unum 
Lt,  uetus  Pithoei           7  faeite  rogo  Heiiuius           10  secari  margo  L 
quidquid  e^  11   tamquam  Sambucus  p.  58  *ex   Henrici   Memmii   cod.   uet. 
describens  9  in  uerba  —  12  addicimus              1 2  postquam  est  margo  t 
13  dominum]  diii  L              cousalutauiraus  Memmianus  condiscimus 
Gulielmus:  condicimus  libri                16  iacrymarum  L  18  amiserat 
t  correctum  in  margine 


fel 
I 


\ 


\« 


150 


PETRONII 


„t  plnrimum  tussiat,  ut  sit  modo  solutioris  stomacbi  c.bosque  omnes  I 
Llam  damnet.  loquatur  aurum  et  argcntum  fundosque  menda<^s 
et  perpetuam  terrarum  sterilitatem.  sedeat  praeterea  quot.d.e  ad 
rat  ones  tabulasque  testament!  omnibus  memibns  renovet.  et  ne 
quid  scaenae  deesset,  quotienscunque  aliquem  nostrum  vocare  en-  5 
tasset,  alium  pro  alio  vocaret,  ut  facile  appareret  dommum  etiam 
eorum  meminisse,  qui  praesentes  non  esscnt. 

his  ita  ordinatis,  'quod  bene  feliciterque  even.ret  preca  .  deos 
viam  ingredimur.   sed  neque  Giton  sub  insolito  fasce  durabat    et 
mercenarius  Corax,  detrectator  ministerii,  pos.ta  frequentms  sarcma  10 
male  dicebat  propcrantibus  aff.rmabatque  se  aut  pro.ecturum  sarci- 
Tas  aut  cum  onere  fugiturum.  'quid  vos'  inquit ' mmentum  me  p«- 
tatis  esse  aut  lapidariam  navem?  hominis  operas  locav.,  non  cabalh. 
nee  minus  liber  sum  quam  vos,  etiam  si  pauperem  pater  me  reh- 
quit',    nee  contentus  maledictis  tollebat  subinde  altms  pedem  et  15 
strepitu  obscoeno  simul  atque  odore  viam  implebat.  ndebat  contu- 
maciam Giton  et  singulos  crepitus  eius  pari  clamore  prosequebatur 

1 18      II  'multos  nimirum  [inquit  Eumolpus,  o]  iuvenes  carmen  decepit.  LO 


1  sit  morbus  margo  I.     ut   fit   roorbo    aliqiM  apnd  Boscluum;   u    s,t 
moro  i  soluto-isnue  IacoUm>:   omUit  modo  Ca^aubonus  ad  Theophrastum 
Xm^"  ram  tussi..  phthisic,  modo,  sit  solutioris,  demde  praeinh  ut    t 

in  L     horis  Douza,  diebus  Putschlm,  nominibus  WehUus  p.  47  addidit 

Quotienscunque  p:  quotiescunque  t,  quotics  /.  poMi»  t«n;«i;«t 

6  cf    «cZ    df  diuinati<yne  I  45,  102:  omnibus  rebus  agend.s    quod  bo- 

*ut  falum  feli.  fortunatumque  esscf  praerubantur     <.l  '»  f 'f  f -<'^: 

omen  auerterent  comgas  aucrtennt  »  Uuiton  J. 

tor  p,  detractor  Lt  12  iumentum  me  f :  me  ■7^"*""^/'  .  „  .^^  'Pf,; 

..arum  simulmie  'quae  lapidibus  oneratnr   margo  t  14  etiamsi  i.  etsi 

ft         mstater  /  17  Guiton  etiam  L  crepitus  manm  docta  m  co- 

^ice  7„m-i-  strepi  „s  libri  persequebatur  t  duos  asler^oos  et  m  me- 

do  «r«^«  r»  KVMOU.VS  L,fres  a^leriscos  in  uacuouers,.et^nmargme 

fvMu"!^    pTLie,,*  18  multos-;,.  151,  S  uenisse  lu^beflor,kg.umPa- 

IZum         nimirum /oH%;.,m,  uelu,  DaniclU:  omrehqm  mqmt  tu- 

Z^^ab  elltor^toreinJla,  omssainlA  ^//"r*^^;-^.'- "'""'^^j^e"  " 

pus  P:  eumolpius  BCDG,  crimolpius  F        0  net  0  BChfpU  om  f^fffl' 

norileqium  a  quo  eHam  iuuenes  oieW  u.uenis  P  el  corr  ex  muenes  A. 

%7amn<yn  posse   Gitmem   cum  Kncolpio  due   quo  no«une  ,am  m.m,ce 


f 


i* 


^ 


r  > 


tCr 


<Mf 


> 


<• 


SATIRAE 


151 


LO  nam  ut  quisque  versum  pedibus  instruxit  sensumque  teneriorem 
verborura  ambitu  intexuit,  putavit  se  continuo  in  Heliconem  ve- 
nisse    sic  forensibus  ministeriis  exercitati  frequenter  ad  carminis 
tranquillitatem  tamquaro  ad  portum  feliciorem  refugerunt,  credentes 
5  facilius  poema  extrui  posse,  quam  controversiam  sententiolis  vibran- 
tibus  iiictam.   ceterum  neque  generosior  spiritus  vanitatem  amat, 
neque  concipere  aut  edere  partum  mens  potest  nisi  ingenti  flumine 
litterarum  inundata.   effugiendum  est  ab  omni  verborum,  ut  ita  di- 
cam    vilitate  et  sumendae  voces  a  plebe  summotae,  ut  fiat    odi 
10  profanum  vulgus  et  arceo".   praeterea  curandum  est,  ne  sentent.ae 
emineant  extra  corpus  orationis  expressae,  sed  intexto  vers.bus  co- 
lore niteant.  Homerus  testis  et  lyrici  Romanusque  Virgilius  et  Ho- 


uocabafur  Polyaeno  appellari  o   iuuenes.     itaqne  multos  iuuenes  ego  con- 
TZi  c^rme^suspectum  Wehlio  p.  50  qma  n.mimm  carmen  ««- 

qunttir  in  fiorilegio,  uetere  Danielis  decebit  G  ,™criorc 

1  Quisquis  E         instruxit  sensumque]  mtexuit  putau.t  J^  ««"«"°™ 

B,  conl  Sambue«s.  teneriorum  4nto,».«,  ^.^ucriorem  7>e»en«.,  uehemenfo- 
^m  lacobsius  2  uerboril-m  B  ambitum  C:  om.  L  sed  A  «'•."«<«■  "; 

Sambucus  carminibus  G  i  tamquam  s«  BP  m  portum  Jiar^ 

ir*  feliciorem  E:  faciliorcm  ceteri  'quaedam  deesse  mdentur 

Sambucus  5  extrui,  non  exstrui  ABFGLP  posse  a  correclore 

p  sententiolis  uibrkntibus  Ppt:  sentiolis  uibrantibus  B     umbranfbus 

sententiolis  (sentenciolis  A)  ACDEFGs;  tanium  sentent.ol.s  Z,  6  «a- 

Tatem  £p.-  sanitatem  ABCDFGLst;  generes  or  spem  -""'"-f-;-- 
tatem  marjo*.    inanitatem  proe/ernm  ^  "'' f  ^  pr n  FFGPTuftZ 

y  c  concipere'   margo   L:  conspicere   L,  conspici   ABCDEFGPT uetus 

Pithoei  aedere  C  m^  L.    nisi  se  lacobsius  Biluricum  appro- 

lan^  ingens  flumen  mer/^     fulminc  iJ  ,    ^''"^"'"^1^1 

ARO-  licterarum  F  inundata  Lp,  'al.  inundata    margo  t:  mundante 

Xt;  i  uXnter  BCDG,  munde.ur  A,  inundauerit  P  Bituricu.         for>ns^ 
refu^iendum  '(ut  ita  dicam)  ab  omn,  uerbo-  u.h^te  A  »  "Ph 

IZo  summende  C  summotae,  „o»  submotae  ■iSFG_Bab 

morte   P     semotae   /.  B.  Pius  ut]   itaque   B^tur^cus  _    SoraU 

T^inum  mil  10    prophanum   C  uulgus]  prior  jx  U0- 

cZZecta  fortLe  ex  0  in  B  arte  F  curam  dum  F;  om 

t  11  corpus  orationis  ELp,  'al-  corpus  orationis'  margo  «.•  con-us 

fationis  B  et  trLmutans  corpus  expresse  rationis  P;   'J^-  -;^'<'""  «' 
rarinni<i  ACD    rationes  F;  rationis  modum  st  sed  ut  Jiosciuus 

[^xtl  B  intectoip,  margo  t,  Memmianus  uestibus  Bp,  margo  t 

MZmianul.  ««>  /    at  intexti  uestibus  eolores  non  male  Jacobs.us  nm 

guod  y^clut  praeslabat  12  expleat  niteat  ^  testus  f  for- 

tasse  est  et  lirici  AF  '   uirgulus  a  pWmo  P  Oratii  AFL, 

item  B  in  quo  Oratius  pmio  fuxrat,  oracii  P 


.■.^' 


152 


PETRONn 


ratii  curiosa  felicitas.   ceteri  enim  aut  non  viderunt  viam,  qua  iretur  LO 
ad  carmen,  aut  visam  timiierunt  calcare.   ecce  belli  civilis  ingens 
opus  quisquis  attigerit,  nisi  plenus  litteris,  sub  onere  labetur.   non 
enim  res  gestae  versibus  comprehendendae  sunt,  quod  longe  melius 
historici  faciunt,  sed  per  ambages  deorumque  ministeria  et  fabulo-  5 
sum  sententiarum  tormentum  praecipitandus  est  liber  spiritus ,  ut 
potius  furentis  animi  vaticinatio  appareat  quam  religiosae  orationis 
sub  testibus  fides :  tamquam  si  placet  hie  impetus,  etiam  si  nondum  ' 
recepit  ultimam  manum 


119 


'orbem  iam  totum  victor  Romanus  habebat, 
qua  mare,  qua  terrae,  qua  sidus  currit  utrumque. 
nee  satiatus  erat.   gravidis  freta  pulsa  carinis 


10 


1  enim]  autem  ACDEFGa  itur  Memmianus  2  uisam  Faber, 

u.  c.  Bichardi  et  Douzae:  uersum  ABCDFOLPpst,  uersu  Antonius  nee 
discrepare  E  notatum  est  3  accide  attigerit  C,  actingcrit  F  lit- 

teris per  tt  ABG :  lictcris  F.     fuerit   addit  8  onerere  G.  honere 

abetur  (a  in  rasura)  P  5  faciunt  quam  poctae  ex  glossa  St,  non  T. 

*  Lucanus  ideo  in  numero  poetarum  esse  non  meruit,  quia  uidetur  histo- 
riam  camposuisse,  ncm  poema    Seruius  in  Verg.  Aen.  I  382  que 

om.  CD,  item  G  derum  exhibens  misteria  F  captioso  errore,   mine- 

steria  G  a  quo  et  fabulosum  — 0  praecipitandus  est  absunt  6  torren- 

tem  Bartkius  7  pocius  P  animi  om.  ACDFGPs.     animi.  /  ua- 

ci 
ticinatio   sine   septima  a  fine  littera  t  est  L.     rationatio  6-  uam  ut  q 

desit  in  uacuo  spatio  G  narrationis  Jacobsius  8  tamquam  per 

m  BFPi  t&mqne  A,  tanque  J?,  iamque  s,  tam  quasi -2>,  quanquam  margo 
L,   'deest  aliquid'   Tornaesius,   asteriscum  praeposuit  p  fortasfte 

mihi  placet  ut  tanquam  ualeat  exempli  caussa,  lacuna  autem  in  fine  enun- 
tiati  nulla  sit.  quod  redintegrare  quidem  etiam  sic  possis :  mdete  it&quQ  s\ 
placeat  placeat  D,  placeret  F  et  si  p,  Memmianus  dum 

recepit  ultimam  manum  om.  F  in  uersu  uacuo  9  recipit  AGP  ^ 

lacunam  agnoscunt  Lt  dvx>s  tresque  asteriscos  exhibentes ,  Tion  p.  pau- 
cula  deesse  uidentur'  Sambucus.  kvmom'vs  in  ultimo  uersu  L,  in  mar- 
gine  t  10  addidi  discrepantiam  Monacensu  (M)  et  Parisini  6842 

D  (B)  usque  ad  uersum  99 ;  inde  a  u.  100  ex  M  grauiorem  discrepantiam 
neglecta  orthographica  adposuisse  satis  habui  cf.  Heiricus  monachus 

Altissiodurensis  de  uita  S.  Germani  I  1,  24  p.  226  (uide  praefationem) : 
orbem  tum  totum  uictor  Romanus  habebat,  qua  mare,  qua  tellus,  qua  cardo 
inuergit  uterque:  si  quod  in  orbe  fretum,  si  quis  sinus  abditus  usquam,  si 
quod  clima  foret  Phoebeae  lampadis  expers,  si  qua  fuit  regio  fuluum  quae 
gigneret  aurum,  nil  nisi  Romani  uiuebat  nominis  umbra  totu  mutatum  in 

totil  P  uict'-or  P  11  terras  Boschius  sydus  GM 

utrunque   L,   utrimque  G  12  nee  corr.  ex  nes   L  saciatus 

AFMB  grandis  F.     Graiis  Bubenius  pulsa  BCDEGLMPBpst: 

pressa  AF 


I 


^ 


r 


\ 


LO 


10 


SATIRAE 

iam  peragebantur;  si  quis  sinus  abditus  ultra, 
si  qua  foret  tellus,  quae  fulvum  mitteret  aurum, 
hostis  erat,  fatisque  in  tristia  bella  paratis 
quaerebantur  opes,   non  vulgo  nota  placebant 
gaudia,  non  usu  plebeio  trita  voluptas. 
aes  Ephyreiacum  laudabat  miles  in  unda; 
quaesitus  tellure  nitor  certaverat  ostro; 
hinc  Numidae  accusant,  illinc  nova  vellera  Seres, 
atque  Arabum  populus  sua  despoliaverat  arva. 
ecce  aliae  clades  et  laesae  vulnera  pacis. 
quaeritur  in  silvis  auro  fera,  et  ultimus  Hammon 
Afrorum  excutitur,  ne  desit  belua  dente 


153 


10 


15 


1  peragebatur  E,  peragrabantur  Mps  (non  S)  t.  perarabantur  Delbenus 
additus  G  2  fuluum  quae  inuertit  L  Memmianus.     fulnum  C,  fur- 

uum  B  mittere  P  3  que  om.  G  Memmianus  tristitia  aut 

tristicia  P  4  uulga  P,  uolgo  le  M  5  risu  L  in  margine  risu. 

Circ.  fab.  simulque  usu  exhibens.     ritu  JTeinsius  plebeia  ACDEFMs 

et  ante  correctorem  G  treita  B,  tricta  A,  tracta  L  in  margine  cor- 

rectum  et  margo  t.     adstricta  Heinsius  6  aes  Ephyreiacum  Heinsiua: 

aes  epyre  cum  P,  ^s  epireum  B,  ac  sepyre  cum  P  Bituricus,  ac  sepiretum 
L,  aes  pyreum  c  CG  et  S  in  quo  cum  erat,  aes  pyreum  conlaudabat  D, 
aes  pireum  cum  A,  aes  pircum  cum  F,  aes  purum  putum  (pu  add.  et  in 
margine)  E,  spolia  tum  seuus  M.  'pirecum  al.  u.  c.  lege  Assyria  concam' 
margo  L,  Assyria  concham  t.  Ephyrcum  margo  G.  aes  Ephyrae  regum 
p,  aes  Ephyreaeum  Palmerius,  Hesperia  coccum  Stephanus,  Assvria  bac- 
cam  Beiskius;  aes  Pirenaeum  dapibus  ne  deesset  opimis,  aequorea  remum 
lentabat  miles  in  unda  lustinus  3Ioesslerus  in  quaestionibus  de  hoc  poe- 
mate  Hirschbergiae  a.  1857  emdgatis  p.  5  laudarat  Bouherius 

*in  unda'  miles  B  in  ora  Stephanus,  in  umbra  Heinsius,  in  Inda 

iungens  cum  tellure  Bouherius  7  tartauerat  F  8  huic  FP;  hinc 

reliquis  omissis  B  accusant  Lp,  uetus  Pithoei:  accusal  Biturictts,  ac- 

cusati  P,  accusatius  BCDGM,  acusatius  AEs,  accuratius  F.  crustas  m^rgo 
L  et  t,  accurant  aut  aduectant  CoUadonius,  accumulant  Heinsius.  sed  prae- 
teritum  tempus  fiagitatur  uelut  accierant-Seris,  7iisi  potius  unus  uer- 
8U8    intercidit  hinc  M  uelle''*  P,   ula  P  9  ac  B. 

stacte  Beiskius  ^®spoliauerat  G  atria  M  post  hunc  uer- 

sum asteriscos  interiecerat  et  postea  deleuit  in  L  Scaliger  10  et  Use 

F,  et  lapse  G,  elyse  M,  elisae  st  uolnera  M  1 1  quaeritis  DG 

syluis  M  auro  BLPBp :  a  reo  ACG  sed  leo  margo  A,  an  reo  Z>, 

an  sit  M,  arco  F,  arcu  S.  Mauro  Bichardtts,  E  si  silentio  fides ;  Mauri 
f,  circo  Stephanus,  Euri  Heinsius  feret  ultimus  B  Hammon 

Ls:  hamon  M,  hammo  P,  hamo  ACDEGB ,  hymo  F,  amo  ut  secunda 
manus   h   super   scripserit  P,    Ammon  t.    Ammo  p  12  Affrorum 

MPB  ne]  n  P  belua,  non  bellua  ABFMB  danti  ad  mor- 

tes.  pretiosa  fames  Moesslerus  in  commentatione  de  hoc  poemate  Vratis- 
lauiae  a.  1842  edita  p.  41 


\ 


L 


f 


154 


LO 


20 


PETRONII 

ad  raortes  pretiosa;  fames  premit  advena  classes, 

tigris  et  aurata  gradiens  vectatur  in  aula, 

ut  bibat  bumanum  populo  plaudente  cruorem. 

heu,  pudet  effari  perituraque  prodere  fata ,  ^ 

Persarum  ritu  male  pubescentibus  annis 

subripuere  viros  exectaque  viscera  ferro 

in  venerem  fregere;  atque  ut  faga  nobdis  aevi 

circumscripta  mora  properantes  differat  annos, 

quaerit  se  natura  nee  invenit.  omnibus  ergo 

\'ZZ:Z''.U.  u.  c   tones'  ,««r.o  y.     <^^:^,^l^  " 

ACDFG,  adfari  ante  Sambucum  pantiiraquc  ««  ^   .^ 

carmen  sic  disjposttum  est: 


SATIRAE 


/o^.  2i 


fol  22  <^ 


21  usque  ad     26  \     47  usque  ad    52 
63  usque  ad     85  |     88  usque  ad  120 


86  et  87 

123  usque  ad  157 
193  et  194 


121  et  122 

158  usque  ad  192 

228  et  229 


fol  22^        195  mque  ad  227      230  usque  ad  262 
^  263  v/que  ad  268      280  usqvs  ad  285 


fol.  23* 


269  usque  ad  279  \  286  usque  ad  295 

'     T  .  *Pvaota  u    c'   marqo  L  et  ita  qui- 

i  .  •  *^   »  nnut  hunc  uersum  inter- 

cnJci.  P,  circanscripta  M  -conscnpta  ^^^^^^^J^^^l^  p„H«n„«.  et 

ciduee  alium  nuipxcor  »      P-        '  iosdem  uersus  cum  pnore 

Vincentiu,  Selu.  I.  s.  et  .pec  ^'^-^J^j" 'pyTllTs  p.  302  quare 


r 


> 


\ 


<i  i> 


( 


LO 


A 


\ 


V 


10 


scorta  placent  fractique  enervi  corpore  gressus 

et  laxi  crines  et  tot  nova  nomina  vestis , 

quaeque  virum  quaerunt.   ecce  Afris  eruta  terris 

citrea  mensa,  greges  servorum  ostrumque  renidens 

ponitur  ac  maculis  imitatur  vilibus  aurum 

quae  sensum  trahat.  hoc  sterile  ac  male  nobile  lignum    30 

turba  sepulta  mero  circum  venit,  omniaque  orbis 

praemia  correptis  miles  vagus  essurit  armis. 

ingeniosa  gula  est.   Siculo  scarus  aequore  mersus 

ad  mensam  vivus  perducitur,  atque  Lucrinis 

eruta  litoribus  vendunt  conchylia  cenas,  35 


155 


25 


1  placent  corr.  ex  placet  P  factique  AEFP  nerui  jlorUe- 

gium  et  Vincentlunj  eneruis  .)/  in  corpore  aut  serpere  Vincentii  exem- 

plaHa  plura  gressos  M  2  lassi  A,  lapsi  CO,  lapsus  Z),  laxa 

B,     pexi  uel  flexi  Heinsius,  fluxi  uel  lixi  Doiiza  fest  ante  uestis  de- 

leium  in  M  3  ^ante  hunc  uersum  in  u.  c.  leguntur  illi  tres  tulerat 

(u.  61)  et  sequens*    Tornaesius  queque  iure  AEF,  que  mire  M.  quis- 

que  uirum  uel  uirque  uirum  Heinsius  querit  ACFGs,  Joannes 

afris  ut  s  secunda  mantis  in  litura  rescrlpserit  B,  affris  MP,  atris  C 
tescis  Heinsius  4  de  mensa  citrea  Ro  margo  M  citrea  st,  *ai, 

c,  u.  citrea*  margo  L:  cithrea  M,  an  tea  ACDEFO ,  aurea  LPBp  cum 
margine  E,  totum   abest  a  B  greges    corr.  ut  uidetur  ex  uolgus 

M  reuidens  A,  raduens  F  hoc  ordine  ABCDEFGLMPBpst  id 

est  omnes:  3  5  6  4  ordinari  uoluit  Scaliger  cum  quattuor  Ulis  uersibus 
3  —  6  in  L  adscriberet  a  d  b  c  litteras,  3  5  4  6  recte  I.  F.  Oronouius, 
3  4  6  5  Moesslerus  commentatiotiis  p.  42  5  imitatur  corr.  ex  imitti- 

tur  P,  mutatur  ACDEFOs  uilius  probabiliter  I.  F.  Grcmouius 

6  que  reliquis  omissis  B,  et  E  sensum  trahat  L :  sensim  trahat  p  Bi- 
turicus,  censum  trahat  P,  sensum  trahant  B,  sensum  tnrbant  CDEFOt, 
*  sensum'  turbant  A,  turbant  sensum  J/ fin  g'i^o  censum /it€rai!j  *.  o/m  per- 
turbant  sensum  conieci,  nunc  quae  secum  trahit  hoc  sterile  Lp  Bitu- 
ricus:  hosterile  B,  osterile  P  sic  ut  Orellius  p.  10  o  sterile  commendauit,  ho- 
stiale  ACDEFG,  hostile  Mat          male  om.  t        ligum  G,  legunt  margo  t 

7  corbis /t^ra^  in  ^  8  corruptis  Powrdc/o^i**,  contemtis  PwrmonnM* 
meles  P  fagus  M  esurit  BLBp,  effurit  P  ut  t  secunda  munus  addi- 
derit,  itaqu£*al  u.  c.  effuri'  margo  L:  extruit  AFGMt,  exstruit  reliqui.  ad- 
struit  Heinsius,  extudit  adscriptum  libro  Hesselii  pone  armis  asteriscos 
quattuor  interponit  L  non  interrupta  uersuum  continuitate  9  — p, 
156,  3  habet  Jlorilegium  Parisinum.  ingeniosa  gula  est  Martialis  XIII 
62  uix  memor  Petronii,  ex  Petronio  Vincentiu^  Belu.  I  s.  et  lacobus 
Magni  Zophil  VI 12,  sine  auctoris  nomine  loannes  Saresb.  pol.  VIII 15 
p.  302  ingenuos  G  scarus  margo  M  sciculo  A  10  ui- 
uos  B  fortasse  uere,  nunis  P,  unius  E.  hinc  uiuus  Heinsius  pro« 
ducitur  jlorilegium,  *al.  u.  c.  deduc'  margo  L,  ita  p  et  margo  t 

atque]  al.  u.  c.  inde'  margo  L;  ita  p,  margo  t,  Heinsius.  inque  CoUa- 
donius  lucnis  P,  luerinis  C  11  ostrea  margo  M  littoribu^ 


f "  wl 


SATIRAE 


157 


156 


40 


45 


PETRONII 

ut  renovent  per  damna  famem.   iam  Phasidos  unda 
orbata  est  avibus ,  mutoque  in  litor^  tantum 
solae  desertis  adspirant  frondibus  aurae. 
nee  minor  in  campo  furor  est,  emptique  Qmrites 
ad  praedam  strepitumque  lucri  sufiragia  vertunt. 
venalis  populus,  venalis  curia  patrum. 
est  favor  in  pretio.   senibus  quoque  libera  virtus 
exciderat,  sparsisque  opibus  conversa  potestas, 
ipsaque  maiestas  auro  corrupta  iacebat. 
pellitur  a  populo  victus  Cato;  tristior  ille  est, 
qui  vicit ,  fascesque  pudet  rapuisse  Catoni. 
(namque  hoc  dedecoris  populo  morumque  ruina] 
non  homo  pulsus  erat,  sed  in  uno  victa  potestas 
Romanumque  decus.   quare  tam  perdita  Roma 


LO 


10 


E  traaUur  conchUia  AFMRs,  ^^^^  'ZotT^^r^o- 

1  renonouent  uel  renoncuent  ^ .  J^^^"-'  \^^^^^,,  ,„,,^„  ,>/ 

4  furor  V  W-  qumtes  V  est^A     e^  -•  ^^-^^^.^^  ^^  ^      • 

emptique   sic   ABthLti.      empiusnuc    v*  habet  flonle- 

cuius  Urtimm^um  fragmentu  »dscnpnn.  XX2I  ^J^^^^^ 

Saresh.  pel.  VJII  ^^P.^^  V^  jtorilegium,  VincenHu.    loan- 

additum  .«  M  sulr^'a  -«  suftVaRiis  et  uotis  Ko  rmrgo  M 

cuna  pnmum   [""^^  5^,„,,a;„,  ,.  et  fauor  in  pretio  est /fem»»u* 
F//i  6  '   et  £,.     eu  ""^  '  .  excidit  et  sparsis  opibus 

kit  flJeS^'^^^^ri  e,  iSr.  LeMt  ...L.  e.e.p.. 

de  Cathone  in  margineel  ^nuernbus  «^*°  '''"f""'  j^  .^i^.,i„^  ;„d;eaui« 
e.  illo  fieinsilM         UuicitJ/  „^"li  morumaue  ruitiac)  fiiM<»«««, 

namque    hac    degeneris  populi  r-or.m^  ruina   C.  i/em^  ^^    ^ 

dedecus  est  populi   cim  Stephana   t,    "eawon 

POM  .  A-no   uicu  poUsUsAin  .1.   .  n  ^  .  ^^^«„,.^.  \ . 

r-L.  exrH;;..X^~.e<.^eH  co^.  prodite'  ^ei„,.. 


■1'  N 


( 


(1^ 


/» 


_      Y 


LO  ipsa  sui  merces  erat  et  sine  vindice  praeda.  50 

praeterea  gemino  deprensam  gurgite  plebem 

faenoris  inluvies  ususque  exederat  aeris. 

nulla  est  certa  domus,  nullum  sine  pignore  corpus, 
6  sed  veluti  tabes  tacitis  concepta  medullis 

intra  membra  furens  curis  latrantibus  errat.  55 

arma  placent  miseris,  detritaque  commoda  luxu 

vulneribus  reparantur.    inops  audacia  tuta  est. 

hoc  mersam  caeno  Romam  somnoque  iacentem 
10  quae  poterant  artes  sana  ratione  movere, 

ni  furor  et  bellum  ferroque  excita  libido?  60 

tres  tulerat  Fortuna  duces,  quos  obruit  omnes  120 

armorum  strue  diversa  feralis  Enyo. 

Crassum  Parthus  habet,  Libyco  iacet  aequore  Magnus, 
15  lulius  ingratam  perfudit  sanguine  Romam, 

et  quasi  non  posset  tot  tellus  ferre  sepulcra,  65 

1  erat  om.  P  2  abest  a  F  porro  tergemino  t  gemi- 

nam  ABCDEGs,  uario  M  deprehensam  BCGR,  deprehensa  P 

plebem  Bumiannus:  praedam  aut  predam  libri,   f»da  P,  pridem  t.     foeda 
Cuperus  3  de  usura  Ko  margo  M  funeris  t  inluuies  B: 

illuuies  CDEFGLMpst,  illuuiens  A,  illumies  et  ah  altera  inanu  illumTes  P, 
ingluuies  ex  silentio  R  ucrsuraque  uel  et  abusus  adederat  aliquando 

Heinsius  exederat  CGLPMpat:  exaederat  B^  exciderat  reliqui 

heris  F  4  nulli  Heinsius  cetera  F  5  set  FM        thabes  M 

mebuUis  P  6  infra  ABCDEFGPR  num  fames  ?  lacerantibus 

margo  L  en&nt^ABDFGPR  7  et  S  habet  florilegium  Pariai- 

num  de  bello  Ko  margo  M  detrictaque  A  comoda  FM 

8  uolneribusq;  sed  q;  deletum  M  rpaumt  M;  'in  u.  c.   uulnerib.   re- 

paratur  inops'  margo  L  inobs  R  cum  fiorilegio  audatia  ^(? 

tua  B,  uita  P  9  hoc  ABEFPRpt:  hec  uel  haec  reliqui  mer- 

sam  pt^  hoc  mersam  coeno  margo  L :  mersant  libri,  miserans  P  scene 

M  sompnoque  P  11  excita /S^e^Aajiw*,  E  ex  silentio^  t:  excisa 

ABCDFGPRp,  excissa  LM,  exscissa  8.    accincta  Heinsius  qui  excita  e  co- 
dice  Scaligeri  enotauit         post  hunc  uersum  lacuiia  erat  in  Memmiano 
1- — P'   158,  1    habet  florilegium  Parisinum.     eosdem   ut    epigramma    in 
triumuiros  scriptum  exeviit  hinc  Moesslerus  commentationis  p,  11 
d'  morte  luhi  Cesaris  pompeii  Marci  Crassi  margo  M  tuUerat  G;    de- 

derat  florilegium,  liber  Douzae  Zs  F,  omnis  Ms  1*3  Enyo  Lpt': 

enio  BR  cum  florilegio,  emo  P,  erinis  ACFG,  erynnis  M,  Erinnys  DEs 

14  partus  B,  partus  CFGR,  phartus  31  libico  AFMR,  libito  P,  ly- 

bico  BG  15  Tullius  D  {cuius  margo  lulius)  P;  tertius  Ms,  margo  t 

sagui're  M  1 G  tellus  tot  inuertunt  B,  florilegium,  liber  Douzae  mi- 

nus numerose  ubi  res  ponderosa  pingitur.    uide  Meinekium  ad  Horatium 
praef.  ed.  alt.  p.  XXIII  sepulchra  BGM 


< 


1^^. 


f 


158 


PETRONII 


LO 


10 


15 


divisit  cineres.  hos  gloria  reddit  honores. 
est  locus  exciso  penitus  demersus  hiatu 
Parthenopen  inter  magnaeque  Dicarchidos  arva, 
Cocyti  perfusus  aqua;  nam  spiritus,  extra 
70    qui  furit,  effusus  funesto  spargitur  aestu. 
non  haec  auturano  tellus  viret  aut  alit  herbas 
caespite  laetus  ager,  non  verno  persona  cantu 
mollia  discordi  strepitu  virgulta  locuntur,  ^ 
sed  chaos  et  nigro  squalentia  pumice  saxa 
75    gaudent  ferali  circum  tumulata  cupressu. 
has  inter  sedes  Ditis  pater  extulit  ora 
bustorum  flamrais  et  cana  sparsa  favilla , 
ac  tali  volucrem  Fortunam  voce  lacessit: 
*'rerum  humanarum  divinarumque  pot-estas, 
80    Fors,cuinuUa  placet  nimiumsecurapotestes, 
.quae  nova  semper  amas  et  mox  possessa  relmquis, 
ecquid  Romano  sentis  te  pondere  victam , 
nee  posse  ulterius  perituram  extollere  molem? 

r~"'V  ?r  redit  FG  l^onore  BP  2  'ante  hunc 

1  cmeros  ±  reaii  x'  u-  ,  ^ '  /,.   7o\  TnmcLesim.   in  Mem- 

A-        n«  4  hvatu  M  3  partenopen  C,  partenopen  FB ;  *^ /^^''f  "^ 

dimersus  A  tiyatu  i«  "  f  *1„^  nw    AF  marao  t        dicartidos 

funeC  *f"7„achecP  autumpno  ^  autunno  iJ.     aut  utoa 

niget  ««  5.«p«+«'po«  .n(e%«*«r         }''^^^^'^'' '  "^     discard!  i  lo- 

atit  B  ager  si  aerno  F  »  mo"  ^  ,  ,      jy 

sqaalJcia  31,  scalentia  P  pom.ce  ^'^.  /P^'f^f '  P:,"}%aepes'  margo 

L  dicis  P  hora  Tiw  ^  ^^^^. 

fla^is  L,  flannis  3/  d^ana  iJ  'P-^^^/^*  %4 - 16  kaiet 

(,«,  tn  morjme  ^  , 7  Fortuna  describitur  margo  M.    pateb  dit.s 

florilegium  Pam.n«m  "/r""'  "'',""  om.  ACEFG3U  cui] 

*"  T^.r^"  """■*"   16  auael  w1onfeoi«m,  morjo  «  possesa  P 

IJ  et  quid  Pif,  ecqaod  BS,  et  quod  ^CZJii't' 


> 


"S 


»► 


I 


1^ 


«r 


? 


; 


LO 


5 


10 


15 


SATIRAE 

ipsa  suas  vires  odit  Romana  iuventus 

et  quas  struxit  opes,  male  sustinet.   aspice  late 

luxuriam  spoliorum  et  censum  in  damna  furentem. 

aedificant  auro  sedesque  ad  sidera  mittunt, 

expelluntur  aquae  saxis,  mare  nascitur  arvis, 

et  permutata  rerum  statione  rebellant. 

en  etiam  mea  regna  petunt.   perfossa  dehiscit 

molibus  insanis  tellus,  iam  montibus  haustis 

antra  gemunt,  et  dum  vanos  lapis  invenit  usus, 

inferni  manes  caelum  sperare  fatentur. 

quare  age,  Fors,  muta  pacatum  in  proelia  vultum 

Romanosque  cie  ac  nostris  da  funera  regnis. 

iam  pridem  nullo  perfundimus  ora  cruore, 

nee  mea  Tisiphone  sitientes  perluit  artus, 

ex  quo  Sullanus  bibit  ensis  et  horrida  tellus 

extulit  in  lucem  nutritas  sanguine  fruges." 


t59 


85 


90 


95 


habet  fin  fine  folii  42  recti  et  in  prindpio  f.  42  uersij  G  permi- 

ram  P  excedere  mortem  priore  loco,  extollere  mollem  secundo  G, 

molem  om.  F;  molera  C 

2  opes  8U0  loco  omissum  in  ultimo   uersu  addii  M  substinet 

AF  3  dampna  MPB  4  —  10  leguntur  in  florilegio  Parisino 

4  sydera  GM  mictunt  CF  5  expulluntur  G  foxis  F,  sic- 

cis  margo  E  6  permutata  "staeio  . . .  u,,   rebellant  « rerum ».  Jf  rer  lit- 

teris  deletis;  merum  F  7  et  etiam  Dt.     inferni  quoque  regna  petunt 

florilegium  petunt  auo  loco  omissum  post  dehiscit  addit  M 

h  f 

deiscit  C,  deiscit  B,  dehiseunt  E  8  momhws  AFGP  florilegium 

H  austris  D,  austris  ACEFG,  austriis  ;S'  9  anthra  C,  anstra  B,  astra 

tremunt  ITeinsius  set  F  cum  M  uanos  florilegium:  uarios 

Lp,  margo   t;    uarius   Mt,   uarius   an  nanus   F  haheat   incertum,    nanus 

ABCDEGBs.     uanisapis   et  rasa   quidem  priore  s  P  secundum  Keilium 

us  ' 

uatiilapis  idem  secundum  Froehnerum  usus  florilegium,  FLp,  margo 

t:  usamreliqui  10  spirare  Ueinsius,  spectare  Gonsalius  'u.  c. 

iubentur    margo  L;  ita  E  si  silentio  fides,  p  et  margo  t.    cf,  Verg.  Georg. 
^11  J  325:   fatentur   cum  ceteris  Bituricus  H  age  om.   T 

sors  F  paccatum  A  uoltum  M  perstans  in  hoc  genere  ortho- 

graphiae,  uultu  P  12  eye  3/,  &cie  G.    coTiiect  Romanasque  acies 

13  perfudimus  s  14  Thesiphone  margo  M  tisyphone  B,  t^y  phone 

P,   tesiphone  AD,  ctesiphone  CG,  thesiphone  EB,  thesiphonem  F 
sicientes  BM  proluit  Colladonius  'post  hunc  uersum  in  u.  c. 

leguntur  uota  mihi  cedunt  (u.  105)  et  sequentes    Tomaesius  15  bel- 

^!J^ipf/^    ^'  "^*"^   ^^^^*^  ^  fullanus  P,  syllanus  CDGs,  siUanus 

AEFM  et  duplicat  G  arida  Colladonius  16  nutrita  BB, 

nutrites  P  sanghuine  C,  sagnue  M 


t 


V 


^1 


160 


PETROJNIl 


121    100        haec  ubi  dicta  dedit,  dextrae  coniungere  dextram 

conatus  rupto  tellurem  solvit  hiatu. 

tunc  Fortuna  levi  defudit  pectore  voces : 
"o  genitor,  cui  Cocyti  penetralia  parent, 

si  modo  vera  mihi  fas  est  impune  profari, 
105    vota  tibi  cedent;  nee  enim  minor  ira  rebellat 

pectore  in  hoc  leviorque  exurit  flanima  medullas. 

omnia,  quae  tribui  Romanis  arcibus,  odi 

muneribusque  meis  irascor.   destruet  istas 

idem,  qui  posuit,  moles  deus.   est  mihi  cordi 
110    quippe  cremare  viros  et  sanguine  pascere  luxum. 

cerno  equidem  gemina  iam  stratos  morte  Philippos 

Thessaliaeque  rogos  et  funera  gentis  Hiberae. 

iam  fragor  armorum  trepidantes  personat  aures. 

et  Libyae  cerno  tua,  Nile,  gementia  claustra 
115    Actiacosque  sinus  et  Apollinis  arma  timentes. 


LO 


10 


15 


1  dextreq;  f^ierat  in  M  2  telluret  F,  tellure  GM  3  tunc, 

nm,  turn  ABCFGL3IPpst  4  Verba  fortune  margo  M.     foetvna  ad 

GENiTOKEM  coGYTi  murffo  t  cocyti  cui  inuertit  B.     quui  D,  quoi  G. 

cociti  AF  5  modo  fas  est  mihi  uera  impune  ACDEFGM  in  quibus 

phas  31,  ue  inpune  F  probari  ACFFG3I,  probarc  D  6  tibi 

BLPp,  margo  t:  mihi  reliqui  sedent  i>,  credent  AEF,  cedunt  Mat 

sed  cedent  etiam  S  et  margo  t  ilia  F  rebullat  Palmerius 

*  u 

7  leuiorue  p,  CoUadonius  flama  L  8  quae]  q  F  artibus 

ACDFGPS,  *tt.  c.  artib.*  margo  L  9  dextruet  A,  destruat  /  et  ante 

Sambucum,  distruat  uetus  Danielis,  destruit  MP  10  molles  A 

est  Sambucus :  et  libri  1 1  armare  /.  F.  Gronouius,  ciere  Moesslerus  com- 

mentationis  p.  38  uires  F  cum   sanguine  P  sanghuine  et 

sic  constanter  C,  sagnMne  3/  luxu  ^,  luxii  P.    luctum  nescioquis 

'hunc   uersum  in   u.  c.   sequitur  pande  age  (u.  116)  et  sequens*    Tornae- 
aim  12  bellum  uersalicum  margo  M  cerne  F  gemino- 

Marte  margo  L,  t         stratos  BPp^  Memmiamis :  strictos  reliqui,  stricta  G 
filippos  C,  phillippos  M  13  tesalieque  A,  thesalieque  F,  tessalieque 

M  funena  genti    G  liiberae  cum  adspiratione  ABCDEFGP, 

non  L:  hybere  31  1 A  post  15  collocandum  esse  coniecit  liichardus, 

post  II Bouherius  et  Antonius,  post  16  Suringarus p.  Vll'mmmutans  in  duia 

et  ego  auris  F;  auras  31,  margo  t,  ante  Sambucum.    Afros  lacobsius 

15  en  Heinsius,  iam  lacobsius;  ex  Libye  Junius  libie  AF3I,  lybiae 

BGP,    Libyas  Beiskius,  Libyen  Nodotus  fortasse  caeno  et  tua 

interpolant  3It,  ex  silentio  E,  uulgo  nyle  et  in  margine  Nylus  31,  uille 

A,  uile  P.     mole  Heinsius  claustra  BLPp:  'al.  castra'  margo  L; 

c 
ita  ceteri  16  acthiacosque  A,  acciacosque  31,  actianuosque  B 


f 


r 


^  i  • 


■c 


i 


\ 


I 

] 

\ 


i 


'^^{ 


\ 


LO 


10 


15 


SATIRAE 

pande,  age,  terrarum  sitieutia  regna  tuarum 
at((ue  animas  accerse  novas,   vix  navita  Porthmeus 
sufficiet  simulacra  virum  traducere  cumba; 
classe  opus  est.   tuque  ingenti  satiare  ruina, 
pallida  Tisiphone,  concisaque  vulnera  mande: 
ad  Stygios  manes  laceratus  ducitur  orbis." 

vix  dum  linierat,  cum  fulgure  rupta  corusco 
intremuit  nubes  elisosque  abscidit  ignes. 
subsedit  pater  umbrarum ,  gremioque  rcducto 
telluris  pavitans  fraternos  palluit  ictus, 
continuo  clades  hominum  venturaque  damna 
auspiciis  patuere  deum;  namque  ore  cruento 
deformis  Titan  vultum  caligine  texit: 
civiles  acies  iam  tum  spirare  putares. 
parte  alia  plenos  extinxit  Cynthia  vultus 
et  lucem  sceleri  subduxit.  rupta  tonabant 


161 


120 


122 


125 


130 


sed  Suringarus  p.  VIII  ai)ollonis  B,  uppoUinis  F  trcmentes  t.    ti- 

mentis  Colladoniuii,  tuentis  Heinsius,  frementis  Bichardus,  tumcutis  Bouherius 

1   Concludit  margo  31  Dirarum    Wernsdorfius  scicntia  P 

2  accerse  ABFG3fs,    margo  t:   accresec  P,   arcesse  reliqui  nauta 

P  porthmeus  B,  coni,  Sambucus,  pt:  portheus  G,  protheus  ACDEF 

3LP,    certe    et   in   margine   "al.   u.    c.   protheus.   I,   porthmeus.   Xugs*   L, 
*proteus  al.  certa'  margo  t  3  sufficiat  P,  sufticit  ad  A,  sufticit  F, 

sufticit  liac  Heinsius  traducer     G  cumba  B:  tuba  P,  cimba 

AFp,  cymba  reliqui  4  tuque]  *haec  desuut  in  u.  c.  usque  ad  uer- 

sum uixdum*   {u.  122)   Tomaesius  tuaque  G  5  tisyphone  B, 

tesiphone  31,  thesiplione  AEF,  ctcsiphone  CDG  conscissaque  CDF 

GL3Is,  consissaque  A  uiscera  CoUadonius  pande  LP  Bituri- 

cus ,  manda  s,  *al.  manda ./.  mande'   margo  L.     lambe  Cuperus 
6  astigios  P.     stigios  ABFG3I  dicitur  A  7  Prodigia  margo 

31  funerat  cum  fulfure  rupto  P  corusca  G  8  eliososque 

C  abdidit  Beiskius  9  patrem  B  uerbarum  P  re- 

ductus  3Ist.     reductae  Heinsius  10  Tonitruum  margo  31  palluit 

3Ist,  'al.  palluit  ut  Horat'  margo  L:  polluit  ABCDEFGLPp  ictos 

31  12  SoHs  ecHpsis  margo  31  nan  que  GLt,  solq;  31 

ora  BP.     ora  cruentus  deformi  CoUadonius  13  deformis  corr.  ex 

deformes  L,  deformes  31  Titan  Delbenus,  t:  titubans  libri  omnes 

uultum  BCGP:  uultus  reliqui  14  cum  ACEF,  quum  Z>,  co  G 

r 
spitare  B.    ueritum  spectare  Crusitis,  spectare  etiam  Suringarus  p.  IX 

putare    A         15  Cynthia  ecUp:  margo  31        extinxit  sine  s  ABFGL3IP: 
extinsit  C  cinthia  AFG  16  celeri  ADEFGP  Terre  mo- 

tus  margo  31  tenebant  Delbenus,  trahebant  3foessleru^  quaestionum 

p.  13 


Petronii  salirae 


11 


162 


PETRONII 


LO 


10 


15 


verticibus  lapsis  montis  iuga,  nee  vaga  passim 
fluraina  per  notas  ibant  morientia  ripas. 
armorum  strepitu  caelum  furit  et  tuba  Martem 
135    sideribus  tremefacta  ciet,  iamque  Aetna  voratur 
ignibus  insolitis  et  in  aethera  fulmina  mittit. 
ecce  inter  tumulos  atque  ossa  carentia  bustis 
umbrarum  fades  diro  stridore  minantur. 
fax  stellis  comitata  novis  incendia  ducit, 
140    sanguineoque  recens  descendit  luppiter  imbre. 
haec  ostenta  brevi  solvit  deus.   exsuit  omnes 
quippe  moras  Caesar,  vindictaeque  actus  amore 
Gallica  proiecit,  civilia  sustulit  arma. 
Alpibus  aeriis ,  ubi  Graio  nomine  pulsae 
145    descendunt  rupes  et  se  patiuntur  adiri, 

est  locus  Herculeis  aris  sacer:  hunc  nive  dura 
claudit  hiems  canoque  ad  sidera  vertice  toUit. 

Heiru^ius  montes  quod  rrimo  fuerat  in  F  Delbeni^  e  Moesslerus 

"  plait  margo  M  fulmina  P  latas  Barthius  mohen- 

tla  E   manantia  P  Bituricus.    minitantia  Moesslerus  quaestionum  p  13,  tor- 
entta  Zhardus  3  strepita  P  ruit  uir  doctus  ^n  acHs  V^^onac, 

II  p.  300  Martem  Lp  cum  Memmiano:  marte  B,  mortem  ceten 

4  s^bus  G  qua  assolet  orthographia  ^  tremefacta  LPp:  tremifacta 
^,^rinis  acta  ACDFGS ,  sic  acta  31,  ' al  armis  .^^ta  /.tran  acta 
margo  X,  armis  acta  s,  transmissa  et  in  margme  demissa  ^  al  tume. 
facta'  Pihoeus,  timefacta  Jfcmmianu..  transacta  Antomam  a  ^^^  disce^ 
treEnan  traditur.  jingitur  tuba  de  caelo  audUa  'o^^^^^^^'^f^'^Z 
sidera  ciaet  B  Fulmina  margo  M  ethna  AFM,  aeterna 
B             uocatur  AFs,  notatur  CDO,  micabat  M.     rotatur  Cuperus 

5  ingnibus  G  insiluis  P  ilumina  BG  6  cumulos  P  U6^. 
pS  carentia  Bp:  arentia  AGDEFGLMPst.  calentia  /.  F,  Gro- 
^.nuius               7  dire  F              minantur  Goldastiana:  mmatur  hbri 

laLius     .       incediaJi  n^mt  ante  dncit  deletum  L  9  recem, 

ABCDFOLMPp»t:  ruens  CoUadonms,  rubens  Cuperua  et  ex  sUentm  A 
repeni  Heinsius^  rigens  ego  inv^rAFGP  ymbre  B    ,gnc 

4CF0.«i  10  bellum  Ciuile  margo  M  hortcnta  P  exsmt 

per,unu,B  o&s  FG  12  galUci  P  siuUja  P  subs- 

tulit  Fa  13  Oescribit  Alpes  morjro  jtf  aereis  ^(riK  gra- 

„io  B  nalum  fortas.e  e  graiio  numine  C,  Burmannus:    nonuno 

ABDEFGLMPpU  puUo  4.,  marflro  t.    uulsae  Buschiana  comen^u 

pUrumgue  cum  M  ex  quo  pulso  enotaui  errore.  pressae  om«  celsae  Bur- 
manniu  14  pascuntur  P  15  Templum  hercuhs  margo  M 

16  ''iem.  C,  Wemps  P,  hyemps  P,  yems  i^  canosque  CO 


1 


i\ 


I 


LO 


cc 


10 


15 


SATIRAE 

caelum  illinc  cecidisse  putes :  non  solis  adulti 
mansuescit  radiis,  non  verni  temporis  aura, 
sed  glacie  concreta  rigens  hiemisque  pruinis 
totum  ferre  potest  umeris  minitantibus  orbem. 
haec  ubi  calcavit  Caesar  iuga  miiite  laeto 
optavitque  locum ,  summo  de  vertice  montis 
Hesperiae  campos  late  prospexit  et  ambas 
intentans  cum  voce  manus  ad  sidera  dixit: 
luppiter  omnipotens,  et  tu,  Saturnia  Tellus, 
armis  laeta  meis  olimque  onerata  triumpbis, 
testor,  ad  has  acies  invitum  accersere  Martem, 
invitas  me  ferre  manus.   sed  vulnere  cogor, 
pulsus  ab  urbe  mea,  dum  Rhenum  sanguine  tinguo, 
dum  Gallos  iterum  Capitolia  nostra  petentes 
Alpibus  excludo ,  vincendo  certior  exul. 
sanguine  Germano  sexagintaque  triumphis 
esse  nocens  coepi.    quamquam  quos  gloria  terret, 
aut  qui  sunt  qui  bella  vident?  mercedibus  emptae 
ac  viles  operae,  quorum  est  mea  Roma  noverca. 


163 


150 


155 


160 


165 


1   illic  A.     illic  sedisse  /.  F.  Gronouius  adulti  pt  cum  E:  adusti 

ABCDFGLMPs  Memmianus  2  mansuescunt  ACDEFGLst  radii 

at  3  rigens  omnes  propter  B  qui  riget  habet  et  E  in  quo  legi  inu,entum 

Colladonii  algens  ex  ailentio  colligas.     ingens  tentaui,  rigent  alius;  glacics 
concreta  riget  Hieronymus  Aleander  nimiisque  J.  F.  Gronouius 

4  fultum  lacobsius  ferre  F,  fere  C,  terrae  B  umeris  sine  h 

B  munitantibus  Fj  imitantibus  P,  mitantibus  corr,  in  nutantibus  3f. 

nitentibus  incertus  6  optauitq;  margo  L,  t,  coni.  Sambucus:  orauit- 

que  ABCDEGLMPp,  horauitque  F^   intrauitque  S,    lustrauitque  Collado- 
nius  summo]  dehinc  M  8  intendens  A  9  Oratio  Cesaris 

margo  M  lupiter  AFGP  et  eu  P,  et  hcu  CDEFGP.    fortasse 

et  te  10  honerata  PT,  honorata  G.   oneranda  uel  omanda  Burmannus 

triunfis  L  11  arces  Palmerius  inmutum  aut  inimicum  P  accer- 

sere B  Memmianus:  acersere  P,  arcescere  ^Jtf,  arcessere  reliqui.   accedere 

me 
I.  F.  Gronouius  12  nee  L  13  ad  urbe  mandum  sangmne  P 

Renum  GLt,  uetus  Danielis  tingo  M:  uinco  ceteris  meo  P  15  exul 

sine  s  ABCFGLMP  16  Lxque  CDG,  lacque  F  triumfis  L, 

triunphis  F  17  quanquam  AL  o  quos  J/,  uos  G  texet 

G  18  at  Jtf"  q  bella  F  uolunt  p.     uetent  coniecimus  ego 

et  Moesslerus  quaestionum  p.  14  post  I.  F.  Gronouium.    iubent  Gulielmus, 
unus  ex  scriptis  Boschii,  ex  silentio  E.    cient  BeiskiuSy  timent  Delbenus 
emptae  per  p  ABFGLP:  emti  M.     mercede  redemtae  susp,  Ileinsius 
19  miles  G  quarum  margo  A  no  roma  C 

11* 


1 


L~    7 


I 


164 


PETRONII 


at  reor,  baud  impune,  nee  banc  sine  vindice  dextram 
vinciet  ignavus.   victores  ite  furentes, 
ite  mei  comites,  et  causam  dicite  ferro. 

170    namque  omnis  unum  crimen  vocat,  omnibus  una 
impendet  clades.   reddenda  est  gratia  vobis, 
non  solus  vici.  quare,  quia  poena  tropaeis 
imminet  et  sordes  meruit  victoria  nostra, 
iudice  Fortuna  cadat  alea.   sumite  bellum 

175    et  temptate  manus.  certe  mea  causa  peracta  est: 
inter  tot  fortes  armatus  nescio  vinci." 

baec  ubi  personuit,  de  caelo  Delpbicus  ales 
omina  laeta  dedit  pepulitque  meatibus  auras, 
nee  non  borrendi  nemoris  de  parte  sinistra 

ISO    insolitae  voces  flamma  sonuere  sequenti. 
ipse  nitor  Pboebi  vulgato  laetior  orbe 
crevit  et  aurato  praecinxit  fulgure  vultus. 
123  fortior  ominibus  movit  Mavortia  signa 

Caesar  et  insolito  gressu  prior  occupat  ausus. 

185    prima  quidem  glaeies  et  cana  vineta  pruina 


LO 


10 


15 


1  at  P,  Heinsius :  ut  ceierl  ^-aud  Z>,  haut  Jf,  aut  F,  hanc  P 

n  F   ne  3/  iudice  P  2  amciet  P,  incidet  t  fercntcs 

JWDFGLMPpst,  non  AE.     kXMna-  margo  L,  frequentcs  margo  t 

3  comitis  t  correctum  in  margine  caussam  L3IP  discitc  M 

4  nanque  GL  oms  BF:  omnes  reliqui  unum  crimen  omnes 
inuertunt  ACDEFG  e  quibw  G  unam  habet               o  impcdet  J^ 

redenda  F,  rede.ida  G  gracia  A  nobis  AF  6  solum  F 

trophaeis  v^l  tropheis  ABCDFGLMPpt  8  Iudice  C  cad.at 

Ja  littemla  B  alta  P  summite  ACFM  9  et  o«,. 

ACDEFG  temptate  B:   temptare  P,  temtate  FM,  tentate  rehqui. 

'    ae    ^n^nn  T  caussa  LM  10  nescis  F.     armatis  nescia 

aliauu  12  Omina  margo  M  omnia  BCDG  et  utmdetur  ^ 

mentibus  EF,   e  mentibus  AM  qiiibus  iras  Stephanus  adphcuit,   e  monti- 
bus  <  13  non]  tamen  P  orrendi  BF  14  insolita  uetus 

Brassicani  flama  t  sequente  t,  frequenti  S  15  nicor  P 

uulc^ator  P,  fulgato  corr,  ex  fulgata  M         laetior  BPp,  Memmianus  :Mior 
ceteri  IG  precinsit  CF  17  'al.  laetior'  Pithoeus.     mde  u  \b 

hominibus  BCDEFG,  omi'nibus  M  18  insolitos  3/,  cont.  Samhucus  id- 

que  probo;  aurato  ex  n.  U  S.    infestos  /aco5s«65  gressu  JjLPpt:  gres- 

sus  ce/eri,  grcssos  M  ausus  /.3/«^-  austus  ^l,  haustus  BFPp,  haustu 

^    l-austSs  n,   hauster  Gf,    auster  C.     insolito  gressus  prior  occupat  ausu 
Douza,  insolito  gressu  prior  occupat  hostis  Oeuenngms  19  quicquid 

P  glacie(iuc  Pulschim  iuncta  CMat^  uicta  P 


\ 


\ 


\ 

i 


4/ 


I) 


LO 


10 


15 


SATIRAE 

non  pugnavit  humus  mitique  borrore  quievit. 

sed  postquam  turmae  nimbos  fregere  ligatos 

et  pavidus  quadrupes  undarum  vincula  rupit, 

incaluere  nives.   mox  flumina  montibus  altis 

undabant  modo  nata,  sed  baec  quoque  —  iussa  putares 

stabant,  et  vineta  fluctus  stupuere  pruina, 

et  paulo  ante  lues  iam  concidenda  iaeebat. 

turn  vero  male  fida  prius  vestigia  lusit 

decepitque  pedes;  pariter  turmaeque  virique 

armaque  eongesta  strue  deplorata  iacebant. 

ecce  etiam  rigido  concussae  flamine  nubes 

exonerabantur,  nee  rupto  turbine  venti 

derant  aut  tumida  eonfractum  grandine  caelum. 

ipsae  iam  nubes  ruptae  super  arma  cadebant, 

et  concreta  gelu  ponti  velut  unda  ruebat. 

victa  erat  ingenti  tellus  nive  victaque  caeli 

sidera,  victa  suis  haerentia  flumina  ripis; 

nondum  Caesar  erat,  sed  magnam  nixus  in  bastam 

horrida  securis  frangebat  gressibus  arva, 


165 


--  190 


195 


200 


1  mittique^  P,  uiciique  P  ^    honore  ACFG  et  Inuertenies  quieuit 

honore  LMst.   *m.  c.  horrore  quieuit'  margo  L.    humore  Wemsdorfius 


2  sturme  M  frigere  C 

littera  F  5  mondata  F 

6  stabat  ACDEFG 


zae 


3  quadripes  G  4  flumi'  cum  rasa 

missa  LMst,  iusta  Rogertianus  Dou- 
et  om.  BCDEFG  relictoque  spatio 
A,  non  LPp  Memmianus  iuncta  AG,  uicta  E.     stagnis  deuicta  J/, 

uinctaque  mox  stabant  S,  stantibus  at  uicta  t  stupere  B  ^ruina 

J/,  et  ruina  inuentum  a  Reishio  jJrobo  7  quae  paulo  ante  fluens  Collado- 

niuSj  nix  paulo  ante  liquens  ego  olim  paul'o  L  luces  P  consci- 

denda  M  tacebat  primo  habuerat  P  8  mala  E   ficta  a  prima  P. 

manifesta  prius  Grotius.     nix  iam  prim  lubrica  turn  plane  instabilia 
luxit  FP  9  derepitque  CD  et  ante  correctorem  G,  decipitque  P 

partem  ADEFG ,  passim  CMpst  iurique  B         10  coniesta  P 

11   rigor  concusso  P  12  exorerabantur  (7,  exonerabunt  i^  rupto 

EMcf.  Verg.Aen.  II 416:  rupti  ABCDFGLPpst,     rapti  CoUadonim 
13  deerant  praeter  B  omnes  aut  BLPp  Memmianus:  ac  ceteri 

turbine  coelum  Memmianus  14  ipc  eciam  M,     iam  om.  CDG 

15  correpta  F,  congregata  G,  cum  creta  P  uelud  P  umbra  ABCD 

EFG,  item  P  qui  primo  uidetur  ucrna  habuisse  et  Memmianus  cadebat 

ante  ruebat  deletum  L;  luebat  P  IG  cM7  uincta  ter  CoUadoniua  quern 

redarguit  u.  18  riuie  C  nictaque  G  18  nundum  AP 

m\\is,  non  nisus  ABDFGLMPpst  19  hordida  P  fangebat  5 


166 


PETRONII 


205    qualis  Caucasea  decurrens  arduus  arce 
Amphitryoniades,  aut  torvo  Iiippiter  ore, 
cum  se  verticibus  magni  demisit  Olympi 
et  periturorum  deiecit  tela  Gigantum. 

dum  Caesar  tumidas  iratus  deprimit  arces, 

210    interea  volucer  motis  conterrita  pinnis 

Fama  volat  summique  petit  iuga  celsa  Palati 
atque  hoc  Romano  tonitru  ferit  omnia  signa: 
iam  classes  fluitare  mari  totasque  per  Alpes 
Fervere  Germano  perfusas  sanguine  turmas. 

215    arma,  cruor,  caedes,  incendia  totaque  bella 
ante  oculos  volitant.   ergo  pulsata  tumultu 
pectora  perque  duas  scinduntur  territa  causas. 
huic  fuga  per  terras,  illi  magis  unda  probatur 
et  patria  pontus  iam  tutior.  est  magis  arma 

220    qui  temptare  velit  fatisque  iubentibus  uti. 


LO 


10 


15 


1  talis  sed  in  margine  qualis  L  capasea  decurres  F  al. 

axe'  Pithoeus  2  amphitrioniades  AFG,  amphytrioniades  B,  amphitrio- 

nides  M,  amphitrioniales  P  turmo  mutatum  in  turno  31  iupiter 

AFG  MP  ore  corr.  ex  orbe  M  3  magnei  B         olimpi  ABF,  oliphi 

P  4  disiecit  p  et  Gulielmus  tella  A,   te.la  rasa  1  B.     bella 

I.  F.  Grmouius  5  'haec   leguntur  in  u.  c.  post  ilium  uersum  intre- 

muit*  nubes  elisosq.  etc"  (m.  123)  Tomaesius  timidas  sed  in  margine 

*  tumidas  ut  u,  c'  Z,  timidas  M  artes  G  6  uolucrum  et  m 

tnmidas 
margine  'al.  uolucris.  uolucer*  L;  uolucris  p,  margo  t,  Memmianus 
pennis  praeter  B  omnes  7  uolit  P  palaci  A,  palacii  P,  pani 

G  8  hec  uel  haec  ADEFGLMpst:  'al.  u.  c.  hoc'  margo  L,  hoc 

BCP  et  margo  t  Romanes  Bouherius  Antoninsque  post  ferit  distinguen- 

tes.   Fama  huiiis  nuniii  fulmine  prostemit  Bomano  legiones  omnes  aut  potlus 
omnia  signa  deorum  tonito  s,  attonito  de  coniectura  Sambuci  t  fit 

Colbertinus;  fert  de  coniectura  lunii  pt  sed  ferit  etiam  uetus  Pithoei 

omina  ,  r  •   j 

omnia:  L  scaeua  Bmchius  luniusque  9    desunt  hi  duo  uer- 

sus  in  u.  c'   Tomaesius  fluuitare  B,  fruitate  P  mare  FM 

10  germanas  perfuso  M  13  per  duas  M.     per  dubias  Junius^  t 

caussas  LP.     partes  Palmerim,  curas  Colladonius  14  magis  uerba 

P  15  patria  BL:  patria  est  ceieri,  patriae  est  s  ipontus  BLpt: 

pontus  et  ACDEFGMPs  tutior  BLpt:  timor  ceteri,  tumor  corr.  in 

timor  M  16  temptare  B:  ten  tare  Lp  cum  Memmianx)  et  margine  t, 

tentate  (?,  temptata  P,  tanta  F,  tentata  reliqui  fatique  F  uti 

BLPp,  Memmianus  et  margo  t:  icti  ACDFGS,  acti  Ms.   actus  de  coniectura 
Sambuci  ty  secundum  sileniium  E 


■) 


fir 


10 


15 


SATIRAE 

quantum  quisque  timet,  tantum  fugit.   ocior  ipse 
hos  inter  motus  populus,  miserabile  visu, 
quo  mens  icta  iubet,  deserta  ducitur  urbe. 
gaudet  Roma  fuga,  debellatique  Quirites 
rumoris  sonitu  maerentia  tecta  relinquunt. 
ille  manu  pavida  natos  tenet,  ille  penates 
occultat  gremio  deploratumque  relinquit 
limen  et  absentem  votis  interficit  hostem. 
sunt  qui  coniugibus  maerentia  pectora  iungant, 
grandaevosque  patres  onerisque  ignara  inventus, 
id  pro  quo  metuit,  tantum  trahit.   omnia  secum 
hie  vehit  inprudens  praedamque  in  proelia  ducit. 
ac  velut  ex  aho  cum  magnus  inhorruit  auster 
et  pulsas  evertit  aquas,  non  arma  ministris, 
non  regumen  prodest,  ligat  alter  pondera  pinus, 
alter  tuta  sinu  tranquillaque  litora  quaerit: 
hie  dat  vela  fugae  fortunaeque  omnia  credit. 


167 


225 


230 


235 


1  spurius  uidebatur  Moesslero  commentationis  p.  26,  transponendus 
ante  Wloanni  Vahleno  musei  Bhenani  n.  XIII  p.  302.  dislectos  uersus  re- 
uocare  ad  ordinem  sic  tentaui :  I.  11.  12.  17.  6.  7.  8.  9.  10.  13.  14  Id. 
16  2  3  4  5  f«  certum  quidem  habeo  comungi  debere  I  cum  Ai»  ^-^ 
cum  17  '  17  cum  6.  de  turbato  ordine  consentientes  Bouherius  et  bur 
rinqarul   alia  nee  prohabilia  moliti  stmt  tanto  fugit  ocior  mcertm 

apud  Hadrianidem  otior  BCD,   occior  A,  ocius  E    post  ocyor  mter- 

vunxit  p.     eqo   ante    id   uocabidum    Interpunxi  ut   referaiur  ad    u.    11. 
f^^susp.  MLslerus  p.  26  3  qui  P  recta  P'  educitur 

Burmannus  5  rumores  Gs  et  ante  emendatricem  manum  M 

6  'hi  quatuor  uersus  in  u.  c.  sequunlur  post  m  praeha  ducit  {u.  232)  lor- 
naesiits  iHa  Memmianus  pauida  BLP  Memmianus:  panda  p, 

trepida  ceteri  nato^   G  7  occulta  A  reliquit  ^    reh^quit 

c:r  relinquut  corr.  31,  relinquid  P  8  notis  A  9  lugentia  Jf 

iungat  P,  iungunt  EF  10  abest  ab  F  grande  nosque  P 

onerisque  PXp  cum  margine  t:  honerisquc  P,  onens  ceteru  humens  Ju- 
nius  cui  fert  gnaua  Vahlenus  p.  301  adnexuit.  quae  si  ^^r^J^f''^^''^ 
uidentur,  intempestiue  in  hac  quidem  re  fugatae  terrore  cimtatis  fata  cum 
excidio  incendioque  exaequantur  ignata  P.     onens  non  gnfr^ 

iuuentus  P,  inuentus  P  11  ct  pro  Antonius  ^"^^^^^^,"*  *" 

margine  M  metat  P  serum  P,  fecit  P  12  hinc  ACFGMst 

uenit  P  inprudens,  non  imprudens  BFP  impraelia  P 

13  cur  P  hauster  ABEFG  U  pulsat  DF,  pulsatus  C.    pulsat 

et  uertit  A  magistris  Colladonius  15  regumen  B:  regum  P,  regi- 

men  ceteri  16  sinus  c(mieci  idemque  adscripserat  Bursmnus 

littora  AGM  17  fortun  q»  F         post  credit  erat  lacuna  m  Memmumo 


I 


168 


PETRONn 


quid  tam  parva  queror?  gemino  cum  consule  Magnus, 
ille  tremor  Ponti  saevique  repertor  Hydaspis 

240    et  piratarum  scopulus ,  modo  quem  ter  ovantem 
luppiter  horruerat,  quem  fracto  gurgite  Pontus 
et  veneratus  erat  summissa  Bosporos  unda, 
pro  pudor,  imperii  deserto  nomine  fugit, 
ut  Fortuna  levis  Magni  quoque  terga  videret. 
124  245        ergo  tanta  lues  divom  quoque  numina  vidit, 
consensitque  fugae  caeli  timor.   ecce  per  orbem 
mitis  turba  deum  terras  exosa  furentis 
deserit  atque  hominum  damnatum  avertitur  agmen. 
Pax  prima  ante  alias  niveos  pulsata  lacertos 

250    abscondit  galea  victum  caput  atque  relicto 
orbe  fugax  Ditis  petit  implacabile  regnum. 
huic  comes  it  summissa  Fides  et  crine  soluto 
lustitia  ac  maerens  lacera  Concordia  palla. 
at  contra,  sedes  Erebi  qua  rupta  dehiscit, 

255    emergit  late  Ditis  chorus ,  horrida  Erinys 


LO 


10 


15 


1  qui  P  magus  G  2  fortasse  Parthi  senique  P 

repertus  lunius  Stephanus  Samhuciis  et  si  fides  silenfio  E.     quoque  terror 
t.     repressor  Beiskius  hidaspis  AF,  hidapsis  F  3  pirratarum 

F,  pyratarum  O  scopulis  P  4  iupiter  AFP  orruerat  B. 

liorruerat   cum   deserto    u.  6    conglutinans   interiecta  damnauit  Moesslerus 
comnientationis  2K18  que  F  frato  D  in  gurgite  Bpj 

margo  t  ponthus  B  5  summissa,  non  submissa  BFGP 

bosphoros  BDLPs^  bosforos  CEFG,  bospliorus  J/,  bosforus  A^  Bosporus 
pt  6  proh  ACDFGLf  proch  M  dolor  Ls  7  et  M 

magnis  F  uideres  Nodotus  post  hinic  tiersiim  Moesslero  commenta- 

tionis  p.  20  suspectum  lacuna  erat  in  Memmiano  8  ergo  sic  ut  in  uerstc 

216.     inepte  interrogationem  finyehant  uulgo  diuem  B,  diuum  reli- 

qui  qq*  C,  que  D  nomina  J/,  minima  P  cernit  M.    uicit 

ego  et  lacobsius,  fundit  Bourdelotus  'post  hunc  uersum  in  u.  c.  le- 

gitur  iustitia  et  lacera  et  c!  {u.  253)   Tornaesius  9  consencitque  F, 

concensitque  P,  consentitque  M  10  exossa  P  furentis  ABCFGPs: 

furentes  reliqui  11  dampnatum  FMP  12  primas  G  alias  ex 

alios  corr.  L  nines  G  13  abscindit  P.     absconditque  olea  uinctum 

Colladoniiis  uinctum  quosdam  lihros  jifuebere  tesfatus,    palla  lacohsius 
relicti  B,  relictum  P  15  comaesit  B,  comes  et  F  summissa  Bp: 

submissa  CP  Memviianus,  summa  UFFG,  sum  ma  A,  sincera  LMst 

cine  G,  crure  A      ^         16  iusticia  AG  et  lacera  moercns  t,  acene- 

rens  lacera  B  17  ad  prima  manu  F,  ac  F  hcrebi  ACDEFGM 

deiscit  C  18  emergit  corr.  ex  et  mergit  F  chonis  A,  cohors 


r* 


^^Ir 


LO 


10 


SATIRAE 

et  Bellona  minax  facibusque  armata  Megaera 
Letumque  Insidiaeque  et  lurida  Mortis  imago, 
quas  inter  Furor,  abruptis  ceu  liber  habenis, 
sanguineum  late  tollit  caput  oraque  mille 
vulneribus  confossa  cruenta  casside  velat. 
haeret  detritus  laevae  Mavortius  umbo 
innumerabilibus  telis  gravis ,  atque  flagranti 
stipite  dextra  minax  terris  incendia  portat. 

sentit  terra  deos  mutataque  sidera  pondus 
quaesivere  suum;  namque  omnis  regia  caeli 
in  partis  diducta  ruit.   primumque  Dione 
Caesaris  acta  sui  ducit,  comes  additur  illi 
Pallas  et  ingentem  quatiens  Mavortius  bastam. 
Magnum  cum  Phoebo  soror  et  Cyllenia  proles 


169 


260 


265 


M  orrida  F  erinis  FG^  crinis  .4,  herinis  CD,  hermis  P,  crynis 

P,  erynnis  J/,  Erinnys  reliqni 

1  que  om.  AFP  2  letum  sine  que  C.     Luctus  Schraderus  se- 

cundum Verg.  Aen.  VI  274,  Fletusque  Bouherius,  Iraeque  Moesslerus  com- 
mentationis  p.  65  secundum  Verg.  Aen.  VII  326.  sociata  Leti  Mortisque 
numina  me  non  magis  offendunt  quam  Krjpoc  Gt  ©avarou,  4>ovou  et ' Av^poxra- 
o-mff,  Kpaxouc  et  Bta?,  Pauoris  et  PaUoris,  alia  in  religionibus  Romanis  sin- 
giUatim  indigitata  inter  sefere  paria.  et  ut  hie  inter  Letum  et  Mortem  inter- 
jwnuntur  Insidiae,  ita  apud  Statium  in  VII  Thebaidis  comites  Martis  enar- 

ranteni  uaria  numina  ac  diuersa  inter  Impetum  amentem  laetumque  Fu- 

p 
rorem  insidiae  sine  que  F  ymago  CFM  3  abrutis  B,  ar- 

ruptis  P,  abreptis  ex  abreptus  corr.  M,  *al.  u.  c    arrep.'  margo  L 

ceu 

scu"  M  libe  F  abenis  P,  arenis  margo  L  4  sanguinicum 

late   tulit  M  5  classide  A  et  deleta  1  F,   casside   ut  quarta  littera 

ante  alia  fuerit  L  uelant  ACDGP,  uelat  lineola  post  deleta  F 

G  deterritus  sed  in  margine  detritus  A,  actritus  F  leua  M 

7  tellis  A,  te.lis  era^a  1  B  fragranti  P  8  terrisque  M 

9  — p.  170,  1  septem  uersus  alio  ex  loco  hue  deerrasse  suspicatus  Moesslerus 

est  commentationis  j).  33  et  quidem  ex  deperdita  parte  posteriore  p.  67 

mitataque  P,    mutantia  sine  que  M.     nudataque  Bouherius,  mirataque  CoU 

h 
ladoniu^s  sydera  B  cum  GM  pontus  CDFG:  ex  B  pontus 

Mommsenus,   pondus   in   pontus   mutatwn   ego  enotaui  10  nanque 

GL  1 1  impartes  P  partis  B  :  partes  ceteri,  parte  A  deducta 

AEFM  Dionen  et  \2  ducunt  Moesslerus  commentationis  p.  68 

12  arma  Passeratius  ad  Propertium  I  Til  1,  46,  astra  Colladonius 

13  passas  F  quotiens  DF,  qciens  M  Mauortius  i»i  quibus 
Mars  uocatur,  inscriptimies  falsae  sunt.  Mars  obuius  margo  t,  Mars  ocius 
Salmasius,  Mars  horridus  Bouherius,  Mars  fortius  ego  astam  P 

14  Magnum  Geuartius  et  Barthius:  magnaque  libri  phebe  sine  cum 

M  sor^^  G  cillenia  FG,  cilenia  A,  cylleneia  M 


170 


PETRomr 


270    excipit  ac  totis  similis  Tirynthius  actis. 

intremuere  tubae  ac  scisso  Discordia  crine 

extulit  ad  superos  Stygium  caput,  huius  in  ore 

concretus  sanguis,  contusaque  lumina  flebant: 

stabant  irati  scabra  rubigine  dentes , 
275    tabo  lingua  fluens,  obsessa  draconibus  ora, 

atque  inter  torto  laceratam  pectore  vestem 

sanguineam  tremula  quatiebat  lampada  dextra. 

baec  ut  Cocyti  tenebras  et  Tartara  liquit, 

aha  petit  gradiens  iuga  nobilis  Appennini, 
280    unde  omnes  terras  atque  omnia  litora  posset 

aspicere  ac  toto  fluitantes  orbe  catervas, 

atque  has  erumpit  furibundo  pectore  voces: 
"sumite  nunc  gentes  accensis  mentibus  arma, 

sumite  et  in  medias  inmittite  lampadas  urbes. 
285    vincetur,  quicumque  latet;  non  femina  cesset, 

non  puer  aut  aevo  iam  desolata  senectus; 

ipsa  tremat  tellus  lacerataque  tecta  rebellent. 

tu  legem,  Marcelle,  tene.   tu  concute  plebem, 
Curio,   tu  fortem  ne  supprime,  Lentule,  Martem. 


LO 


10 


15 


20 


1  atq;  totis  sells  M.     similisque  P  tirinthms  ^P    tmntius  M 

tyrinthius^io,  tyrintius  P  2  intrumuere  G,  intonuere^,  mtremu    o 

7  iubae  excodice  p  ac  om.  P;  atq;  rasa  q;  M  s  sso 

P  orine  F  3  stigium  ABFGM  humus  A,  ^//^^J^j^'^^ 

et  in  margine  huius  G  4  contusque  CDGP  flumina  pCDEGP 

llTol!  5  acrati  p  cum  margine  t.     serrati  m^ns^us, ^tm.  Bur- 

ZaLuTerosl  Cnmus  J poterat  attriti  7  atque  terens  Burmannus 

comZendum  torto  inter  laceratam  uestem  pectore  neque  opus  es  aut  at- 
nue  Sto  tter  aut  atque  inter  laceram  contorto  autahu  ^nuent^s  sensum 
que  in'";'"  "  ^        .  ,    ^  intertorto  BLP  cum  margine  t: 

^T\lttT         laceratl  IV  8  saguMnicam  M.     sanguinea  tre- 

inter  toto  ceteri  J^^^'^^^j;-^     ^  dextram  i>i^6f,  dexttram  ^ 

mulam  c(m%.  Sambucua  lamaaa  ^^i  ucAti»iu  ^       > 

iter"' f""  of  F  "fl«In.^sB  .uateruos  P,   catUena, 

cm  lideestinO  ernmpit  i?/.Pp:  crup.t  cefen   cnpu.t  >/ 

efodit  A  Uein  sammite  AFM  gentis  L  15  mm.tt.te 

Z  M  16  quicumque  per  m  ABFM             cessat  ACDFG 

,7  pudor  £  dessolata  P,  desoluta  G             senectus  B             18  re- 

bellant  M  19  c.mcate  e(  in  margme  Concate  ^           20  ne  BLrpt. 

neu  ce<eW  marte  J/,  matrem  0 


]f 


J' 


t      J 


SATIRAE 


171 


290 


295 


LO  quid  porro  tu,  dive,  tuis  cunctaris  in  armis, 

non  frangis  portas,  non  muris  oppida  solvis 
thesaurosque  rapis?   nescis  tu,  Magne,  tueri 
Romanas  arces?   Epidamni  moenia  quaere 
5  Thessalicosque  sinus  humano  sanguine  tingue." 

factum  est  in  terris,  quicquid  Discordia  iussit' 

* 

cum  baec  Eumolpos  ingenti  volubilitate  verborum  effudisset, 

tandem  Crotona  intravimus.     ubi  quidem   parvo   deversorio  re- 

10  fecti,  postero  die  amplioris  fortunae  domum  quaerentes  incidimus 

in  turbam  heredipetarum  sciscitantium ,  quod  genus  hominum  aut 

unde  veniremus.   ex  praescripto  ergo  consilii  communis  exaggerata 

verborum  volubilitate,  unde  aut  qui  essemus,  baud  dubie  credenti- 

L  bus  indicavimus.  ||  qui  statim  opes  suas  summo  cum  certamine  in 

15  Eumolpum  congesserunt 


c 

1  porco  P        tu  om.  Gf         die  t        cuntaris  G,  cutaris  F,  cantaris  A 
2  deest  in  G  miris  P         3  tesaurosque  A,  thesaurumque  M        tu]  quo8 

K   si  uel  qui  Heinsius  tuere  ACGP  4  romanasque  ACDFG 

arces  DF,  Passer  alius  et  Richardus:  acies  ABCFGLMPpst  epidamni 

Bp:  epidanni  CDG ,  epidymi  P,  epidaura  F,  epidauraque  Fj  epidauria 
ALMst.     Epidamnia  Passeratius  moenia  ELMst:  nomina  ABCDF 

GPp  5  thesalicosque  ^i^.  que  om.  P  tingue  BCZ>p;  tingue  G,  tinge 
ceteri.   pingues  Heinsius  6  spurium  et  carmini  mutilato  male  additum 

iudicauit  Heinsius  cui  Moesslerus  commentationis  p.  06  et  ego  adsentimur 

iusticia 
quicquid,  non  quidquid  ABFGLMP  discordia  E,  iusticia  sed  in  mar- 

gine discordia  A,  iustitia  F  iuxit  C  uersus  CCLXXXXIIII  sub- 

scriptum  A  quippe  qui  omisit  uerstim  80  asteriscum  interponunt  pt, 

non  L  8  dum  F  eumolpos  BCG :  cmolpos  P,  eumolpus  ceteri 

uolubilitate  uerborum  BEPpt :  ucrborum  uolubllitate  ACDF;  uerborum  om, 
Gs.  bile  uerborum  Z,  uerborum  bile  margo  t.  ceterum  haec  dictio  intra 
breuissimum  spatium  repetita  aliaque  aut  inscita  aut  importuna  amputa- 
tam  esse  a  librario  narraiionem  demonstrant  quod  non  fugit  Wehlium  p. 

a 

50  eflfundisset  FP  9  crotona  D,  cratona  BEFG,  crathona 

AC  uitauimus  AF,  ucnimus  margo  t  ubi  turn  quidem  Tacobsius, 

ubi  pridie  Heinsius.  Petronium  sane  oportet  scripsisse  aliquid  huittsmodi 
ubi  primum  quidem  in  paruo  dulsorio  AF,  diuersorio  ceteri  10  am- 

pliori  ACEFGs  fortitudine  ACDEFGs  11  heripeditarum  AG^ 

heripeditantium  F  suscitantium  P  quid  BDEFGa  genu 

post  rasa  lineola  B  liomines  incertus  ab  Hadrianide  memoratus 

addendum  essemus  12  communi  L  in  fine  uersus  exagerata 

FG  13  uolabilitate  C  i^uis  F  haut  P  dubie  om.  G 

15  lacunam  significaui 


'  W^fT^-Tfsnt'pi. 


172 


PETRONn 


certatim  omnes  heredipetae  muneribus  gratiam  Eumolpi  soUi-  L 


citant 


* 


125         dum  haec  magno  tempore  Crotone  aguntur]  et  Eumolpus  feli- 
citate plenus  prioris  fortunae  esset  oblitus  statum  adeo,  ut  suis 
iactaret,  neminem  gratiae  suae  ibi  posse  resistere  impuneque  suos,  5 
si  quid  deliquissent  in  ea  urbe,  beneficio  amicorum  laturos.    cete- 
rura  ego ,  etsi  quotidie  magis  magisque  superfluentibus  bonis  sagi- 
natum  corpus  impleveram  putabamque  a  custodia  mei  removisse 
vultum  Fortunam,  tamen  saepius  tam  consuetudinem  meam  cogita- 
bam  quam  caussam,  et'quid'  aiebam  'si  callidus  captator  explora-  10 
torem  in  Africam  miserit  mendaciumque  deprehenderit  nostrum? 
(juid,  si  etiam  mercenarius  [Eumolpi]  praesenti  felicitate  lassus  indi- 
cium' ad  amicos  detulerit  totamque  fallaciam  invidiosa  proditione 
detexerit?    nempe   rursus    fugiendum  erit  et  tandem  expugnata 
paupertas  nova  mendicitate  revocanda.   dii  deaeque,  quam  male  est  15 
extra  legem  viventibus:  quicquid  meruerunt,  semper  expectant' 

* 
126         'quia  nosti  venerem  tuam,  superbiam  captas  vendisque  am- 

plexus,  non  commodas.    quo  enim  spectant  flexae  pectine  comae, 

quo  facies  medicamine  attrita  et  oculorum  quoque  mollis  petulantia, 

quo  incessus  scite  compositus  et  ne  vestigia  quidem  pedum  extra  20 

mensuram  aberrantia,  nisi  quod  formam  prostituis,  ut  vendastvi- 

1  haeredipetae  7>,  heredipetae  margo  t:  oni.  pt  omnes  eius  gra- 

tiam muneribus    sollicitant  Nodoto  auctore  Antoniana  2  tres  astenscos 

Lp     imum  t  in  uacuo  uersu  intericiunt.    "fortasse  nihil  deest    margo  L : 
immo  permulta  3  dum  — aguntur  epitomator  addidit,  Petronianaquae 

ex  cum  pendere  uidentur  imperite  adnectens  4  suis]  subinde  Jacob- 

Sim  6  non  laturos  L  7  ego  si  L.  potius  etiam  si  ma- 

gis om.  L  sed  '/.  magis  magisq.'  margo  L  8  non  remouisse  com.  An- 

tonius  9  tamen  pt:  turn  L  non  tam  Bouza  U  menda- 

ciumq;  pt,  margo  L:  mendacium  qui  /.  12  Eumolpi  L:  om.pt 

13  ambitiosa  u.  c.  Doiizae,  Memmianus  15  heu  quam  male  extra 

legem  uiuentibus.   quidquid   meruerunt   semper  exspcctant  hahet  fiorilegmm 
Parisinum  16  noli  cmiicere  qui  quod  super  uetus  Damehs 

duos  asterucos  et  in  margine  mvi.ta  dksvnt  L  habet,  unum  p  et  m  uacuo 
uersu  t  17   « iiinsis  ancilla  cikcks  ai>  i'oi.mknvm  %n  uersu  praevnt- 

tit  /.,  in  margine  pt  t.5v  a^^o^l-ir^v  Trpoc  crou  slvai  margini  L  Scahger 

inscripsit  superbia  me  Heinsius  IS  commodas  p,  Douza:  com- 

modos  Lt  19  quoquo    mobilis  BartUus.     (luo    Wehlius  p.  47.      ah% 

codices  mobilis'   Heinsius  20  scite  Heinsius:  tute  libH,  tawtum  margo 

t.     arte  Douza,  astute  lacobsius,  studio  Hippolytus  a  Colhbus  pedum 

tut  extra  et  in  margine  ritmice  L 


f 


1 


H 


s 


h 


SATIRAE 


173 


L  des  me:  nee  auguria  novi  nee  mathematicorum  caelum  curare  soleo, 
ex  vultibus  tamen  hominum  mores  colligo,  et  cum  spatiantem  vidi, 
quid  cogitet  scio.  sive  ergo  nobis  vendis  quod  peto,  mercator  pa- 
ratus  est,  sive  quod  humanius  est,  commodas,  effice  ut  beneiicium 
5  debeamus.  nam  quod  servum  te  et  humilem  fateris,  accendis  desi- 
derium  aestuanlis.  quaedam  enim  feminae  sordibus  calent,  nee  li- 
bidinem  concitant  nisi  aut  servos  viderint  aut  statores  altius  cinctos. 
barena  alias  accendit  aut  perfusus  pulvere  mulio  aut  histrio  scaenae 
ostentatione  traductus.   ex  hac  nota  domina  est  mea:  usque  ab  or- 

10  chestra  XIIII  transilit  et  in  extrema  plebe  quaerit  quod  diligat." 

itaque  oratione  blandissima  plenus  'rogo'  inquam  'numquid 
ilia,  quae  me  amat,  tu  es?'  multum  risit  ancilla  post  tam  frigidum 
schema  et  'nolo'  inquit'tibi  tam  valde  placeas.  ego  adhuc  servo 
nunquam  succubui,  nee  hoc  dii  sinant,  ut  amplexus  meos  in  cru- 

15  cem  mittam.  viderint  matronae,  quae  flagellorum  vestigia  osculan- 
tur;  ego  etiam  si  ancilla  sum,  nunquam  tamen  nisi  in  equestribus 
sedeo/  mirari  equidem  tam  discordem  hbidinem  coepi  atque  inter 
monstra  numerare,  quod  ancilla  haberet  matronae  superbiam  et 

19  matrona  ancillae  humilitatem. 

10  II  procedentibus  deinde  longius  iocis  rogavi  ancillam,  ut  in  pla- 
tanona  produceret  dominam.  placuit  puellae  consilium,  itaque  col- 
legit  altius  tunicam  flexitque  se  in  eum  daphnona,  qui  ambulationi 

1  nee  aug  ()  auguria  L  2  tamen  pt :  tantum  L  cum  te 

spatiantem  PJlugius  3  cogitet  memoratum  Burmanno :  cogites  libri 

5  debeamus  coni.  Antonius:  debeam  libH.    domina  debeat  lungermannus 

6  libidine  concitantur  margo  t  7  stratores  margo  i  altius  Zp, 
margo  t:  diutius  t.  discinctos  Turnebus  8  arena  L.  arenarius  pro- 
liogatum  ex  Ooldastiana  alias  scrip»i:  aliquas  libri  sed  aliquos  primo 
habuerat  L  mulio  Lp :  multo  t,  uetus  Pithoei  9  ad  orchestra  Mem- 
mianus 10  quatuordecim />^  diligat  ex  diligit  corr.  Z  11  lenitus 
aut  pertentatus  lacobsius  nunquid  pt  13  scema  p,  scomraa  Beis- 
hius  15  osculantur  uestigia  L.  obosculantur  in  ms.  uisus  est  legere 
Douza  17  dissortem  JETemaiia  19  mfMrowa.  ultima  littera  mutata  et 
deincejis  alia  deleta  L  20  superior  a  si  domi  agebantur  inter  Polyaenum 
et  ancillam,  intercidisse  aliqua  oportet  demum  *  iocis  om.  ABODE 
FGPs.  Iocis  Wouweriana,  logis  Goldastiana  ancillam  om.  Lpt,  fortasse 
delendum  in  om.  s  pletanona  P,  platea  noua  ACDEFOs 
21  produceret  LPpt:  perduceret  B,  duceret  reliqui  in  quibu^  ducet  F.  de- 
duceret  Boschius  placuit  puellae  consilium  om.  L  placauit  C 
ancillae  ADEFGs  22  altius]  'al.  c.  u.  alternis'  margo  L 
que  se  om.  F  eum  daphnona  cum  Pithoeo  Turneboque  L:  eum 
daphona  BP,  eum  diphona  i?;,  cudophona  CDO  ^  cadophona  AEFs ,  ado- 
phona  S            ambitioni  8 


174 


PETRONII 


SATIRAE 


175 


t5 


haerebat.  nee  diu  morata  dominam  producit  e  latebris  laterique  LO 
meo  applicat  mulierem  omnibus  simulacris  emendatiorem.  nulla 
vox  est  quae  formam  eius  possit  comprehendere ,  nam  quicquid 
dixero,  minus  erit.  crines  ingenio  suo  flexi  per  totos  se  umeros 
effuderant,  frons  minima  et  quae  radices  capillorum  retro  flexerat,  5 
supercilia  usque  ad  malarum  scripturam  currentia  et  rursus  conti- 
nio  luminum  paene  permixta,  oculi  clariores  stellis  extra  lunam  ful- 
gentibus,  nares  paululum  intlexae  et  osculum  quale  Praxiteles  ha- 
bere Dianam  credidit.  iam  mentum,  iam  cervix,  iam  manus,  iam 
pedum  candor  intra  auri  gracile  vinculum  positus :  Parium  marmor  10 
extinxerat.   itaque  tunc  primum  Dorida  vetus  amator  contempsi 

* 
quid  factum  est,  quod  tu  proiectis,  luppiter,  armis 

inter  caelicolas  fabula  muta  taces? 
nunc  erat  a  torva  summittere  cornua  fronte, 

nunc  pluma  canos  dissimulare  tuos. 
haec  vera  est  Danae.  tempta  modo  tangere  corpus, 
iam  tua  flammifero  membra  calore  fluent 

A  e  am    .;  e  lateribus  (?  2  meo  appUcat  ^^Oi^G^P*^:  appl- 

fat  meo  ceteH  emendationem  D  3  nanque  G  qmcquid, 

Goldltiana  un^eros  erasal.  B,  cum  I.  reh,m  ^f"";/^; 

prima  G,  effuderat  V  minima  et  tn  margins  maxnna  A  ^V^'^ZZ 

kelmannus  operum  IIII  p.  185  6  et  supeml.a  ^J^^/^r       J^^^^IT 

ADFG  scripturarum  B;  iuncturam  S,  margo  t.   structuram  I.JMro- 

nauius,  stnanr^m  ^Vinkelmannus  operum  IIll  p.  204  et  om.  Memm^ 

nu8  fusus  ante  Sambucum.  post  rursus  deletum  supe  L  confammo 

R  7  luminis  Memmianus  clarioses  F  surgentibus  L  Memmia- 

nus    uetus  FitJioei:  'al.  fulgentib/  margo  L  8  narres^  reflexae 

«  eTom  L  obsculum  CF.    ridicule  sauium  accipiunt  plenque,  est 

autem  paruum  os  sicut  ami  et  apud  Tl^m^  XXV III  2    25  prasitelcs 

G   Draxatiles  B  9  Dionam  Meyerm,  Dionen  aut  Cnidiam  susp,  lah- 

Jj  mentum  B  10  positum  sed  in  margine   positus  ut  u.c. 

\,V   T  oharium  B  quamquam  Altissiodurensem  habere  planum  Fi- 

toJL  ait  et  I  parui  A  11  extinxerat  sine  ^  ABFGLP^         itaque 

«o.nune  in  pkmordio  v^rsv.  repetitum  F  Donda  Pnmum  L      do- 

xida  ADFGs,  dosida  0,  inoxida  E  contempsi  cum  p  ABiGLP 

F  ^bmittcre  reliQui  15  pluuia  P  caines  F;  crines  U,  margo 

B    daphne  VFG.    est  uera  dane  P  tenta  praeUr  BP  omnea 

17  flamifero  F,  flammiuero  B  membra  super  induoto  uocabvlo  sen- 


\ 


delectata  ilia  risit  tarn  blandum,  ut  videretur  mihi  plenum  osl2T 
extra  nubcm  luna  proferre.   mox  digitis  gubernantibus  vocem  *si 
non  fastidis'  inquit  'feminam  ornatam  et  hoc  primum  anno  virum 
expertam,  concilio  tibi,  o  iuvenis,  sororem.  babes  tu  quidem  etfra- 

5  trem,  neque  enim  me  piguit  inquirere;  sed  quid  prohibet  et  sororem 
adoptare?  eodem  gradu  venio.  tu  tantum  dignare  et  meum  oscu- 
lum, cum  libuerit,  adgnoscere/  ^immo' inquam  ^  ego  per  formam 
tuam  te  rogo ,  ne  fastidias  hominem  peregrinum  inter  cultores  ad- 
mittere.    invenies  rehgiosum,  si  te  adorari  permiseris.   ac  ne  me 

10  indices  ad  hoc  templum  Amoris  gratis  accedere,  dono  tibi  fratrem 
meum.'  ^quidni?'  inquit  ilia  ^donas  mihi  eum,  sine  quo  non  potes 
vivere,  ex  cuius  osculo  pendes,  quem  sic  tu  amas,  quemadmodum 
ego  te  volo?*  haec  ipsa  cum  diceret,  tanta  gratia  concihabat  vocem 
loquentis ,  tam  dulcis  sonus  pertemptatum  mulcebat  aera,  ut  puta- 

15  res  inter  auras  canere  Sirenum  concordiam.  itaque  miranti,  et  to  to 
mihi  caelo  clarius  nescio  quid  relucente,  libuit  deae  nomen  quae- 


ptum  L  colore  B  fluunt  CD,  fluant  P  uersus  VI  sub- 

scriptum  A,     asleriscum  adicit  L,  intericiunt  pt 

1  electata  P  cam  plandum  P  extra  nubem  plenum  os 

inv£rtit  t.     mihi  extra  nubem  luna  caput  proferre  X,  margo  t  3  in- 

quid  P  mulierem  L,  margo  t  orbatam  E;  hornam  p,  non  ue- 

tus  Pithoei  4  expartem  B  consilio  FP  o  om.  D 

liabet ;  et  tu  »  tii  ^  a  wic,  turn  B  a  Mommseno  coUatus ;  tu  om.  C 

et  om.  ADFGs  5  post  fratrem  scripta  in  L  haec  ipsa  —  concordiam 

u.    13  — 15   sed  inducta  sunt  pignit  F  inquirere   BPpt: 

quaererc  ceteri  quis  Memmianus  6  adoptarem  P.     adoptare 

eodem   gradu   ucniae  LipsiuSy   adoptare  eodem  gradu?  uenia  tu  Palmerius 
qui  debebat  me  ante  dignare  inserere  tantum  BPpt:  tam  F,  tamen  reli- 

quij  tandem  Memmianus         7  adgnosce  B,  agnosce  Pt,  agnoscere  p,  cogno- 
scere  ceteri,  totum  abest  a  CDG  imo  FLP,  ymo  A  inquam  om. 

G  8  fastideas  F  intra  G  ammictere  F         9  iauenes  EF,  iue- 

nes  A  10  amoris  om.  ACDFGLst  11  quimni  P,  quid?  m^nuscriptus 

Douza^  et  Memmianus,  quid  tu  p  sed  quidni  etiam  uetus  Pithoei  in- 

quid  P  dones  Ls,  margo  t  mihi  om,  F,  *deest  mihi  in  q,  c'   Tor- 

naesius.   eum  mihi  i7iu£rtunt  si  cum  F,  ilium  manuscriptus  Douzae 

fine  quo  F  12  quuius  D  obscolo  mutatum  in  obsculo  F.    oculo 

J.  F.  Gronouius  13  gra  L  14  tam  corr.  ex  tantus  L  pertempta- 

tum mulcebat  B:  pertemptatum  mulcebant  P,  pertentatum  mulcebat  Lpt,  per- 
tentabat  reliqui  caera  C  15  intus  ;S'  aures  ABCDEFGPs,  non 

Lpt  Sirenarum  concentus  credas  esse  dixit  imitator  Joannes  Saresb,  pol, 

1 6  p.  39  et  om.  Antonius,  ex  silentio  CE.   tam  autem  male  haec  enun* 

tiati  particula  cum  miranti  conectitur  ut  non  dubitem  quin  pleniorem  mi' 
raculi  descriptionem  in  angustum  epitomator  coegerit  16  caelo  cla- 


f  I? 


176 


PETROJNII 


SATIRAE 


177 


rere.  '  ita'  inquit  'non  dixit  tibi  ancilla  raea  Circen  me  vocari?  non  LO 
sum  quidem  Solis  progenies,  nee  mea  mater,  dum  placet,  labentis 
mundi  cursum  detinuit.  habebo  tamen  quod  caelo  imputem,  si  nos 
fata  coniuuxerint.  immo  iam  nescio  quid  tacitis  cogitationibus  deus 
agit.  nee  sine  causa  Polyaenon  Circe  amat:  semper  inter  haec  no-  5 
mina  magna  fax  surgit.  sume  ergo  amplexum,  si  placet,  neque 
est  quod  curiosum  aliquem  extimescas:  longe  ab  boc  loco  frater  est/ 
dixit  baec  Circe,  implicitumque  me  brachiis  mollioribus  pluma  de- 
duxit  in  terram  vario  gramine  indutam: 

Idaeo  quales  fudit  de  vertice  flores 

terra  parens,  cum  se  concesso  iunxit  amori 

luppiter  et  toto  concepit  pectore  flammas: 

emicuere  rosae  violaeque  et  molle  cyperon, 
5     albaque  de  viridi  riserunt  lilia  prato : 


10 


rius  BLPpt:  clarius  celo  reliqui  ncseio  quid  relucentc  om.  Memmla- 

nus;  reducentc  AF.  relucentis  Ileinsius  uulmts  non  ignorans  quidem  sed 
non  dignoscem  habuit  F  nomen  deae  inuertunt  ADEFGs 

\  itaque  G.     itane  maluit  Heinsius  circem  ABCDFOF.     me 

circem  inner  tit  B,  me  Circen  p  uocare  G  2  me  Z).     nee  deo 

mea  Heinsius  placet  ABDEFGLPpat:  placuit  0,   codex  Douzae. 

Petronius  dederat  opinor  dum  deo  placet  quod  Heinsius  quoque  senserat. 
cum  placuit  Douza  3  currum  /.  F.  Gronouius  detinuit  corr.  ex 

tenuit  L         habeo  ACDFGLPpst        quod]  quidem  F        uos  P,  non  a 
4  coniunxerunt  ACDFGs,  coniuncxeiunt  F         imo  FLj  ymo  A.  argumento 
est  haec  coniunctio  nan  nulla  librarium  praetermisisse  iam  om.  L.  etiam 

Goldastiana  quod  B.  quis  Burmannus  cognitationibus  F.  concitatio- 
mbus  Heinsius  mens  &git  Cuperus  5  caussaZP  poly^.Non  circc 

ut  ultima  littera  uideatur  a  fuisse  B,  bolienon  circen  P,  bolieno  nece^  CDGS, 
belieno  nece  Ast,  beliena  nece  F,  belienonecce  E.  *  pollienon.  male  margo 
L.  *  Altissiodurensis  Belienon  male'  Pithoeus  in  uetere  suo  Poliaenos  et  Bo- 
liaenos  legi  testatus  p.  179  semper  Bp:  sed  ceteri.    scilicet  Heinsius 

haec  om.  Memmianus  6  magna  ovi.  Antoniana.    prorsus  inscita  haec 

uerba  sunt:   fax   num  nupticdis  an  alia  quaepiam  cogitetur  non  discernas 
neque  si  magna  fax  apte  commemorari  concesseris ,  non  mireris  surgentem. 
minimum  expectaui  magna  fax  amoris  fulget;  itaque  stetisse  per  epitomato- 
rem  existimo  quo  minus  perspicua  sententia  et  aperta  esset.  magna  pax  Hem- 
sins;  sed  inter  haec  inania  lux  fugit  lacohsius  sximmQ  ACF  et  a  prima 
G           7  est  qui  F          aliquid  E           contimescas  Memmianus  fratrc 
P           8  me  om.  AEFGLs             brachis  B           mallioribus  D,  moUoribus 
A             9  uarie  P,  Hadrianides             10  Ideo  scripti  omnes             quales 
refertur  ad  uarium  gramen.  alioqinn  qualis  scrihendum  cum  Hadrianide 
fundit  AFs,  ^femmianus           11   cum' se]  'al.  u.  c.  cresce'  margo  L 
concesso  de  coniectura  Savibuci  margo  t:  conhsso  libri         iuncxit  J;  um- 
xit  8  (non  SJ  margo  t  cum  Jlemmiano           12  iupiter  AFP          coepit  B 
13  uicleque  F,  ridetque  s             ciperon  AFG 


( 


f 


LO 


talis  humus  Venerem  molles  clamavit  in  berbas, 

candidiorque  dies  secreto  favit  amori. 
in  boc  gramine  pariter  compositi  mille  osculis  lusimus ,  quaerentes 
voluptatem  robustam 


» 


^quid  est'  inquit  ^nunquid  te  osculum  meum  oflendit?  nun- 128 

6  quid  spiritus  ieiunio  macer?  nunquid  alarum  negligens  sudor?  puto. 

si  haec  non  sunt,  nunquid  Gitona  times?'   perfusus  ego  rubore 

manifesto  etiam  si  quid  habueram  virium ,  perdidi,  totoque  corpore 

veluti  laxato  ^quaeso'  inquam  *^regina,  noli  suggillare  miserias.   ve- 

10  neficio  contactus  sum' 

» 
'die,  Chrysis,  sed  verum:  nunquid  indecens  sum?  nunquid  in- 
compta?  nunquid  ab  aliquo  naturali  vitio  formam  meam  excaeco? 
noli  decipere  dominam  tuam.  nescio  quid  peccavimus.'  rapuit 
deinde  tacenti  speculum,  et  postquam  omnes  vultus  tentavit,  quos 
15  solet  inter  amantes  risus  fmgere,  excussit  vexatam  solo  vestem 
raptimque  aedem  Veneris  intravit.    ego  contra  damnatus  et  quasi 


1  suppositicium  lacolsius  esse  duxit  humas  C.     humus  Vene- 

rem in  herbas  clamat  uidetur  ualere  hoc:  humus  Veneri  operam  daturos 
inuitat  ut  in  herbis  considant.  moUem  inclinauit  in  herbam  Douza,  mol- 
les Venerem  inclinauit  in  herbas  Hadrianides  2  hoc  loco  praetermif- 
tunt  ACDEFGs  unde  uersus  VI  subscriptum  A.  eum  uersum  quarto  sub- 
sequentis  carminis  uersui  p.  178,  6  subiciunt  AFGs ,  quinto  eiusdem  car- 
minis  uersui  p.  178,  7  CE,  plane  omisisse  uidetur  D.  pro  interpolato 
habuit  Wehlius  p.  54  cui  miror  mirum  uocari  comparatiuum  candidior; 
nempe  pulsis  nubibus  candidior  adfuUit  dies  diues  F  3  con- 
posui  F  lusimus  om.  AEF.  quae  secuntur  uerba,  rectius  separaue- 
ris  ut  pole  singulariter  excerpta  qucrentem  F  4  lacunae 
signa  habent  Lpt.  cmcE  ad  polyaenvm  in  ultimo  paginal  uersu  L,  circk 
Ai>  POLLIENVM  in  marginc  pt  G  /.  marcet'  margo  L,  acer  propter 
marcet  Bichardus,  acet  Wouwerius  ad  Sidonium,  macet  Gruterus,  macet 
aut  mucet  Heinsius  negligens  corr.  fortasse  ex  negligus  // 
sudor,  Puto  L,  sudor?  Futo  pt.  Porro  margo  t;  sudor  putet  Lipsius,  sudo- 
rem  puteo  Burmannus,  sudore  puteo  Antonius.  suspicabar  sudor  ?  aut  si 
7  Guitona  L  ergo  L  8  uiri  incertus  aliquis  9  uelut  pt 
luxato  lungermannus  siggillare  mutatum  in  sugillare  L  10  ires 
asteriscos  L ,  unum  pt  habent.  cikck  in  fine  uersus  adponit  L ,  in  mar- 
gine  pt  11  Chrisis,  non  Chrysis  constanter  uetus  Pithoei  num- 
quid  incomta,  numquid  indecens  sum  Bern.  Martinus  12  tenemus  rur- 
sum  epitomatorem  qui  cum  Petroniana  fere  haec  legeret  formam  hobeo 
excaecatam,  redegit  ea  in  emmtiationem  omnino  barbaram  13  dece- 
l)ere  L  15  nisus  Douza.  fortasse  usus  fingere  Cuperus:  fran- 
gere  libri 

Petronii  salira«  12 


LO 


PETRONII 

quodam  visu  in  horrorem  perductus  interrogare  animum  meum  L 
coepi,  an  vera  voluptate  fraudatus  essem : 

II  nocte  soporifera  veluti  cum  somnia  ludunt 
errantes  oculos  effossaque  protulit  aurum 
in  lucem  tellus:  versat  manus  improba  furtum 
[thesaurosque  rapit,  sudor  quoque  perluit  ora] 
5    et  mentem  timor  altus  habet,  ne  forte  gravatum 
excutiat  gremium  secreti  conscius  auri: 
mox  ubi  fugerunt  elusam  gaudia  mentem 
veraque  forma  redit,  animus,  quod  perdidit,  optat 
atque  in  praeterita  se  totus  imagine  versat 

* 
fitaque  boc  nomine  tibi  gratias  ago,  quod  me  Socratica  fide  L 
diligis.  non  tam  intactus  Alcibiades  in  praeceptoris  sui  lecto  iacuit' 

129         'crede  mihi,  frater,  non  intelligo  me  virum  esse,  non  sentio. 
funerata  est  ilia  pars  corporis,  qua  quondam  Achilles  eram'  15 

* 
veritus  puer,  ne  in  secreto  deprehensiis  daret  sermonibus  lo- 
cum, proripuit  se  et  in  partem  aedium  interiorem  fugit 


SATIRAE 


179 


10 


1  uiso  Douza  3  hoc  carmen,  quod  transcriptum  est  in  fiorile- 

alum  Parisinum  el  Vlndobonensem  codicem  a  Burmanno  secundo  anth. 
lat.  uol.  II  p.  643  laudatum,  Petronii  nomen  ementiri  permasit  mihi 
Wehlius  p.53s8.  ucluti  cum]  si  quando /oW%mm  et  Vindohonen- 

8is  ludent  fiorilegium  4  osculos  O  eftosaque  pertulit  pnmo 

habuerat  L.     effosaque  P  5  mlucet  JloHlegium  uersat]    w.  c. 

non  sit.  /.  non  scit'  margo  L.    n  sat  P  6  utique  subditicius.    cf.  cap. 

124  u.  292  et  cap.  120  u.  07  proluit  ACDFGLa  cum  margine  t 

sirUis  Jiorileglum,   idque    scripserat  interpolator  post  hunc  uersum 

etiam  in  L  legitur  repetitus  e  i^.  177,  2  ille  candidiorq.  dies  secreto  fauit 
amori,  margini  autem  adscripsit  Scaliger  Un  duob.  u.  c.  non  muem.  et 
irrepsit  sine  dubio\     de  ACEFGs  uide  adnotata  ad,  i?.  177,  2 

7  mentes  P  9  clausam  E  10  cf.  p.  95,  10  qd  L,  quid 

$*  11  praeterita  P  uersus  X  subscriptum  A  asteriscos 

quattiwr  uel  duos  interponunt  Lpt.  gviton  ad  kvcolpion  in  uersu  inter- 
misso  L,  GYTON  aui  gitdn  ad  kvcoi.pivm  in  margine  pt  13  lecto  L: 

lectulo  pt  asteriscos  duos  interponunt  Lpt.     kvcolpivs  ad  gvitonkm 

in  interuallo  uersmim  L,  in  margine  pt  ubi  gytonkm  aut  gitonem  scribi- 
tur  15  ilia  pars  L:  pars  ilia  pt  Ires  asteriscos  habet  L,  unum 

pt  IG  Veritus  praeposito  asterisco  p.     Vetitus  margo  t  secreo 

L  tam  detritis  litteris  ut  uel  stereo  legere  possis  17  interiorem  aedium 

L  teste  Mommseno  fugit.  »  *  «  ||  cubiculum  L,  asteriscus  unus  in  p, 

duo  in  Memmiano.    nulla  lacuna  in  t 


10 


15 


1       |[  cubiculum  autem  meum  Chrysis  intravit  codicillosque  mihi 
dommae  suae  reddidit,  in  quibus  haec  erant  scripta :  ^Circe  Polyaeno 
salutem.  si  libidinosa  essem,  quererer  decepta ;  nunc  etiam  languori 
tuo  gratias  ago.  in  umbra  voluptatis  diutius  lusi.  quid  tamen  aeas 
>  quaero,  et  an  tuis  pedibus  perveneris  domum;  negant  enim  medici 
sine  nervis  homines  ambuiare  posse,   narrabo  tibi,  adulescens   na- 
ralysm  cave,   numquam  ego  aegrum  tam  magno  periculo  vidi-  mo- 
dius  fidius  jam  peristi.  quod  si  idem  frigus  genua  manusquetempta- 
verit  tuas,  hcet  ad  tubicines  mittas.   quid  ergo  est?  etiamsi  gravem 
iniuriam  accepi,  homini  tamen  misero  non  invideo  medicinam    si 
VIS  sanus  esse,  Gitonem  roga.  recipies,  inquam,  nervos  tuos,  si 
triduo  sine  fratre  dormieris.  nam  quod  ad  me  adtinet,  non  timeo 
ne  quis  mveniatur  cui  minus  placeam.  nee  speculum  mihi  nee  fama 
mentitur.  vale,  si  potes.' 

ut  intellexit  Chrysis  perlegisse  me  totum  convitium,  ^solent' 
mquit  haec  fieri^,  et  praecipue  in  hac  civitate,  in  qua  mulieres  etiam 
lunam  deducunt 


1  intrauit  Chrysis  inuertunt  pt  et  de  silentio  E.   chrvdis  B   chrisis  C 
crisis  AFP  codicellosque  CDGLP  2  reddit  T  ' 

W  ,r^^  fc'ff^s.  ^Xa^°::jz::^  s:: 

languor,  tuo  ago  4  quod  in  umbra  coni.  Samiucus       Tndem"  ^Tn 

e^m  Memmutuue  5  puSris  sed  in  margine  puen.is  A         TnLTZ 

d.bus  A.  uen,3  gmdam  teste  Bapl.  Fio  homines  ambuiare  nosse  R/  P«/. 

homines  posse  ire  CQ,  posse  ire  reUqni  guibuscum  iri  i"  W         ^ 
adolcscens  praeter  CDP  omnes  oaraliMn  r<  \1L„-t 

ACF  naraliai   P  ,  paralism  (r,  paralysim  Ls,  paralis  m 

e^rum  ZtAOFWaT  pJ  "'""'''■'"»•  "t^  '""•\'«"»  ^^P  ego  ante 

e„ram  om   ACEFGLPu  magnu  periculu  prima  habuerat  B 

8  pernsti  A  qu.d  Ga  ffigas  Idem  A  ge„„a  F  cennua  J- 

mittes  AG,  mictes  CF  quam  si  i?  lO  tam  AFLk.    fortasie  ta 

men  tam  \r.^.rAo  ACDEFOP.    num  i.^ie.of  mediram     .  si 

T  £f\  gjtona  COS,  gythona  A :  Gitonem  t  cum  EP  rogo  ,  et^rSL 

ciJl       u""  "^g*  ««  Gitonem  abnega  5e.n««.,  Gitona  ne  Toga  i2«r 
G>toncm  abroga  Setehus,  Gitonem  missionem  roga  lahnim.   egoLiZZZ't 

«««,  actinet  F      Umo  F  13  quui  B,  cur  F.  cui  non  minus  L, 

nuhij  hi  super  raais  litteris  qtiarum  postrema  1  aut  t  fuit  L  14  uale  si 

po^es^n  --^rgineoM^it  L,  omAC^BFGs  ,5  et  ACBEF  et  in^te  - 

«teri  .„  ^         '  """A  f -^^  perlegisse  me  BLPp :  me  perlegisse 

celeri  conuifum  per  t  GP  solet  s  1 6  haec  o^T  ACBEFO, 

12' 


\\ 


SATIRAE 


181 


180 


PETROJNII 


* 


itaque  huius  quoque  rei  cura  agetur.   rescribe  modo  blandius  LO 
clomiDae  animumque  eius  Candida  humanitate  restitue.   verum  enim 
fatendum  est:  ex  qua  hora  iniuriam  accepit,  apud  se  non  est/   li- 
ISObenter  quidem  parui  ancillae  verbaque  codicillis  talia  imposui:  *Po- 
lyaenos  Circae  salutern.   fateor  me,  domina,  saepe  peccasse;  nam  5 
et  homo  sum  et  adhuc  iuvenis.   numquam  tamen  ante  hunc  diem 
usque  ad  mortem  deliqui.   babes,  inquam,  confitentem  reum :  quic- 
quid  iusseris,  merui.    proditionem  feci,  hominem  occidi,  templum 
violavi:  in  haec  facinora  quaere  supplicium.    sive  occidere  placet, 
ferro  meo  venio,  sive  verberibus  contenta  es,  curro  nudus  ad  domi-  10 
nam.     illud   unum   memento,  non  me  sed  instrumenta  peccasse. 
paratus  miles  arma  non  habui.    quis  hoc  turbaverit,  nescio.   forsi- 
tan  animus  antecessit  corporis  moram,  forsitan  dum  omnia  concu- 
pisco,  voluptatem  tempore  consumpsi.  non  invenio,  quod  feci,  pa- 
ralysin  tamen  cavere  iubes:  tamquam  etiam  mai or  fieri  possit,  quae  15 
abstulit  mibi,  per  quod  etiam  te  habere  potui.   summa  tamen  excu- 


ficri]  frater  Bituricus  et  suspectum  et  lunam  G  17  dedu- 

cunt  lunam  inuertit  A  tres  asterUcos  X,  unum  t  interpoiiit.     confi- 

nuatae  (ut  in  p)  orationi  non  conuenit  itaque 

1  ita  Memmmnus  agitur  ACDEFGa  rescribe  modo  BELPpt: 

rcseribemus  ACJJFG,  rescribe  s  2  dne  F  eius  BEp:  om. 

ACDFGLPst  restituemus  S  utrum  enim  P  3  est  (ym. 

ACDFGLPst  ora  CF  4  quidam  P.     rescribe  equidem 

codicellis  AFGLP  composui  FG^  fposuit  P  polyaenos  L,  vo- 

i.YKSos  B:  Polienos /),  Bolienos  t,  olienos  ACDEFGs,  ]Jollenus  Memmianus. 
abest  inscriptio  a  P  5  cirae  G,  cirte  E,  circe  ceteri  praeter  L 

salt  A  dominsi  me  imiertunt  ACDEFGs  6  numquam,  non  nunquam 

BP  banc  Lpy  uetus  Piihoei  7  habe  8,  margo  t  inquam  oni. 

BLpt         quicquid  ^jer  c  ABFGLP  8  homines  AEFs  9  haec  mala 

facinora  LP  quaerere  G  sine  P  10  post  meo  (in  eo  P) 

intcrpunxit  L.  scribendum  cum  ferro  meo  sine  uerbcribus — 12  nescio 

om.  G  11   illud  unum  BL^pt:  id  tantum  ceteri  nisi  quod  tamen  E^ 

tin  F"  habet  peccasse.     *  paratus  t  12  parata  coni.  Sambucus. 

* mel.  ^ar&ta.^  margo  L  hoc  BLpt:  hcc  ceteri  forsitn  G^  13  an- 

tecesserit  ACDFGs  moram  corporis  inuertiint  ADEFGs,    coporis  Ij, 

opens  margo  t  omni  CDEFGs,  omi  A  14  temere  lacobsius 

consumpsi  per  p  ABFGP  paralysim  BGLs,  paralisim  AFP 

1.')  iubes  tamquam  iam  maior  bis  scripfa  P  tamquam,  non  tanquam 

BCP  etiam  scripsi:  iam  ABCFGLPpt.     om.  s  cum  DE,  *deest  iam* 

Tomaesius  qiiae  om.  B.  uide  an  ualitudo  quoque  interciderit 

1 G  per  om.  A  etiam  om.  L  fortasse  rede 


tO  sationis  meae  haec  est:  placebo  tibi,  si  me  culpam  emendare  per- 


miseris^ 


« 


L       II  dimissa  cum  eiusmodi  pollicitatione  Chryside  curavi  dih'gentius 
noxiosissimum  corpus,  balneoque  praeterito  modica  unctione  usus, 

5  mox  cibis  validioribus  pastus,  id  est  bulbis  cochlearumque  sine  iure 
cervicibus,  bausi  parcius  merum.  hinc  ante  somnum  levissima  am- 
bulatione  compositus  sine  Gitone  cubiculum  intravi.  tanta  erat  pla- 
candi  cura,  ut  timerem  ne  latus  meum  frater  convelleret.  postero  131 
die,  cum  sine  olTensa  corporis  animique  consurrexissem,  in  eundem 
10  platanona  descendi,  etiamsi  locum  inauspicatum  timebam,  coepi- 
que  inter  arbores  ducem  itineris  expectare  Chrysidem.  nee  diu  spa- 
tiatus  consederam,  ubi  hesterno  die  fueram,  cum  ilia  intervenit  co- 
mitem  aniculam  trahens.  atque  ut  me  consalutavit,  ^juid  est'  in- 
quit  *^  fa  stose,  ecquid  bonam  mentem  habere  coepisti?' 
15  ilia  de  sinu  licium  protulit  varii  coloris  filis  intortum  cervicem- 

que  vinxit  meam.   mox  turbatum  sputo  pulverem  medio  sustulit 
digito  frontemque  repugnantis  signavit 

hoc  peracto  carmine  ter  me  iussit  expuere  terque  lapillos  con- 

icere  in  sinum,  quos  ipsa  praecantatos  purpura  involverat,  admo- 

20  tisque  manibus  tentare  coepit  inguinum  vires,    dicto  citius  nervi 

paruerunt  imperio  manusque  aniculae  ingenti  motu  repleverunt. 


I  haec  super  uersu  scriptum  L  dimiseris  natum  ex  dimissa 

AEF  2  tres  asteriscos  L,  unum  pt  inserunt.  uale  de  Meursii  coniectura 
Goldastus  addidit  sublato  signo  lacunae,  sed  ut  absolutum  sit  epistolium^ 
deest  pollicitationis  memoria  b  pastus. i. bulbis  t  6  struicibus  Lip- 

sius  lenissima  t  7  Guitone  L  8  haec  in  breuius  coacta  ab  epito- 

matore  9  in  idem  Tyjp  cum  Memmiano.   inde  in  lungermannus         10  et 

si  />  12  quum  L  comitem  Proselenon  aniculam  t.  cf.p.  183, 16.  atli- 

cwXdLm.  om.  Memmianus  \i^  b.sXxosq  Munckerus  15  aliquid  periisse 

persuadet  asyndeton,  saltern  interim  anicula  addi  debebat  16  mox 

purg  turbatum  L         17  sign  at  inde  ab  Hadrianide  propagatum         nulla 

lacuna  in  libris.  infarserunt  epigramma  Priapeum,  anthologiae  Burmannia- 
nae  VI 81,  9  et  10  (Meyerianae  1694  j  9  et  10):  Dum  uiuis,  sperare  licet, 
tu,  rustice  custos,  flue  ades  et  neruis,  tente  Priape,  faue.  qux)d  postquam. 
Scaliger  non  dubitauit  quin  ex  satyrico  Menippeo  Petronii  acceptum  fue- 
rit:  nam  alia  ad  huius  intelligenfiam  opus  sunt,  quae  ut  uerisimile  est  in 
prosa  sua  iractabat  Peironius^,  in  Petronianum  hoc  caput  post  excitaui 
p.  182,  2  Goldastus  transtulit,  in  hunc  locum  Boschius.  longiusculum  fuisse 
incantamentum  ex  peracto  consequitur  18  coniicere  libri  21  tu- 

more  Gonsalius  repulerunt  lahnius 


7 


r 


182 


PETRONII 


SATIRAE 


183 


at  ilia  gaudio  exultans  Sides'  inquit '  Chrysis  mea,  vides,  quod  aliis  L 
leporem  excitavi?' 

II  nobilis  aestivas  platanus  diffuderat  umbras  lo 

et  baccis  redimita  Daphne  tremulaeque  cupressus 
et  circum  tonsae  trepidanti  vertice  pinus.  5 

has  inter  ludebat  aquis  errantibus  amnis 
5     spumeus  et  querulo  vexabat  rore  lapillos. 
dignus  amore  locus :  testis  silvestris  aedon 
atque  urbana  Procne ,  quae  circum  gramina  fusae 
et  molles  violas  cantu  sua  iura  colebant  10 

* 
premebat  ilia  resoluta  marmoreis  cervicibus  aureum  torum 
royrtoque  florenti  quietum  . . .  verberabat.   itaque  ut  me  vidit,  pau- 
lulum  erubuit,  hesternae  scilicet  iniuriae  memor;  delude  ut  remotis 


1  quod  delebat  Brouckhusius.  quern  Nodotua  aliis  LTj  uetus 

Pithoei  cf.  Ouidius   artis  III  662:   sX\s  pt.    'egregia  metaphora    in  mar- 

gine  L  Scaliger  2  asteriscos  tres  L,  unum  pt  habent  3  obilis 

et  Mi  margine  m  G.    sic  coniecit  Heinsius  diffundat  P  4  post  5  col- 

laurus 

hcant  Lpt         bacis  BELy  bacchis  G         redumita  P  daphne  B,  dane 

P,  damne  F,  clamne  A  tremuloque  CG  5  circuntonsae  Z,  circum- 

rose  habuerat  ni  fallor  F        crepitant!  margo  L  de  coniectura  lunii 

6   cludebat   G  trepidantibus   L,    *alli  ludentibus'    Fatissonus^   lu- 

centibus    Tollitis  7   uersabat  inde  a   Patissono  propagatum 

capillos    ACDEFGPS  8    siluester    ABFGPpst    cum   Parisino 

6842 D.     0  ar]^wv   Graecia  non  iruognitum  .  aedon  «,  margines  Gt; 

'nullum,  exemplar  aedon*   Pithoeus:  *al.  c.  u.  aedon,   ut  uulg,  et  melius* 

d 
margo  L:   iasdon    CDGpt  cum  Parisino   6842  D^  iason  E,  yasdon  FP, 

hiasdon  A,  isdon  B  siluesterisdon  coniungens,  hirundo  L  et  Tolosanus 

9  orbata  Brouckhusius  Procne  L,   procne  mutatum  in  progne  B: 

progne  ceteri  grana  P,  gramine  F  fusa  coni.  Sambucus,  gra- 

mine  fusa  Ileinsius,  gramine  fuso  et  molli  uiola  Schultingius  10  ac 

molles   ABCGst,   ac   moles   P  iura  Memmianus:   rura   qui  extant 

libri  praeter  B  ubi  cantus  uasura  et  P  ubi  suasura  legitur  colebat 

BCFj  solebat  P.    replebant  colebant  L  uersus  VIII  subscriptum  A 

asteriscum  inserit  t^  non  Lp.  intus  facta  esse  quae  secuntur  et  aureus 
torus  probat  quem  temere  in  herbtdum  aliquis  mutauit  et  continuitate  li- 
bidinum  colligata  narratio  p.  183,  15  euincit  11  promebat  P,  treme- 

bat  ACDFGs,  fremebat  ante  Sambucum  ilia  om,  F.    hilare  soluta 

Lipsius  resolutis  G  ciuibus  s  tortum  ACDEGs,  torcum  F 

ta 
12  mirtoque  -4,  myrtaque  BCL,  myrque  (r,  mirtaque  DFPj  mitraque  E^  myr- 

thaque  Memmianus  cubitum  Lipsius.     ego  femur  aut  latus  aut  pectus 

aut  simile  uocabulum  intercidisse  statui         1 3  exteme  F  scilicet]  .  s .  -4 


LO  omnibus  secundum  invitantem  consedi ,  ramum  super  oculos  meos 

posuit,  et  quasi  pariete  interiecto  audacior  facta  'quid  est'  inquit 

"  paralytice,  ecquid  hodie  totus  venisti?'  '  rogas'  inquam  ego  'potius 

quam  temptas?'  totoque  corpore  in  amplexum  eius  inmissus  non 

5  praecantatis  usque  ad  satietatem  osculis  fruor 


* 


L       II  ipsa  corporis  pulchritudine  me  ad  se  vocante  trahebat  ad  ve-  132 
nerem.    iam  pluribus  osculis  collisa  labra  crepitabant,  iam  implici- 
tae  manus  omne  genus  amoris  invenerant,  iam  alligata  mutuo  am- 
bitu  corpora  animarum  quoque  mixturam  fecerant 


» 


10  manifestis  matrona  contumeliis  verberata  tandem  ad  ultionem 

decurrit  vocatque  cubicularios  et  me  iubet  catomidiari.  nee  con- 
tenta  mulier  tam  gravi  iniuria  mea  convocat  omnes  quasillarias  fa- 
miliaeque  sordidissimam  partem  ac  me  conspui  iubet.  oppono  ego 
manus  oculis  meis,  nullisque  effusis  precibus,  quia  sciebam  quid 

15  meruissem,  verberibus  sputisque  extra  ianuam  eiectus  sum.  eicitur 
et  Proselenos,  Chrysis  vapulat,  totaque  familia  tristis  inter  se  mus- 
sat  quaeritque,  quis  dominae  hilaritatem  confuderit 

1  resedi  i,  margo  t  suos  L,  margo  t  2  audatior  P 

facta]  fateri  F  est  om.  «,  'deest  est*  margo  t  inquid  P 

3  paralitice  AF  hec  quid  P,  et  quid  ADF^  quod  P,  ct  G 

totus  om,  t;  lotus  de  coniectura  s  ego  om.  G;  ergo  a  pocius 

P  4  temptas  BP:  tentas  ceteri  totoque  pectore  P  inmissus 

B :    missus  F,  immissis  CZ>,  immissus  reliqui  5  pcantatis  B :  praecan- 

tis  uel  precantis  ceteri.     immissus  »  non  praecautis  t  usque  —  fruor  in 

margine  prima  manu  E  sacietatem  corporis  fruor  G.     osculos  P 

tres  asterisci  in  Ly  duo  in  p.  lacuna  nulla  in  t,  evcolpivs  de  ekdymione 
PVEKO  in  uersu  interposito  praemittit  L,  margini  adiecere  pt.  inde  concludo 
una  cum  titulo  illo  proximos  quattuor  uersus  ex  alia  parte  saturarum  hue 
translatos  esse  ab  excerptore  similis  argumenti  caussa.  animarum  enim  mix- 
t\iY&  plenum  etoptabilem  coitum  declarat,  Circae  autem  non  adeo  satis  fecisse 
Encolpium  elucet  ex  inferioribus  6  trahebar  Burm<innus,  puer  ante  ipsa 
commevioratus  erat  9  animarum  quoque  mixturam  pt :  animarumque  mis- 
turam  L  asteriscos  tres  L  exhibet,  duos  p,  unum  in  uacuo  uersu  t 

11  catomidiari  Salmasius;  de  passiua  forma  cf.  u,  13;  catorogare  lihri. 
*catorygare.  natis  -nvy-ri.  percidere.  catalogare.  cato  rigare.  xotTw*  aliud  su- 
per alio  scripta  margo  L.  catomis  caedi  explicauerat  Pithoeus;  catomis 
obiurgari  Hehuius,  catomo  ligare  Turnebus,  catomo  dare  Scioppius,  catapy- 
gare  Reiskius  12  quassillarias  margo  tf  quassitarias  t.   quaesitarias  Tur- 

nebus,  quaestuarias  Rittershusius  14  multisque  Memmianus,  Rogerti' 

nus  Douzae  effusis  precibus  L:  precibus  effusis  |><  15  fortasse  spu- 

tisque obrutus  eiicitur  libri  17  quaerit  ()  quaeritque  L 


A 


""'Sv-.-^^^fS.wi^tJi 


184 


PETRONII 


itaque  pensatis  vicibus  animosior  verberum  notas  arte  contexi,  L 
ne  aut  Eumolpus  contumelia  mea  hilarior  fieret  aut  tristior  Giton. 
I  quod  solum  igitur  salvo  pudore  poteram  confingere,  languorem  LO 
simulare  coepi,  conditusque  lectulo  totum  ignem  furoris  in  earn 
converti,  quae  mihi  omnium  malorum  causa  fuerat:  & 

ter  corripui  terribilem  manu  bipennem, 

ter  languidior  coliculi  repente  thyrso 

ferrum  timui,  quod  trepido  male  dabat  usum. 

nee  iam  poteram,  quod  modo  conficere  libebat; 
5       namque  ilia  metu  frigidior  rigente  bruma  10 

confugerat  in  viscera  mille  operta  rugis. 

ita  non  potui  supplicio  caput  aperire, 

sed  furciferae  mortifero  timore  lusus 

ad  verba,  magis  quae  poterant  nocere,  fugi. 
erectus  igitur  in  cubitum  hac  fere  oratione  contumacem  vexavi:  15 
'quid  dicis,  inquam,  omnium  hominum  deorumque  pudor?  nam  ne 


jpost  confuderit  lacunam  significat  duobus  asteriscis  p,  non  Lt 

1  uibicibus  JDouza,  uiribus  Putschius.  repensatis  uibicibus  lacobsius, 
...itaque  penatibus  reuisis  idem  postea,  densatis  uibicibus  panthera  macu- 
losior  Beiskius,  ego  uero  curatis  uibicibus  animosior  Nodotus  an  ante 

arte  deletum  L  2  Guiton  L  3  quid  CD  agitur  F 

ppnd'ore  P,  lionore  Memmianus  poterat  Lt  cum  Biturico  con- 

fingere Cjp:  contingere  ABDFGLPsij  contigere  ^.    delebat  Palmerius 
langorem  AFG  cum  Biturico  4  simulare  coepi  Lp :  simulabani  ui  C, 

putaui  AEF,  simulaui  reliqui  cognitusque  F  lecticulo  AFst 

ygnem  F,  igne  C         5  quaoue  omnium  s         caussa  LP         6  *al.  terribili' 
Pithoeus;  sic  Memmianus  manu  pennem  A,  manibus  penem  Parisinus 

6842  D.  bipennem  ab  alio  mutatum  in  penem  G  7  languidor  P         coli- 

coli  Bj  coli  Parisinus  6842  D,  celicoli  AFP,  caelicori  E.    coliculi  errore  eno- 
tatum  ex  C  repente  ABFGLpst  quod  iungas  cum  languidior  timuit: 

tepente  de  coniectura  Bichardi  uulgo,  CDEP.     recente  lacobsius 
tirso  ADEGj  tuso  F  8  terrum  F  tumui  P,  'al.  c.  tremuit* 

margo  L ,    al.  tremui    Pithoeus.     tertia  persona  utique   restituenda   quia 
mentula  inteUegitur  dabat  male  inuertunt  Lst  10  nanque  L 

11  male  L  operata  E  iugis  F  12  ita]  iam  ante  Sambu- 

cum,  margo  t  pouimi  P  supplicit  Bituricus  capud  P 

operire  A  13  furcifer   A,     fursifere  tumore  P  lusis  AEF, 

margo  t  14  poterunt  F  fugit  ACF  et  a  primo  G  uersus 

IX  subscriptum  A  15  ereptus  E  cubiculum  G  ratione  E, 

oracionem  P  quidem  te  inter  res  serias  fas  est  post  oratione  ponit  et  suo 

loco  in  p.  185, 1  repetit  D         uexaui  contumacem  inuertunt  AC DEFGs 
16  dixis  P  inquam  intra  orationem  posui  tanquam  indignantis 

hominum  omnium  transmutat  G  nan  potius  qujam  nau  A  ne 

ABCDFGPst:  nee  Lp  cum  E 


V 


SATIRAE 


185 


LO  nominare  quidem  te  inter  res  serias  fas  est.   hoc  de  te  merui,  ut 

L  me  in  caelo  positum  ad  inferos  traheres?  ||  ut  traduceres  annos 

primo  florentes  vigore  senectaeque  ultimae  mihi  lassitudinem  im- 

poneres?  rogo  te,  mihi  apodixin  defunctoriam  redde.*  haec  ut  ira- 

5  tus  efl'udi, 

10  II  ilia  solo  fixos  oculos  aversa  tenebat, 

nee  magis  incepto  vultum  sermone  movetur 

quam  lentae  salices  lassove  papavera  collo. 

nee  minus  ego  tam  foeda  obiurgatione  fmita  poenitentiam  agere 

10  sermonis  mei  coepi  secretoque  rubore  perfundi,  quod  oblitus  vere- 

cundiae  meae  cum  ea  parte  corporis  verba-  contulerim,  quam  ne  ad 

cognitionem  quidem  admittere  severioris  notae  homines  solerent. 

mox  perfricata  diutius  fronte  *^quid  autem  ego'  inquam 'mah  feci, 

si  dolorem  meum  naturali  convitio  exoneravi?  aut  quid  est  quod  in 

15  corpore  humano  ventri  maledicere  solemus  aut  gulae  capitique 

etiam  cum  saepius  dolet?  quid?  non  et  Vlixes  cum  corde  litigat 

L  suo,  II  et  quidam  tragici  oculos  suos  tanquam  audientes  castigant? 

podagrici  pedibus  suis  maledicunt,  chiragrici  manibus,  lippi  oculis. 


1   est  om,  G  2  in  coelum  Memmianus  3  mihi  ultimae  L 

4  apodixim  L  defectoriam  Memmianus.     suspicabar   nee  defuncto- 

riam quoniam  defunctorium  aut  perfunctorium  did  quod  obiter  ac  negli- 
genter  fiat,  non  quod  rem  aperte  ac  praecise  conficiat,  et  cap.  136  et 
rhetor  Seneca  cum  iuris  scriptoribus  ostendit  H  et  7  Vergiliani  uer- 

sus Aeneidis    VI  469  et  470  solos  P  fissos  F  aduersa 

AFGP.     diuersa  s,  margo  t  7  incerto  s,  non  S  uultum  BLPp, 

uoltum   VergiliUfS :  uultus  ceteri  8  om.  P  silenta  salix  margo  B 

imitatione  Vergiliana  Aen.  VI  471  'quam  si  dura  silex  aut  stet  Marpe- 
sia  cautes\  lenta.  salix  quantum  Vergilius  eel.  V  16,  lassoue  papauera 
collo  idem  Aen.   Villi  434  lapsoue  CG  uersus  III  subscrip- 

tum A  9  finitam  P  'auctor  dialogi  de  oratoribus  cap.  15: 

neque  illius,  inquit,  sermonis  mei  poenitentiam  ago  ubi  Pithoeus  notat  in 
exemplari  Ifalico  adscriptum  fuisse  eadem  uerba  sunt  Petronii'  Burman- 
nus  10  uerecundiae  B  11  cam  A  uerba  om.  D 

quaeue  ad  P  12  cogitationem  Rittershusius  admittere  B,  ad- 

raictere  F  solerent  B  Memmianus:  solent  ceteri  13  perfricta 

ut  a  corr.  ex  o  uideatur  L,  margo  t.     confricta  Memmianus  autem 

mn.  L  Memmianus  14  natali  s  cum  margins  t,  non  S  conuicio 

libripraeter  BP;  in  G  t  an  c  esset  non  discernebam  exhoneraui  P 

est  quod]  qd  F  maledicere  B  16  non  BLP:  num  ACDFGpst,  ni 

coniungens  quidni  E  et]  ut  AEFs,  exul  L  cum  Memmiano  et  margine  t. 

cf.  Odysseae  XX  17,  nee  Romanum  uersum  menti  scripforis  obuersatum  esse 
credo  ulixes,  non  Vlyxes  ABCDFGP;  Ulysses  L  1 7  quidem  p 

tragici  non  poetae  aut  auctores  sed  personae  fabularum  u^lut  Oedipus 
tanquam  uidentes  aut  aures  tanquam  audientes  Bongarsius 


\ 


186 


PETRONn 


LO 


et  qui  oflfenderunt  saepe  digitos,  quicquid  doloris  habent,  in  pedes  L 

deferunt: 

II  quid  me  spectatis  constricta  fronte  Catones, 
damnatisque  novae  simplicitatis  opus? 
sermonis  puri  non  tristis  gratia  ridet, 

quodque  facit  populus,  Candida  lingua  refert; 
5     nam  quis  concubitus,  Veneris  quis  gaudia  nescit? 
quis  vetat  in  tepido  membra  calere  toro  ? 
ipse  pater  veri  doctus  Epicurus  in  arte 
iussit  et  hoc  vitam  dixit  habere  niXog 

* 
II  'nihil  est  hominum  inepta  persuasione  falsius  nee  ficta  severi-  L 

tate  inep tins' 

133       II  hac  declamatione  finita  Gitona  voco  et  'narra  mihi'  inquam  LO 
*frater,  sed  tua  flde:  ea  nocte,  qua  te  mihi  Ascyltos  subduxit,  usque 
in  iniuriam  vigilavit,  an  contentus  fuit  vidua  pudicaque  nocte?'  te-  15 
tigit  puer  oculos  suos  conceptissimisque  iuravit  verbis  sibi  ah  Ascylto 
nullam  vim  factam 


10 


1  offendunt  t  3  constricta  spectatis  inuertunt  BPp  4  dampna- 

tisque  F  none  P.     bonae  Richardus  7  quia  B  uenerit 

F    post  Veneris  interpungehant  antiquae  8  quis  ABFGLPpst:  quid 

Heinsius,  de  silenHo  CDE  uetat  Douza:  petat  BPpt,  petit  ACDEFs, 

t      . 
item    G    in    quo   alius   nescit  mper  scripsit  et  in  deleuit,    ipetit  iterato  m 
niargine  crucis  signo  L,    putat  in  caUdo  membra  tepere  Sdoppius 

trepido   corr.  in  tepido  G  calore  G,  calore  ADF,  colore  F 

thoro  AF  9  patet  A  uera  viargo  t  doctos  Epicurus  amare 

Canterus,  Lambinus,  Douza.  doctis  Epicurus  in  hortis  uixit  Menagius,  Veneri 

dictis  Epicurus  in  hortis  lusit  Heinsius  lusit  a  Bichardo  mutuatwi,  doctus- 

nue  Bamiresius  Martialis  interpres,  Epicurus  inertem  iussit^aoi)jpm5 

in  arce  CDLst  et  ccmiunctim  G,  marte  F  10  iuxit  J^  hoc  Bp, 

margo  Lt  han^   A,  hanc  ceteH  telos  Bp,  marginea  Lt:  cedos  P, 

deos  ceteri  uersus  VIII  suhscriptum  A  asteriscum  in  uacuo 

uersu  habet  t.     nulla  lacuna  in  Lp.     subsequitur  frustulum  eiusdem  ora- 
tionis  12  tres  asteriscos  L  addit,  unum  t.     nulla  lacuna  in  p 

n  Gytona  GL,  gvthona  A  uoca  F  14  si  pro  sed  at  tua 

fide  am.  s;  tarn   fide  F,  tam  side   aui   tarn   si  de  ACDEG,     similiter  m 
Captiuis  Plauti  IIII  2,  101  iam  diu  iddetur  ex  tuan  fide  deprauatum 
asciltos  F,  asyltos  P.     confer  p.  93,  17  15  in  om.  ^EFP 

uacua  *manM«cn>«i'  Bourdeloti  16  osculos  G  suos  om.  If 

conceptissimisque  BPpt.     cf.  p.  143,  18:   conceptisque  ceten  uerbis 

iurauit  inuertit  t  eibi  abscilto  F  17  factam     •     positoque  Lpt. 


I: 


<\ 


jiM 


SATIRAE  187 

LO  ♦ 

positoque  in  limine  genu  sic  deprecatus  sum  numina  versu: 
'Nympharum  Bacchique  comes,  quem  pulcra  Dione 

divitibus  silvis  numen  dedit,  incluta  paret 

cui  Lesbos  viridisque  Thasos,  quem  Lydus  adorat 
5         septifluus  templumque  tuis  imponit  Hypaepis: 

hue  ades  et  Bacchi  tutor  Dryadumque  voluptas,  5 

et  timidas  admitte  preces.   non  sanguine  tristi 

perfusus  venio ,  non  templis  impius  hostis 

admovi  dextram ,  sed  inops  et  rebus  egenis 
10        attritus  facinus  non  toto  corpore  feci. 

quisquis  peccat  inops,  minor  est  reus,   hac  prece,  quaeso,     10 

exonera  mentem  culpaeque  ignosce  minori, 

et  quandoque  mihi  fortunae  adriserit  bora , 

non  sine  honore  tuum  patiar  decus.   ibit  ad  aras , 
15        sancte,  tuas  hircus  pecoris  pater,  ibit  ad  aras 

*  DESVXT  margo  L,  et  quidem  multa.  inepte  praemittebant  uvlgo  utut 
res  haberet,  spem  uultu  simulaui  quorum  de  auctore  uide  ad  p.  143,  14, 
adiit  Fncolpius  templum  Priapi 

1  poitoque  id  est  ponitoque  A  Iqmine  P  deprecatur  sua 

numina  AFFS ,  deprecatur  sua  uictima  editio  princeps.  sum  om.  G.  in 
nunina  P  2  Nimpharum  aut  Nempharum  A,  Lympharum  C/>,  Lim- 

pharum  F  bachique  ACF  pulcra  sine  h  FP  3  nomen  P 

inclyta  BGL,  inclita  ceteri  4  quui  D  lescos  AF,  lelbos  C,  le- 

sos  ante  lunium,  Tesbos  s  uiridesque  ABCDFGP  tasso^  F 

u 
lidus  A,  lidris  G,  lidris  CD,  litus  F.     Nilus  Junius  5  sempflauius  P, 

semperfluus  Parisinus  6842  D :  septii^aas  ACDFGLPpst,  septiflicus -F.  ser- 
tifluus  Beiskius,  uestifluus   Turnebus  tuus  P.     suis  lungennannus  et 

Munckerus,  piis  Burmannus  hipepis  D,  ipepis  G,  hipeplis  ACE,  hy- 

peblis  F  6  et  libri  omnes:  0  Goldastiana  bachi  ABFs 

a 
driadumque  AF,  drydumque  G  7  sed  AEs,  set  ut  assolel  F 

tumidas  P.     timidas  non  sanguine  tristi  admittere  pees  hoc  ordine  B 

umictCjP  9  admou  G  e^cnis  BCD  EG  LPst,  uetus  Pithoei:  egenus 

AFp  10  attritus  BDGLPst  cum  uetere  Pithoei:  attrictus  A,  actritus  F, 

actritas  C;  attritis  E  de  silentio,  p  11  quisquis  peccat  inobs  minor  est 

reus  habet  florilegium  Parisinum        inops  peccat  inuertunt  ACDEFGs 
est  minor  B  13  et]  al.  si'  margo  A  unde  restituendum  fortasse  sic,  nisi 

uersus  intercidit  quando  sine  que  BP.    ^lege  ex  uet.  cod.  et  cum  laeta 

mihi*  Brassicanus  adriserit  B :  arriserit  ceteri,  arserit  G  aura  Pi- 

thoeus,  Memmianus  14  sine  om.  G.  fine  P  lateat  Cannegieterus 

decus  B  ibi    G,   inbuet  aras  utrobique  Schraderus  15  om.  AD 

FGLPst  scancte  B  post  hircus  interpungens  pecoris  pater  corniger 

iunxit  p  docoris,  non  ut  Piihoeo  uidebatur  decoris  B  ibi  C 


188 


15 


PETRONTT 


corniger  et  querulae  fetus  suis,  hostia  lactens.  LO 

spumabit  pateris  hornus  liquor,  et  ter  ovantem 
circa  delubrum  gressum  feret  ebria  pubes* 

* 
dum  haec  ago  curaque  sollerti  deposito  meo  caveo,  intravit  de- 
lubrum anus  laceratis  crinibus  atraque  veste  deformis,  extraque  ve-  5 

stibulum  me  iniecta  manu  duxit 

* 
134       ll  'quae  striges  comederunt  nervos  tuos,  aut  quod  purgamentum  L 
nocte  calcasti  in  trivio  aut  cadaver?  ne  a  puero  quidem  te  vindi- 
casti,  sed  mollis ,  debilis,  lassus,  tanquam  caballus  in  clivo ,  et  ope- 
ram  et  sudorem  perdidisti.   nee  contentus  ipse  peccare,  mihi  deos  10 

iratos  excitasti' 

* 
II  ac  me  iterum  in  cellam  sacerdotis  nihil  recusantem  perduxit  LO 
impulitque  super  lectum  et  harundinem  ab  ostio  rapuit  iterumque 
nihil  respondentem  mulcavit.   ac  nisi  primo  ictu  harundo  quassata 
impetum  verberantis  minuisset,  forsitan  etiam  brachia  mea  caput-  15 


I   festus  ABCDEFGLP:   fetus   aut  foetus  de  conieciura  lunii  Sam- 
buci  Turnebi  pst  et  margo  L  Tuis  A  lactans  ABCDEFGP 

b 
3  circha  A  deludrum  C,  deludrum  D  uersus  XVI  subscriptum 

A  neglecto  scilicet  uersu  a  fine  quarto  asteriscorumn  aeriem  interpo- 

nit  L,  unum  adicit  p.    nullum  lacunae  signum  in  t         4  cum  ACFGLpstj 
qnam  Z>  curaque  sollerti  BP,  curaque  solerti  L  Memmianus :  soUertique 

cura  ceteri  in  quibus  AFG  solertique  5  lacertis  D  nigraque  BLpt, 

nigra  P.     emendandus   Eurysacis   Attianae  uersus  (374  Ribbeckii)  apud 
Nonium  p.  184  sic:  sed  lit  erat  taetra  deformatus  ueste  et  uastitudine 
6  post  duxit  asteriscus  in  pt.     adiciebant   uulgo   cuncta  timentem  quorum 
de  origine  dixi  ad  p.  143,  14  proselenos  anvs  ad  evcolpivm  inter 

duxit  et  quae  habet  L^  in  margine  pt  8  nocte  Goldastiana:  in  nocte 

libri  *  in  truno  sic  uetus ,   non  in  triuio'  Pithoeus,  itaque  in  truno 

praeposito  asterisco  p  aut  cadauer  pro  additiciis  habeo  nee  li- 

bri quod  correxi.     nee  te  a  Z/  10  mihi  post  iratos  collocat  L.     ex- 

pecto  mihi  quoque  11  excitasti   Wo^iwerius:   extricasti  libri.    post  id 

uerbum  tres  asteriscos  L,  unum  pt  addunt.    supponebant  uulgo  ac  poenas 
mihi  nullas  dabis?  inde  a  Gonsalio.    uide  ad  p.  143,  14         12  cella  E 
13  supra  ABCFGst  harundinem  cum  adspiratione  BFP:  arundine 

G  ab  hostio  rapuit  P,  rapuit  ab  ostio  s,  rapuit  ab  hostio  DG,  ra- 

puit hostio  A,  rapuit  hostii  EF  iterumque  nihil]  nihilque  L  Mem- 

mianus         14  multauit  FGLP,  margo  f,  uetus  Pithoei;  mulctauit  ACD 
ictu  om.  ACEFGs  quassata  arundo  inuertunt  AFGs.     harundo  cum 

h  BP  15  uerberantis  impetum  inu£rtunt  LPpt  munuisset  F. 

inhibuisset  coni.  Beiskius  forsitam  CG  etiam  om,  L  capud 

et  a  correctore  que  P.     caputque  om.  L  sed  *  ^al.  c.  u.  caputq,^  margo  It 


f 


SATIRAE 


189 


LO  que  fregisset.  ingemui  ego  utique  propter  mascarpionem,  lacrimis- 
que  ubertim  manantibus  obscuratum  dextra  caput  super  pulvinum 
inclinavi.  nee  minus  ilia  fletu  confusa  altera  parte  lectuli  sedit  acta- 
tisque  longae  moram  tremulis  vocibus  coepit  accusare,  donee  inter- 

5  venit  sacerdos 

quid  vos'  inquit  'in  cellam  meam  tamquam  ante  recens  bu- 
0  stum  venistis?  ||  utique  die  feriarum,  quo  etiam  lugentes  rident' 

LO  \\"o  inquit 'Oenothea,  hunc  adolescenteu  quern  vides:  malo 
9  astro  natus  est.  nam  neque  puero  neque  puellae  bona  sua  vendere 
L  potest.  II  nunquam  tu  hominem  tam  infelicem  vidisti:  lorum    in 

LO  aqua,  non  inguina  habet.  ||  ad  summam,  qualem  putas  esse,  qui  de 

Cnces  toro  sine  voluptate  surrexit?'    his  auditis  Oenothea  inter 

L  utrumque  consedit  motoque  diutius  capite  f  istum'  inquit  'mor- 

I  titique  G  mascarpionem  BLpt:  marscarpionem  ACDGP   mar- 

san)ionem  F,  marsarpronem  E.   ma^turbatorem  de  coniectura  SamhLi  lut 
apparet  ex  infima  p.  59)  s  et  margo  t,  mastropon  pro  lena  L  F,  Gronouius 
marsupionem  pro  marsupio  Heinsius.     mascarpionem  a  carpendis  maribus 
nommatum  opinantur;  fiaarlyu^in^   an  podex    an   quid  aliud  inteUeqatur 
m^h^  prorsus  mcertum  2   que  om.  C  capud  P  super 

07n.  Memmianus  puluinum   BPp:   puluinar  ceteri  3  le'ctuli 

B  4  logne  F  moram]   nomen  P  VemuUs  G 

donee  om,  AFs  5  uulgo   Gonsalio   auctore  sacerdos   et  quid,   nee 

discrepare  EP  traditur:  et  om.  ceteri      lacunam  ego  signiAcaui 

6  tamquam,  non  tanquam  BFP  scribendum  ad  recens  7  uti- 
que-ndent  om.ACDEFGLPst,  seruauit  B  cum  p.    post  rident  lacunam 
sigmficam,     uenistis.  prosklknos  ai>  okkothean  ||  sacerdotem  priapi.  o  in- 
quit  c^  in  margine  desvnt  L.     Proselenos  ad  Enotheam   sacerdotem  Priapi 
de  Lucolpio    m  margine   t   qui  sic  ut  ceteri  libri  lacunae  indicium  habet 
nuuum  et  p               8  penisse  in  lacuna  uerbum  unde  hunc  penderet,  in- 
quit  autem  mtulisse  excerptorem  opinor  ut  pristina  fonna  fere  talk  fuerit- 
quid  non  miserer,   0  Oenothea  aut  adiuua,    quaeso,    Oenothea,     antiptosi» 
enim   siue   adtractwnem   m>care  mauis  in  tam  arta  compactaque  oratume 
arlem  prae   se  fert   qualem  captauit  poeta  'urbem  quam  statuo  uestrasC 
non  naturam  semwnis  communis              oenothea  BL:  genoihea  AGDGS 
genotra  ^i^  Enothea  t,  o  Enothea />.    *  Enothea,  non  Oenothea  canstan- 
ter    uetus  Pithoei  et  pt.    o  Enthea  Bourdelotus             hue  EF  ado. 
loscentem  F            9  asternatus  E             namque  neque  As,  nanque  neque 
^G             neque  secundo  loco  om.  ACDEFGs           p uella  i^Ps             uen- 
dere  bona  sua  potest  E           10  tu  hominem  om.  L           11  putes  P 

12  thoro  yli^(3^  surrexerit  t  his  auditis  et  quae  usque  ad  carmen 

secuntur^n.  ABCFGPs.    his- 13  capite  praeterqLm  in\pt  extarTZ 
dentur  etiam  m  DE  quod  ualde  miror  hi  E  13  utrunque  L 

dm  margo  t  ^ 


\ 


\ 


^■T^pTi^ : 


190 


PETRONII 


LO 
5 


bum  sola  sum  quae  emendare  scio.  et  ne  me  putetis  perplexe  agere,  L 
rogo  ut  adolescentulus  mecum  nocte  dormiat' 

'nisi  illud  tam  rigidum  reddidero  quam  cornu' 

II  ^quicquid  in  orbe  vides,  paret  mihi.   florida  tellus, 
cum  volo,  spissatis  arescit  languida  sucis, 
cum  volo,  fundit  opes  scopulique  atque  horrida  saxa 
Niliacas  iaculantur  aquas,   mihi  pontus  inertes 

5    summittit  fluctus ,  zepbyrique  tacentia  ponunt 
ante  meos  sua  flabra  pedes,  mibi  flumina  parent 
Hyrcanaeque  tigres  et  iussi  stare  dracones. 
quid  leviora  loquor?  lunae  descendit  imago 
carminibus  deducta  meis,  trepidusque  furentes 

10    flectere  Phoebus  equos  revoluto  cogitur  orbe. 
[tantum  dicta  valent.   taurorum  flamma  quiescit 


10 


1  me  addidi  2  adolescentulus  tuus  mecum  L  nocte  pt: 

om.  L,  *deest  nocte'  margo  t.    fuerat  opinor  una  nocte  lacunam 

poauiy  separatim  enim  ilia  excerpsit  cui  cornea  mentida  placuerat.  ne- 
glexit  autem  praemissa  Priapus  mihi  iratus  sit  aut  ne  uiuam  aut  quam  lu- 
bet  execrationem  3  ni  ilium  L  corium  L.  'al.  coruum,  for- 

tasse  cornum*  Pithoeus  probabiliter  4  descripsere  hoc  carmen  Lam- 

binus  ad  Horati  epod.  V  46  ex  codice  Memmiano  et  omissis  tribiLS  ulH- 
mis  ueraibus  Delrio  ad  Claudiani  J  in  Rujinum  154  Ceteris  libri  compa- 
ratione'  facta.  Fortuna  in  Petronio  Arbitro  praescriptum  F  teste  Momm- 
seno  quicquid,  non  quidquid  ABFOLP  ore  F  pare  sed  c 

y 

ex  correctione  F  5  cum  inalo  ut  a  in  o  correcta  sit  ex  B  ego  eno- 

taui,  cumulo  ex  eodem  Mommsenus;   cum   udo  D,  cum  udo  0  spis- 

satis ABCDEFOPpst:  siccatis  Z>,  m^rgo  t,  Lamhinus  et  Delrio  suc- 

cis  libri  praeter  B,  sulcis  P  6  fundat  Delrio  aquas  st,  Del- 

rio scopulique  BLpt,  Lambinus:  scoplique  P,  scopulis  ceteri.    scopu- 

lus  coni.  Sambucus,  Delrio;  populis  Burmannus  orrida  F,  horida  P. 

arida  Lambinus  et  Delrio  7  niliadas  DG,  niliades  EFst,  nilliades  A. 

Niligenas  Delrio,  elicitas  adnotarat  Heinsius  iaculatur  ACDEFGP 

portus  O  inhertes  C,  inhertes  E  8  summittit,  nxm  submittit 

AB:  summictit  F,  summit  G,  samraitat  P  fluctu  B  zephirique 

AG,  reffirique  F  9  labra  F  fulmina  memoratum  Burmanno 

secundo  anth.  lat.  II p.  644  10  hircaneque  AFL,  hyrcaniaeque  G 

canes  tigres  L  iussi  et  seruire  s,  margo  t  leones  Lt,  Lamhi' 

nus  11  decendit  rasa  post  n  littera  B  ymago  F  12  diducta 

CD  trepidib  usque  B  furentes  ut  u  super  rasa  littera  scripta  sit 

B.   furentis  Delrio  13  quos  B  congnitur  F  sex  hos  uersus 

tanquam  extrarios  seclusi;   idem   Wefdius  iudicauit  p.  57  ss.     a/nsam  de- 
disse  interpolatioins  potest  pollicitation.  191,  6  memorata  ut  flamma 

quiescat  Delrio  flamina  F 


:') 


i 


) 


SATIRAE 


191 


LO 


10 
L 


LO 


virgineis  extincta  sacris ,  Phoebeaque  Circe 
carminibus  magicis  socios  mutavit  Vlixis. 
Proteus  esse  solet,  quicquid  libet.   his  ego  callens 
artibus  Idaeos  frutices  in  gurgite  sistam  15 

et  rursus  fluvios  in  summo  vertice  ponam.] 
inhorrui  ego  tam  fabulosa  pollicitatione  conterritus,  anumque  1 35 
inspicere  diligentius  coepi 

*^ergo'  exclamat  Oenothea  'imperio  parete' 

detersisque  curiose  manibus  inclinavit  se  in  lectulum  ac  me 
semel  iterumque  basiavit 

« 

II  Oenothea  mensam  veterem  posuit  in  medio  altari,  quam  vivis 

implevit  carbonibus,  et  camellam  etiam  vetustate  ruptam  pice  tem- 

perata  refecit.  tum  clavum,  qui  detrahentem  secutus  cum  camella 

lignea  fuerat,  fumoso  parieti  reddidit.  ||  mox  incincta  quadrato  pal- 


1  extincta  sine  s  ABFGLP  Phoebeaque  Lp,  Memmianus,  Delrio : 

phoebca  P,   phebeia  ceteri  2   Vergilius  eel.   VIII  70:  carminibus 

Circe  socios  mutauit  Vlixi  sotios  B  mutarit  Delrio  Vlixis, 

non  Vlyxis  ABFG :  ilixis  P,  Vlissis  L  3  protheus  ABG  ua- 

let  primo  Wehliu^  p.  58  quicquid,  non  quidquid  ABFGLP  iis  t 

ergo  G  4  ideos  libri;  Idaeo  p,  non  tietus  Pithoei.     Aegaeo  Douza, 

Edono  Heinsius  fructices  FG,  latices  t  in  om.  P  b  rarsu 

corr.  in  rursus  G,  russus  P  uersus  XVI  subscriptum  A  6  in- 

orrui  CF  ergo  s  tali  fabulatione  conterritus  ACDEFGs.     fabu- 

latoe  A;  conteritus  G  animumque  EG,  annumque  P  7  diligen- 

tius inspicere  inuertunt  AEFs.    inspicere  B  incepi  AEF  qua- 

lis  igitur  diligentius  inspicienti  anus  apparuit?  frustula  potius  haec  quxim 
plenam  narrationem  habemu^.    cf.  fr.  XXI  8  exclamat  oenothea  B : 

exclamat  o  enothra  E,  exclamat  o  enothea  Ppl,  exclamat  o  Oenothea  L, 
o  enothea  exclamat  DFG,  onothea  exclamat  C,  o  genothea  exclamat  As 
parete  BLp;  compellat  enim  sa^erdos  Proseleno-n  simtd  et  Encolpion:  par- 
cite  AE,  parate  FG,  para  te  reliqui  9  detersisque  — 10  basiauit  hoc 
loco  praetermissa  in  p.  192,  1  post  adposuit  coUocant  ABDEFGPs  sin- 
gula sic  conectentes  parete.  mox  incincta  —  adposuit.  detersisque  —  basiauit. 
simulque  pannum  et  quae  secuntur.  C  non  traditur  discrepare  ab  illo 
ordine  quern  Lpt  repraesentant.  ipsa  autem  haec  u^rba  et  illic  interrum- 
punt  tenorem  ca^rimoniarum  neque  hie  rerum  continuatione  proximis  ad' 
haerent  lectum  ACFGLs  10  basiauid  P  asteriscum  in- 
terponit  p.  neque  enim  si  interiecium  nihil  fuisset,  Oenothea  adderetur, 
quoniam  eandem  detersisse  modo  mantis  oportet  1 1  t^Wp.  margo  L. 
ueterem  mensam  inuerlit  Memmianus  perperam  altari  delebat  lacob- 
sitis  binis  t.  fuerat  igitur  in  codice  biuis  12  etiam  ut  hodie 
haec  leguntur  ineptum  delebat  lahnius  13  detrahentem  camellam  ex 
clauo  parieti  infixo  pendentem             14  quatrato  AF,  quadroco  P 


192 


PETROINII 


lio  cucumam  ingentem  foco  adposuit,  simulque  pannum  de  carna-  LO 
rio  detulit  furca ,  in  quo  faba  erat  ad  usum  reposita  ||  et  sincipitis  L 
vetustissima  particula  mille  plagis  dolata.  ||  ut  solvit  ergo  licio  pan-  LO 
num,  partem  leguminis  super  mensam  effudit  iussitque  me  diligen- 
ter  purgare.   servio  ego  imperio  granaque  sordidissimis  putamini-  5 
bus  vestita  curiosa  manu  segrego.   at  ilia  inertiam  meam  accusans 
improba  tollit  dentibusque  folliculos  pariter  spoliat  atque  in  terram 
veluti  muscarum  imagines  despuit 

mirabar  equidem  paupertatis  ingeniura  singularumque  rerum 

quasdam  artes: 

non  Indum  fulgebat  ebur,  quod  inbaeserat  auro, 
nee  iam  calcato  radiabat  marmore  terra 
muneribus  delusa  suis.    sed  crate  saligna 
impositum  Cereris  vacuae  nemus  et  nova  terrae 


LO 


I  cucuma  F,  cacuma  A,  cutuma  G  fuco  G  apposait  hhri 

praeter  B  paiiarium  viargo  L  2  adusum  uel  aduersum  ACDEFG. 

ad  esum  Delbenus  et  — 3  dolata  cum  absint  ab  ABDEFGPs,  non 

credibile  adesse  in  C  syncipitis  uetussima  t.     inteUegaa  auiUum 

3  solum  ergo  P  4  super  in  mensam  DG  5  imperioque  F 

6  ligata  uestita  L  manus  F  inhertiam  CP.     imperitiam  lacob- 

sius  7  redintegrauerls  ilia  hoc  exemplo  improba  obiurgatione  ipsa  de 

mensa   fabas   tollit   aut  improbaque   manu   a  mcnsa  me  repellens    ipsa   f\i- 
bas  tollit;  integra   enim  rwm   esse  liquet:  improbat  s  tentibus  sine 

que  F  foliculos  A  pariter  ABCDFGLPSp,  Memmianus :  pente 

8    secundum  sUenHum  E;  (m.  t  sed  *  perite  spo.,  u.  c.  pariter'  margo  t 
8  ueluti  om.  Lt:  '  f^al.  ueluti'   margo  L  deposuit  G  astenscum  m- 

seruntLpt   dksvnt  »  margo  L  9  mirabarequidem  7?:  mirabile  quidem 

ceteri.  mirabile  qniddam  Munckerus  ingenium    *    singularumque  t 

singulariumque  DS  cum  margine   t.    friuolarumque  Haasius  p,  21 
10  quasdam  ABCDEFGPpt,  'in  al.  c.  quasdam*  margo  L:   quaedam  Ls. 
*al.  quaedam  certis*   Patissmus  artes  fames  edocuit  edebatur  a  Gon- 

aalio  ad  Antonium.    post  artes  dsteriscum  interponunt  pt  11  non 

ow.  ACDFG,  in  margine  addit  E.     Indum  non  inuertunt  st  indico) 

F,'al,  u.  c.  nitidum'  margo  L;  non  nitidum  margo  t  fugebat  P 

12  tam  Burmannus  secundus  anth.  lat  I  p.  592  tacite  falcato  ACD 

EFGS.     radiabat  calcato  inuertit  B  14  ceteris  ^CZ>F;  extens  uacae 

G.    Cereris  flauae  penus  Heinsius  none  F  hos  ego  uersus  sic 

et  ordinandos  censeo  et  swpplendos: 

14     impositum  Cereris  uacuae  nemus  et  noua  tenae 
gramina  de  summo  frondentia  culmine  tecti 
^.  193,  G     et  uiridi  iunco  gracilis  pendebat  harundo. 

4  at  paries  circa  palea  satiatus  inani 

5  fortuitoque  luto  clauos  numerabat  agrestis: 


SATIRAE 

pocula  quae  facili  vilis  rota  finxerat  astu. 
bine  molli  stillae  lacus  et  de  caudice  lento 
vimineae  lances  maculataque  testa  Lyaeo. 
at  paries  circa  palea  satiatus  inani 
fortuitoque  luto  clavos  numerabat  agrestis 
et  viridi  iunco  gracilis  pendebat  harundo. 
praeterea  quae  fumoso  suspensa  tigillo 
conservabat  opes  humilis  casa ,  mitia  sorba 


193 


10 


2  hinc  molli  stillae  lacus  et  de  caudice  lento 

3  uimineae  lances  maculataque  testa  Lyaeo, 
1  pocula  quae  facili  uilis  rota  finxerat  astu, 

p.  194,   1  inter  odoratas  pendebant  texta  coronas. 

p.  193,  7  praeterea  quae  fumoso  suspensa  tigillo 

8  conseruabat  opes  humilis  casa  mitia  sorba 

p,  194,  2  et  thymbrae  ueteres  et  passis  uua  racemis 

V  •!•  n» 

inm,  ordine  a  uirgeo  stramenticioque  tecto  progreditur  poeta  ad  parietem^ 
ad  clauos  parieti  injixos,  ad  suspensam  clauis  supellectileni ,  conceptabulum 
pluuiae,  salignas  lances,  pocula  Jigulina,  denique  ad  esculenta  quorum  ex- 
positio  disrumpitur  lacuna 

1  quam  AF  nota  AF  fixerat  CDFGP  astu  DGLPSp 

cum  margine  i,   hastu  in  rasura  B,  hasta  A,  esta  F,  aestu  £,  *actu.  ut 
Varro*  margo  Z,  actu  st  et  ex  silentio  C.     conieci  haustu  datiuo  casu  id 
est  tit  commode  possent  exhauriri,   non   lautiori  cultui  destinata 
2  huic  F  molli  ABCFGLPp  cum  margine  t:  mollis  reliqui 

scille  AFs ,  scyllae  Et ,  stilae_(x ,  stilla  Lp  cum  margine  t.  mollis  tiliae 
aliquando  Pithoeus  teste  Tornaesio ;  mollis  stillare  fauus  de  caudice  lento 
uimineae  lancis  cumulataque  Heinsius  lacus  CE  cum  margine  Z,  Pi' 

fJioeus:  latus  ABDFGLPpst  candice  CDEFy  non  A  3  uimi- 

nae  C,  uimineo  Ay  uimineae  BL  sed  uimin  margo  L  lieo  AFG 

4  at  Bp:  et  ceteri  circha  A  saciatus  AP  5  furtiuoque  C 

clauos  s,  Douza:  clauus  ABELpt  cum  Parisino  6842  D ,  dauus  DFy  di- 
uos  CG  et  margo  D;  clauis  P,  *m.  c'  Wouioerii  probante  Perizonio.  clau- 
sos  Junius  et  Stephanus,  *clauso8  al.  auos*  margo  t.  clausos  munibat  Sal- 
masius,  clausos  umbrabat  I.  F.  Gronouius,  latus  umbrabatur  agreste  Heinsius. 
satiatus   agresti  in  praecedente  uersu  et  in  hoc  clauus  numerabat  et  annos 

Durantius  nuabat  Aj  munerabat  B  et  Parisinus  6842  Dj  inumera- 

bat  P  agrestes  libri  praeter  Bp  6  uenco  P  harundo  cuvi 

adspiratione  BP  inter  6  et  7  interponit  uersum  8  suo  loco  prae,' 

terniissum  margo  L,  cui  coniectttrae  Scaligeri  repugnant  nominatiui  p.  194, 
2         7  que  aut  quae  ABCDFGLPpst:  quam  Memmianus;  quas  Douza,  E, 
praetcreaque  e  Heinsius  idemque  ego  cOnieci  ut  post  sorba  incidaiur  ora- 
tio.    perna  et  rancida  lacobsius  sic  5  8   6  7  j9.  194,  1  uersus  disponens 
suspensa  plerique  ad  casam  referunt,  ego  ad  sorba  tygillo  B 

8  sorba  L  cuius  margini  inscriptum  hunc  uersum  esse  dixi,  p:  sorua  Bj 
serua  E,  seruo  ACDFGPst.    'aL  micio  seruo*  Pithoeus 

Petronii  satirae  |3 


■i 


t'j 


^  W" 


>."- 


*i?^'  • 


194 


PETRONII 

inter  odoratas  pendebant  texta  coronas 
et  thymbrae  veteres  et  passis  uva  racemis 


SATIRAE 


195 


LO 


15    qualis  in  Actaea  quondam  fuit  hospita  terra, 

digna  sacris  Hecale,  quam  Musa  loquentibus  annis 
Baccineas  veteres  mirando  tradidit  aevo  5 

* 
136         dum  ilia  carnis  etiam  paululum  delibat 

et  dum  coaequale  natalium  suorum  sinciput  in  carnarium  furca 
reponit,  fracta  est  putris  sella,  quae  staturae  altitudinem  adiecerat, 
anumque  pondere  suo  deiectam  super  foculum  mittit.  frangitur 
ergo  cervix  cucumulae  ignemque  modo  convalescentem  restinguit.  10 


1  adoratas  L,  ante  lunium.     '  Lucl.  at  u.  c.  odor,     margo  L 
pendebat  ADFGPs  cum  margine  t  exta  Lt.  testa  margo  t 

corollas  ^caliger  in  catalectis  2  hunc  uersum  in  uetere  glossano  eno- 

talum  esse  e  Ubro  primo  Satyrarum  testatiir  Daniel  et  tymbrae  Ls, 

ctymbre  B,  et  tybrc  P,  et  tirabrae  DEG,  et  tinibre  A,  et  cimbre  ± 
una  P  nulla  lacnna  in  libris:  "ileest  uersus  quo  describebatur  anus 

Junius;  nihil  enim  profecit  Antoniiis  quondam  uilla  hospita  terra  digna 
sacria  Hecales  propmiens  aut  Jacobsius  dum  comparari  uuam  rugosam  et 
Hecalen  somniat  3  actliea  A,  athea  FP,  acteo  G  4  Hecate  st, 

lunius  et  Stephajius:  hecates  AGLp  cum  margine  t,  haecatcs^,  echates 
FP   etates  C,  Hecales  de  silentio  DE  sequentibus  Nodotus.    pro- 

pius  a  uero  abesse  opinor  talem  sententiam  loquentibus  aureis  Battiadae 
chartis  quam  hanc  sequentibus  annis  Battiadesque  .teres  mirandam 
5  baccineas  ACDFG  cum  margine  t,  bacineas  E,  bacchineas  LPp  uefus 
Pithoei,  bachme&s  B  cum  Parisino  6842  V.  Battiadae  ueteris  «  parttm  ex 
u  c  partim  coniectura\  t,  Stephanus.  Battiades  coni.  Antonius 
ueteres  ABFGLPp,  Parisiniui,  margo  t:  Battidae  ueteri  lunius,  et  ueteri  legi 
in  CDEuidetur;  uatis  Daniel,  uates  coni.  Antonius  mirando^Pi^ 

GLPpst,  Parisinus.  mirandam  de  coniectura  incerti  Antoniana  nee  discre- 
pare  CDE  traditur,  uiuando  editio  princeps  wide  uiuendo  margo  t  et  antho- 
logiae  propagarunt,  miranti  Burmannus  uersus  XVII  subscHpfum 

4.  asteriscum  interieci  cum  pt  6  dum  BGLpt:  cum  P,  turn 

reliqui  dilibat  ^l  7  dum  ovi.  Lpt.     confudisse  ego  excerptorem- 

duo  enuntiata  statui  eundemque  aequalc  Petroniamim  suorum  tempomim 
propria  labecula  adspersisse.  nisi  forte  errore  coequale  ex  illo  factum 
eat  canarium  P"  furca  a  correc/ore  P  8  putriSella  P.     pa- 

tris  G,  pueris  P  9  annumque  P  pondere  suo  ABCDFPs:  pu- 

dore  suo  G,  suo  pondere  Lpt  cum  E  diiectam  F  foculum 

BLpt:  focum  ceteri  10  ceruis  P  cucumulae  BLpt:  cucumae 

eeteri  modo  om.  ABCDEFGPs,  habent  Lpt  conualesentem  A    ^ 

restinguit  ABDFGPs:  extinguit  CL,  exstinguit  Ept 


^  \  vexat  cubitum  ipsa  stipite  ardenti  ||  faciemque  totam  excitato  ci- 
nere  perfudit.  consurrexi  equidem  turbatus  anumque  non  sine  risu 
erexi 

L       II  statimque,  ne  res  aliqua  sacrificium  moraretur,  ad  reficiendum 
5  ignem  in  viciniam  cucurrit 

0       II  itaque  ad  casae  ostiolum  processi 

[^       II  cum  ecce  tres  anseres  sacri  ||  qui,  ut  puto,  medio  die  solebant 

LO  ab  anu  diaria  exigere  ||  impetum  in  me  faciunt  foedoque  ac  veluti 

rabioso  stridore  circumsistunt  trepidantem,  atque  alius  tunicam 

10  meamlacerat,  alius  vincula  calciamentorum  resolvit  ac  trahit;  unus 

etiam,  dux  ac  magister  saevitiae,  non  dubitavit  crus  meum  serrato 

vexare  morsu.    oblitus  itaque  nugarum  pedem  mensulae  extorsi 


I  uexat  —  ardenti  ^desunt  haec   in  exemplari  loannis  Biturigum  Du- 
ds,    non  male^  Pithoeus.     extant  in  plenioribus  Lpt.     asteriscum  praepo- 
suit   Wouweriana.     uexata  Heinsius;   luxat   cubitum   lapsa  aut  laesa  Bur- 
mannus.   satis  erit  ipsa  ante  uexat  transposuisse  edebatur  ardente 
faciemque  totam  Lpt:  atque  totam  faciem  ABCDEFGPs  excito  P 
funere  s  unde  cinere  uel  puluere  coni.  Sambucus               2  perfundit  L,  et 
reslituenda  n  uidetur               conturbatus  F.   *  Benedict,  exemplar  turbatus 
animi  et  non  sine  risu  me  erexi'  Pithoeus         3  meo  ante  erexi  addunt  Lp 
4  subsequentia  partim   in  L  partim  in  0  seruata.     nam  erexi:  statimque 
—  cucurri.   cum  ecce  L,   erexi:   itaque  —  processi.  et  ecce  ABCDEFGPs. 
composuit  duas  particulas  separatim  traditas  primus  t  sic  erexi:  itaque  — 
processi:   statimque  —  cucurri:    cum  ecce,   turn  p  paulo  licentius  secundum 
enuntiatum  immutans   sic  erexi:    statimque  —  cucurri.   uix  ad  casae  hostio- 
lum  processeram,  cum  ecce.  dixi  auiem  particulas  quia  nee  statimque  com- 
mode proximis  continuatur ,    commodius    enim  erat  quae  statim ,    et  itaque 
inde  pendet  quod  curiositatis  caussa  aut  fallendi  temporis  absente  Oeno- 
thea  Encolpius  dicebatur  noui  aliquid  molitus  esse               uitium  auspicio 
factum  margini  L  ScaUger  imposuit           5  uicinia  libri :  niam  margo  L 
cucurrit  Scioppius :  cucurri  libri             6  liostiolum  ABEP  et  e  corr,  G,  ho- 
stium  F                7  cum  ecce  Lpt:  et  ecce  ceteri.     hoc  conectenti  abrupta 
compilatori  debetur ,  illud  interscindi  orationem  iussit  quoniam  sermo  Pe- 
tronianus   procedebam  aut  processeram  cum  flagitabat  id  quod  sensit  Pi- 
thoeus.    suppleas  et  uix  egressus  intraueram  templum  cum.     uidetur  enim 
sacerdotis   cella  aut  casa  templo  Prlapi  continens   ianuas   habuisse   duas, 
alteram  templi  qua  ai^erta  sacris  Priapi  alumnis  Encolpius  occucurrit,  alte- 
ram ferentem  in  publicum  per  quam  et  sacerdos  exierat  et  Encolpius  exi- 
turus  erat  p.  106,  14  atque  tandem  effugit  p.  200,  6           tres  om.  ABCD 
EFGPs,  habent  Lpt           8  foedo  sine  que  E,  foedeque  ex  codice  p 
9  circunsistunt  L,  circumsistant  F               post  atque  lacunam  statuit  lah- 
nius            10  licerat  P            calciamentorum,  non  calceamentorum  ABFG 

re  ^ 

ZP  soluit  B  11  dux  et  magister  L  serato  F  12  usare 

id  eat  uersare  A  itaque  oblitus  inuertit  L  ungarum  F         insulae  D 

13* 


I 


I 


\ 


■■■7;?-i  ^Tj^'^^yiRg  &^ya^q»w^^ 


^^^2 


SATIRAE 


197 


196 


PETRONII 


coepique  pugnacissiraum  animal  armata  elidere  manu.   nee  satiatus  LO 
defunctorio  ictu,  morte  me  anseris  vindicavi: 

tales  Herculea  Stymphalidas  arte  coactas 
ad  caelum  fugisse  reor ,  peneque  fluentes 
Harpyias,  cum  Phineo  maduere  veneno  5 

fallaces  epulae.    tremuit  perterritus  aether 
5  planctibus  insolitis,  confusaque  regia  caeli 

* 
II  iam  reliqui  revolutam  passimque  per  totum  effusam  pavimen-  L 
turn  collegerant  fabam,  orbatique,  ut  existimo,  duce  redierant  in 
templum,  cum  ego  praeda  simul  atque  hac  vindicta  gaudens  post  10 
lectum  occisum  anserem  mitto  vulnusque  cruris  baud  altum  aceto 
diluo.  deinde  convitium  verens  abeundi  formavi  consilium,  collecto- 
que  cultu  meo  ire  extra  casam  coepi.  necdum  superaveram  cellulae 
limen,  cum  animadverto  Oenotbeam  cum  testo  ignis  pleno  venien- 
tem.   reduxi  igitur  gradum  proiectaque  veste,  tanquam  expectarem  15 
morantem,  in  aditu  steti.   collocavit  ilia  ignem  cassis  arundinibus 
coUectum,  ingestisque  super  pluribus  lignis  excusare  coepit  moram, 
quod  amica  se  non  dimisisset,  tribus  nisi  potionibus  e  lege  siccatis. 

1  cepitque  C  pugnatissimum  CF  anima  larmta  P 

saciatus  AF  defuncterio  C.    conferas  non  perfunctorie  p.  13,  20 

2  me  morte  hmertit  L  uendicaui  F  3  hcrculeas  C  stim- 

phalidas  AFQ,  siphalidas  P  arce  ACDFQ  cohactas  I,  coactus 

0 ,  uolucres  L,  uolucres  t  4  peneque  CDFG :  Peneique  /.,  poeneque 

B  poneque  P,  paeneque  pst,  penneque  A.  sanieque  Daniel  nee  discre- 
pare  E  indicatur.  poenasque  luentes  coni  Samhucus .  pennaque  fluentes 
Pithoeus,  pennacque  fluentis  aut  pennaeque  furcntis  aut  poenamque  luentes 
Heinsius,  pcste  atque  fluentes  lacohsius  'al.  c.  ferucntcs.  /.  furentes 

niargo  L  5  Harpyias  ut  yi  correctum  sit  X,  Harpyas  B,  harpias  E, 

arpias  ACDF,  arphyas  P  fineo  AFFP,  Phyneo  S,  furtiuo  st.    cor- 

rigendum Phineae.  ^iv^it  interpretatur  Antonius,  Typhoeo  Gonsahus,  Pe- 
neo  Pithoeus;  Phinaeam  pauere  Celaeno  Heinsius  6  perterruit  G 

heter  P  7  plantibus  ACEFG  confusque  G,  perfusaque  Mem- 

mianus.    fortasse  concussaque  ucrsus  V  suhscriptum  A  aste- 

riscum  interposui  cum  t.  nam  deesse  aliquid  carmim  recte  statuit  ille  qui 
subiecit  hunc  uersum  uisa  suas  moto  transcurrere  cardine  metas  de  guo 
genere   supplementorum  uide  ad  p.  143,  14  8  potius  deuolutam  e.r 

mensula.    resolutam  lungermannus  10  hac  quod  nescio  an  ac  ualeaf 

delendum  cemeo;  acri  susp.  lahnius  11  crurum  L  12  conuitiumi> : 

conuicium  L,  margo  t;  concilium  t  13  superaueram  Tumehus:  libe- 

raueram  L  probatum  Heinsio,  libaueram  pt,  laboraueram  Memmianus 
16  quassis  L  17  ubi  collocauiti  Petronius  sic  fere  scripserat  coUectum 

super  foco  ingestisque  pluribus        18  inner tas  nisi  tribus.  y{  rptj  nivs  margo  L 


L  'quid  porro  tu'  inquit  'me  absente  fecisti,  aut  ubi  est  faba?'  ego, 
qui  putaveram  me  rem  laude  etiam  dignam  fecisse,  ordine  illi  to- 
tum proelium  exposui,  et  ne  diutius  tristis  esset,  iacturae  pensionem 

LO  anserem  obtuli.  quern  ||  anus  ut  vidit,  tam  magnum  aeque  clamo- 
5  rem  sustulit,  ut  putares  iterum  anseres  limen  intrasse.  confusus 
itaque  et  novitate  facinoris  attonitus  quaerebam,  quid  exc^nduisset, 
aut  quare  anseris  potius  quam  mei  misereretur.  at  ilia  complosisl37 
manibus'scelerate' inquit 'etiam  loqueris?  nescis  quam  magnum 
flagitium  admiseris:  occidisti  Priapi  delicias,  anserem  omnibus  ma- 

10  tronis  acceptissimum.  itaque  ne  te  putes  nihil  egisse,  si  magistra- 
tus  hoc  scierint,  ibis  in  crucem.  polluisti  sanguine  domicilium 
meum  ante  hunc  diem  inviolatum,  fecistique  ut  me,  quisquis  volue- 
rit  inimicus,  sacerdotio  pellat^ 

L       Ij'rogo'  inquam  'noli  clamare:  ego  tibi  pro  ansere  struthoca- 
15  melum  reddam^- 

dum  haec  me  stupente  in  lectulo  sedet  anserisque  fatum  com- 
plorat,  interim  Proselenos  cum  impensa  sacrificii  venit,  visoque  an- 
sere occiso  sciscitata  caussam  tristitiae  et  ipsa  flere  vehementius 
coepit  meique  misereri,  tanquam  patrem  meum,  non  pubhcum  an- 

1  minus  recte  porro  cum  inquit  coniungeres  2  inimo  putabam 

digna  correctum  ex  dignissimam  L  a  corrige  pensatiouem  4  quem 

anus  Lpt:  Cum  protuli  anserem,  anus  ABCDEFGs  cum  praecedentia  (miiais- 

sent,  item  P  in  quo  Tum  scribiiur.   anseraem  primo  habuerat  B  magum 

G  eqne  AB  et  primo  L:  &cqne  corruptiwi.   adiectitmm  uelut  trncemqne 

intercidisse  eo  ueri  similius  quod  non  tantum  scriptum  est  sustulit  clamo- 
rem  inuertunt  ACDFGs,   substulit  AF  7  potius  anseris  inuertit  A 

miseretur  F  at  om.  L;  et  ilia  F  8  inquid  P  etiam  loqueris  P, 

Oouza:  loqueris  et  Lt,  et  loqueris  cetert  nescius  AFGs  9  facinus 

ante  flagitium  deletum  L  admisisti  at  delitias  BFL,  dilitias  P 

matronibus  F  10  ne  te]  ne  G,  neque  P  11  scierit  ACFLPpst, 

sciret  G  12   ante   hunc   diem   om.  ACDFGs  inuolatum  AG, 

imolatum  F  fecisti  sine  que  xiF  13  sacerdocia  P  tres 

€isterisco8  L  habet,  unum  t.  non  agnouit  lacunam  p.  inserebatur  huic 
loco  uulgo  auctoribus  Douza  f.  et  Goldasto  carmen  illud  haec  ait  et  tremulo 
deduxit  uertice  canos  cum  ceteris  sex  uersibus  quod  in  appendicula  exhibui- 
mus  fr.  XXXX.  praeter  carmen  inde  a  Gomalio  addebant  tum  ego  ob- 
turantes  rimam  14  strutiocamelum  pt,  struthiocamelum  uulgo 

15  quattuor  asteriscos  L,  unum  pt  interponunt  et  Lt  quidem  ampliore  re- 
licto  spatio  16  suaikt  uetus  Pithoei,  Memmianus  17  sic  haec  li- 

brarium  consarcinasse  interim  probat  quod  non  subiunxisset  scriptor  si  qui- 
dem dam  praemiserat  18  caussa  Memmianus  19  tanquam  pu- 
blicum, non  priuatum  anserem  J.  F.  Gronouius 


11 


198 


PETRONn 


SATIRAE 


199 


15 


serem,  occidissem.  itaque  taedio  fatigatus'rogo*  inquam'expiare  L 
manus  pretio  licet ...  si  vos  provocassem,  etiam  si  homicidium  fecis- 
sem.  ecce  duos  aureos  pono,  unde  possitis  et  duos  anseres  emcre.' 
quos  ut  vidit  Oenothea,  'ignosce'  inquit  'adolescens,  sollicita  sum 
tua  caussa.  amoris  est  hoc  argumentum,  non  malignitatis.  itaque  5 
dabimus  operam,  ne  quis  hoc  sciat.  tu  modo  deos  roga,  ut  illi 
facto  tuo  ignoscant.' 

II  quisquis  habet  nummos,  seeura  naviget  aura  lo 

fortunamque  suo  temperet  arbitrio. 
uxorem  ducat  Danaen,  ipsumque  licebit  10 

Acrisium  iubeat  credere  quod  Danaen. 
5     carmina  conponat,  declamet,  concrepet  omnes 
et  peragat  causas  sitque  Catone  prior, 
iurisconsultus  ^paret,  non  paret'  habeto 
atque  esto  quicquid  Servius  et  Labeo, 


2  manes  JBurmannus  precio  licet'  L.     liceat  Douza  quo  recejpto 

f&re  haec  auppleas  nam  idem  liceret  aut  nam  expendi  auro  iniuriam  pate- 
remini  etiam  si.    certum  utique  deesse  non  nulla  si  eos  anseres  Scioj[>- 

piuSj  si  deos  lacohsius.  addi  contumeliis  aut  conuitio  expectaham 
3  et]  etiam  margo  L.  potius  uel  duos  L:  deos  et  pt,    denos  Bur- 

mannus.  duobus  aureis  si  non  plus  duos  anseres  parare  licuisset,  anse- 
rum  apud  Crotoniatas  pretia  uel  maximum  Diocletianeae  aetatis  modum 
sexiens  tanto  excessissent.  minimum  igitur  decem  duodecimife  restituen- 
dum  4  quod  L  6  deos  pluratiue  duhito  an  ideo  dixerit  quod 

templum  illud  anseresque  Priapus  una  cum  alio  7iumine,  Libero  uel  Ve- 
nere  uel  Nymphis,  iuebaiur.     confer  numina  ^.  187,  1  8  totum  hoc 

carmen  descripserunt  Jlorilegium  Parisinum  et  Joannes  Saresb.  VII  16 
p.  141  sic  praefatus  * Petronianum  illud  ingestum  omnibus  credas" ;  uersus 
8  c/  9,  12  e/  13,  p.  199,  1  et  2  Vincentius  Belu.  I.  s.  numos  F 

nauigat   Vincentius  9  ttmperat  B,   Vincentius  10  daneen  B, 

dannen  A,^  danjnem  F,  daplmem  D,  daphnen  C  cum  margine  t,  daphen 
Gy  Daphne  S,  claua  en  P  11  Accrisium  A,  Accisium  F     ^        du- 

cere  se  ad  Danaen  lacobsius  damnem  AF,  daphnem  D,  daphnen 

CO  12  cuponet  B,  comi^ouet  Jlorilegium ,  componit   Vincentius:  con- 

ponat F,  componat  reliqui  declamat  E,   Vincentius  concrepat 

Vincentius  oms  FG,  omneis  pst  13  pergat  EG,  peragit   Vin- 

centius caussas  LP  sitque  toto  ne  P.     sit  Cicerone   Tollius. 

in  sepulcro  Romani  louini  rhetoris  eloquii  Latini  inscripta  uiuit  et  hie 
nobis  ut  Cato  uel  Cicero*  14  iurisconsultis  et  habetor  Heinsiua 

parret  utroque  loco  B  non  paret  om.  P  habento  ABCDGP 

15  ego  G  quicquid,  non  quidquid  ABFGLP  cum,  loanne  ser- 

uus  P  *  oZ.  ut  Labeo'  Patissonus.  uoluit  opinor  aut  scribere 

labio  P,  habeo  E 


LO  multa  loquor:  quod  vis,  nummis  praesentibus  opta, 

et  veniet.  clausum  possidet  area  lovem  lo 

L  II  infra  manus  meas  camellam  vini  posuit,  et  cum  digitos  pariter 
extensos  porris  apioque  lustrasset,  avellanas  nuces  cum  precatione 

5  mersit  in  vinum,  et  sive  in  summum  redierant,  sive  subsederant, 
ex  hoc  coniecturam  ducebat.  nee  me  fallebat  inanes  scilicet  ac  sine 
medulla  ventosas  nuces  in  summo  humore  consistere,  graves  autem 
et  plenas  integro  fructu  ad  ima  deferri 

* 
recluse  pectore  extraxit  fortissimum  iecur  et  inde  mihi  futura 

10  praedixit.  immo,  ne  quod  vestigium  sceleris  superesset,  totum  an- 
serem  laceratum  verubus  confixit  epulasque  etiam  lautas  paulo  ante, 
ut  ipsa  dicebat,  perituro  paravit 

volabant  inter  haec  potiones  meracae 

profert  Oenothea  scorteum  fascinum,  quod  ut  oleo  et  minuto  138 


1  parua  loquor  Vincentius  et  Jlorilegium.  *in  aliis  codicibus  magna 
loquor'   Heinsius  qui  adscripserat  stulta  quod  uis  P,    Vincentius  et 

Jlorilegium :  quiduis  ceteri  nummos  prebentibus    Vincentius.    praeben- 

tibus  Jlorilegium  opto   Vincentius  Norimbergensis  2  eueniet 

Vincentius ,  Jlorilegium ,   de  coniectnra  Sambuci  t  fortasse  uere  ut  in  Me- 
nandreo  uersu  tvB,oLi  on  (SouXsi,  navra  <roi  j/si^yjcreTot.    et  ucniat  clausis  P 
archa  CGP  Parisinus  6S42  Z>,  Jlorilegium,   Vincentius  edittis  a.  1474 
uersus  X  subscriptum  A 

hie  desinunt  libri  praeter  Lpt.  suhscriptionem  habent  Petronii  Arbitri 
Satyri  fragmenta  expliciunt   ex  libro  quintodecimo  et  sextodecimo  A,  Funs 

C,    rKTRONIVS    ARBITER    SATYRICOX    FOKLICITER   EXPLICIT  D,  PETRONIVS    SATYRI- 

cox  ARBITER  FEi.iciTER  EXPLICIT .  TEAOS  E,  Pctrouius  Satiricon  arbiter  finit 
quom  omni  diligentia  scripture  conmendaui  F,  Petronius  Arbiter  Satyricon 
finit  feliciter  G,   expI.  Petronius  P 

asteriscos  quattuor  duorum  fere  uersuum  spatio  relicto  interponit  L, 
unum  in  medio  uersu  pt.  praeponebant  uulgo  interea  haec  satagens  quorum 
auctoritatem  indicaui  ad  ^.  143,  14  3  Intra  sed  in  margine  'u.  e. 

Infra'  L  6  hoc  Goldastiana:  hac  libri  coniecturam  ducebat 

Douza:  coniectura  dicebat  libri.  coniectum  dicebat  Wouweriana  anni 
1601  7  nliccs  uentosas  L.     tripertito  diuiditur  inanitas,  tripertito 

statim  plenitudo  8  quattuor  asteriscos  addit  L,  unum  p  et  in  uacuo 

uersu  t.  foede  interpolabant  uulgo  tum  ad  anserem  appellens  sese.  uide 
ad  p.  143,  14  9  extrahit  sed  in  margine  extraxit  t  fartissimum 

Heinsius,  sordidissimum  Cuperus,  fortissime  incertus  10  imo  L 

12  post  parauit  twui  uersus  principium  in  L.  ^lacunam  ego  signijicaui, 
pertinebant  enim  ilia  ad  descriptionem  epidarum  13  post  meracae  tres 
asterisci  in  L,  unus  in  pt 


A 


I 
It 


200 


PETRONn 


SATIRAE 


201 


i 


pipere  atqiie  urticae  trito  circumdedit  semine,  paulatim  coepit  inse-  L 

rere  ano  meo 

hoc  cnidelissima  anus  spargit  subinde  humore  femina  mea 

* 

nasturcii  succum  cum  abrotono  miscet 

perfusisque  inguinibus  meis  viridis  urticae  fascem  comprehen-  5 
dit  omniaque  infra  umbilicum  coepit  lenta  manu  caedere 

* 

aniculae  quamvis  solutae  mero  ac  libidine  essent,  eandem  viam 
tentant  et  per  aliquot  vicos  secutae  fugientem  '  prende  furem'  cla- 
mant,   evasi  tamen  omnibus  digitis  inter  praecipitem  decursum 

cruentatis  1^ 

* 
'Chrysis,  quae  priorem  fortunam  tuam  oderat,  banc  vel  cum 

periculo  capitis  persequi  destinat' 

'quid  huic  formae  aut  Ariadne  habuit  aut  Leda  simile?  quid 
contra  banc  Helene,  quid  Venus  posset?  ipse  Paris,  dearum  libidi- 
nantium  index,  si  banc  in  comparatione  vidisset  tam  petulantibus  15 
oculis ,  et  Helenen  buic  donasset  et  deas.   saltem  si  permitteretur 


1  ueticae  uetus  Pifhoei  teste  Patissmio  circundedit  libri.  circumleuit 

lahnius  3  sic  singularia  excerpta  disposui  quae  hoc  olhn  ordine  lectitata 

credos-,  nasturcii  sucum  cum  abrotono  miscet.  hoc  crudelissima  anus  spargit 
subinde  [humore]  femina  mea.  perfusis  inguinibus  meis  ut  excerptor  copulan- 
donim  enuntiatorum  caussa  a  Peironio  addita  neglexerit ,  sua  humore  et 
que  inmiscuerit  ad  hoc  uel  hinc  Burmannus  fres  asterisci  in 

L,  unus  in  pi  4  nasturtii  L.     nasturcium    scripiuram   commendat 

originatio   Varronis  idea  dictum  rati  quod  nasum  torqueat  abrotano 

lihri  6  cedere  t  lacuna  in  libris  qualis  u.  3.     explehant  earn 

uulgo  his  nugis  urticis  ustum,  fuga  subduetum  exacstuans  consectatur.  uide 
a<2  i>.  143,  14  7  quanuis  L  8  potius  tcnent  aliquos  p, 

uulgo  secuta  ego  notaui  ex  L  prehende  pt  9  decursum 

quia  in   arce   templum  Priapi  fuerat    '  10  ires  aster Iscos  in  uacuo 

spatio  finiente  paginam  L  habet,  unum  pt  11  meditantem  haec  En- 

colpion  fecit  Nodotus  nrni  recte.  coeperat  amare  Encolpion  Chrysis  ut 
apparet  ex  p.  202,  1 ;  fortuna  uero  illius  quern  ad  modum  mutata  fuerit 
ignoramus  quoniam  seruitii  specie  non  est  exemptiis  p.  202,  5  12  tres 

asterisci  in  L,  tinus  in  pt  13  declamat  Encolpius  de  Circes  pulcri- 

tudine  habuit  simile  aut  L  14  Elene  L  litigantium  Douza, 

licitantium  Lipsius,  liuidinantium  Gruterus,  uitilitigantium  Munckerus 
16  etiam  Elenen  L.     Helenem  p  hinc  damnasset  Barthius  deas] 

uidetur  Petronius  lasciuiorem  illam  fabidam  respexisse  qua  ires  deae  aut 
Venus  saltem  suum  corpus  non  oculis  tantum  pastorls  prostituisse  fere- 
hantur 


osculum  capere,  si  illud  caeleste  ac  divinum  pectus  amplecti:  forsi- 
tan  rediret  boc  corpus  ad  vires  et  resipiscerent  partes  veneficio, 
credo,  sopitae.  nee  me  contumeliae  lassant:  quod  verberatus  sum, 
nescio;  quod  eiectus  sum,  lusum  puto.  modo  redire  in  gratiam 
liceat' 

torum  frequenti  tractatione  vexavi  amoris  mei  quasi  quandam  139 


imagmem 


* 


to 


15 


'non  solum  me  numen  et  implacabile  fatum 
persequitur.    prius  Inacbia  Tiryntbius  ira 
exagitatus  onus  caeli  tulit,  ante  profanam 
lunonem  Pelias  sensit,  tulit  inscius  arma 
Laomedon,  gemini  satiavit  numinis  iram  5 

Telepbus  et  regnum  Neptuni  pavit  Vlixes. 
me  quoque  per  terras,  per  cani  Nereos  aequor 
Hellespontiaci  sequitiir  gravis  ira  Priapi' 

« 

quaerere  a  Gitone  meo   coepi,  num  aliquis  me  quaesisset. 

'nemo'  inquit  'bodie.    sed  besterno  die  mulier  quaedam  baud  in- 

culta  ianuam  intravit,  cumque  diu  mecum  esset  locuta  et  me  accer- 

sito  sermone  lassasset,  ultimo  coepit  dicere,  te  noxam  meruisse 

20  daturumque  serviles  poenas,  si  laesus  in  querella  perseverasset' 

1  colon  2wnit  post   capere    et   amplecti   X,    non   comma,     nam  si  eat 
optantis  carpere  Burmannm  2  reuiuiscerent  adscrqHum  Itbro 

Almeloueniano  5  ires   asterisci  in  L,   unus  in  pt.     inserturus  erat 

Douza  f.  carmen  illud:  Candida  sidereis  ardescunt  lumina  flammis  quod 
memoraui  post  fragmenta  6  iactatione  Iiingermannus  7  lacuna 

in  libris  qualis  u.  5.  apparet  effingens  aliudue  uerbum  deesse.  inserebant 
autem  inde  a  Gonsalio  non  talia  sed  plane  inutilia  sic  peruicax ,  coniun- 
genda  iUa  cum  primo  iiersu.  quae  cum  x>ro  Petronianis  haberet  Nodotus 
alias  rursus  ineptias  interleclt  9  Tirineius  id  est  Tinncius  uetus  Pithoei, 

Memmianus,  margo  t;  Tirneius  t :  Tirinthius  tamen  coniecit  Tornaesius 
ira  etiam  margo  t:  ora  /  de  coniectura.  si  apyoKsov  )^oXov  "Hp/if  secun- 
dum Homenim  in  animo  habebat  poeta,  minimum  Inachiae  debebat  scri- 
bere;  nee  tamen  apud  Graecos  ^Iva-^jav  slmpliciter  appeUari  deam  'Ap- 
yuav  memini  et  Romanum  ullum  Inachiam  uocasse  lunonem  nego.  uide 
igitur  an  Inachia  uel  Arguia  comnmniter  dicatur  deae  Argorum  reginae 
Eurystheique  regis  ira  10  profanam  uel  prophanam  libri:  profanus 

uel  prophanus  margines  Lt.    substantiuum  nomen  delitescere  suspicor 
13  pauit  p,  uetus  Pithoei  teste  Patissono,  Douza:  cauit  Lt  Vlysses 

L  15  quattuor  asferisci  in  L.  unus  in  pt  IG  Guitone  L 

18  edebatur  arcessito  20  querela  et  p.  202,  1  querelam  L         quat- 

tuor asterisci  in  L,  unus  in  pt 


I  I 

ii 


202 


PETRONII 


»  L 

nondum  querellam  finieram,  cum  Chrysis  intervenit  amplexu- 
que  effusissimo  me  invasit  et  ^teneo  te'  inquit '  qualem  speraveram: 
tu  desiderium  meum,  tu  voluptas  mea,  nunquam  finies  hunc  ignem, 
nisi  sanguine  extinxeris^ 

unus  ex  noviciis  servulis  subito  accurrit  et  mihi  dominum  ira-  5 
tissimum  esse  affirmavit,  quod  biduo  iam  officio  defuissem.   recte 
ergo  me  facturum,  si  excusationem  aliquam  idoneam  praeparassem. 
vix  enim  posse  fieri,  ut  rabies  irascentis  sine  verbere  consideret 

* 
140         matrona  inter  primas  honesta,  Philomela  nomine,  quae  multas 
saepe  hereditates  officio  aetatis  extorserat,  turn  anus  et  floris  ex-  10 
tincti,  filium  filiamque  ingerebat  orbis  senibus,  et  per  banc  succes- 
sionem  artem  suam  perseverabat  extendere.   ea  ergo  ad  Eumolpum 
venit  et  commendare  liberos  suos  eius  prudentiae  bonitatique  . . . 
credere  se  et  vota  sua.   ilium  esse  solum  in  toto  orbe  terrarum,  qui 
praeceptis  etiam  salubribus  instruere  iuvenes  quotidie  posset,   ad  15 
summam,  relinquere  se  pueros  in  domo  Eumolpi,  ut  ilium  loquen- 
tem  audirent,  quae  sola  posset  hereditas  iuvenibus  dari.   nee  aliter 
fecit  ac  dixerat,  filiamque  speciosissimam  cum  fratre  cphebo  in  cu- 
biculo  reliquit  simulavitque  se  in  templum  ire  ad  vota  nuncupanda. 
Eumolpus,  qui  tam  frugi  erat  ut  illi  etiam  ego  puer  viderer,  non  20 
distulit  puellam  invitare  ad  pigiciaca  sacra,    sed  et  podagricum  se 


3  meum  om.  p  4  tres  asteriscos  in  uacuo  uersu  L  habet,  unura 

pt  5  nouiliis  lihri  accucurrit  Ooldastiana  7  potiiis  prae- 

])ararem  8  considat  Goldastiana  lacuna  in  libris  qualis  u.  4 

t)  Philomela  pt:  Philomena  L.  Philumene  margo  L,  uulgo  10  turn 

margo  t:  tm  L,  tamen  pt.    tandem  margo  L  13  uenire  Stewechius 

et  om.  Memmianus,  Barthius.  ut  commendaret  lacobsius  suos  orn. 

.yfemmianus,  codex  Douzae  ante  eius  incidit  orationem  X,  ante  bo- 

nitatique pt.  una  ut  comprehendamus  commendare  —  bonitatique,  repetita 
eius  dictionis  memoria  in  p.  203, 4  siiadet.  itaque  post  bonitatique  significaui 
lacunulam  quae  fere  his  expleretur  coepit:  tam  egrej^io  uiro  se  non  dubi- 
tare  concredere.  alioquin  scribendum  commendare  coepit  liberos  suos:  eius 
prudentiae  bonitatique  credere  se  spes  et  uota  sua  in  quibus  spes  Heinsius 
inuenit  15  etiam  om.  Memmianus,     non  exemplo  solum  sed  etiam 

praeceptis  possit  L  16  summum  uitium  Antonianae 

17  ante  quae  sola  non  dubito  quin  interciderint  talia  agentem  uiderent 
itaque  ad  uirtutem  ac    sapientiam  erudirentur  possit  a  se  hereditas 

n 
Barthius  20  "Non  L  21  pigiciaca  uel  Pigiciaca  libri:  pygesiaca 


SATIRAE 


203 


I 


\ 


L  osse  lumborumque  solutorum  omnibus  dixerat,  et  si  non  servasset 
integram  simulationem,  periclitabatur  totam  paene  tragoediam 
evertere.  itaque  ut  constaret  mendacio  fides,  puellam  quidem  exo- 
ravit,  ut  sederet  supra  commendatam  bonitatem,  Coraci  autem  im- 
5  j)eravit,  ut  lectum,  in  quo  ipse  iacebat,  subiret  positisque  in  pavi- 
mento  manibus  dominum  lumbis  suis  commoveret.  ille  lente  pa- 
rebat  imperio  puellaeque  artificium  pari  motu  remunerabat.  cum 
ergo  res  ad  effectum  spectaret,  clara  Eumolpus  voce  exhortabatur 
Coraca,  ut  spissaret  officium.    sic  inter  mercenarium  amicamque 

10  positus  senex  veluti  osciliatione  ludebat.  hoc  semel  iterumque  in- 
genti  risu,  etiam  suo,  Eumolpus  fecerat.  itaque  ego  quoque,  ne  de- 
sidia  consuetudinem  perderem,  dum  frater  sororis  suae  automata 
per  clostellum  miratur,  access!  tentaturus,  an  pateretur  iniuriam. 
nee  se  reiciebat  a  blanditiis  doctissimus  puer,  sed  me  numen  inimi- 

15  cum  ibi  quoque  in  venit 

*dii  maiores  sunt,  qui  me  restituerunt  in  integrum.  Mercurius 

enim,  qui  animas  ducere  et  reducere  solet,  suis  beneficiis  reddidit 

mihi,  quod  manus  irata  praeciderat,  ut  scias  me  gratiosiorem  esse 

quam  Protesilaum  aut  quemquam  alium  antiquorum/  haec  locutus 

20  sustuli  tunicam  Eumolpoque  me  totum  approbavi.    at  ille  primo 

exhorrUit,  deinde  ut  plurimum  crederet,  utraque  manu  deorum  be-' 

neficia  tractat 

« 

*  Socrates,  deorum  hominumque  . . .,  gloriari  solebat,  quod 


TtoyYia-iana  margo  />,   Pygiaca  margo  t;   Isiaca   Valesius.     require  A^'FO- 
AICIAKA,  nam  Tfoyv]  et  rtvyi^Biv  ab  hoc  loco  alienissima 

2  pene  Lt  quod  erant  qui  pro  nomine  haberent.   fortasse  penitus 
4  fortasse   super  mentulam.  commodatam  Douza  f.  ut  cederet  supra  com- 
mendatae  bonitati  Scriuerius ,  ut  sederet  supra  se  commendata  bonitate  uel 
])ronitate  Heinsius  6  lente  Scioppius:  lento  libri.   lento  parcbat  impetu 

lacobsius;  an  libenter  ?  7   puelhique  Cuperus  11  nisu  e^  13  ri- 

matur  adscHpta  libro  Hesseliano  14  reiiciebat  libri  sed  numen 

inimicum  ibi  quoque  inueni  Kodotus  15  dy<>s  asteriscos  in  uacuo  uersu 

L  habet,  unum  pt  18  ingrata  Heinsius  19  pteseloum  ut  q  ex  q 

mutata  uideatur  sed  in  margine  protesilaum  L  quenquam  L  21  ut 

nimirum  conieci  beneficium  L  22  tres  asteriscos  in  uacuo  uersu 

L  habet,  unum  pt  23  hominumque gloriari  L,  hominumque  ♦ 

gloriari  pt.  iudicio  sapientissimus  suppleuit  Eutgersius,  uere  sapientissimus 
Farisina  ilia  dux  Gonsnlii  de  qua  dixi  ad  p.  143,  14.  'in  hac  lacuna 
puto  Graecam  uocem  desiderarV  in  margine  L  Scaliger 


f 

j 


202 


PETRONII 


nondum  querellam  finieram,  cum  Chrysis  intervenit  amplexu- 
que  effusissimo  me  invasit  et'teneo  te'  inquit'qualem  speraveram: 
tu  desiderium  meum,  tu  voluptas  mea,  nunquam  fmies  hunc  ignem, 
nisi  sanguine  extinxeris' 

unus  ex  noviciis  servulis  subito  accurrit  et  mihi  dominum  ira-  5 
tissimum  esse  affirmavit,  quod  biduo  iam  officio  defuissem.   recte 
erc'o  me  facturum,  si  excusationem  aliquam  idoneam  praeparassem. 
vix  enini  posse  fieri,  ut  rabies  irascentis  sine  verbere  consideret 

140         matrona  inter  primas  honesta,  Philomela  nomine,  quae  multas 
saepe  hereditates  officio  aetatis  extorserat,  turn  anus  et  flons  ex-  10 
tincti,  filium  filiamque  ingerebat  orbis  senibus,  et  per  banc  succes- 
sionem  artem  suam  perseverabat  extendere.   ea  ergo  ad  Eumolpum 
venit  et  commendare  liberos  suos  eius  prudentiae  bonitatique  . . . 
credere  se  et  vota  sua.   ilium  esse  solum  in  toto  orbe  terrarum,  qui 
praeceptis  etiam  salubribus  instruere  iuvenes  quotidie  posset,   ad  15 
summam,  relinquere  se  pueros  in  domo  Eumolpi,  ut  ilium  loquen- 
tem  audirent,  quae  sola  posset  hereditas  iuvenibus  dan    nee  aliter 
fecit  ac  dixerat,  filiamque  speciosissimam  cum  fratre  epbebo  m  cu-     ^ 
biculo  reliquit  simulavitque  se  in  templum  ire  ad  vota  nuncupanda. 
Eumolpus,  qui  tam  frugi  erat  ut  iUi  etiam  ego  puer  viderer,  non  20 
distulit  puellam  invitare  ad  pigiciaca  sacra,   sed  et  podagricum  se 


3  meum  <rm.  p  4  ires  asteriscosinuacuo  uersu  L  hah^^^^n^^^^ 

pt  5  nonMWs  libH  accucurrit  GoldasUana  jotim  prae 

pararem  8  considat  Golda^tiana  lacwna  vn  hhru  qualu  u    A 

margo  t:  tm  Z,  tamen  pL    tandem  margo  L  13  uemre  ^^'^H'^''' 

e    ol.  Memmianus,  BartUus,  ut  commendaret  lacohsius  suos  om 

ML^ianus,  codex  Dcrazae  ante  eius  ^-<^f[;'-^^^^^^  ""^'J^i^ 

nitatiaue  pt      una   ut  comprehendamus  commendare— bonitatique,  repetita 
^riZi.  ^Loria  in  /203, 4  ncadet.   ita,ue  post  bonitatique  srgruficau^^ 
lacunulam  quae  fere  his  expleretur  coepit:  tarn  egregio  mro  se   non  dub^ 
tare  concredere.    alioquin  scrihendum  commendare  .««^P  l^f/'^^'^^ 
prudentiae  bonitatique  credere  se  spes  et  uota  sua  ^n  ^''^^'''J^''^^^^^^ 

^-^ .    '':^r  ^^'Tfrumm:r^.^r^^^^ 

ra:rquae   sojn..o   gl  Zercid.  int  talia  ^^^^^^ 
itaque  ad  uirtutem  ac    sapientiam  erudirentur  possit  a  se  hereditas 

BartUuB  20  INon  L  21  pigiciaca  uel  Pigiciaca  liJ>ri:  pygesiaca 


SATIRAE 


203 


L  esse  lumborumque  solutorum  omnibus  dixerat,  et  si  non  servasset 
integram  simulationem,  periclitabatur  totam  paene  tragoediam 
evertere.  itaque  ut  constaret  mendacio  fides,  puellam  quidem  exo- 
ravit,  ut  sederet  supra  commendatam  bonitatem,  Coraci  autem  im- 

5  peravit,  ut  lectum,  in  quo  ipse  iacebat,  subiret  positisque  in  pavi- 
mento  manibus  dominum  lumbis  suis  commoveret  ille  lente  pa- 
rebat  imperio  puellaeque  artificium  pari  motu  remunerabat.  cum 
ergo  res  ad  effectum  spectaret,  clara  Eumolpus  voce  exhortabatur 
Coraca,  ut  spissaret  officium.    sic  inter  mercenarium  amicamque 

10  positus  senex  veluti  oscillatione  ludebat.  hoc  semel  iterumque  in- 
genti  risu,  etiam  suo,  Eumolpus  fecerat.  itaque  ego  quoque,  ne  de- 
sidia  consuetudinem  perderem,  dum  frater  sororis  suae  automata 
per  clostellum  miratur,  accessi  tentaturus ,  an  pateretur  iniuriana. 
nee  se  reiciebat  a  blanditiis  doctissimus  puer,  sed  me  numen  inimi- 

15  cum  ibi  quoque  invenit 

'dii  maiores  sunt,  qui  me  restituerunt  in  integrum.  Mercurius 
enim,  qui  animas  ducere  et  reducere  solet,  suis  beneficiis  reddidit 
mihi,  quod  manus  irata  praeciderat,  ut  scias  me  gratiosiorem  esse 
quam  Protesilaum  aut  quemquam  alium  antiquorum.'  haec  locutus 
20  sustuli  tunicam  Eumolpoque  me  totum  approbavi.  at  ille  primo 
exhorruit,  deinde  ut  plurimum  crederet,  utraque  manu  deorum  be-' 
neficia  tractat 

'Socrates,  deorum  hominumque  . . . ,  gloriari  solebat,  quod 


7ru)/r]o-iaxtt  margo  L,  Pygiaca  margo  t;  Isiaca  Valesius.  requiro  A*PO- 
AICIAKA,  nam  n-oyr\  et  -nvyi^nv  ah  hoc  loco  alienissima 

2  pene  Lt  quod  erant  qui  pro  nomine  haherent,  fortasse  penitus 
4  fortasse   super  mentulam,  commodatam  Doma  f,  ut  cederet  supra  com- 
mendatae  bonitati  Scriuerius ,  ut  sederet  supra  se  commendata  bonitate  uel 
pronitate  Heinsius  6  lente  Sdoppius:  lento  libri.   lento  parebat  impetu 

lacobsius;  an  libenter?  7  puellaque  Cuperus  11  nisu  e^  13  ri- 

raatur  adscripta  lihro  Hesseliano  14  reiiciebat  libri  sed  numen 

inimicum  ibi  quoque  inueni  Nodotus  15  dws  asteriscos  in  uacuo  uersu 

L  habet,  unum  pt  18  ingrata  Heinsius  19  pteseloum  ut  o  ex  e 

mutata  uideatur  sed  in  margine  protesilaum  L  quenquam  L  21  ut 

nimirum  conieci  beneficium  L  22  tres  asteriscos  in  uacuo  uersu 

L  habet,  unum  pt  23  hominumque gloriari  L,  hominumque  » 

gloriari  pt.  iudicio  sapientissimus  suppleuit  Butgersius,  uere  sapientissimus 
Farisina  ilia  dux  Gonsalii  de  qua  dixi  ad  p.  143,  14.  'in  hac  lacuna 
puto  Graecam  uocem  desiderari'  in  margine  L  Scaliger 


i  C 


/] 


m 


:fCt^-'nrs!n-7-tz 


204 


PETRONn 


nunquam  neque  in  tabernam  conspexerat  nee  ullius  turbae  frequen-  L 
tioris  concilio  oculos  suos  crediderat.    adeo  nihil  est  comraodius 
quam  semper  cum  sapientia  loqui'. 

*  omnia'  inquam'ista  vera  sunt;  nee  uUi  enim  eelerius  homi- 
nes incidere  dehent  in  malam  fortunam ,  quam  qui  ahenum  eoneu-  5 
piscunt.   unde  plani  autem,  unde  levatores  viverent,  nisi  aut  locel- 
los  aut  sonantes  acre  saecellos  pro  hamis  in  turbam  mitterent?  sie- 
ut  rauta  animalia  eibo  inescantur ,  sic  homines  non  caperentur  nisi 

spe  aliquid  morderent' 

» 

141         'ex  Africa  navis,  ut  promiseras,  cum  peeunia  tua  et  familia  10 

non  venit.   captatores  iam  exhausti  liberalitatem  imminuerunt.  ita- 

que  aut  fallor,  aut  fortuna  communis  coepit  redire  ad  poeniten- 

tiam  suam' 

# 

'omnes  qui  in  testamento  meo  legata  habent  praeter  libertos 

ifteos,  hac  conditione  percipient,  quae  dedi,  si  corpus  meum  in  par-  15 

tes  eonciderint  et  astante  populo  comederint' 

* 

'apud  quasdam  gentes  scimus  adhue  legem  servari,  ut  a  pro- 

pinquis  suis  consumantur  defuncti,  adeo  quidem,  ut  obiurgentur 

aegri  frequenter,  quod  carnem  suam  faciant  peiorem.  his  ammoneo 

amicos  meos,  ne  recusent  quae  iubeo,  sed  quibus  animis  devoverint  20 

spiritum  meum,  eisdem  etiam  corpus  consumant'    - 

1  neque  ullius  L.  ceterum  iieUde  mirari  licet  eiitsmodi  de  Socrate  narra- 
Huncvlam  comoediae  magis  quam  kistoriae  consentaneam  4  haec  cum 

superioribtis   commune   nihil  habent  praeter  turbae  mentionem  in- 

quam  om.  Antoniana  6  leuatores  Lp:  lenatores  /.     cf.  Aero  ad  Ho- 

rati  epist.  1  16,  60  Lauernam  a  lauando  furesque  lauatores  did  testatus 
uhi  leuando  et  leuatores  Voasius  scripsit.  'quaerere  qui  te  tollat  uicinia 
clamat'  et^leuare  xXeTrrsiv'  margini  L  Scaliger  imposuit.  *  leuatores  ue- 
tU8,  non  leccatores  quos  aniiquae  glossae  gulosos  et  lenones  inierpretantur 
Pithoeus  a  Patissono  laudatus ,  aleatores  lacohaivs,  clauatores  /.  F.  Grono- 
uius  7  sacellos  libri  8  multa  Memmianus  nisi  spe  Lt,  Mem- 

mianus :  spe  nisi  p.    spe  ualet  spei  9  tres  asteriscos  in  uersu  uacuo  L 

habet,  duos  p,  unum  t  10  Bncolpius  ad  Eiimolpum  familia  L:  fa- 

milia tua  j>f  12  comunis  i  '   13 /or^o^se  tuam  asteriscum  et 

deinceps  uacuum  uersum  cum  tribus  asteriscis  L  intericit,  dvos  asteriscos 
p,  unum  t  14  Kumolpus'         libertos  X.'  liberos  2?^  16  asteriscus 

in  pt,  tion  in  L.     interpolabant   ne  plus   aequo   exhorrescant  quorum   de 
auctore  uide  ad  p.  143,  14  19  suam  om.  L;  seuam  Memmianus 

admoneo  pt  sed  in  margine  amoueo  t.   potius  ammonebo  20  deuoue- 

runt  p,   deuoueant  Hadrianides^  deuorant  lacobsius  21  etiam]  omne 

L  consumant,  ♦  *  excaecabat  L,   continuantur  in  pt 


SATIRAE 


205 


* 


excaecabat  pecuniae  ingens  fama  oculos  animosque  miserorum 

* 
Gorgias  paratus  erat  exsequi 

'de  stomachi  tui  recusatione  non  habeo  quod  timeam.  seque- 
tur  imperium,  si  promiseris  illi  pro  unius  horae  fastidio  multorum 
5  bonorum  pensationem.  operi  modo  oculos,  et  fmge  te  non  humana 
viscera,  sed  centies  sestertium  comesse.  accedet  hue,  quod  aliqua 
inveniemus  blandimenta,  quibus  saporem  mutemus.  neque  enim 
ulla  caro  per  se  placet,  sed  arte  quadam  corrumpitur  et  stomacho 
eonciliatur  averso.  quod  si  exemplis  quoque  vis  probari  consilium, 
10  Saguntini  oppressi  ah  Hannibale  humanas  edere  carnes,  nee  here- 
ditatem  expectabant.  Petelini  idem  fecerunt  in  ultima  fame,  nee 
quicquam  aliud  in  hac  epulatione  captabant,  nisi  tantum  ne  esuri- 
rent.  cum  esset  Numantia  a  Scipione  capta,  inventae  sunt  matres 
(|uae  liberorum  suoruni  tenerent  semesa  in  sinu  corpora' 


1  pecuniae  om.  p  fames  Boschius  miserorum.     «  Gorgias 

L  sed  ut  mductus  postea  asteriscus  sit.  Gorgias  noui  uersus  initium  fa- 
cit  m  pt  2  asteriscum  et  deinceps  in  uacuo  uersu  duos  asteriscos 

L  tnierictt,  unum  pt  3  Eumolpus  ad  heredipetam,  fortasse  Oor- 

giam  sequeretur  Hadrianides  6  corrigendum  accedit 

8  corrigitur  uir  doctus  in  libro  lunii  9  quoque  uis  scHpsi:  uis  quo- 

que  hbri  10  obsessi  Mittershusius  11  Petelini  uel  Petilini  Pw- 

teanus,  Daniel,  Pithoeus:  Petauii  Lt  et  praeposito  asterisco  p  cum  uetere 
Pifhoei,  Petausi  Tolosanus.  Perusii  margo  L  quod  inuentum  Scaligeri 
complures  prolarunt,  nullus  in  Perusini  correxit  12  captabatur  To- 

losanus 14  astenscorum  seriem  subiciunt  libri 


1  Afcv.  >  .» 


if 


FRAGMENTA 


III 


207 


Aero  ad  Horali  epod.  V  48:  Canidia  rodens  poUicem]  habitum 
et  motus  Canidiae  expressit  furentis.  Petronius  ut  monstraret  fu- 
rentem,  ^pollice  ait  'usque  ad  periculum  roso' 


PROSAE  OEATIONIS  RELIQYIAE 


I 

Sermus  ad  Vergili  Aen,  III  37:  auri  sacra  fames]  sacra  id  est 
execrabilis.  tractus  est  autem  sermo  ex  more  Gallorum.  nam  Mas- 
silienses  quotiens  pestilentia  laborabant,  unus  se  ex  pauperibus  of- 
ferebat  alendus  anno  integro  publicis  sumptihus  et  purioribus  cibis. 
hie  postea  ornatus  verbenis  et  vestibus  sacris  circumducebatur  per  5 
totam  civitatem  cum  execrationibus ,  ut  in  ipsum  reciderent  mala 
totius  civitatis,  et  sic  praecipitabatur.  hoc  autem  in  Petronio 
lectum  est 

hoc  'ueluti  geminum   discerpti  corporis  frustulum     extremae    eortm 
quae  supersunt  parti  adiecit  Gonsalius  4  sumptibus  addidi 

7  totius  om.  Patissmiiana  proiiciebatnr  Patissoniana ,  prosiciebatur 

Daniel,  necabatur  codex  Stephani  secundum  Seruium  Lactantins 

Statu  interpres  in  Theh.  X  793  lustrare  inquit  ciuitatem  humana  hostia 
Gallicus  mos  est.  nam  aliquis  de  egentissimis  pelliciebatur  praemiis  ut  se 
ad  hoc  uenderet.  qui  anno  toto  publicis  sumptibus  alebatur  purionbus  cibis. 
denique  certo  et  soUemni  die  per  totam  ciuitatem  ductus  ex  urbe,  extra  po- 
meria  saxis  occidebatur  a  populo  uide  ad  fr,  IIIl 

II 

Seruius  ad  Vergili  Aen.  XII 159  de  feminino  nominum  in  tor 
exeuntium  genere  praecipiens:  si  autem  a  verbo  non  venerint,  com- 
munia  sunt,  nam  similiter  masculina  et  feminina  in  tor  exeunt,  ut 
hie  et  haec  senator,  hie  et  haec  balneator,  licet  Petronius  usurpave- 
rit '  balneatricem^  dicens 

\ddentuT  desiderari  Petronii  uerba    nescio  qua  de  causea  Daniel 


im 

Sidonius  Apollinaris  carminis  XXIII: 

145    quid  vos  eloquii  canam  Latini, 

Arpinas,  Patavine,  Mantuane?  — 
155    et  te  Massiliensium  per  hortos 
sacri  stipitis.  Arbiter,  colonum 
Hellespontiaco  parem  Priapo? 

illi  Massiliensium  Jiorti  non  tam  mihi  Arbitri  patriam  significare  ui- 
dentur  quam  mores  qui  et  Plautino  prouerbio  et  Athenaei  hisioria  notati 
sunt"  Pithoeus.  sacrum  stipitem  nemo  opinor  pro  cruce  Ghristi  habebit: 
immo  facilius  agnoscerem  si  quis  sanctissimi  scriptorls  uerba  ambigua  hor- 
tus  et  stipes  interpretaretur  nequiter.  re  uera  denotasse  mihi  illis  uerbis 
Sido7iiu8  uidetur  ea  quae  in  satiris  Petronius  narrauerat,  ratus  uidtlicet 
eundem  esse  Petronium  atque  Encolpium,  qui  primas  harum  fabvlamm 
partes  agebat.  sacer  stipes  est  llgneus  Priapus,  sacri  stipitis  per  hortos 
Massiliensium  colonum  dicit  eum  qui  sacra  Priapi  apud  Massilienses  coluit, 
aut  fortasse  respiciens  ad  rem  singularem  relatam  a  Petronio  eum  qui 
aliquando  in  Massiliensibus  hortis  dedicauil  Priapum.  concludo  igitur, 
quod  Lilius  Gyraldus  non  multum  afuit  quin  intellegeret  cum  de  Massi- 
liensibus scripsisse  Petronium  dixit,  Encolpium  ut  in  Campania  et  apud 
Crotoniatas  ita  etiam  Massiliae  aliquantum  temporis  u^rsatum  esse,  quod 
si  uerum  est,  non  dubitabimus  quin  in  eodem  libro  satirarum  Seruium 
quae  scripsit  fr.  I  reppererit.  par  Priapo  Arbiter  uocatur  quia  Encolpium 
nilo  deterius  mutoniatus  quam  Mutunus  tot  tantasque  res  mentula  duce 
gesserat,  quibus  etiam  hodie  quae  extant  chartidae  refertae  sunt 
156  Graii  cespitis   Valesins 


Priscianus  institutionum  VIII 16  p.  381  et  XI  29  p.  567  H. 
inter  exempla  quibus  deponentium  verborum  participia  praeteriti 
temporis  passivam  significationem  habere  declarat:  Petronius  *^ani- 
mani  nostro  amplexam  pectore* 

aut  non  conclv^erat  haec  numeris  Petroniv>s  aut  uersum  soluit  gram- 
maticus  nostram  in  libro  XI  Bambergensis  Sangallensis  Leidensis 

in  ante  pectore   additur  in  libro   VIII.    in  corpore  Pithoeus  ntpt. 

nXf^^ua-av  glossam  in  libro   VIII  adscripsit  Priscianus 


s 

I 


If 


FRAGMENTA 


209 


208 


PETROJVn 
VI* 


Fulgentius  mythologicon  I  p.  23  Mmckeri:  nescis  . . .  quantum 
satyram  matronae  formident.  licet  inulierum  verbialibus  undis  et 
causidici  cedant  nee  grammatici  muttiant,  rhetor  taceat  et  clamorem 
praeco  conpescat,  sola  est  quae  modum  inponit  furentibus,  licet 
Petroniana  subet  Albutia 

albucia  Palatinua;  Petronius  poeta  fait  qui  scripsit  satyram  Albutiam 
glossator:  de  AlbuciUa  "multoi-um  amoribus  famosa  a  Tacito  ann.  VI  47 
commemorata  cogitauit  Daniel,  inter  eius  amatores  Petramum  quoque 
fuisse  nugaius  Eeinsius  est.  recte  Muncherus  Indican  mdicamt  unam 
de  feminis  quas  in  satira  produxisset  Petronius,  et  ilia  quidem  amore  fmt 
furiosa  subet  scripsl:  subit  lihH;  scilicet  Petroniana  subit  antiquae  ut 

quae  suUcit  Fulgentius  hac  etenim  alludente  et  Plautinae  Saureae  domina- 
tus  obdormit  et  Sulpicillae  Ausonianae  loquacitas  deperit  non  ad  satiram 
sed  ad  Albutiam  referreniur,  uide  Gonsalii  praeludium  II 

vu* 

Fulgentius  mythologicon  111  8  p.  124  uhi  sucum  myrrhae  valde 
fervidum  esse  dixit:  unde  et  Petronius  Arbiter  ad  libidinis  concita- 
mentum  myrrhinum  se  poculum  bibisse  refert 

mythographus  Vaticamis  tertius  in  A.  Mai  class,  auct.  Ill  p.  261  : 
unde  et  Petronius  Arbiter  ad  libidinis  concitamentum  se  myrrhinum  pocu- 
luiri  bibisse  refert  mimnum   se  puculum  bibisse  refert  Palatinus  et 

VaHcanus,  mirrinum  poculum  se  bibisse  refert  Montepessulanus,  myrrhinum 
se  poculum  bibisse  refert  in  libro  XIIII.  ubi  quartilla  interposita  ascilto  et 
encolpio  propinato  iterum  ilia  parte  [propinando  iterum  illi  partem  lahnius] 
ascilti  tribuit  ad  potandum.  Vnde  ait  quartilla  quicquid  satirei  fuit  encolpius 
ebibit  solus  Parisinus  7975  saeculi  XI.  liaec  ex  p.  22,  11  relata  cum  ah- 
horreant  a  mente  Fulgentii,  interpolasse  propter  similitudinem  argumenh 
librarium  codice  aliquo  Petronii  usum  recte  statuit  C.  Bursianus.  neque 
librum  XIIII  Fulgentius  appeUauit  praeter  consuetudinem  sed  idem  iste 
librarius.  qui  num  errore  XIIII  substituerit  pro  XV  an  in  codice  suo 
ilium  numerum  inuenerit,  id  integrum  relinquo.  posterius  si  uerum  est, 
et  simile  quidem  ueri  uidetur,  possis  libri  quarti  decimi  fines  termmare 
capite  26  ubi  cenam  Trimalchionis  Petronius  narrare  coepit 

YIII* 

Fulgentius  in  expositione  Virgilianae  continentiaep.l56s:  Tri- 
cerberi  autem  fabulam  iam  superius  exposuimus  in  modum  iurgii 
forensisque  litigii  positam.  unde  et  Petronius  in  Euscion  ait  'Cer- 
berus forensis  erat  causidicus 

*legitur  Petronius  in  Euscio,  ubi   alias  in   uno   uet.    cod.  Euscion  in 


altera  Eustion.  fortasse  Euot«w'  Daniel.  Euscion  codices  Palatini  duo 
et  Vaticanu^:  Eustion  reliqui.  in  libro  I  uel  II  aut  in  Stico  id  est  Saty- 
rico  Barthius.  tu  personam  esse  credos  Petronianam  causidiei  canina  fa- 
cundia  praediti;   Eustochion  olim  conieceram  causidicus  uidetur  in- 

terpretamentum  esse  confer  as  fr.  XIIII  et  p.  ^Q,  5  eflfugi  iudiciam 

Villi  * 

Fulgentius  in  expositione  sermonum  antiquorum  p,  565  Mer- 
ceri:  ferculum  dicitur  missus  carnium.  unde  et  Petronius  Arbiter 
ait*^postquam  ferculum  allatum  est' 

potest  leuis  ille  homo  et  infidus  cenam  Trimalchionis  recordatus  esse, 
in  qua  non  ipsa  quidem  ilia  uerba  leguntur  sed  et  ferculum  plus  uno  loco 
et  allata  est  gustatio,  allatum  est  repositorium,  allatae  sunt  amphorae 


Fulgentius  in  expositione  sermonum  antiquorum  p.  585 s:  val- 
gia  vero  sunt  labellorum  obtortiones  in  subsannatione  factae.  sicut 
et  Petronius  ait'^obtorto  valgiter  labello' 

subinatione   supinatione   suppinatione  subatione   libri:  correctionem  la- 
cobsii  confirmat  thesaurus  nouus   latinitatis  editus  a  Maio  p.  627  ualgire 
retorquere  sicut  Petronius  ait  'obtorto  ualgitur  labello'.     hinc  etiam  dicimus 
ualgia  id  est  labiorum  obtorsiones  sicut  facimus  cum  aliquem  deridemus 
Petronius  Arbiter:  obtorto  lunius  abroso  editio  princeps  ualgi- 

tur codices  Basiliensis  Bongarsii  1   Vuicanii,  ualgit  Guelferbytanus  2 
*uulgo  apud  Fulgentium  abrosa  ualgia  labello  sed  in  uet.  cod.  et  uet»  glos- 
sario  legiiur  obtorto  ual^iter  labello'   Daniel  hinc  p,  28,  3  inter- 

polauerant  commouebat  ualgiter  labra 

XI* 

Fulgentius  in  expositione  sermonum  antiquorum  p.  566:  aluci- 
nare  dicitur  vana  somniari,  tractum  ab  alucitis  quos  nos  conopas 
dicimus.  sicut  et  Petronius  Arbiter  ait  *^  nam  contubernalem  aluci- 
tae  molestabant' 

Arbiter  om.  Guelferbytanus  1         Arbiter  asserit  omissis  reliquis  editio 
a.  1532  contubernalem  scripsi:  centubernali  Guelferbytanus  1,  cophu 

uernali  Bongarsianus  1,  centum  uernali  me  Leidensis  et  Palatinus,  contum 
uernali  me  uetus  codex  Danielis,  conumnali  me  Bongarsianus  2,  comptum 
me  uernali  alter  codex  Danielis,  conceptum  me  uernali  BnsiHensis,  conceptam 
me  uernali  Barthii  membranae,  contemptum  me  uernali  liber  Vuicanii,  con- 
temptus  me  uernalia  Guelferbytanus  2.  centum  uernales  me  lunius,  cen- 
tum uenales  me  Sambucus,  centum  uernae  me  Douza,  centumuirales  me 
Muncherus ,   contubernales   me  Is.   Vossius  alucte  Bongarsianus  1, 

aluna  Basiliensis  Guelferbytanus  2  Vuicanii  et  Barthii  libH  molesta- 

bat  Leidensis  et  Barthii  membranae 

Petronii  satirae  14 


il 


if 


210 


ii 


\ 


PETRONII 


XII 


^f 


Fulgentius  in  expositione  sermonum  antiquorum  p,  567:  ma- 
nubies  dicuntur  ornamenta  regum.  unde  et  Petronius  Arbiter  ait 
*  tot  regum  manubies  penes  fugitiuum  repertae' 

manubies  utrohique  Basiliensis  Gnelferhytanus  2  Bongarsianus  2  Pa- 
latinus  collatio  Vulcanii:  maiiubiae  reliqui.  illam  formam  nouatam  credo 
a  Fulgeiitio  fugitiuum  rtstiteraut  editio  princejys.   'in  uet.  cod.  tot  regum 

manuuies  penes  fugitiuum  sed  altera  manu  postea  repertae  emendatum  est. 
in  altero  u.  cod.  etiam  legitur  manubies'   Daniel 

XIII* 

Fulgentius  in  expositione  sermonum  antiquorum  p.  567:  au- 
matiura  dicitur  locus  secretus  publicus,  sicut  in  theatris  aut  in  circo. 
unde  et  Petronius  Arbiter  ait  "^  in  aumatium  memet  ipsum  conieci' 

in  aumatium  consentiunt  libri  (cf.  Du  Cangii  glossarium  mediae  et  in- 
fimae  latinitatis  auctum  ah  Henschtlio)  *quamqua7)i  ut  ait  Daniel  in  una 
u.  cod.  manuscripto  legatur  in  nauniatium ;  an  vav^a.-)(jLov  ?  in  aliero  oma- 
ciam:  forte  vaujuariov'.  aumarium  editio  a.  1549,  armarium  lunius,  auto- 
raatium  Turnehus  locu  secretu  publicu  Palatinus.    secretus  compunctum 

in  Basiliensi  inde  aumatium  Guelferhytanus  2  mam  ipsum 

Basiliensis  cf.  p.  11,  14  in  eundem  locum  me  conieci 

XIIII 

Isidorus  originum  V  26^  7:  dolus  est  mentis  calliditas  ab  eo 
quod  deludat:  aliud  enim  agit,  aliud  simulat.  Petronius  aliter  ex- 
istimat  dicens  'quid  est,  iudices,  dolus?  nimirum  ubi  aliquid  factum 
est  quod  legi  dolet.    babetis  dolum:  accipite  nunc  malum' 

satis  urhana  kaec  doli  mali  defnitio,  qica  Encolpius  opinor  os  suhli- 
nehat  iudicibus,  in  ilia  legehatur  saiirarum  parte,  ad  quam  fr.  VIII per- 
tinel  existimabat  Guelferhytanus  1  dolet  legi  transmutat  idem 

ex  his  uerhis  declamationem  P.  Petronii  rhetoris  effecit  Goldastus 

XV 

^glossarium  S.  Dionysii:  petaurus  genus  ludi.  Petronius  '^petau- 
roque  iubente  modo  superior\   daniel 

aut  fallor   aut  expleri  his  oporiet  earn  lacunam  quam  p.  62,  2  signi- 

ficaui  hoc  exemplo  puer  in  scala  saltans  petauroque  iubente  modo  superior 

(id  est  ut  petaurum  petaiiristarumque  usus  ferehat,  tunc  ipsum  in  superiore 

gradu  membra  iactans)  forte  altius  excusso  corpore  in  lectum  Trimalchio- 

nis  petaurus  formam  commentus  glossator  est 


FRAGMENTA 


XVI 


211 


Petronius  'satis  constaret  eos  nisi  inclinatos  non  solere  trans- 
ire  cryptam  Neapolitanam'  ex  glossario  S,  Dionysii.  daniel 

constat  Goldastiana  cryptae  Neapolitanae,  per  quam  iter  fecit 

a  Baiis  Neapolim  repetens,  tenebras  et  puluerem  Seneca  conqueritur  epist. 
mor.  57,  1 
adtribueris 


probabiliter  ilia  libra  qui  quintum  decimum  antecessit 


XVII 

in  alio  glossario : 
Suppes  suppumpis ,  hoc  est  supinis  pedibus.  Petron. 
Tullia ,  media  vel  regia.   Petronius.   pithoevs 

suppummis  typographi  uitium  propagatum  a  recentioribus.  priora  sic 
restituenda  censeo  suppis :  supinis  pedibus  nam  et  antiqui  suppum  dixerant 
supinum  et  postea  aleatores  ut  tesseras  talos  uel  quatemionem  planum  sic 
ternionem  suppum  denominabant  a  pedibus.  de  altera  glossa  nihil  extrico, 
utraque  autem  dubito  num  ex  natiris  Petronii  singillatim  excerpta  an  nu- 
meranda  inter  eas  glossas  sit  quibus  nomen  Petronii  casu  aliqvx)  obuenit, 
uelut  quae  'in  uetere  lihro^  Daniel  inuenit  classicum  dicitur  ex  Vege- 
tio  de  re  militari  lib.  II  quod  buccinatores  per  cornu  dent,  quod  insigne 
uidetur  imperii,  quia  classicum  canit  imperatorc  praesente  uel  cum  in  mili- 
tem  capitaliter  animaduertitur:  et  classica  auctore  Petronio  a  calando,  id  est 
uocando,  sunt  dicta  haec  ex  futili  ilia  farragine  glossarum  m.anarunt  Pe- 
tronii nomine  inscripta  de  qua  commemoraui  in  praefatione.  ibi  enim 
fnoui  musei  Rhenani  XVI  p.  6  n.  11)  secundum  Isidorum  relata  haec 
sunt  classica  sunt  cornua  quae  conuocandi  causa  erant  facta:  et  a  calando, 
id  est  uocando,  sunt  dicta 

xvm* 

Ambrosius  Calepinus  in  dictionario  in  voce  Cosmus  ubi  Mar- 
tialis  versum  ep.  XI  8,  9  ^quod  Co smi  redolent  alabastra  focique 
deorum^  perscripsit  et  a  Cosmo  nohili  unguentario  unguejita  Cos- 
miana  dicta  esse  addidit:  Petronius 'alfer  nobis,  inquit,  alabastrum 
Cosmiani' 

huic  testimonio  eo  magis  abrogo  fidem  quod  a  Martiale  celehratus  et 
luuenale  Cosmus  Petronianae  aetati  successisse  demum  uidetur.  conferas 
p.  71,  12  cum  alabastris  unguenti  et  p.  92,  I  profer  et  unguentum  qu,ae 
tamen  Calepinus  nondum  cognouerat  inquit  om.  Calepini  exemplum 

Basiliense  a.  1562  Cosmianum  Daniel 


14 


\ 


212 


PETRONII 


CAEMINYM  RELIQVIAE 


XVIIII 

Terentianus  Maurus  de  metris: 

Horatium  videmus 

versus  tenoris  huius 

nusquam  locasse  iuges , 

at  Arbiter  disertus 
2490     libris  suis  frequentat. 

agnoscere  haec  potestis , 

cantare  quae  solemus : 
*^  Memphitkles  puellae 

sacris  deum  paratae. 
2495     tinctus  colore  noctis 

manu  puer  loquaci' 

2491  et  2492  ad  Petroniana  aggregauit  BartMus  2493  —  2496 

quihus  de  Isiacis  agitur  (cf.  p.  144,  11)  nihil  ohstat  quo  minus  a  Petro- 
nio  quoque  ita  continuatos  esse  credamus  2493  repetitur  a  Teren- 

iiano  u.  2521,  2495   item   u.  2522    et   coniunctus   cum  Naeuii   et  nouelli 
poetae  uersiculis  2531  post  2496  interpolahantur  tamquam  a  Petro- 

nio  addita  haec  Ae^yptius  choreutes  fita  in  catalectis  ScaligeriJ  uel  Aegyptius 
choraules  fita  LindenbrogiusJ  uel  Aegiptias  choreas  (ita  in  Patissoniana) 
ceterum  quod  cantitari  ait  ilia  Terentianus,  fortasse  inde  quispiam  collegerit 
tralaticium  fuisse  ac  sollemne  Isiacae  religionis  carmen,  neque  inuentum  a 
Petronio  uerum  ex  sacris  Isidis  adsumptum.  alioqui  perquam  mirabile  Pe- 
tronii  carmina  adeo  et  innotuisse  et  inclainiisse  ut  populares  Jierent  cantilenae 

XX 

Terentianus  Maurus  de  metris: 

nunc  divisio,  quam  loquemur,  edet  ^ 
2850     metrum  quo  memorant  Anacreonta 

dulces  composuisse  cantilenas. 

hoc  Petronius  invenitur  usus, 

Musis  cum  lyricum  refert  eundem 

consonantia  verba  cantitasse, 
2855     et  plures  alii,    sed  iste  versus 

quali  compositus  tome  sit,  edam. 
Muverunt  segetes  meum  laborem\ 


FRAGMENTA  213 

Muverunt'  caput  est  id  hexametri  — 
2861     quod  restat' segetes  meum  laborem^ 

tale  est  ceu  ^triplici  vides  ut  ortu 

Triviae  rotetur  ignis 

volucrique  Phoebus  axe 
2865    rapidum  pererret  orbem' 

2853  Musis  cum  Dawesius:  Musicum  Mediolanensis.  kos  uersiculos 
qui  Anacreontem  Anacreonteis  laudatum  a  Petronio  esse  ostendunt,  non 
receperunt  inter  reliquias  Peironianas,  receperunt  autem  auctore  Daniele 
hendecasyllahum  uersum  2857  quem  Peironianum  esse  non  liquet  2862 — 
2865  Petronio  adsignat  Terentianum  exprimens  Marius  Victorinus  de  me- 
tris IIII  1  p.  2601  P.  his  uerbis  metrum  erit  Anacreontion  si  quidem 
eo  frequentissime  usus  sit,  sed  et  apud  nos  plerique,  inter  quos  Arbiter  Sa- 
tyricon  ita  *  triplici  ...  orbem'  2863  repetitur  a  Terentiano  u.  2872  et 

2873;  2863 — 2865  non  adiecto  Petronii  nomine  e  Terentiano  descHpsit Mal- 
lius  Theodorus  de  metris   V p.  32  Heusingeri  2864  axi  MaUius 

2865  rutilum  Mallius.   totum  Scaliger  in  Leidensi  suo  Petronio  et  catalectis 

XXI 

Diomedes  in  arte  III  p,  518 K:  et  illud  hinc  est  comma  quod 
Arbiter  fecit  tale 

*^anus  recocta  vino 
trementibus  labellis* 

apte,  ut  exemplum  ponam,  conueniunt  ilia  in  sacerdotem  Priapi 
Oenotheam  p.  191,  7  conl.  p.  196,  18  de  metri  qmere  conferas 

fr.  XVIIII 

XXII 

Sergius  in  editionem  II  Donati  p.  1843P:  item  Quirites  dicit 
num«^ro  tantum  plurali,  sed  legimus  apud  Horatium  hunc  Qttiritem. 
vetus  nominativus  hie  Quiris.  idem  Horatius  'quis  te  redonavit 
Quiritem  dis  patriis?'  cuius  nominativus  erit  hie  Quirites,  ut  didt 
Petronius 

Pompeius  in  commento  artis  Donati  p,  161 L:  nemo  dicit  Miic 
Quirites^  sed  *^hi  Quirites'  licet  legerimus  hoc.  legite  in  Petronio  et 
invenietis  de  nominative  singulari  hoc  factum,  et  ait  Petronius  'hie 
Quirites'  numero  singulari 

uetusto  Quiritis  nominatiuo  (ita  enim  scripserat,  non  Quirites,  uide 
Prisciani  inst.  IIII  p.  134  ff.J  nisi  in  carmine  uix  poterat  Petronius  uti. 
hinc  corrigendum  esse  p.  156,  4  emptusque  et  5  8ecu7idum  testes  locuple- 
tissimos  uertit  coniectura  Danielis  est  haut  sane  temeraria  hunc  Pe- 

Ironium    qui  putahant  grammaticuTa  fuisse,  ' quidam^  a  Daniele  comme- 
morati  et  deinde  Golda^tus,  praesidium  poterant  opinationis  sua^  petere 


^ 


ah  efymologico  magno  in  quo  uoci  o-xuto;  haec  adscribuntur  o-xutoc  ^e  Xb- 
yttoLL  ttSv  to  |ui6Ta^u  Twv  TSi/ovTww  Tou  Tpa)^r]Xou  ^eppa,  w;  IleTpwvioc  4>r]«ri. 
5e<£  medicum  Petronium  ibi  significari  laudatum  ah  Erotiano  Galeno  aliis 
prohahiliter  lahnius  statuit 

XXIII 

grammatkus  de  generibus  nominum  p.  79  Hauptii:  fretum  ge- 
neris neutri  et  pluraliter  freta,  ut  Petronius  "freta  Nereidum' 

XXIIII  * 

Hieronymus  in  epistula  ad  Demetriadem  CXXX 19  p.  993  Val- 
larsii:  cincinnatulos  pueros  et  calamistratos  et  peregrini  muris  olen- 
tes  pelliculas,  de  quibus  illud  Arbitri  est 

^non  bene  olet  qui  bene  semper  olet^ 
quasi  quasdam  pestes  et  venena  pudicitiae  virgo  devitet 

Martialis  epigr.  II  12 :  hoc  mihi  suspectum  est  quod  oles  bene,  Po- 
stume,  semper;  Postume,  non  bene  olet  qui  bene  semper  olet  ita  adhihuit 
hanc  sentenfiam  ut  in  ore  uulgi  uideatur  uersata  esse  ^  et  similia  dicta 
Wouwerius  Goldastusque  congessere,  ad  ilia  autem  Hieronymi  haec  edi- 
tor adnoiauit  *potius  Cisterciensis  ms.  lectionem  expendi  zcelim,  ubi  pro 
Arbitri  nomine  est  triuii:  proprie  enim  illud  triuii  dicitur  pro  uulgata  po- 
puli  sermone  sententia  cuiusmodi  haec  uidetur  fui8se\  itaque  nunc  optio 
est  de  trihus  eligendi  unum:  aut  triuii  scripsit  Hieronymus  qui  ad  Petro- 
nium alias  nusquam  respexit,  aut  falsus  est  memoria  Arhitrum  appellans 
pro  Martiale,  aut  horum  uterque  tritum  sermone  communi  prouerhium 
usurpauit,  nam  Martialem  mutuatum  illud  esse  a  Petronio  minime  proba- 
bile  duco.     denique  cf.  satirae  p.  4,  2 

XXV* 

Fulgentius  mythologkon  II 9  p.  80  de  Prometheo :  quamvis  Ni- 
cagoras  . . .  primum  ilium  formasse  idolum  referat,  et  quod  vulturi 
iecur  praebeat,  livoris  quasi  pingat  imaginem.  unde  et  Petronius 
Arbiter  ait 

*^qui  vultur  iecor  ultimum  pererrat 
et  pectus  trahit  intimasque  fibras, 
non  est  quem  tepidi  vocant  poetae, 
sed  cordis  mala,  livor  atque  luxus' 

mythographus  Vaticanus  terfius  in  A,  Mai  class,  auct.  Ill  p.  248 : 
refert  Nicagoras  et  testatur  Petronius  Arbiter  Prometheum  primum  idolum 
formasse ;  uulturi  iecur  praebuisse  eo  quod  inuidi  dente  eum  detractionis 
momorderint  1  qui  Douza  f. :  cui  libri  'uetus  codex  iecor  inti- 

mum'  Daniel;   sic   Montepessidanus  Palatinu^    Vaticanus^   iecur  intimum 
Leidensis:  ultimum  Modius  et  antiquae  penetrat  Barthius  2    et 


FRAGMENTA 


215 


pectus  trahit  uetus  codex.  Hor alius  et  quaerit  pectus'  Daniel:  et  querit 
pectus  Montcpessulanus  Palatinus  Vaticanus.  fortasse  et  pectus  quatit 

3  falsi  glossator,  lepidi  Piihoeus ,  trepidi  et  timidi  Scaliger  in  Leidensi 
Petronio  et  in  catalectis,  Tityi  Douza  f.  certe  quidem  contra  Fulgentii  sen- 
ten  tiam.     ceferum   uide  Burmannum   secundum  anthol.  Ill  130 

4  mala  om.  codices:  addiderunt  editores  luctus  Scaliger  et  Douza 
/.;  liuorem  luctum  tiraorem  audaciam  luxum  consociauit  Claudianus  I  in 
Bujinum  32 

XXVI* 

sic  contra  rerum  naturae  munera  nota 

corvus  maturis  frugibus  ova  refert. 
sic  format  lingua  fetum  cum  protulit  ursa , 

et  piscis  nullo  iunctus  amore  parit. 
5    sic  Phoebea  chelys  vinclo  resoluta  parentis 

Lucinae  tepidis  naribus  ora  fovet. 
sic  sine  concubitu  textis  apis  excita  ceris 

fervet  et  audaci  milite  castra  replet. 

non  uno  contenta  valet  natura  tenore, 

10        sed  permutatas  gaudet  habere  vices 

Fulgentius  mythologicon  I  12  p.  44  de  coruo:  solus  contra  rerum 
naturam  in  mediis  ipsis  aestiuis  feruoribus  ouiparos  pullulet  foetus,  unde 
et  Petronius  *  sic . . .  oua  refert'  qui  quos  protulit  uersus  \  et  2  his  cete- 
ros  adiunxit  CI.  Binetus.  is  enim  praeposito  Petronii  Arbitri  nomine  'ex- 
tabant'*  inquit  Ulli  duo  priores  uersus:  reliquum  expleui  ex  meo  u,  c' 
uide  praefationem  1  sicut  sunt  rerum  Binetus  nota  Binetus: 

notae   Fulgentius.     tota   Scaliger  5  Phoebaea   chelis   uicto  sed  in 

margine  nmclo  Binetus  6  ora.  Hadrianides :  o\i&  Binetus.    testudo  tradi' 

tar  excludi  ouo  in  harena  calida,  sed  Lucinae  nares  ego  non  inteUego 
8  fortass6  fetat  coniungi  cum  hoc  carmine  Douza  iussitfr.  XXXIII 

XXVII* 

primus  in  orbe  deos  fecit  timor,  ardua  caelo 
fulmina  cum  caderent  discussaque  moenia  flammis 
atque  ictus  flagraret  Athos.   mox  Phoebus  ad  ortus 
lustrata  reiectus  humo ,  lunaeque  senectus 

5     et  reparatus  honos,  hinc  signa  effusa  per  orbem 
et  permutatis  disiunctus  mensibus  annus , 
proiectum  vitium  fbiJc]  atque  error  iussit  inanis 
agricolas  primos  Cereri  dare  messis  honores, 
palmitibus  plenis  Bacchum  vincire,  Palemque 

10     pastorum  gaudere  manu.   natat  obrutus  omnis 
Neptunus  demersus  aqua,  Pallasque  tabernas 


VI 


PETRONII 


vindicat:  et  voti  reus  et  qui  vendidit  orbem, 
iam  sibi  quisque  deos  avido  certamine  fiogit 

Fulgeniius  mythologicon  lip.  31:  huius  rei  non  immemor  et  Pe- 
tronius  ait  *  primus  in  orbe  deos  fecit  timor  ubi  urbe  uetus  Uanielis  et 
Falatinvs  praehent,  ex  Fvlgentio  Lactantius  inierpres  Siatii  in  Theh.  Ill 
661:  negat  deos  ulla  alia  re  celebrari  nisi  timore  mortalium,  nt  Lucanus 
*  quae  finxere  timent'  et  Petronius  Arbiter  istum  secutus  '  primus  in  orbe  deos 
fecit  timor'  ubi  istum  siue  Lucanum.  sine  Statium  Lactantius  intellexitj 
aucforitatem  eius  ego  non  assis  facia,  hemistichium  a  Fulgentio  et  Lactan- 
tio  relatum  in  Statii  Thebaide  legitur  I.  s.  Statioque  adscribitur  a  Seruio 
in  Verg.  Aen.  II  715.  totum  a/utem  illud  carmen  in  superstitionem  in- 
scriptum  'sub  Petronii  titulo  edidit  Scaliger  in  catalectis  p.  234  qui  in 
schedis  suis  mss.  etiam  ex  ueteri  codice  descripserat  sed  nulla  auctoris 
nomine  praefixo^  ut  Burmannus  secundus  testaiur  in  anthologia  III  119, 
itaqu^  Petronii  hoe  uersus  esse  nemo  tradidit,  de  prima  autem  hemistichio 
ueri  similius  est  Fulgentium  hominem  et  falli  et  fallere  solitum  perperam 
Petronium  in  Statii  locum  substituisse  quam  poetam  alterum  alterius  uer- 
bis  cecinisse.  agnosco  equidem  scholastici  alicuius  poeiae  carmen  in  thema 
Statianum  factum  cuius  generis  non  pauca  antholagiarum  libri  seruarunt 
1  horrida  Wakefieldu^  2  Maenala  Perlkampius  3  ictu  Beishius 

adultus  Beiskius,  ad  undas  lacobsius  4  deiectus  edebatur:   deuectus 

Heinsiu^,  redit  actus  Barthius  7  'in  schedis  Scaligeri  proiectum  ui- 

tium  atque  sed  in  margine  processit  uitium  quod  postea  deleuerat  et  super- 
scripserat  proiectum  uitium  hinc'  Burmannus  secundum:  proiecit  uitium 
hoc  uidga;  profecit  nescia  quis;  porrectum  uitiumst  Luc.  Muellerus  de  re 
metrica  poet.  Lat.  p.  298  praecedentia  ad  primi  uersus  uerbum  refe- 
rens  et  post  annus  plene  interpungens.  proiectum  uitium  sic  dicitur  ut 
proiecta  audacia,  proiecta  et  effrenata  cupiditas  8  messis  Pithoeus: 

mensis  schedae  9  tertium  membrum  superioribus  non  satis  commode 

adnexum  10  sic  schedae:  omni  Scaliger  post  obrutus  interpungens  quo 

facto  obrutus  plane  inutile  11  pallidasque  schedae^  liquidasque  et  Pal- 

las jue  margo  earum  tabemas  opificum:  csLuernas  Scaliger,  palaestras 

Deltivs,  Camenas  aut  lucernas  Barthius  12  urbem  Pithoeus,  orbum 

Barthius.     bonum  malumque  significari  Meyerus  anthol.  145  monuit 

xxvm  * 

nam  citius  flammas  mortales  ore  tenebunt 
quam  secreta  tegant.   quidquid  dimittis  in  aula, 
effluit  et  subitis  rumoribus  oppida  pulsat. 
nee  satis  est  vulgasse  Odem:  simulatius  exit 
5     proditionis  opus  famamque  onerare  laborat. 
sic  commissa  verens  avidus  reserare  minister 
fodit  humum  regisque  latentes  prodidit  aures; 
excepit  nam  terra  sonas  calamique  loquentes 
invenere  Midam ,  qualem  narraverat  index 

tamquam  Petronianum  edidit  Scaliger  de  anlicorum  trankate  inscriptum 


FRAGMENTA 


217 


fuide  u.  2J,  Fulgeniius  mythologicon  III  9  p.  126  de  Mida  locuius  unde 
^inquit  et  Petronius  Arbiter  ait  *sic  commissa  uerens ...  index'  u.  6  —  9. 
thema  est  Ennianum  ut  Cicero  astendit  de  oratore  II 54,  220:  est  homi- 
nibus  facetis  et  dicacibus  difficillimum  habere  hominum  rationem  et  temporum 
et  ea  quae  occurrunt,  cum  salsissime  dici  possunt,  tenere.  itaque  non  nulli 
ridiculi  homines  hoc  ipsum  non  insulse  interpretantur.  dicere  enim  aiunt 
Ennium,  flammam  a  sapiente  facilius  ore  in  ardente  opprimi 
quam  bona  dicta  teneat,  haec  scilicet  bona  dicta  quae  saXsa.  smt  quod 
hie  poeta  a  bonis  dictis  defiexit  ad  secreta.  Petronii  satirae  inseruit  has 
uersus  inter  p.  143,  17  et  18  Bourdelotus,  'neecio  an  non  rectius  ponere- 
tur  ad  cap.  117  ubi  corpora  sua  et  animas  addicunt  Eumolpo  et  secre- 
tum  iure  iurando  promitiunt^  Burmannus  1  ora  schedae  Scaligeri 

teste  Burmanno  secundo  anthol.  Ill  125  2  demittis  in  aurem  Fran- 

cius,  Burmaaimis  secundum ,  lacobsius ,  Haasius  p.  22 :  at  enim  illos  poe- 
tam, non  librarium  correxisse  arbitror.  nempe  poeta  dimittere  uocem  — 
uocem  autem  aut  uerbum  unu^  quisque  intellegit  —  sic  dixit  ut  uuXgus 
emittere  uocem,  Graeci  a^ikmi  <|)wv»]>/,  Seneca  'in  popuZoe  nonmiis  dimissa 
natitia  .  deinde  aulicos  perstringere  eum  uoluisse  non  oppidorum  solum 
oppositio  in  u.  3  sed  etiam  regis  Midae  exemplum  persuadet.  quin  igitur 
uertamus  'was  immer  dir  bet  Hof  entfdhrt' ,  ut  ne  aulam  quidem  opus 
sit  scribi  4  cumulatius  lacobsius  6  si  Mcmtepessulanus  Fulgen- 

tii  ueres  Montepessulanus  prima  manu,  ferens  edebatur  apud  Ful" 

gentium  ante  Munckerum  auris  reserare  lacobsius.  non  magis  hie  uersus 

inconditus  est  quam  reUqui  fere  omnes.  'cum  nee  prod&re  uisumdedecus 
auderet,  cupiens  efferre  svJb  auras,  nee  posset  reiioere  taanen  Ouidius 
metam.  XI  183  seruare  schedae  Scaligeri  'uetus  codex  pro  fe- 

rens habet  uerens  et  -pro  minister  magister'  Daniel^  apud  Fulgentium  sci- 
licet 7  prodedit  Palatinm  et  Vaticanus  Fulgentid  8  concepit 
nam  terra  sonum  Fulgentium  9  inuenera  prima  MontepessulxmuSf  iuuere 
Parisinus  Fulgentii.  incinuere  Salmasius  et  Palmerius,  insonuere  Wems- 
darfius  inuenei^m  idem  schedae  Scaligeri  qui  inde  ixiuenere  fidem 
effecit  conceperat  Fulgeniius.  conspexerat  coni.  Munckerus 
judex  Parisinus  Fulgentii 

xxvnii 

fallunt  nos  oculi ,  vagique  sensus 
oppressa  ratione  mentiuntur. 
nam  turris,  prope  quae  quadrata  surgit, 
detritis  procul  angulis  rotatur. 
5    Hyblaeum  refugit  satur  liquorem , 
et  naris  casiam  frequenter  odit. 
hoc  illo  magis  aut  minus  pJacere 
non  posset,  nisi  lite  destinata 
pugnarent  dubio  tenore  sensus 

(i  legitur  in  codice   Vossiano  CXI  post  carmen  Petronii,  quod  extat  in 

I  /  p.  99,   sic  inscriptum  item    eiusdem   et  metro   falecio   endecasillabo.     hinc 

transtulit  illud  Scaliger  in  Petronianum  3uum  librum  L  post  notas  iuri" 


^ 


^» 


218 


PETRONII 


dicas  cum  hoc  titido  Petronii  Arbitri.  uide  Burmannum  secundum  anthoL 
III  131  3  cf.  Lucretius  IIII  351  4  attritis  L,  uulgo.     cf. 

Frontinus  de  aquis  J  24  rotatur  rotundatur  5  hibleum  et  li- 

corem  libri  G  naris  Fiihoev^:  maris  libri.  marcens  Scaliger 

8  posset   Fithoeus:  possut  ita  ut  u   recentior   manus  uideatur  addidisse 
Vossianus,  possunt  L 

XXX 

somnia,  quae  raentes  ludunt  volitantibus  umbris, 
non  delubra  deum  nee  ab  aethere  numina  mittunt, 
sed  sibi  quisque  facit.  nam  cum  prostrata  sopors 
urguet  membra  quies  et  mens  sine  pondere  ludit, 
5     quidquid  luce  fuit,  tenebris  agit    oppida  bello 
qui  quatit  et  flammis  miserandas  eruit  urbes , 
tela  videt  versasque  acies  et  funera  regum 
atque  exundantes  profuso  sanguine  campos. 
qui  causas  orare  solent,  legesque  forumque 

10     et  pavidi  cernunt  inclusum  corte  tribunal. 

condit  avarus  opes  defossumque  invenit  aurum. 
venator  saltus  canibus  quatit.   eripit  undis 
aut  premit  eversam  periturus  navita  puppem. 
scribit  amatori  meretrix.    dat  adultera  munus. 

15     [et  canis  in  somnis  leporis  vestigia  latrat] 
in  noctis  spatium  miserorum  vulnera  durant 

legitur  in  Vossiano  CXI  post  superius  carme7i  ffr.  XXVIIII)  item 
eiusdem  de  somniis  inscriptum,  subsequitur  autem  item  Claudiani  de  ea- 
dem  re  'omnia  quae  sensu  uoluuntur  uota  diurno'  et  cetera,  uide  Bur- 
mannum secundum  anthol.  VI  90,  argumentum  horum  uersuum  quos 
auctore  Bourdeloto  in  satiram  p.  126,  14  imponebant  Lucretius  dedit  llll 
959,  cansimiles  praeterea  sunt  illi  de  somniis  carmini  quod  in  pag.  178 
extat,  uide   Wehlium  p.  56  1  meudes  Vossianus  2  delubra  deum 

nee  h  ab  ethere    Vossianus:   delubra  ualde  ineptum,  cogitauit  autem  poeta 
morem  dis  incubandi  3  quum  libri  4  languent  membra,  quies 

edidit  Scaliger.     mulcet  Francius  5  facit  Barthius  quatit  op- 

pida bello  Vergiliana  6  saeuit  in  urbes  edebatur  auctore  Scaligero 

3  perfuso  Fithoeus  10  pauido  et  cordc  Scaliger,  pauida  Mommsenus 

cum   descripsit  haec   e   Vossiano  chorte  Mommsenus:   corde  libri. 

coronam  intellegas  11  condit  opes  alius  defossoque  incubat  auro  Ver- 

gilius  georg.  II  507  13  edebatur  puppim         uersum  15  alius  uersi- 

fex  intrusit,  fortasse  etiam  ut  Barthio  placuit  uersum  16  utpote  nimis 
inscitum.  priori  sentenHae  non  dissimile  illud  in  Fiscatoribus  idyllio  non 
Theocriteo  Iv  unvote  naa-a  xuwv  apxxov  fxavreusTat  lustrat  Burmannus 

secundus   conl.   Verg.  eel.  II  12 ,   tranat   Daniel  16  spatio   edidit 

Scaliger 


I 


FRAGMENTA  219 

XXXI* 

non  est  forma  satis,  nee  quae  vult  bella  videri, 

debet  vulgari  more  placere  sibi. 
dicta,  sales,  lusus,  sermonis  gratia,  risus 

vincunt  naturae  candidioris  opus. 
5     condit  enim  formam,  quicquid  consumitur  artis, 

et  nisi  velle  subest,  gratia  tota  perit 

tamquam  Fetronianum  edidit  Scaliger:  in  anthologia  Burmanni  III 
224  inscribitur  C.  Petronii  de  uenustate  et  gratia  formae.  Fentadii  esse 
Barihim  credidit  4  languidioris  Burmannus  patruus  6  quod 

nisi  et  ilia  Heinsius,  et  nisi  si  ilia  Meyerus  anthol.  182,  et  nisi  sal  suberit 
Antonius  gratia  nuda   Vossianus  codex  contains  ab  Heinsio 

XXXII* 

non  satis  est  quod  nos  mergis,  furiosa  inventus, 

transversosque  rapit  fama  sepulta  probris? 
anne  etiam  famuli  cognata  faece  sepiUti 

in  testa  mersas  luxuriantur  opes  ? 
5     vilis  servus  habet  regni  bona,  cellaque  capti 

deridet  Vestam  Romuleamque  casam. 
iccirco  virtus  medio  iacet  obruta  caeno, 

nequitiae  classes  Candida  vela  ferunt 

tamquam  Fetronianum  edidit  Scaliger:  inscribitur  in  luxum.     satirae 
Fetronii  p.  105,  5  inter  fecerunt   et  sed  inseruit  hoc  carmen  Bourdelotus  j 
Ttimalchionis  similes   seruos   et  libertos   reprehendi  Burmannus  putauit] 
fragmentum  XII  aduocauit  Brouckhusius.     uide  Burmannum  secundum 
anthol.  Ill  133  I  corrige  mergit  2  transuersisque  Barthim 

forma  Oudendorpius,  Roma  lacobsius  3  iamne  Oudendorpius 

cognatam   seruis   faecem  peregrinum  uinum  interpretor  4  mersae 

Clauerius  et  Hadrianides.  certe  ilia  structura  inaudita  est  nam  in  Cor- 
nelii  Seueri  uersu  (Diomedes  p.  378  K.J  luxuriantur  opes  atque  otia  longa 
grauantur  significari  puto  robur  corporis  luxurientur  margo  Tomae- 

sianae;  mersae  dilacerantur   Withofius  6  Vestam  Barthius:  festam 

traditum  est,  festram  Falmerius  quod  placuit  editoribus 

XXXIII* 

nolo  ego  semper  idem  capiti  suffundere  costum 

nee  toto  stomachum  conciliare  mero. 
taurus  amat  gramen  mutata  carpere  valle, 

et  fera  mutatis  sustinet  ora  cibis. 


X 


X 


220 


PETRONII 


5    ipsa  dies  ideo  nos  grato  perluit  haustu, 
quod  permutatis  hora  recurrit  equis 

tamquam  Petronianum  edidit  ScaUger:  inscribitur  de  uitando  fastidio. 
subiunxit  ho8  uersus  Douza  fragmento  XXVI.  uide  Burmanni  anthol. 
Ill  120  2  noto  Palmerius,  solito  Burmannus  secundus,  soli  Reis- 

kiu8  soUicitare  lacobsius  5  ipse  Hadrianides  pellicit  astu  uel 

potius  auctu  Burmannus  secundus  6  pernoctatis  Barthius  ora 

schedae  Scaligeri 

XXXIUI* 

uxor  legitimus  debet  quasi  census  amari: 
nee  censura  vellem  semper  amare  meum 

tamquam  Petronianum  edidit  ScaUger :  inscribitur  de  uxore.  '^fortasse 
iimgendum  est  praecedenti  carmini '  lacobsius  1  legis  unus  schedae 

Scaligeri  in  Burmanni  anthol.  Ill  121 

XXXV* 

inveniat  quod  quisque  velit.  non  omnibus  unum  est 
quod  placet,   hie  spinas  colligit,  ille  rosas 

eiusdem  id  est  Petronii  rursus  ScaUger:  inuexit  hoc  distichon  in  5a- 
tiram  p.  173,  17  post  sedeo  Bourdelotus  1  inueniet  sed  in  margine 

inueniat  schedae  Scaligeri  secundum  Burmanni  anthol.  III  122.    inuenias 
uitium  ex  QoldMStiana  propagatvan 

XXX  vr 

nam  nihil  est  quod  non  mortalibus  adferat  usum : 
rebus  in  adversis,  quae  iacuere,  iuvant. 

sic  rate  demersa  fulvum  deponderat  aurum, 
remorum  levitas  naufraga  membra  vehit. 
5     cum  sonuere  tubae,  iugulo  stat  divite  ferrum, 
barbara  contemtu  proelia  pannus  habet 

eiusdem  ScaUger:  uide  Burmanni  anthol.  Ill  123  2  nocuere 

Tollius  et  Burmannus  patruus  3  deprensa  lacobsius  sic  Douza: 

uulsam  deponderat  anrem  schedae  Scaligeri;  *deponderare  xaTaPapeiv'  glos- 
sae  6  contemtu  pro  contemptui  Douza:  contemnit  schedae  quarum 

margini  pannus  hebes  ScaUger  inscripserat ;  contemni  margo  Tomaesianae ; 
raraque  contemptus  eleganter  BeisJcius 

XXX  VII* 

linque  tuas  sedes  alienaque  litora  quaere, 
0  iuvenis :  maior  rerum  tibi  nascitur  ordo. 


f*\ 


\\ 


FRAGMEJVTA  £21 

ne  succumbe  raalis.  te  noverit  uJtimus  Ister, 
te  Boreas  gelidus  securaque  regna  Canopi, 
5    quique  renascentem  Phoebum  cernuntque  iacentem : 
maior  in  externas  Ithacus  descendat  arenas 

P.  Jr^W    ^X^'^'^^T  '^'^^  ^""^^'^  exhortatio  in^criptum:  salirae 

maZ  aZoTll/^^^^^^^^         ^'/l''  ^  J""'"'  ^°^^^  ''  P^^^^     ^^^^  ^- 
DoTza  f  a     \  1  t   ^^^""^^^"^   ^^^^  5  cadentem 

ScaUaeH'  extern.^  «>"'"''.'  ^'^"'  Palmerius:  externa  sita  cui  schedae 
ternafk^   nn    1        ",  .^"'  ^'  ^"T"^  '^^^^^   Tomaesianae,   maior  in  ex- 

XXXVIII  * 

iam  nunc  ardentes  autumnus  fregerat  umbras, 
atquehiemem  tepidis  spectabat  Phoebus  habenis: 
lam  platanus  iactare  comas,  iam  coeperat  uvas 
adnumerare  suas  defecto  palmite  vitis : 
5     ante  oculos  stabat  quicquid  promiserat  annus 

P;  JrrdreX^'^^^^^     '"-^"^"^"^  ^^  ^^^'^^  ^-^^-  *  defecto 

XXXVIIII* 

sic  et  membra  solent  auras  includere  venis, 
quae  penitus  mersae,  cum  rursus  abire  laborant, 
verberibus  rimantur  iter,   nee  desinit  ante 
frigidus  adstrictis  qui  regnat  in  ossibus  horror, 
5     quam  tepidus  laxo  manavit  corpore  sudor 

priori  fragmento  aliud  hoc  subiunxit  ScaUger:  Encolmi  aut  Fi.r^.nJr.i 
deco^^  uersus  esse  Goldastus  conceit  f  labo;:nTp  ^1^^^^ 

3  4  Aoc  ordme  Pithoeus:  inuerso  ScaUger  4  frimdus  ZTti.   T?.' 

xxxx* 

haec  ait  et  tremulo  deduxit  vertiee  canos 
consecuitque  genas ,  oculis  nee  defuit  imber. 
sed  qualis  rapitur  per  valJes  impjobus  amuis, 
cum  gelidae  periere  nives  el  languidus  auster' 
5     non  patituF  glaciem  resoluta  vivere  terra, 
gurgite  sic  pkno  fades  uaanavit,  et  alto  * 
insonuit  gemitu  turbatum  murmure  pectua^ 


I 


./ 


\ 


r 


) 


/ 


222 


PETROWn 


priori  fragmento  aliud  hoc  suhiunxit  Sccdiger :  inferri  iussit  in  eatiram 
p.  197,  13  Douza  f,  7  murmura  Beiskius 

xxxxr 

Indica  purpureo  genuit  me  littore  tellus , 
candidus  accenso  qua  redit  orbe  dies. 

hie  ego  divinos  inter  generatus  honores 
mutavi  Latio  barbara  verba  sono. 
5     iam  dimitte  tuos.  Paean  o  Delphice,  cycnos: 
dignior  haec  vox  est  quae  tua  templa  colat 

Petronii  nomine  praeposito  edidil  Birietus  post  fr.  XXVI:  psittacum 
laudari  Douza  indicauit.  Petronium  Indicum  aliquem  deprehendere  hie 
sibi  uidehatur  Goldastus.     uide  Burmanni  anthol.    V  148  2  rubet 

BurmanniLS  secundus  3  odores  margo  Bineti  sic  ut  in  Dracontii  he- 

xahemero  de  elephanto  belua  diuiuos  inter  generatur  odores  5  cicnos 

traditum  est  6  uos  Binetus  correctum  in  margine 

XXXXII  * 

naufragus  eiecta  nudus  rate  quaerit  eodem 

percussum  telo,  cui  sua  fata  legat. 
grandine  qui  segetes  et  totum  perdidit  annum, 

in  simili  deflet  tristia  fata  sinu. 
5     funera  conciliant  miseros,  orbique  parentes 

coniungunt  gemitus ,  et  facit  bora  pares, 
nos  quoque  confusis  feriemus  sidera  verbis, 

et  fama  est  iunctas  fortius  ire  preces 

Petronii  Binetus:  comparabant  satirae  cap.  115         1  euersa  Douza 
2  fleat  lacohsius  5  sortique  Binetus  correctum  in  margine 

6  urna  Beiskius  7  fortasse  fas  est  iunctas  in  margine^  constans 

in  uersu  Binetus 

XXXXIII  * 

aurea  mala  mibi,  dulcis  mea  Marcia,  mittis, 

mittis  et  hirsutae  munera  castaneae. 
omnia  grata  putem ,  sed  si  magis  ipsa  venires , 

ornares  donum,  pulchra  puella,  tuum. 
5     tu  licet  adportes  stringentia  mala  palatum, 

tristia  mandenti  est  melleus  ore  sapor, 
at  si  dissimulas  multum  mibi  cara  venire, 

oscula  cum  pomis  mitte:  vorabo  lubens 


2f 


7-^ 


u 


lU 


1) 


iJ 


7 


>/ 


« 


FRAGMENTA 


223 


Petronii  Binetus:  in  lihris  Salmasiano  et  Thuaneo  inscriptum  est  de 
malis  aiireis  amatori  ab  amata  missis,  in  Vossiano  de  malis  aureis.  uide 
anthologias  Burmanni  III  207  et  Meyeri  979,  geminum  prorsu^  est  Al- 
cimi  carmen  III  211.  hos  uersus  nihil  minus  quam  Petronium  resipere 
ait  Douza  de  reliquis  epigrammatis  non  ausvs  addubitare  1  Marciiv 

per  c   Vossianus  3  puta:  sed  te  magis.  ipsa  uel  puta:  sed  tu  mallem 

ipsa  Heinsius;  putes  Oudendorpius  4  domum  Thuanetis  5  ex- 

portes  Thuaneus   Vossianus.     et  portes  Heinsius  6  tristicia  Salma- 

sianus   Vossianus.    tristis  Heinsius  7  et  Salmasianus  Thuaneus.    aut 

Heinsius         si  forte  dissimulas  Thuaneus,  si  forte  dissimula  Salmasianus 
8  sic  margo  Bineti:  os  quali  compremis  multe  Binetus,  osque  ledis  morsu- 
mitte  Salmasianus  consentiens  cum  Vossiano.    oscula  de  morsu  mitte  Hein- 
sius borauo  Salmasianus 

XXXXIIII* 

si  Phoebi  soror  es,  mando  tibi,  Delia,  causam 

scilicet  ut  fratri ,  quae  peto ,  verba  feras : 
''marmore  sicanio  struxi  tibi,  Delphice,  templum 
et  levibus  calamis  Candida  verba  dedi, 
5     nunc  si  nos  audis  atque  es  divinus,  Apollo, 

die  mihi,  qui  nummos  non  habet,  unde  petat' 

Petronii  Binetus:  uide  Burmanni  anthol.  Ill  213  3  si  Pario  prae- 

eunte  Heinsio  Schraderus,  Synnadico  Burmannus  secundus.   lege  si  quando 

XXXXV* 

omnia  quae  miseras  possunt  finire  querellas, 

in  promptu  voluit  candidus  esse  deus. 
vile  olus  et  duris  haerentia  mora  rubetis 

pugnantis  stomachi  composuere  famem. 
5     flumine  vicino  stultus  sitit,  effugit  euro 

cum  calidus  tepido  consonat  igne  rogus. 
lex  armata  sedet  circum  fera  limina  nuptae, 

nil  metuit  licito  fusa  puella  toro. 
quod  satiare  potest,  dives  natura  ministrat, 

quod  docet  infrenis  gloria,  fine  caret 

Petronii  Binetus  4  pungentis  Douza  f,  5  'forte  et  riget' 

Binetus  num  erro  ?  6  immo  focus  10  infracnis  in  margine, 

mferius  in  uersu  Binetus 

XXXXVI* 

militis  in  galea  nidum  fecere  columbae: 
adparet,  Marti  quam  sit  amica  Venus 

Petronii  Binetus:  uide  Burmanni  anthol.  Ill  236 


10 


i 


I 


V 


XXXXVII* 

ludaeus  licet  et  porcinum  nnmen  adoret 

et  caeli  summas  advocet  auriculas, 
ni  tamen  et  ferro  succiderit  inguinis  oram , 

et  nisi  nudatum  solvent  arte  caput, 
5         exemptus  populo  Graiam  migrabit  ad  urbem 

et  non  ieiuna  sabbata  lege  premet. 
una  est  nobilitas  argumentumque  coloris 

ingenui,  timidas  non  habuisse  manus 

Petronii  Binetus  1  nomen  Binetus  correctum  in  margine 

2  cilli  tamquam  asini  Pithoeus  auricolas  sine  auriculas  in  margine, 

agricolas  in  uersu  Binetus  3  *oram  et  forte  arram'  in  margine,  aram 

in  uersu  Binetus  4  nudatum  Pithoeus :  nodatum  Binetus  5  sic 

Goldastiana :  Graia  migrabit  ab  urbe  Binetus.  Graias  m.  ad  urbes  idem 
in  margine,  grata  migrabit  ab  urbe  Casaubonus.  Graia  urbe  pro  Neapoli 
Douza  hahuit  6  melius  dixisset  ieiuni  7  et  ^  separandi  uidentur 

XXXXVIU* 

lecto  compositus  vix  prima  silentia  noctis 

carpebam  et  somno  lumina  victa  dabam , 
cum  me  saevus  Amor  prensum  sursumque  capillis 

excitat  et  lacerum  pervigilare  iubet. 
5    ^tu  famulus  meus"*  inquit'ames  cum  mille  puellas, 

solus,  io  solus,  dure,  iacere  potest' 
exsilio  et  pedibus  nudis  tunicaque  soluta 

omne  iter  impedio,  nullum  iter  expedio. 
nunc  propero,  nunc  ire  piget,  rursumque  redire 
10        poenitet,  et  pudor  est  stare  via  media. 

ecce  tacent  voces  hominum  strepitusque  viarum 

et  volucrum  cantus  turbaque  fida  canum : 
solus  ego  ex  cunctis  paveo  somnumque  torumque 

et  sequor  imperium,  magne  Cupido,  tuum 

Petronii  Binetus:  uide  Burmanni  anthol.  Ill  205  2  uincta 

Heinsius  3  prensat  uel  prendit  Oudendorpius.  fortasse  uulsumque 

13  careo  somnoque  toroque  Schraderus  torumque?  en  sequor  Bur- 

mannus  secundum 

xxxxvim* 

sit  nox  ilia  diu  nobis  dilecta,  Nealce, 
quae  te  prima  meo  pectore  composuit: 


■r    ■■  .g- 


FRAGMENTA 

sit  torus  et  lecti  genius  secretaque  longa , 
queis  tenera  in  nostrum  veneris  arbitrium. 
5     ergo  age  duremus,  quamvis  adoleverit  aetas, 
utamurque  annis  quos  mora  parva  tenet. ' 
fas  et  iura  sinunt  veteres  extendere  amores; 
fac  cito  quod  coeptum  est,  non  cito  desinere 

Petronii  Binetus :   uide  Burmanni   anthol.  III  203 


225 


iimrgo  Bmeti,  sponda  nei7isius.  num  lampas  ? 
»  tas  ^"^chraderus      fortasse  ac 


6  teret  Pontanus 


3  lingua 


10 


parvuia  securo  tegitur  mihi  cuimine  sedes. 
dant  rami  cerasos,  dant  mala  rubentia  silvae, 
uvaque  plena  mero  fecunda  pendet  ab  ulmo,* 
Palladiumque  nemus  pingui  se  vertice  frangh. 
lam  qua  diductos  potatlevis  area  fontes, 
Corycium  mihi  surgit  olus  malvaeque  supinae 
et  non  soUicitos  missura  papavera  somnos. 
praeterea  sive  alitibus  contexere  fraudem 
seu  magis  inbelles  libuit  circumdare  cervos, 
aut  tereti  lino  pavidum  subducere  piscem,  ' 
hos  tantum  novere  dolos  mea  sordida  rura. 
1  nunc  et  vitae  fugientis  tempora  vende 
divitibus  cenis.   me  si  manet  exitus ,  idem 
hie,  precor,  inveniar  consumptaque  tempora  poscar 

esse  ^^:^arB:!::^  e.  Petronii 

uita  tranquilla   uel  de   bo  m   TJlt      v         /"*  ^'"^^   "'"'"^   ^«^"«**   ^e 

bonorum    saepius  Petro^dum   mittebant  /^anV      ^1^^^.^ 

quod  Burmannus  ad  anthol    TIT  rn^  riil-.    I'  testimonium 

ordme  edebantur  dant  nrnn«  of  ««  -cLtinsius  2  3  muerso 

ninHA  FXoo,-^  .•  .  ^    "^  ^'  cerasos  Oudendorpius  3  fo 

cunda  Vosszanus.    toeta  dependet  ab  ulmo  Burmannus  secuZius  \  h 

ductos  Vossianus:  deductos  ceteri  fi  ^/ fT   v-     *^^^*^««f^  5  di- 

1 2  fugiendis  Vossianus  et  schedae  1 3  j^ost  idem /w •      t  ^.^r 

14  inueniat   Vossianus  et  schedae  Hi   t^     ^^i'n:nt  Pithoeus 
membra  reponam^^rmaV^^^^^^^^^^^       ^""^   ^"*^«^^^-    ^^^  ^otziu., 
Petronii  satirae 

15 


i 


] 


FRAGMEJNTA 


227 


226 


PETRONn 


LI 


0  litus  vita  mihi  dulcius,  o  mare:  felix 

cui  licet  ad  terras  ire  subinde  meas. 
0  formosa  dies:  hoc  quondam  rure  solebam 

lliadas  armatas  soUicitare  manus. 
5     hie  fontis  lacus  est,  illic  sinus  egerit  algas. 

hie  statio  est  tacitis  victa  cupidinibus. 
illic  alternis  depugnat  pontus  et  aer, 

hie  rivo  tenui  pervia  ridet  humus, 
illic  divisas  conplorat  navita  puppes, 
10        hie  pastor  miti  perluit  amne  pecus. 
illic  inmanes  mors  obvia  solvit  hiatus, 

hie  gaudet  curva  falce  reeisa  Ceres. 
illic  inter  aquas  urit  sitis  arida  fauces, 

hie  dat  periuro  basia  multa  viro. 
15    naviget  et  fluctus  lasset  mendicus  Vlixes , 

in  terris  vivet  Candida  Penelope, 
pervixi,  neque  enim  fortuna  malignior  umquam 

eripiet  nobis  quod  prior  bora  dedit 

'Scaliger  Petronii  esse  adscripserat^  Burmamius  anthol.  Ill  62  ad 
uersum  7  •  de  nauigatione  inscripsere  Scaliger  et  Fithoeus.  Fentadio  tri- 
huehat  Barihius,  Rufo  Auieno  Wernsdorflus  1  dulcior  schedae  Scali- 

geri  et  Vossianus  in  quo  bis  legiiur  o  mare  felix  iimguntur  m  sche- 

dis  Scaligeri  2  ire  redire  Bumiannus  secundus  num  suas  T 

3  quies  Heinsius  hac  his   Vossianus  ac  schedae  luce  Scriue- 

rius  4  solebat  llias  uel  solebam  Phyllidis  Scaliger  in  margine  sche- 

darum,  lliadum  margo  Fitkoei  et  Meyerus  anthol.  143  sic  interjpretatus 
'hoc  rure  olim  HoTiieH  Iliada  legere  solebam',  Iliada  armata  sollicitare 
manu  Christius,  Naidas  armata  sollicitare  manu  Lindenbrogim ,  Phyllidos 
hamatas  Heinsius,  Penelopae  iratas  Oudendorpius  5  lacus  in  uno 

loco  in  altero  locus  Vossianus.  fontis  liquor  uel  fonti  locus  uel  fons  hic 
lacus  Heinsius  6  haec    Vossianus  dicta  Heinsius,  uota  Meyerus, 

fida  Fithoeus,  placitis  laeta  uel  lecta  ToUius,  iuncta  uel  tuta  crepidmibus 
Wernsdorfius.    fortasse  tuta  7  "in  Vossiauo  et  schedis  Scahgen  no- 

uum  hie  incipit  carmen  a  priori  auulsum  per  duo  alia  epigrammata  »n- 
teriecta  quae  incipiunt  haec  ait  et  tremulo  deduxit  turn  illud  nam  citius 
flammas  \uide  fr.  XXXX  et  XXVJII].  sed  recte  Fithoeus  et  Scaliger 
utrumque  in  unum  coniunxerunt"  Burmannus  secundus  7  depugnant 

Wakejieldus  9  dispersas  uel  depressas  aut  elisas  Heinsius,  disiectas 

Francius,  diffissas  Handius,  collisas  Meyerus  10  mitis  perluit  omne 

pecus  Vossianus  et  schedae  Scaligeri  qui  in  margine  correxit  amne  et 
nigrum  caniecit  pro  mitis  H  obuia  OpiHus  et  Heinsius:  oblita   Fo«- 

sianus  et  schedae.  obsita  in  margine  schedarum  Scaliger,  abdita  Werns- 
dorfius', inmani  mors  horrida  saeuit  hiatu  Oudendorpius  12  recissa 
Vossianus  et  schedae,   resecta  Heinsim  sic  ut  in  Ouidi  amor.  J 15,  12 


') 


U  da  penuro  bassa   Vossianus  nulla   ToUius;  dat  securo  basia  arnica 

Burmannus  secundus,  dat  Penelope  basia  multa  Oudendorpius,  data  periuro 
{aut  percaro)  basia  multa  Wernsdorfius  fortasse  uere,  dat  perluto  basia  amica 
lacobsius  16  uiuit  Heinsius  11  et  n  qui  in  libris  uersum  6 

excipiunt  cum  Burmanno  et  Oudendorpio  hue  reuocaui:  alius  tamen  esse 
carmmis  parHculam  existimo  peruici  Fithoeus  18  prior  ora  seu 

hora  margo  schedarum:  priora   Vossianus  et  schedae 

LU* 

qui  non  vult  properare  mori  nee  cogere  fata 

mollia  praecipiti  rumpere  fila  manu, 
haetenus  iratum  mare  noverit:  ecce  refuso 

gurgite  securos  adiuit  unda  pedes. 
5    ecce  inter  virides  iactatur  mitulus  algas, 

et  rauco  trahitur  lubrica  concha  sinu. 
ecce  recurrentes  qua  versat  fluctus  arenas, 

discolor  adtrita  calculus  exit  humo. 
haec  quisquis  calcare  potest,  in  litore  tuto 
10        ludat  et  hoc  solum  iudicet  esse  mare 

'Scaliger  Petronii   esse   adscripseraf  Burmannus  anthol.  Ill  63  qui 
hunc  titulum  eodem  avgumento  fecit  1  non  uult  Christius:  maluit 

yossianus   et  schedae  Scaligeri,  mauult  margo  schedarum.     nolit  Oude^i- 
dorpius  properare  Lindenbrogim :  pro  pare    Vossianus  et  schedae, 

j^o  parte  margo  schedarum  facta   Vossianus  et  schedae  4  alluit 

Hemjius  et  ToUius:  obluit   Vossianus  et  schedae,   obruit  uel  abluit  margo 
schedarum  5  myrti  lusagas  schedae  Scaligeri,  myrtilus  algas  Scali- 

ger: mitylus  algas  Fithoeus  «  glauco  Fithoeus  sono  JSIotzius 

9  toto   Vossianus 

LIII  * 

0  maxima  rerum 
et  merito  pietas  homini  tutissima  virtus 

in  Fetronianorum  nwnerum  excerptorum  ulHmum   hoc  reposuit  post 
carmen  quod  in  satira  p.  198  5.  legitur  Vincentius  Beluacensis  spec.  hUtor 
XA  25,  quern  sequitur  lacobus  Magni  Zophil  IIII  10.    quorum   cmvAsus 
auctoritate  forsitan   quispiam   si  dis  placet  Aeinam  ignoti  poetae  carmen 
rettulerit  ad  Fetromum;  extant  enim  iUa  in  Aetna  u.  627  et  628 


15 


226 


PETRONH 

LI* 


0  litus  vita  mihi  dulcius,  o  mare:  felix 
cui  licet  ad  terras  ire  subinde  meas. 
0  formosa  dies :  hoc  quondam  rure  solebam 
lliadas  armatas  soUicitare  manus. 
5     hie  fontis  lacus  est,  illic  sinus  egerit  algas. 
hie  statio  est  tacitis  victa  cupidinibus. 
illic  alternis  depugnat  pontus  et  aer, 
hie  rivo  tenui  pervia  ridet  humus, 
illic  divisas  conplorat  navita  puppes , 
10        hie  pastor  miti  perluit  amne  pecus. 
illic  inmanes  mors  obvia  solvit  hiatus, 
hie  gaudet  curva  falce  recisa  Ceres, 
illic  inter  aquas  urit  sitis  arida  fauces , 
hie  dat  periuro  basia  multa  viro. 
15     naviget  et  Ouctus  lasset  mendicus  Ylixes , 
in  terris  vivet  Candida  Penelope, 
pervixi,  neque  enim  fortuna  malignior  umquam 
eripiet  nobis  quod  prior  bora  dedit 

'Sraliaer  Petronii   esse  adscripserai'  Burmannus   anthol    III  62  ad 

ZebZ BartMus,  Bufo  Auieno  Wernsdorfius  1  dulcior  schedae  bcah- 

ITh  et  Vosilus  in\uo  bis  legiiur  o  mare  felix  n.ngunturjn  sake- 

di^Scaliaeri  2  he  veiMvo  Burviannus  secundus  num  suas  ?    ^ 

f  uSeSn^m.  hac  bis   Vossianv.  ac  schedae  luce  Scrxue- 

laLn     lliadum  margo  Fithoei  et  Meyems   anthol  143  sic  mterpretatus 
•tr^re"^-^^^^^   Iliada  legere   solcba..\   lliada   armata    .omcjtare 
^Lchristius,   Naidas   armata   ^olliciU^e  r....  L^ndenbrog^^.V^^^^ 
hamatas  Heinsim,  Penelopae  iratas  Oudendorpius  &  l^cus  m  uno 

LTTn  lUero  locus   Vossianm.    fontis  liquor  uel  fonti  locus  uel  fons  hic 
lacu^  JTeinsius  6  haec    Vossianus  dicta  Jleinsius,  uota  Meyerus, 

Mrp/tZens     placitis   laeta   uel   Iccta   nilius,  iuncta  «eZ  tuta  crepdmibus 
mrZorL:    forta.se  tuta  7  'in  Vossiauo  et  sched^sScal^ger^  no- 

Z^mM^incipii  carmen  a  priori  auulsicm  per  duo  aha  epigrammata  n- 
TZcta  quae  incipiunt  haec  ait  et  tremulo  deduxit  turn  Mud  nam  ciUus 
flammas  Lde  fr!  XXXX  et  XXVJII],  sed  rccte  Pithoeus  et  Scahger 
ZZ^uein  unum  coni..nxerunt'  Btmnannus  secundus  7  depugnan 

WakTeldus  9  dispersas  uel  depressas  aut  ebsas  Beinsius    disiectas 

SCdimssas  Handius,  collisas  Meyerus  10  mitis  perluit  omne 

ST  :Sr  rL  ..  J;-.e  ..el....  .ca%.,  a^dlta^e^. 
dorjius;  inmani  mors  horrida  saeuit  hiatu  Oudendorpucs  12  recissa 

Vofsiams  et  schedae,   resecta  Heinsim  sic  ut  m  Omdi  amor,  1 15,  12 


FRAGMEJNTA 


227 


14  da  periuro  bassa   Vossianus  nulla  ToUitcs;  dat  securo  basia  arnica 

Burmannus  secundus,  dat  Penelope  basia  multa  Oudendorpius,  data  periuro 
{aut  percaro)  basia  multa  Wernsdorfius  fortasse  uere,  dat  perluto  basia  arnica 
lacobsius  16  uiuit  Heinsius  17  et  18  qui  in  libris  uersum  6 

excipiuyit  cum  Burmanno  et  Oudendorpio  hue  reuocaui:  alius  tamen  esse 
carminis  particulam  existimo  peruici  Pithoeus  18  prior  ora  seu 

hora  margo  schedarum:  priora   Vossianus  et  schedae 

LII* 

qui  non  vult  properare  mori  nee  cogere  fata 

mollia  praecipiti  rumpere  fila  manu, 
haetenus  iratum  mare  noverit:  ecce  refuso 

gurgite  securos  adluit  unda  pedes. 
5     ecce  inter  virides  iactatur  mitulus  algas, 

et  rauco  trahitur  lubrica  concha  sinu. 
ecce  recurrentes  qua  versat  fluetus  arenas, 

discolor  adtrita  calculus  exit  humo. 
haec  quisquis  caleare  potest,  in  litore  tuto 
10        ludat  et  hoc  solum  iudicet  esse  mare 

Scaliger  Petronii   esse   adscripserat^  Burmanmts  anthol.  Ill  63  qui 
hunc  titulum  eodem  argumento  fecit  1   non  uult  Chrisfius  .*  maluit 

Vossianus  et  schedae  Scaligeri,  mauult  margo  schedarum.  uolit  Ouden- 
dorpius properare  Lindenbrogius :  pro  pare  Vossianus  et  schedae, 
pro  parte  margo  schedarum  facta  Vossianus  et  schedae  4  alluit 
Heinsius  et  Tolllus:  obluit  Vossianus  et  schedae,  obruit  uel  abluit  margo 
schedarum  5  myrti  lusagas  schedae  Scaligeri,  myrtilus  algas  Scali- 
ger :  mitylus  algas  Pithoeti.-^  <>  glauco  Pithoeus  sono  Klotzius 
9  toto   Vossianus 

LIII* 

0  maxima  rerum 
et  merito  pietas  homini  tutissima  virtus 

in  Petronianorum  numerum  €xcer])torum  ultimum  fioc  reposuit  post 
carmen  quod  in  satira  p.  198 «.  legitur  Vincentius  Beluacensis  spec,  histor. 
XX  25,  quern  sequitur  lacobus  Magni  Zophil.  IlII  10.  quorum  confisus 
auctoritate  forsitan  quispiam  si  dis  placet  Aetnam  ignoti  poetae  carmen 
rettulerit  ad  Petronium;  extant  enim  ilia  in  Aetna  u.  627  et  028 


15 


228 


PETRONIl 


FRAGMEINTA 


perscripsi  omnia  quaecunque  testis  quamvis  plerumque  satis 
imbecillus,  at  tamen  aliquis  nomine  Petronii  nuncupavit:  nisi  alia 
forte  adhuc  delitescunt  in  libris  anthologicon.   ceterae  reliquiae,  quae 
sive  in  veterihus  sive  in  novissimis  Burmanni  Antoniique  exemplis 
comparent,  partim  err  ore  partim  hariolatione ,  certe  [also  omnes 
adscribuntur  Petronio.   quarum  muJtitudo  quibus  auctibus  creverit, 
paucis  indicare  ex  fide  mea  reque  legentium  videtur.   adiecit  igitur 
Patissonus  p.  118  illis  epiyrammatis  quae  e  catalectis  Scaligeri  et 
Bineti  libro  repetierat  hoc  carmen  Candida  sidereis  ardescunt  lumina 
flammis  eqs.  (in  Burmanni  anthol  III  253,  cf.  uol  I  p.  747).   id  a 
Bineto  inscriptum  est  item  (praecesserunt  Musarum  elogia)  aniato- 
rium,  in  Salmasiano  Vossianoque  codicibus  incipit  epistola,  amaiis 
amanti.    adiecit  Patissonus  nisi  fallor  propterea  quod  quandam  eius 
carminis  pulcram  formam  membratim  enarrantis  putresque  nervos 
conquerentis  cum  satira  Petronii  p.  11  Ass.  similitudinem  deprehen- 
derat.   Goldasto  autem  placuit  ad  illos  versus  in  margine  adnotare 
Encolpius  ad  Albutiani  cuius  nomen  didicerat  ex  fr.  VI.  plura  deinde 
Daniel  adgerebat  obJitus  fere  semper  dicere  unde  hausisset:  sic  in- 
eluctabile  fatuni  quae  sunt  Vergili  Aen.  VIII 334  et  tremebunda  su- 
pervolat  hasta  item  Vergiliana  Aen.  X322;  sic  et  scuta  latentia  con- 
dunt  item  Vergiliana  Aen.  Ill  237  et  curva  solum  sub  fronte  latebat 
in  quibus  ipse  torva  emendavit  ut  legitur  apud  Vergilium  Aen.  Ill 
636  sed  contra  Vergilium  latebant  commendavit;  sic  mille  sapora- 
tam  medicatis  frugibus  ofl'am  quem  versum  habemus  emendatum 
nielle  soporatam  et  medicatis  frugibus  oifam  in  Vergili  Aen.  VI 420 
et  atque  ut  araneoli  tenuem  forma  vim  us  orsum  e  Culicis  prooemio 
transcripta;  sic  tres  hos  versus  baeret  detritus  laevae  Mavortius 
umbo  innumerabilibus  telis  gravis,  atque  flagranti  stipite  dextra  mi- 
nax  terris  incondia  portat  quos  cum  extare  in  poemate  Petronii  p. 
169  meminisset  Goldastus  removeri  iussit  e  congerie  fragmento- 
rum;  sic  catillata  geris  vadimonia  publicum  prostibulum  et  dividias 
mentis  conficit  omnis  amor  quorum  auctorem  Fulgentius  in  expo- 
sitione  sermonum  antiquorum  p.  o63  et  564  Merc.  Propertium  fa- 
city  Daniel  autem  ex  parte  obsecundans  Scaligero  Petronium;  sic 
hanc  sententiam  qui  praeesse  cupit,  prodesse  recusat:  Magnus  in 
exemplo  est  cui  non  suflecerit  orbis  quae  ^sub  nomine  Plauti  addu- 
citur  a  lacobo  Magni  in  sopholog.  pag.  74  ubi  restituendum  videtur 
Petronius^;  sic  denique  hoc  quasi  monumenti  elogium 


229 


exciso  defossa  marmore  petra 
quinque  pedum  fabricata  domus,  qua  nobile  corpus 
exigua  requievit  humo 
quod  quis  scripserit  7ion  repperi,  scripsisse  Petronium  post  tot  Da- 
nielis  errata  non  credo,    ceterum  hanc  vim  quasi  ruderum  coacer- 
vatam  a  Daniele  in  publicum  Goldastus  demtim  proposuit.    et  is 
quidem  ita  conturbavit  ut  plana  usque  eo  res  iam  fieret  perplexa. 
primum  enim  Petronios  postquam  sibi  persuasit  decem  fuisse  in  lit- 
terisversatos:  Arbitrum,  rhetorem,  grammaticum,  Afranium,  Indi- 
cum,  Venustianum,  Antigenidem  Pisaurensem ,  Ililarum  Pisanren- 
sem,  Apollodorum,  Levitam,  inscita  fere  et  temeraria  opera  elabora- 
bat  ut  uni  cuique  eorum  aliquam  adtribueret  particulam.    deinde 
vera  ad  satiram  Arbitri  praeter  cetera  revocavit  haec  horrificoque 
infestant  murmure  tigres  quibus  non  Petronii  sed  Petrarchae  nomen 
apposuit  loannes  Ravisius  Textor  in  epithetis  verbo  murmur,  et  ap- 
probans  indicium  Barthii  hendecasyllabos  illos  Delos  iam   stabili 
revincta  terra  eqs.  (in  Burmanni  anthol  III  7).  Goldasti  vestigiis 
insecutus  Burmannus  est,  tantum  quod  non  recepit  nisi  Arbitri  et 
rhetoris  et  grammatici  fragmenta:  addidit  autem  'suspectis'  Phalae- 
cia  duo  carmina  foeda  est  in  coitu  et  brevis  voluptas  eqs.  et  accu- 
sare  et  amare  tempore  uno  ipsi  vix  fuit  Hercuh  ferendum  (in  Bur- 
manni anthol.  Ill  220  et  221)  de  quibus  Binetus  'sequebantur  in- 
quit  Usta  sed  sine  Petronii  titulo ,  at  priores  illi  duo  Phalaecii  vix 
alius  fuerint  quam  Petronii\  denique  quae  Meyerus  inter  Petroniana 
epigrammata  exhibuit  anthologiae  suae  n.  176  et  177  (Burmannia- 
nae  III  25  et  197),  eorum  alterum  Luxorius  fecit,  alterum  Goldasti 
ilk  Petronius  Afranius  non  minus  commenticius  quam  Petronius 
Antigenides  poeta:  hie  enim  cum  annos  decem  menses  duo  dies  duo 
natus  vita  decessisset  et  sepulcro  eius  carmen  incisum  esset  quo  ipse 
loquens  inducitur,  alieno  labore  nomen  poetae  meruit. 


( 


INDEX  NOMINVM 


231 


INDEX  NOMINYM 


AchiUes  70,  19:   178,  15 

Acrisius  198,   11 

Actaea  terra  194,  3 

Actiaci  sinus  160,  16 

Aegyptii  5,  7  Aegyptius  puer 

e  familia  Trimalchionis  38,  5 

Aeneas  81,  7 

servi  Aethiopes    124,   18  duo 

Aethiopes   e  familia  Trimalchio- 
nis 36,  1 

Aetna  162,  4 

Africa  55,  14:  149,  19:  172,  11: 
204,  10  ultimus  Hammon  Afro- 
rum  153, 15  Afrae  terrae  155, 
3  Afrae  volucres  112, 1  ficus 
Africana  37,   14 

AGAMKMNON  vhetor  aptid  Campanos 
5,  9  et  terdecies  deinceps  ad  us- 
que 92,  21 

Agamemnon  Atrida  70,   16 

Aiax  insaniens  70,   19:   71,  3 

Ai.BVTiA  mulier  Petroniana  208  VI 

Alcibiades  Socratis  amasiu^  178,  13 

pueri  Alexandrini  e  familia  Trimal- 
chionis 33,  3  puer  Alexandri- 
nus  minister  eittsdem  81,  3 

Alpes  163,  15:  166,  9  Alpes  aeriae 
162,   13 

saevus  Amor  224  XXXXVIII 
templum  Anioris  175,   10 

Amphitryoniades    166,  2 

Anacreon  212  XX 

Apelles  105,  5  Apellis  juovoxi/y]juio; 
98,  6 


Apelles  tra^oedus  76,  10 

Apollo  98,  10.  16:  223  XXXXIIII 

Apollinis  Actiaci  arma  160,  16 
iuga  Appennini  170,  11 
fundi  Apuliae  91,  2 
italici  litoris  Aquilo  possessor  144,  5 
Arabes  124,  21       Arabum  populus 

153,  12 
Aratus  43,  23 
Ariadne  200,  13 
ASCYLT09  comes  Encolpii  quern  re- 

linquit  apud  Campanos  9,  10  et 

deinceps 
Asia  5,  1:  48,   16:  89,  23       pro- 

vlncia  100,  9 
Atellana  62,  1         Atellanici  versus 

81,  10 
'A^am  68,  15 
Athenae  5,  1:  41,  6 
Athos  215  XXVII 
pignus  Atridae  uxor  Menelai  132,  7 
mel  Atticum  41,  5:  66,  2 
Augustus    pater    patriae    imperator 

72,   I         sevir  Augustalis  31,  12 

aureum  Babylonicum  63,  11 
Bacchus  215  XX VII     Bacchi  comes 

et  tutor  Friapus  187,  2.  6 
Baiae  61,   15:   126,   11 
BARGATKS   procurator  instUae    116, 

9:   117,  3 
Battiades  Callimachus  194,  5 
Bellona  169,  1 
Boreas  gelidus  220  XXXVII 


"i 


Bosporos  168,  5 
Bromius   45,  8 

Caesar  lulius  162,  11 :  163,  5:  164, 

18:   165,   18:  166,  5:   169,   12 
Caesar  imperator  58,  3.  4,  9:  90,  7 
Calchas  vates   105,  10 
regna  Canopi  220  XXXVII 
Capua  73,  6 
Capitolium  104,  10:  105,  1         Ca- 

pitolia  nostra  163,   14 
homo  Cappadox  75,  3      adcognosco 

Cappadocem  81,  21 
Carchedonii  ignes  lapidei  64,   10 
CARPVS  scissor  Trimalchionis  39,  5. 

8.  9.   12.   13:  44,   10 
cARRio  c  familia  Trimalchionis  83, 

23:  84,   11 
Carthago   149,  21 
Cassandra  59,  3     Cassandra  caliga- 

ria  mulier  virilis  audaciae  88,  14 
Catone  prior  orator   198,  13      con- 

stricta  fronte  Catones  186,  3 
Cato   Vticensis  156,  10.   11 
Caucasea  arx   166,   1 
Cerberus  forensis  causidicus  208  VIII 
Cerdo  lar  Trimalchionis  72,   7 
Ceres  215  XXVII:  226  LI       Cere- 

ris  vacuae  nemus   192,  14 
vitam  Chiam  gessi  74,  19 
Chrysanthus  civis  coloniae  46,  7 
Chrysippus  103,  12 
CHRYSis   ancilla   Circes    177,  11  ei 

deinceps 
Cicero  63,  6     ut  ait  Cicero  6,  1 

Ciceronis  verba  minetur  9,  7 
OTNNAMVS  dispensator  Trimalchionis 

31,  12 
CIRCE  amica  Encolpii  Crotone  176, 

1  et  deinceps 
phoebea  Circe   191,  1 
Cocyti  aqua  158,  4     penetralia  160, 

4     tenebrae  170,  9 
ales  pliasiacis  petita  Colchis  111,25 
Concordia  168,   16 
coRAx  mercennarius  Eumolpi  tonsor 

150,   10  c^  deinceps 
Corinthus   urbs  57,  11       lanx   Co- 

rinthia  57,  8      aselius  Corinthius 

33,   12       Corinthea   57,  10.  12. 

13.  15.  19 
Corinthus  aerarius  57,  13.  14 


Corj'cium  olus  225  L 

♦Cosmianum  unguentum  211  XVIII 

Crassus  157,  14 

CROESvs  deliciae  Trimalchionis  76,18 

Croton  urbs  antiquissima  148,  1: 
171,  9:   172,  3 

Cumae  56,  4  praedium  Trimal- 
chionis Cumanum  61,   1 

magne  Cupido  224  XXXXVIII 

Curio  170,  20 

Cyclops  56,  3:  119,  1:  122,  12.  18 

Cydonia  mala  82,  13 

Cyllenia  proles   169,   14 

Cyuica  pera  15,  9 

Cynthia  161,   15 

DAEDALVs   cocus  Trimalchi<mis   83, 

6:  87,  16 
Daedalus  59,  5 

DAMA  conviva  Trimalchionis  45,  16 
Danae  174,   16:   198,  10.   11 
Danai  lOG,  3:  108,  14 
baccis  redimita  Daphne  182,  4 
Delius  ^/)o//o  105,  11     Delia  Z)iana 

223  XXXXIIII      *Deliaci  manu 

recisi  25,  6 
Delphicus   ales  164,  11       Paean  o 

Delphice  222  XXXXI     Delphice 

Apollo  223  XXXXIIII 
Democritus  103,  8 
Demosthenes  4,  10:  9,  1 
Diana   70,    17         Diana  Praxitelis 

174,  9 
Dicarchidos  arva  158,  3 
Diomedes  70,  15 

Dione  169,  11     pulcra  Dione  187,  2 
DioxYsvs  puer  e  familia    Trimal- 
chionis 45,  10 
Discordia   170,  2:   171,  6 
Ditis  pater  158,  11       Ditis  chorus 

168,  18       regnum  168,  14 
DORIS     aliquando    amica    Encolpii 

174,    II 
Dryadum   voUiptas   Priapus  187,  6 

KCHiox  centonarius  conviva  Trimal- 
chionis 50,  8 
ENCOLPios  22,  W  et  deinceps 
ENDYMioN  amasius  Encolpii  183,  6 

adnot 
feralis  Enyo  157,  13 
matrona  Ephesi  erat  136,  15 


^ 


232 


INDEX 


''m^m  ) 


NOMINVM 


233 


Kphu>us  tragoedus  84,  5 

aes  Ephyreiacum  153,  6 

pater  veri  Epicurus  186,  9:   12»j,  13 

Epidamni  moenia  171,  4 

sedes  Erebi  168,  17 

horrida  Erinys  1G8,  18 

Eudoxos  103,   10 

Euhius  45,  8 

KVMOLPOs  poeta  109,  1  et  deinceps 

Euripides  4,  6 

Evscios  causidicus  208  VIII 

vinum    Falemum    23,  15:  29,  16: 

36,  9:  63,  2 
Eama  166,  7 
Felicio  lar  Trimalchionis  72,  7 

capsella  Scintillae  80,  6 
summissa  Fides   1*38,  15 
Fors  Fortuna  158,  15:  159,   11 
Fortuna  63.  1:    157,  12:   158,  13: 

160,  3:   164,  8:   168,  7:   172,  9 

cum  comu  copiae  30,  20 
roRTVNATA  uxov  TrimalcMonis  39, 

17  c^  deinceps  ad  usque  90,   16 
Foror  169,  3 

GAivs  Trimalchio  31,  16:  57,  6 : 
61,  4:  62,  2:  79,  12:  87,  20. 
21:  89,  6 

*Gaius  dominus  servorum  Trimal- 
chionis et  Nicerotis  74,  7 

Gallia  125,  1  Galli  163,  14  hiems 
Gallica  21,9    Gallica  arma  162,12 

gany>ii*:de9  con^nva  Trimalchionis 
48,  9 

Ganymedes  70,  15  puer  a  cyatho 
111,  1 

Gavillae  domus  72,  19 

sanguine  Germano  163,16:   166,10 

tela  Gigantum  166,  4 

GiTON  Encolpii  deliciae  11  ,  13  et 
deinceps 

Glyco  sestertiarius  homo  in  colonia 
51,  5.  7.    11.   13 

GORGiAS  heredipeta  Crotone  205,  2 

Graeci  98,  6  Graecum  esse  attir- 
mabat  76,  11  Graeco  more  137, 
5  Graeca  urbs  96,  7  byblio- 
theca  Graeca  55,  18  Graeci  ver- 
sus 70, 13  Graeculi  delirantes  105, 
5  Graeculao /i«erac  53,4  Grae- 
colae  apes  41,  7     Graeculio  91,  2 


Graio  nomine  pulsae  rupes  162?  13 
Graius  sonus  9,  2  Graia  urbs 
224  XXXXVIl 

HABixNAS   lapidarius   sevir    77,    24 

et  deinceps  ad  usque  91,  6 
ultimus   Hammon  Afrorum  153,  14 
Hannibal  57,  15:  205,  10        peri- 

culos?is  hostis  122,  8 
Harpy iae  196,  5 
hospita  Hecale   194,  4 
*HEDYLE  uxor  Lichoe  142,  10 
Helena  70,  16     Helene  200,  14.  16 
putavit  se  in  Heliconem  venisse  151,2 
Hellespontiacus  Priapus  201,  15  [207 

nil] 

Hercules  56,  2 :  98,  16  Herculis 
porticus  128,  24  Herculea  arte 
196,  3     Herculeae   arae  162,  15 

HEKMERos  conviva  et  collihertus 
Trimalchionis  70,  8 

Hermerotis  pugnae  59,  6 

Hermogenes  Glyconis  socer  51,  11 

Hesperiae  campi   163,  7 

*HESvs  unus  vector  navis  127,  1 

fun  era  gentis  Hiberae   160,  13 

Hipparchus  mathematicus  43,  23 

mel  Hispanum  78,  20 

Homerus  56,  4:  151,  12  Homeros 
70,  17  Homericis  versibus  ca- 
nere  4,  8  Homeristae  70,  11. 
13:  71,  1 

Horatii  curiosa  felicitas   151,   12 

Hyblaeus  liquor  217  XXVIIII 

saevi  repertor  Hydaspis  Fompeius 
168,  2 

Hylas  98,  10.   15 

Hypaepa  Friapo  sacra  187,  5 

Hyperides  5,  4 

Hyrcanae  tigres   190,   10 

Idae  vertices  105,  12  Idaeus  ver- 
tex 176,  10  Idaei  frutices  191, 
4     Idaeus  Ganymedes  98,  9 

Ilias  31,  6 

Ilium  57,   15 

Inachia  ira  aut  ora  201,  9 

Incubo  41,   15 

India  41,  8  Indum  ebur  192,  U 
margarita  Indica  64,  6  Indica 
tellus  221  XXXXI 

Insidiae  169,  2 


\ 


W 


\ 


lovis  luppiter  54,  5:  68,  4 

Iphigenia  70,  18 

ultimus  Ister  220  XXXVIl 

urbs  Italiae  prima  148,  2  Italicum 
litus  144,  5 

Ithacus  220  XXXVIl 

ludaeus  223  XXXXVIl  ludaei 
124,  20 

ivLivs  PRocvt.vs  conviva  Trimal- 
chionis 42,   14 

lulius  Caesar  157,   15 

luno  201,  11  lunonem  meam  ira- 
tam  habeam  27,  1 

luppiter  49,  1 :  50,  2.  4:  58,  7:  65, 
10:  68,  12:  89,  13:  105,  2:  163, 
9:  166,  2;  168,  4:  174,  12:  176, 
12  clausum  possidet  area  lovem 
199,  2 

lustitia  168,  16 

Labeo  198,  15 

Lacedaemonio  tellus  habitata  colono 

8,  8 
canes  Laconici  44,  4 
Laenatis  gladiatorium   munus  31,  6 
Laocoon  106,  12     Laucon  107,  18 
Laomedon  201,   12 
Lares  argentei  31,  3     bullati  72,  5 
Laserpiciarius  miraus  38,  7 
Latius  sonus  222  XXXXI 
Latinae  litterae  53,  4      bybliotheca 

Latina  55,  18       Latine  legebat  li- 

brum  70, 14     Latine  can  tare  62, 1 
Leda  200,   13 
Lentulus  170,  20 
incluta  Lesbos  187,  4 
Letum  169,  2 
Liber  pater  45,   12 
Libyae  caenum  160,  15      Libycum 

aequor  157,   14 
LTCHAS   negotiator  Tarentinus   121, 

18  e^  deinceps  ad  usque  147,  17 
schedium  Lucilianae  humilitatis  7,  5 
Lucina  215  XXVI 
Lucretia  exemplum  pudicitiac  12,  5 
Lucrinis     eruta    litoribus    conchylia 

155,  10 
Lucrio  lar  Trimalchionis  72,  8 
Lyaeus  45,  8      maculata  testa  Ly- 

aeo  193,  3 
LYCVRGi  villa  149,  4     hospitem  Ly- 

curgo  crndeliurem  99,  1 


Lydus  sertifluus  187,  4 
Lysippus  104,  1 

asturco  Macedonicus  101,  20 
Ma^Eta  60,   11 

Maccenatianus   Trimalchio  85,  11 
Maeonius  fons  Homerus  8,  10 
Magnus  Fompeius  157,  14:   168,  1: 

l.i9,   14:  171,  3 
*  Mammea     candidatus     a^dUitatis 

coloniae  51,  15 
M.  MANxicivs  dominus  insulae  1 15,4 
Marcellus  170,   19 
dulcis  mea  Marcia  222  XXXXIIl 
Margarita  catella  Croesi  77,  b 
Mars  bellum  162,  3:   163,  12:  170, 

20     aequum  Mars  amat  36,  5 

Martis  moenia  63,  9     Marti  arnica 

Venus  223  XXXXVI 
Marsyae  quattuor  39,  2 
MASSA  servus  Habinnae  82,  10 
Massilienses    206   I      Massiliensium 

horti  207  IIII 
*Mavortius  Mars  169,  3 
Mavortius   umbo    169,  6     Mavortia 

signa  164,  17 
Medea  132,  8 
Mepaera  169,  1 

Melissa  Tarentina  72,  21:   74,  2 
Memphitidcs  puellae  212  X Villi 
Menecratis  cantica  86,  19 
MKNKT.AVS  antcscolarius  Agamemno- 

nis  servus  29,  7.  9:  95,   11 
MENOPHiLA    contuhemalis   Carrionia 

83,  24 
Mercurius  30,  20:  203,  16        dum 

Mercurius  vigilat  91,  13     millesi- 

mae  Mercurii  80,  3 
Midas  216  XXVIII 
Minerva  30,  16         omnis  Minervae 

homo  48,  7 
Mithridates     servus     Trimalchionis 

61,  4 
Movoxvy))uioc  Apellis  98,  6 
Mopsus  Thrax  63,  4 
liirida  Mortis  imago  169,  2 
*Mummius  59,  5 
Musa  194,  4       omnis  Musae  man- 

cipium  81,   15     Musis   consonan- 

tia  verba  212  XX 
Myron   104,  2 


)' 


A 


Nais  98,  10 

Nasta  vilicu8  Trimalchioni*  61,  7 

Nealce  225  XXXXVIIII 

crypta  Neapolitona  211  XVI 

Neptunus  90,  11:  106,  11:  215 
XXVII  regnum  Neptuni  201,  13 
simulacrum  Neptuni  Bails  120,  11 

cani  Nereos  aequor  201,  14 

freta  Nereidum  214  XXIU 

NiCERos  conviva  et  coUibertus  Tri- 
mcdchumia  72,  11.   13:  74,   17 

tua,  Nile,  claustra  160,  15  Niliacas 
aquas  190,  7 

Nioba  59,  5 

Norbanus  candidatus  aedililatis  co- 
loniae  51,  16:  53,  17 

Noricum  ferrum  83,  7 

Numidae  153,  11  agri  Numidiae 
149,  21     gallina  Numidica  64,  1 

Numantia  205,  13 

Nympha  98,  15  Nympharum  co- 
mes Priapus  187,  2 

Occupo  69,  9 
Odyssia  31,  6 
OENOTHEA  saccrdos  Priapi  Crotone 

189,  8  et  deincepn 
magnus  Olympus  166,  3         lovem 

Olympium  68,  12 
vinum  Opimianum  36,  10.  13 
Orcus  37,  6:  51,  14:  53,  13     for- 

tis  tanquam  Orcus  73,  9 

Paean  o  delphice  222  XXXXI 

iuga  celsa  Palati  166,  7 

Pales  215  XXVIl 

Pallas  169,  13:  215  XXVII  Pal- 
ladium nemus  225  L 

PANNYCHis  virguncida  e  familia 
Quartillae  26,  7 

testumentum  Pansae  55,  6 

tres  Parcae  30,  21 

Parentini  Achivi  pugnantes  cum 
Troianis  70,  18 

Paris  200,  14 

Parium  marmor   174,  10 

Parthenope   158,  3 

Parthus  157,  14 

Pax  168,   12 

Pegasus  39,   1 

PeUas  201,  11 

Penelope  226  LI 


:  84,  20 
1 :    Phasiaci 


Pergamum  100,  10 

ITEptjLta^eia  60,   11 

Persarum  ritu  154,  5 

Petelini  205,  11 

Petraitis  pugnae  59,  6 

Phasidos    unda    156, 
Colchi  111,  25 

Phidias  105,  5 

PHiLARGYRVs  6  familia  Trimalchio- 
nis  83,  23:  84,  10 

FHiLERos  conviva  et  coUibertus  Tri' 
malchionis  47,  4 

Phileros  causidicua  fortasse  idem 
cum  superiore  53,  14 

Philippos  gemina  stratos  morte 
160,  12 

PHILOMELA  matrona  Crotone  202,  9 

Phineo  veneno  196,  5 

Phoebus  169,  14:  190,  13:  213 
XX:  215  XXVII:  220  XXXVII: 
221  XXXVIII  Phoebi  orbis  164, 
15  Phoebo  pulcrior  et  sorore 
Phoebi  135,  2  Phoebi  soror  223 
XXXXIII  Phoebea  Circe  191, 1 
Phoebea  chelys  215  XXVI 

Phoebe  108,  11 

Phryges  105,  9  Phrygius  cultus 
107,  17 

Pierium  pectus  9,  9 

Pindarus   4,  8 

Plato  4,  10 

PLOCAMVS     conviva 
76,  4 

foLYAENos  Encolpioa  Crotone  voca- 
tu8  176,  5  et  deincepa 

c.  poMPEivs  DIOGENES  conviva  et 
coUibertus  Trimalchionis  42,   1 

C.  POMPEIVS  TRIMALCIO  31,12.*  85,  10 

horti  Pompeiani  Trimalchionis  61, 
7.  8 

Pontus  168,  4  tremor  Ponti  Pom- 
peius  168,  2 

navita  Porthmeus  161,  2 

Praxiteles  174,  8 

Priamidae  108,  13 

Priapus  126,  8  a  pistore  factus  71, 
15  Hellespontiaci  ira  Priapi  201, 
15  Priapi  genius  23,  18  sacel- 
lum  19,  12     deliciae  anser  197,9 

Primigenius  filiolus  Echionia  53,  14 

urbana  Procne  182,  9 

PRosELENos  auicula  maga  Crotone 
183,  16:  197,  17 


Trimalchionis 


NOMINVM 


235 


Protesilaus  203,  19 

Proteus  191,  3 

Protogenis  rudimenta  98,  5 

PSYCHE  ancilla  Quartillae  22,  1 :  23, 

2:  26,  5:  27,  7 
Publilius  Syrua  68,  7 
Punicum  malum  33,  18 

QVARTH.LA    saccrdos    Priapi   apud 

Campanos    18,  3  et  deinceps  ad 

uaque  27,  14 
Quiritis  nominativo  casu  213  XXII 

Quirites  156,  4:   167,  4       Quiri- 

tum  fidem  23,  2 


Rhenus  163,  13 

Roma  30,  16:  82,  21:  83,  7:  85, 
12:  90,  10:  156,  14:  157,  9.  15: 
163,  19  Romanus  166,  8  Ro- 
mani  159,  12  Romanus  Vergi- 
lius  151, 12  victor  Romanus  152, 
10  civis  Romanus  67,  2  eques 
Romanus  66,  17:  111,  16  Ro- 
mana  inventus  159,  I  Romana 
manus  9,  2  Romanae  arces  160, 
8:  171,  4  Romanum  decus  156, 
14     Romanum  pondus  158,  17 

Romulea  casa  219  XXXII 


Safinius  aedilis  coloniae  49,  2 

Saguntini  205,   10 

Saturnia  Tellus   163,  9 

Saturnalia  48,  15:  82,  21  io  Sa- 
turnalia 68,  2 

Scaurus  91,   18 

sciNTH-LA  uxor  Hobiunae  79,  4  et 
deinceps  ad  usque  89,  6 

Scipio  Numantinua  205,  13 

♦Scissa  78,  8 

Scylax  canis  TritruUchionis  76,  17: 
77,  2.  4 

SELEVCvs  conviva  Trimalchionis 
46,  3 

Serapa  mathcmaticus  91,  3 

Seres  153,  11 

Servius  iureconaultus  198,  15 

Sibylla  Cumis  56,  4.  6 

Sicilia  55,  14:  144,  4  Siculum  ae- 
quor 155,  9 

Sinon  106,  G 


Sirenum  concordia  175,  15  domns. 
Neapolis  8,  9 

Socrates  203,  22  Socraticus  grex 
8,  11  me  Socratica  fide  diligis 
178,  12 

Solis  progenies  Circe  176,  2 

Sophocles  4,  6 

Spartana  nobilitas  127,  20 

STICK vs  servus  Trimalchionis  92,  1. 
3.  6 

Stygium  caput  170,  3  Stygii  ma- 
nes 161,  6 

Stymphalides  volucres  196,  3 

Sullanus  ensis  159,  15 

diio  Syri  c  familia  QuartiUae  24, 
8.   12     Syriaca  pruna  33,  18 

Syrus  histrio  60,  10 

Syrtis  112,  4 

Tantalus  97,  14 

Tarentum  41,  4:  121,  19  Lichas 
Tarentinus  121,18:  122,9  Me- 
lissa Tarentina  72,  21  Tarentini 
55,   13 

Tarqninius   raptor  pudiciticie  12,  5 

Tarracinienses  55,  13 

Tartara  170,  9 

Telephus  201,  13 

Tellus  163,  9 

Tenedos  107,  4 

Terentius  copo  72,  20 

viridis  Thasos  187,  4 

Thebanum  par  Eteocles  et  Poly- 
nices  94,  14 

Thessaliae  rogi  160,  13  Thessali 
quadrupes  iugi  108,  16  Thessa- 
lici  sinus   171,  5 

Thraex  gladiator  52,  3  Thraecinm 
89,  11 

Mopsus  Thrax  63,  4 

Thucydides  5,  4 

Tirynthius  Hercules  170,  1:  201,9 

Tisiphone  159,  14:  161,  5 

Titan  Sol  161,  13 

Titus  aedilis  coloniae  50,  15 

TRIMALCIO  28,  10  et  deinceps  ad 
usque  93,   8 

Tritonidis  arces  8,  7 

Triviae  ignis  213  XX 

Troia  107,  2:  108,  10.  22     Troiae 

'  halosis  picta  105,  6  Troes  108, 
22    Troius  heros  Paris  132,  6 


i 


236 


INDEX 


Troiani  70,  18      equus  Troianus 

59,  5 
TBYPHAENA  mcretrix  121,  19  et  de- 

inceps  ad  usque  144,  14 
♦TuUia  211   XVII 
Tyria  vestimenta  32,  15 

Venus  81,17:  223  XXXXVI  do- 
mina  Venus  101,  0  Venerem 
clamavit  in  herbas  17  7,  I  aedes 
Veneris  Crotone  177,  16  Vene- 
ris signum  marmoreum  apud  Tri- 
maUhioneni  31,  3       nosti  Vene- 


rem tuam  172,  17  Veneris  gau- 
dia  186,  7  coitum  Venere  con- 
strictum  133,  5  viscera  in  Ve- 
nerem fregere  154,  7 

Vesta  210  XXX  [I 

romanus  Virgilius  151,  12  Vi^gi- 
lius  recitattis   151,   12 

Vlixes  42,  20:  56,  2:  117,  12.  15: 
118,  23:  128,  8:  185,  16:  201, 
13:  226  LI     soci«^3  Vlixis  191,2 

Zeuxidos  manus  98,  4 


INDEX  CARMINVM 

praeter  fragmenta  p.  212  —  227 


ales  Phasiacis  petita  Colchis:  hendecaHyUahi  decern  p.  Ill 

artis  sevcrae  si  quis  adamat  eflfectus:  choliambi  octo  pi 

contemni  turpe  est  legem  donare  supcrbura:  duticha  duo  p.  20 

eheu   nos    miseros   quam    totus   homuncio  nil  est:  hexametri  duo  cum  uno 

penlametro  Trimalchlonis  p.  ol 
grex  agit  in  scaena  mimum  pater  ille  vocatur:  disticha  duo  p,  9o 
hue  hue  convenite  nunc  spatalocinaedi :  Sotadei  quattuor  p.  25 
jam   decuma  maestos   inter   ancipites  metus:  senarii  sexaginta  qumque  de 

halosi   Troiae  p.   105 
Idaeo  quales  fudit  de  vertice  flores:  hexametri  septem  p.  176 
ilia    solo     fixos     oculos    aversa    tenebat:    hexametri    tree    Vergihum    Iwu 

imitantes  p.  185 
infelix  modo  crinibus  nitebas:  hendecasyllahi  septem  p.  135 
nobilis  aestivas  platanus  diffuderat  umbras:  hexametri  octo  jj.   182 
nocte  soporifera  veluti  cum  somnia  ludunt:  hexametri  novem  p.  17S 
nolo  quod  cupio  statim  tenere:  hendecasyllahi  duo  p.  n 
nomen  amicitiae  sic  quatenus  expedit  haeret:  disticha  duo  p.  95 
non  bibit  inter  aquas  poma  aut  pendentia  carpit:  disticha  duo  p.  97 
non  Indum  fulgebat  ebur  quod  inhaeserat  auro:  hexametri  septendecim  p.  192 
non  solum  me  numen  et  implacabile  fatum:  hexametri  octo  p.  201 
Nympharum  Bacchique    comes  quem   pulcra   Dione  hexametri  septendecim 

P'   187  .  ^        ^.  .  , 

orbem  iam  totum  victor  Romanus  habebat:   hexametn  ducenti  nonagmta 

quinque  de  hello  civili  p.  152 


CARMINVM 


237 


qualis  nox  fuit  ilia  di  deaeque:  hendecasyllahi  quinque  p.  93 

qui  pelago  credit  magno  se  facnore  toUit:  hexametri  sex  ^.99 

quicquid  in  orbe  vides  paret  mihi.    florida  tellus:  hexametri  sedecim  p,  190 

quid  faciant  leges  ubi  sola  pecunia  regnat:  disticha  tria  p.    15 

quid  factum  est  quod  tu  proiectis  luppiter  armis:  disticha  tria  p.  174 

quid  me  spectatis  constricta  fronte  Catones:  disticha  quattuor  p.   186 

(|uis  furor  (exclamat)  pacem  convertit  in  arma:  hexametri  octo  p.  132 

quisquis  liabut  nummos  scciira  naviget  aura:  disticha  quinque  p.   198 

quod    non    cxpectes    ex    transverse    fit  ...  :    hexametri    duo    cum    uno 

pentametro   Trimalchionis  p.  62 
quod  summum  forraae  decus  est  cecidere  capilli:  disticha  tria  p.   134 
sed  sive  armigerae  rident  Tritonidis  arces:  hexametri  quattuordecim  p.  8 
tales  Herculea  Stymphalidas  arte  coactas:  hexametri  quinque  p.  196 
ter  corripui  terribilem  manu  bipennem:  Sotadei  novem  p.  184 

accedunt  Syri  senarii  sedecim  jo.  03  et  Vergilii  versus  ^.81  et  139, 


Petroni  carmen  divine  pondere  currit, 
quo  iuvenum  mores  arguit  atque  senum. 

quare  ille  praesa  gaudet  lasciva  puella, 
at  quoque  delicias  frigida  sentit  anus. 

nam  rbter  diri  scripsitque  Neronis  amictu 
arbiter,  arbitrio  dictus  et  ipse  suo 


epigramma  lulii  cuiusdam  qi'od  Romae  in  Vaticana  bihliotheca  cum 
Petroiiii  fragmento  deseriptum  leyi^  Binetus.  Iidio  Pomponio  Laeto  ad' 
signal  illud  Niehuhrius.  receptum  est  in  anthologies  Burmanni  II  235 
et  Meyeri  1544  3  illo  prenso  Dorleansius,  indeprensa  ffeinsiuSj  Quar- 

tillae  prosa  Riuinus.    fortasse  illo  prae  se  5  pariter  Riuinus.    for- 

tasse  rector  unilci  Riuinus,  amicus  Binetus 


t 


BeroUnl  apud  Weidmannos  (K.  Roimer) 
typis  Caroli  Schultzii 


87P44 
IE62 


COLUMBIA  UNIVERSITY  LIBRARIES 


010686 


1971 


